PL1389B1 - Sposób zabezpieczenia wlókien pochodzenia zwierzecego przy obróbce ich plynami alkalicznemi. - Google Patents

Description

Spostrzezono, ze wlókna zwierzece przy obróbce ich plynami alkalicznemi mozna li¬ chronic od szkodliwego dzialania rzeczo¬ nych plynów przez dodanie do nich odpo¬ wiednich domieszek.Domieszkami podobnemi, uzytemi od¬ dzielnie lub w mieszaninie, moga byc: 1. Dwuaminowe grupy benzolu lub nafta¬ liny i ich pochodne, fenole i naftole jedno i wiecej atomowe, ich pochodne, pochodne chlorowcowe i aminowe, sulfokwasy oraz kwasy karbonowe, oksykwasy aminosiar- kowe, oksykwasy nitroaminokarbonowe, dwuoksydy fenylaminy, tanina, kwas sul- fa'nilowy. 2. Kwasy aminowe, które moga byc u- wazane za produkty odpadkowe cial bial¬ kowych lub pokrewnych im zwiazków, np. kwas amidooctowy (glykokoll), alenina, leucyna, tyrozyna, otrzymane jako pro¬ dukty odpadkowe cial bialkowych i podob¬ nych, lub droga syntezy. 3. Cukry, np. gronowy (glukoza), owo¬ cowy (fruktoza), mleczny (laktoza), lub slodowy (maltoza). 4. Lugi, otrzymane z blonnika siarczy¬ nowego lub zawarte w niej materjaly czynne.Nowy ten sposób mozna z korzyscia stosowac np. przy myciu welny, pozbawia¬ niu jedwabiu lyczka, merceryzowaniu ba¬ welny w tkaninach pólwelnianych i pól- jedwabnych, foluszowaniu welny, farbowa¬ niu i drukowaniu wlókien zwierzecych lub mieszanych zapomoca barwików siarko¬ wych i kadziowych, uszlachetnianiu skóry i t. p.Zatem do oczyszczania jedwabiu od lyka mozna uzyc, zamiast ogólnie stosowanegomydla, roztwory lugów lub siarczków al- kaljów, ograniczajac przytem oddzialywa¬ nie rozkladajace plynów alkalicznych za- pomoca wskazanych powyzej domieszek do dzialania wylacznie na lyczko jedwabne i zabezpieczajac od zniszczenia wlasciwa substancje jedwabna. Szczególnie korzyst¬ nie pod wzgledem oszczednosci daje sie osiagnac calkowite usuniecie lyczka przez gotowanie jedwabiu w ciagu dwóch godzin w lugu sodowym o 2° Be z domieszka lugu blonnika siarczynowego, przyczem nawet dalsze dwugodzinne gotowanie nie pozba¬ wia jedwabiu naturalnego blasku i innych wlasnosci. Okres obróbki jedwabiu mozna znacznie skrócic, nawet przy zastosowaniu temperatur nizszych, przez uzycie znacz¬ niejszych ilosci roztworów alkalicznych.Tkaniny póljedwabne mozna takim sposo¬ bem jednoczesnie oczyscic od lyczka i mer- ceryzowac.Sposób ten posiada szczególna donioslosc w farbiarstwie kadziowem.Kadz sodowo-podsiarczynowa posiada w farbiarstwie welny zastosowanie dosc o- graniczone dla trudnosci okreslenia ilosci alkaljów dosc scislego, by barwik pozosta¬ wal w stanie rozpuszczonym bez uszkodze¬ nia wlókna i bez uszczerbku we wlasno¬ sciach sciagajacych barwika, oraz wytrzy¬ malosci barwy na tarcie i pranie. Wobec tego nie braklo prób, zmierzajacych do la¬ godzenia oddzialywania lugowego kapieli na wlókna, celem zabezpieczenia ich od u- szkodzen i