Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia rolek bieznych do pojazdów gasienicowych, w którym to sposobie najpierw odlewa sie pod cisnieniem symetryczne zbrojone polówki rolki bieznej ze stopu aluminium za pomoca formy od¬ lewniczej polaczonej rura syfonowa z piecem do topienia metalu, a nastepnie odlane polówki rolek bieznych laczy sie ze soba przez spawanie wzdluz linii ich podzialu.Znany jest z opisu patentowego USA nr 3 997 217 sposób wytwarzania rolek bieznych dla pojazdów gasienicowych, w którym odkuwa sie korpus rolki z pusta przestrzenia wewnetrzna, przy czym wy¬ konuje sie na jej obwodowych powierzchniach czolowych wciecia pierscieniowe o odpowiednim v ksztalcie, w których zamontowuje sie dwa odpo¬ wiednio uksztaltowane pierscienie wzmacniajace z materialu odpornego na zuzycie. Pierscienie wzmac¬ niajace przytwierdza sie przez sklejenie. Na ze¬ wnetrzna cylindryczna powierzchnie korpusu na- 2( klada sie pierscien gumowy.Wada tego sposobu jest zawodnosc montazu pierscieni wzmacniajacych. Przy dzialaniu ter¬ micznym w podwyzszonej temperaturze, na które rolka biezna jest stale narazona, zostaje zniszczo- 25 ne polozenie i pierscien wzmacniajacy wypada z korpusu.Ma to szczególnie czesto miejsce przy szybkim poruszaniu sie pojazdu, gdy pierscienie wzmac¬ niajace nagrzewaja sie na skutek utrudnionego 30 10 przez tworzywo lepiace odprowadzenia ciepla do korpusu.Znany jest tez inny sposób wytwarzania rolek bieznych opisany w brytyjskim opisie patentowym nr 1405 956, w którym korpus jest zlozony z dwóch symetrycznych polówek uprzednio odku¬ tych, a nastepnie ze soba polaczonych spawaniem wzdluz zewnetrznego i wewnetrznego obrysu po¬ wierzchni styku.Jedna spoina znajduje sie na piascie rolki biez¬ nej a druga na jej obwodzie. Przy odkuwaniu kaz¬ dej symetrycznej polówki korpusu wykonuje sie z boku obwodu osadzenia podtrzymujace spelnia¬ jace role pierscieni wzmacniajacych.Wada tego sposobu jest odkuwanie przed spa¬ waniem obu symetrycznych polówek korpusu i wy¬ konywanie wzmacniajacych odsadzen spelniaja¬ cych role pierscieni przy odkuwaniu.W ten sposób wykonuje sie cala konstrukcje rolki bieznej z jednego materialu. Tym materia¬ lem jest zazwyczaj stal, co powoduje duzy ciezar rolki bieznej. Wymagania stawiane przede wszy¬ stkim pierscieniom wzmacniajacym sa wazne w tym sposobie równiez dla korpusu rolki bieznej.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wy¬ twarzania rolek bieznych dla pojazdów gasienico¬ wych zapewniajacego duza ich niezawodnosc pra¬ cy a przy tym majacych lzejsza konstrukcje.Istota sposobu, w którym najpierw odlewa sie 139 990139 990 3 pod cisnieniem symetryczne zbrojone polówki rolki bieznej ze stopu aluminium za pomoca 'formy od¬ lewniczej polaczonej rura syfonowa z piecem do topienia metali, a nastepnie odlane polówki rolek bieznych laczy sie ze soba przez spawanie wzdluz linii ich podzialu, polega na tym, ze po centru¬ jacym ulozeniu pierscienia zbrojeniowego ze stali odpornej na zuzycie w formie odlewniczej, pier¬ scien ten podgrzewa sie do temperatury od 300 do 500 K, nastepnie zarówno w komorze pieca jak i w przestrzeni formy odlewniczej wytwarza sie cisnienie okolo 0,5 MPa za pomoca gazu tech¬ nologicznego, wreszcie napelnia sie powoli forme odlewnicza cieklym metalem przez obnizanie cis¬ nienia w formie odlewniczej do 0,05 MPa i jedno¬ czesnie wraz z napelnianiem formy odlewniczej cieklym metalem chlodzi sie pierscien zbrojenio¬ wy, z predkoscia 100 K/min az do calkowitego za¬ krzepniecia cieklego metalu.Korzystnie jest gdy pierscien zbrojeniowy pod¬ grzewa sie od dolu, od strony wneki odlewniczej oraz gdy intensywne chlodzenie przeprowadza sie przez pierscien zbrojeniowy.Zalety sposobu wedlug wynalazku polegaja na niezawodnym w pracy polaczeniu korpusu rolki bieznej i pierscieni zbrojeniowych dzieki ich bez¬ posredniemu stykowi ze soba. Szczególnie wazna jest mozliwosc utworzenia przy tym styku prze¬ nikajacych sie warstw posrednich. W rolkach bieznych wytworzonych tym sposobem jest zasad¬ niczo lepsza intensywnosc odprowadzenia ciepla, poniewaz cieplo jest odprowadzane bezposrednio z pierscienia ochronnego do korpusu. Poza tym, przy warunkach intensywnego chlodzenia, zostaja sprezyscie odksztalcane krawedzie obrzeza rolki bieznej, co przyczynia sie do zwiekszenia sztyw¬ nosci calej konstrukcji.Sposób, jako calosc, umozliwia wytworzenie wy¬ robów tego rodzaju przy duzej wydajnosci pracy, przy czym zostaja zachowane warunki lekkiej kon¬ strukcji.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rolke biezna wykonana sposobem we¬ dlug wynalazku w przekroju osiowym, fig, 2 — profil pierscienia zbrojeniowego w czesciowym przekroju w wiekszej skali.Rolka biezna wykonana sposobem wedlug wy¬ nalazku sklada sie z korpusu zbudowanego z dwóch symetrycznych polówek 1, które w stanie polaczonym tworza zewnetrzna powierzchnie obwo¬ dowa 2 i piaste 3, pomiedzy którymi przebiegaja dwie profilowane sciany 4 zamykajace miedzy so¬ ba pusta przestrzen 5. Obie symetryczne polówki 1 stykaja sie wzdluz zewnetrznej linii podzialu 6 i wewnetrznej linii podzialu 7.W kazdej z obu symetrycznych polówek 1 jest z zewnatrz wspólosiowo zamontowany pierscien zbrojeniowy 8, który na swej powierzchni we¬ wnetrznej posiada wystep 9 a na swej powierzchni zewnetrznej rowek 10. Na cylindrycznej powierz¬ chni obwodowej 2 rolka toczna posiada pierscien gumowy 11. Kazda boczna sciana powierzchni ob- 4 wodowej 2 tworzy razem z pierscieniem ochron¬ nym 8 obrzeze obwodowe.Przy zastosowaniu sposobu wedlug wynalazku wklada sie i centruje sie pierscien zbrojeniowy 8, 5 wykonany z materialu odpornego na zuzycie, na przyklad ze stali, do uprzednio przygotowanej for¬ my odlewniczej, tak, iz forma odlewnicza i pier¬ scien zbrojeniowy tworza wspólny uklad.Forma odlewnicza jest polaczona poprzez rure syfonowa z piecem do topienia lekkich metali lub stopów, na przyklad stopów aluminiowych. Forma odlewnicza oraz piec sa umieszczone w technolo¬ gicznych komorach umozliwiajacych wytworzenia nadcisnienia.Po wlozeniu pierscieni zbrojeniowych 8 do for¬ my odlewniczej, zostaje pod nia wlaczona insta¬ lacja ogrzewcza, która ja nagrzewa az do 400 ± 30 K.Przy ustabilizowanym polu temperatur napelnia sie komory pieca i formy odlewniczej gazem tech¬ nologicznym az do cisnienia 0,5 MPa, po czym zaczyna sie regularne wypuszczanie gazu techno¬ logicznego z pustych przestrzeni formy odlewni¬ czej. Przez to wytwarza sie