polepszenia warunków wchla¬ niania barwika. Proponowane sposoby nie zdolaly jednakze znalezc zastosowania w praktyce. Wyjatek stanowi tylko kapiel amonjakowa kleista podsiarczynowa. Me¬ toda ta, posiada jednakze te niedogodnosc, ze przy sporzadzeniu kapieli trzeba poste¬ powac bardzo ostroznie i ze jest ograniczo¬ na do gotowych preparatów kadziowych.Niniejszy wynalazek daje moznosc zmie¬ nienia kapieli sodowo-podsiarczynowej w ten sposób, ze nie wymaga ona uzycia o- graniczonej ilosci barwika w postaci okre¬ slonej i jednoczesnie pozbawia sie innych niedogodnosci, w szczególnosci zas nie ni¬ szczy wlókien zwierzecych. Chroniac wlókna, domieszka lugu siarczynowego daje, np. przy farbowaniu zapomoca indy- go, w rezultacie nadzwyczajne poglebienia zabarwienia, nie uszczuplajac jednakze trwalosci tegoz. Wobec tego welna zostaje zafarbowana na ciemno-niebiesko juz po jednem przejsciu przez kadz, zachowujac przytem wysmienicie trwalosc barwy na pranie, falowanie i tarcie.Metoda farbowania i drukowania wlókien zwierzecych zapomoca barwików siarko¬ wych kadziowych z dodatkiem glukozy, jak równiez oczyszczania jedwabiu od lyczka zapomoca alkaljów z domieszka glukozy jest juz znana.Rózne zastosowania nowej metody ilu¬ struja przyklady nastepujace: 1. Obróbka welny lugiem sodowym. Go¬ tuje sie w ciagu pól godziny w roztworze, skladajacym sie z 1 1 wody, 10 g siarcz¬ ku sodu w krysztalkach i 10 g rozpuszczo¬ nej substancji rogowej lub welnianej. Po tej operacji- welna zupelnie nie zmienia swej elastycznosci i wytrzymalosci na ro¬ zerwanie, podczas gdy po takich samych zabiegach, lecz bez dodania rozpuszczonej substancji rogowej lub welnianej, welna zo¬ staje mocno uszkodzona i wykazuje rozcia¬ gliwosc mniejsza o 68^, zas wytrzymalosc mniejsza o 54$.Zastosowana w niniejszym przykladzie rozpuszczona substancja rogowa lub wel¬ niana lub podobne produkty odpadkowe powstaja np. przez oddzialywanie alkaljów lub mocnych kwasów lub tez przez dzia¬ lanie bakteryj na bialko, klej, róg, wlosy, welne i t. d. Substancje te mozna otrzymac np. przez rozpuszczanie przy jednoczesnem ogrzewaniu welny lub odpadków rogowych w równej ilosci wody i równej lub wiekszej - 2 —(az do potrójnej) ilosci lugu sodowego 38° Be, rozcienczenie otrzymanego roztworu w wodzie, zobojetnienie zapomoca kwasu oc¬ towego i filtrowanie. Równiez wytworzyc mozna te substancje przez ogrzanie welny odpadkowej lub odpadków rogowych w dy- giestorach przy 3 atmosferach cisnienia w ciagu 3 godzin w dziesieciokrotnej mniej wiecej ilosci 4^-owego kwasu solnego, po¬ czem otrzymany roztwór zobojetnia sie zapomoca lugu sodowego i filtruje. W o- bydwu wypadkach powstaje zabarwiony na brunatno przejrzysty plyn, który mozna bezposrednio dolewac do wanien alkalicz¬ nych przy obrabianiu wlókien zwierzecych. 2. Pranie welny.Nieodtluszczona welne traktuje sie w cia¬ gu pól godziny w kapieli o 50° C, zawiera¬ jacej 8fc na wage towaru bezwodnej sody, Ai ligninosulfonianu sodowego oraz \$ cu¬ kru slodowego, poczem welne wyzyma sie i plócze, dopóki nie zacznie sciekac czy¬ sta woda. Welna odtluszcza sie dostatecz¬ nie przyczem cenne jej wlasnosci, a miano¬ wicie polysk i elastycznosc, nie zostaja u- szczuplone. Podobniez postepuje sie przy stosowaniu, jako srodka ochronnego dla wlókna, samej maltozy lub innych cukrów. 3. Oczyszczanie jedwabiu od lyczka.Przygotowuje sie kapiel, zawierajaca w jednym litrze 25 cm3 lugu sodowego 40° Be i 250 cm3 lugów siarczynoblonnikowych 27,5° Be. W takiej wannie traktuje sie je¬ dwab surowy w temperaturze 90°—95° C w ciagu 1—lYs godziny, poczem go sie plócze, odkwasza iw razie potrzeby po¬ nownie przeplókuje. Obrobiony tym sposo¬ bem jedwab nie ustepuje pod wzgledem po¬ lysku, miekkosci oraz wytrzymalosci je¬ dwabiom, oczyszczonym od lyczka droga gotowania w mydle. 4. Oczyszczanie jedwabiu od lyczka z jednoczesnem merceryzowaniem bawelny.Przygotowuje sie kapiel, zawierajaca na 1 1 plynu 590 cm3 lugu sodowego 40* Be, oraz 250 cm3 lugu siarczynoblonnikowego 27,5° Be. Bardzo jest przytem korzystne zapobiezenie droga studzenia silniejszemu ogrzewaniu przy mieszaniu. W tej kapieli materjal póljedwabny, zamoczony przed¬ tem w wodzie, pozostaje w zwyklej tempe¬ raturze w ciagu 10 minut, poczem sie go plócze i zakwasza w sposób zwykly. Je¬ dwab zostaje oczyszczony od lyczka, ba¬ welna zas jest zmerceryzowana. 5. Oczyszczanie jedwabiu od lyczka z jednoczesnem merceryzowaniem bawelny.Do kadzi merceryzacyjnej, skladajacej sie z lugu sodowego 24° Be, dodaje sie na litr plynu 150—200 g cukru mlecznego lub 75—100 g cukru mlecznego i 75—100 g ligninosulfonianu sodowego, poczem mer- ceryzuje sie tkanine, skladajaca sie z ba¬ welny i jedwabiu surowego, droga kilku przeprowadzen jej przez maszyne farbiar- ska. Bawelna nie wykazuje jakiegokolwiek zaslugujacego na uwage skurczenia, po¬ zyskuje natomiast przyrost zdolnosci po¬ chlaniania barwików. Jedwab zostaje po¬ zbawiony lyczka, zachowujac w zupelnosci cenne wlasnosci. 6. Farbowanie bawelny w tkaninach pól- welnianych zapomoca barwików siarko¬ wych.Rozpuszcza sie, gotujac w wodzie, 3 kg siarkowej czerni brunatnej N extra conc.„Agfa" z 6 kg siarczku sodu w krysztalach; roztwór ten wlewa do 900 1 wody, zawie¬ rajacej 900 g bezwodnej sody, potem sie dodaje 12 kg cukru slodowego lub 8 kg ligninosulfonianu sodowego i 4 kg cukru slodowego oraz 27 kg siarczku^ sodu w krysztalkach. Do tej kapieli wprowa¬ dza sie 30 kg uprzednio starannie wymo¬ czonej pólwelny i farbuje w ciagu godziny w temperaturze 30°—40° C. Bawelna zy¬ skuje przytem barwe ciemnobrunatna, wel¬ na zas wykazuje tylko slady zabarwienia.Dla otrzymania jednakowego zabarwienia — 3 —welne farbuje sie nastepnie zapomoca bar¬ wików kwasnych lub chromowych. 