róznice cisnien po¬ miedzy technologicznymi komorami pieca i forma odlewnicza, pod wplywem którego forma odlew¬ nicza napelnia sie cieklym metalem.Równoczesnie z wytworzeniem róznicy cisnien pomiedzy tymi dwoma technologicznymi komora¬ mi, lub równoczesnie z poczatkiem przebiegu od¬ lewnia, podlacza sie do pierscienia zbrojeniowe¬ go 8 urzadzenie chlodzace o duzej wydajnosci, co powoduje szybkie zakrzepniecie cieklego metalu w obrebie tego pierscienia.Dzialanie róznicy cisnien trwa az do uzyskania wielkosci cisnienia 0,05 MPa, przy którym war¬ stwa gazu w rowku 10 i dokola wystepu 9 pier¬ scienia ochronnego zostaje scisnieta. W ten sposób zapewnia sie utworzenie w odpowiednich okolicach bezposredniego styku pomiedzy cieklym metalem i powierzchnia pierscienia zbrojeniowego 8. Urza¬ dzenie chlodzace w dalszym ciagu dziala równiez po napelnieniu formy odlewniczej, zeby uniknac zniszczenia pierscieni zbrojeniowych 8 naprezenia¬ mi termicznymi powstalymi w obu materialach rolki i pierscienia zbrojeniowego.Wylaczenie urzadzenia chlodzacego przeprowa¬ dza sie dopiero po skrzepnieciu i wyjeciu odle¬ wu — gotowej symetrycznej polówki korpusu rol¬ ki bieznej. Przy dzialaniu urzadzenia chlodzacego uzyskuje sie w okolicy pierscienia zbrojeniowego 8 intensywne chlodzenie z szybkoscia 100 K/min., przy czym obrzeze obwodowe 12 otrzymuje spre¬ zyste odksztalcenie. To ma duze znaczenie w pra¬ cy rolek tocznych, poniewaz w ten sposób zapo¬ biega sie powstawaniu luzu pomiedzy aluminio¬ wym korpusem i stalowym pierscieniem zbroje¬ niowym 8.Odlane symetryczne polówki korpusu 1 laczy sie spoina wzdluz ich linii podzialu a mianowicie zewnetrznej linii podzialu 6 i wewnetrznej linii podzialu 7. Spawa sie znanymi srodkami, na sku¬ tek czego korpus rolki bieznej wykonany zostaje jako jednolita czesc. Na obwodzie rolki zamonto- wuje sie na stale gumowy pierscien toczny. 15 20 25 20 35 40 45 50 55 60139 990 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania rolek bieznych do po¬ jazdów gasienicowych, w którym to sposobie naj¬ pierw odlewa sie pod cisnieniem symetryczne zbro¬ jone polówki rolki bieznej ze stopu aluminium za pomoca formy odlewniczej polaczonej rura syfo¬ nowa z piecem do topienia metali, a nastepnie odlane polówki rolek bieznych laczy sie ze soba przez spawanie wzdluz linii ich podzialu, zna¬ mienny tym, ze po centrujacym ulozeniu pierscie¬ nia zbrojeniowego ze stali odpornej na zuzycie w formie odlewniczej, pierscien ten podgrzewa sie do temperatury od 300 do 500 K, nastepnie zarów¬ no w komorze pieca jak i w przestrzeni formy 10 15 6 odlewniczej wytwarza sie cisnienie okolo 0,5 MPa za pomoca gazu technologicznego, wreszcie napel¬ nia sie powoli forme odlewnicza cieklym metalem przez obnizenie cisnienia w formie odlewniczej do 0,05 MPa i jednoczesnie wraz z napelnianiem for¬ my odlewniczej cieklym metalem chlodzi sie" pier¬ scien zbrojeniowy z predkoscia 100 K/min az do calkowitego zakrzepniecia cieklego metalu. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pierscien zbrojeniowy podgrzewa sie od dolu, od strony wneki odlewniczej. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze intensywne chlodzenie przeprowadza sie poprzez pierscien zbrojeniowy. PL