7. Farbowanie jedwabiu lub póljedwabiu zapomoca barwików siarkowych.Chcac farbowac jedwab lub póljedwab zapomoca barwików siarkowych, postepuje sie zgodnie z przykladem 6, farbowanie jednakze odbywa sie przy temperaturze wyzszej, okolo 50°—60° C. Barwiki przy- tem dobrze powlekaja jedwab, a wlókno póljedwabiu otrzymuje zabarwienie jedna¬ kowe. 8. Farbowanie 25 kg welnianej przedzy zapomoca indygo.* A. Kadz zasadnicza. 2,5 kg indygo w proszku, czystego B. A.S. F., miesza sie z 25 1 wody przy 60° C, poczem dodaje sie 3 1 lugu sodowego 40°Be, wsypuje przy ciaglem mieszaniu 2,5 kg ste¬ zonego hydrosulfitu sodowego. Mieszanine ogrzewa sie do 60°—65° C, podtrzymujac temperature dopóki skladniki sie nie roz¬ puszcza (okolo pól godziny), kapiel zas zasadnicza nie nabierze wygladu przejrzy- sto-zóltego.B. Kadz farbiarska. 300 1 wody ogrzewa sie do 50° C mniej wiecej rozpuszcza w niej 50 cm3 lugu so¬ dowego 40° Be, oraz 150—200 g stezonego hydrosulfitu sodu. Dodaje sie do tego ka¬ piel zasadnicza i wreszcie 26 kg lugu siar- czynoblonnikowego 34° Be. Do takiej ka¬ pieli wprowadza sie dobrze zamoczona przedze i przetrzymuje w niej 20—30 minut, wyzyma, pozostawia az zzielenieje do¬ kladnie, poczem sie ja starannie przeplóku- je, zakwasza i suszy. 9. Farbowanie 10 kg luznej welny zapo¬ moca czerwieni kadziowej B.A. Kadz zasadnicza. 1 kg czerwieni B. A. S. F.w postaci ciasta rozprowadza sie w 2 1 wody o 60° C o 250 cm3 lugu sodowego 40° Be potem przy ciaglem mieszaniu wsypuje sie 200 g stezo¬ nego hydrosulfitu sodu w proszku. Barwik wkrótce sie rozpuszcza na zólto.B. Kadz farbiarska. 1000 1 wody ogrzewa sie do (okolo) 50° C i rozpuszcza w niej 15 cm3 lugu sodowego 40° Be oraz 200—250 g stezonego hydro¬ sulfitu sodu. Potem dodaje sie kapiel za¬ sadnicza i wreszcie 6,5 kg lugu siarczyno- blonnikowego 34° Be. Wówczas wprowa¬ dza sie welne, farbuje przy 50° C w ciagu 20—30 minut, wyzyma, dajac» utlenic sie na powietrzu, przeplokuje kwasem i suszy. 10. Farbowanie welny lub jedwabiu w ka¬ pieli podsiarczynowej.Przepis farbowania 25 kg przedzy.A. Kadz zasadnicza. 2,5 kg indygo w proszku lub odpowied¬ niej marki ciasta w nalezytej ilosci miesza sie z 25 1 wody okolo 60° C. Potem dodaje sie 3 1 lugu sodowego 40° Be i wolno wsy¬ puje, ciagle mieszajac, 2—5 kg hydrosul¬ fitu sodu w proszku. Mieszanine ogrzewa sie do 50°—60° C, podtrzymuje te tempera¬ ture, póki nie nastapi po uplywie (w przy¬ blizeniu) V*. godziny rozpuszczenie.B. Kadz farbiarska. 3000 1 wody ogrzewa sie do 50° C i roz¬ puszcza w niej 50 cm3 lugu sodowego 40° Be i 150—200 g hydrosulfitu sodu w prosz¬ ku; dodaje sie do tego kapiel zasadnicza, a wreszcie 30 kg cukru mlecznego (lub 15 kg ligninosulfonianu sodowego i 15 kg cukru -. mlecznego). Do plynu tego wprowadza sie towar przedtem dobrze zamoczony i odwi-^ rowany, gdzie go sie farbuje przy 50° C w ciagu pól godziny. Nastepnie materjal zo¬ staje wyzety, utleniony, przeplókany i wy¬ suszony.Zamiast indygo mozna zastosowac takze inne barwiki kadziowe, jak np. czerwien kadziowa B, helindonbrunatny, tioindigo- e szkarlat i t. p. Przytem nietylko ze sie nie daje zauwazyc oslabienie wlókien, lecz za¬ nikaja wskutek dodatku cukru zwykle wy¬ stepujace niedogodnosci wywolywane ka¬ piela z nadmiarem alkaljów, jak niedosta-teczna trwalosc barwy na szczotkowanie i pranie. 11. Obróbka skórek.Obróbka skórek zapomoca plynów alka¬ licznych, majaca na celu uczynic wlos na- skórny podatniejszym do wchlaniania bar¬ wików, zawiera w sobie to niebezpieczen¬ stwo, ze wlos traci gietkosc, wykrzywia sie i lamie, skóra zas staje sie twarda i mniej rozciagliwa..Dla zapobiezenia temu dodaje sie do roztworu alkalicznego cukru slodo¬ wego mlecznego, lewulozy lub innego jakie¬ gokolwiek cukru, ewentualnie wraz z ligni- nosulfonianem sodowym. 12. 100 g maltozy lub 50 g ligninosulfo- nianu sodu oraz 50 g maltozy rozpuszcza sie w jednym litrze lugu sodowego 1° Be i pozostawia przez noc skóre w roztwo¬ rze, poczem sie ja starannie przemywa. 13. Skórki kladzie sie do roztworu, za¬ wierajacego na litr wody 10 g sody bez¬ wodnej 15 g cukru mlecznego i 15 g ligni- nosulfonianu sodu. W roztworze tym skór¬ ki pozostaja przy 35°—40° C przez 3 godzi¬ ny, potem sie je starannie przeplókuje, kwa¬ si w rozcienczonym kwasie octowym i po¬ nownie przeplókuje. 14. Farbowanie skórek.Skórki obrobione wedlug przykladów 12 lub 13, po 6 godzinnem plókaniu w roztwo¬ rze, skladajacym sie z 2 g dwuchromianu potasu 1 g kamienia winnego, 0,25 siarcza¬ nu miedziowego zostaja poddane przed¬ wstepnemu zaprawianiu. Po starannem przeplakaniu wprowadza sie skórki na 4 go¬ dziny do kadzi farbiarskiej, zawierajacej na 1 1 wody 2,5 g Ursolu P, O, 5 g Ursolu D, 2,5 cm3 amonjaku 25^-owegO', 60 cm3 dwutlenku wodoru 3/^-owego, 0,75 g cukru slodowego (maltozy) i 0,75 g ligninosulfo- nianu sodu. Po wyfarbowaniu skórki pló- cze sie, suszy i czysci. Cenne wlasnosci wlosa i skóry zostaja zachowane. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób ochrony wlókien zwierzecych przy obróbce plynami alkalicznemi, tern znamienny, ze do plynów alkalicznych do¬ daje sie p-dwuaminy grupy benzolowej lub naftalinowej, lub ich pochodne mogace u- chodzic za produkty rozkladu cial bialko¬ wych lub pokrewnych zwiazków* w rodzaju kwasów aminowych, cukrów, lugów siar- czynoblonnikowych lub zawartych w nich skladników (ligninosulfonian sodowy, smo¬ la blonnikowa) pojedynczo lub w miesza¬ ninie, przyczem farbowanie i drukowanie wlókien zwierzecych zapomoca barwików siarkowych lub kadziowych w obecnosci cukru gronowego, glukozy oraz czyszcze¬ nie jedwabiu od lyczka zapomoca alkaljów w obecnosci glukozy ochronie patentowej, jako znane, nie podlegaja. Actien-Gesellschaft fiir Anilin-Fabrikation. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. W WAKS?AtflE PL