PL13808B1 - Sposób otrzymywania nieprzemakalnych materjalów wlókienniczych. - Google Patents

Description

Sposób wedlug wynalazku dotyczy u- szlachetaiania materjalów wlókienniczych, w szczególnosci welny, bawelny, juty, na¬ turalnego jedwabiu, sztucznego jedwabiu, lnu, konopi i podobnych wlókien, a w szczegolboisci uczynienia ich nieprzema- kalnemi. Niniejszy sposób ma te zalete, ze nie powoduje u wlókien zmiany pozosta¬ lych ich wlasnosci, mianowicie pod wzgle¬ dem dotyku i porowatosci. Sposób nie po¬ lega na tern, jak to ma miejsce przy dor tychczasowych sposobach, ze do materja¬ lów wlókienniczych wprowadza sie obce substancje, takie jak palmitynian glinu, pa¬ rafine lub podobne droga napawania lub stracania, istota tego sposobu natomiast polega na nieznacznej chemicznej zmianie powierzchni Wlókien.Sposób polega na odkryciu, ze pewne rodtóki wyzszych kwasów tluszczowych, zawarte w naturalnym, a w szczególnosci w surowych roslinnych wlóknach przemy¬ slowych, moga bardzo latwo wiazac sie chemicznie w malych ilosciach wogóle z Wlóknami oraz, ze w tej postaci zmienia¬ ja nadzwyczaj silnie wlasnosci wlókna.Materjaly wlókiennicze posiadaja prze- dewszystkiem w silnym stopniu wlasnosc nieprzeniklilwosei wzgletfem wody, o ile zawieraja minimalne slady rodników wyz¬ szych kwasów tluszczowych, a wiec alifa¬ tycznych kwasów o zawartosci co najmniejdwunastu atomów wegla, jak np. kwas laurynowy, mirystyngwy, palmitynowy, maifei^pwy, ^tyg^^y, olejowy, rycy¬ nowy, rtak dalej. Te rodniki, jak to zdo¬ lal stwierdzic wynalazca, zwiazane sa chemicznie w niewielkim lecz skutecznym stopniu z naturalnemi wlóknami rosllnne- mi, z których przy pomocy lip. benzenu nie daja sie juz calkowicie wylugowac. Ta niedajaoa sie wylugowac czesc rodników nadaje np. suirowym wlóknom bawelny ich stosunkowo dtoza niepirzemakalnosc. Przy ich uszlachetnianiu, jak równiez przy przerobie wlókien roslinnych na sztuczny jedwab, te naturalnie zwiazane z wlóknem skladniki zostaja w czasie procesu uwol¬ nione, przyczem ginie równiez ich nieprze- makaltnosc.Stwierdzono, ze te utracona wlasnosc przemyslowych wlókien mozna przywró¬ cic przez calkiem lagodne traktowanie ma- terjalów srodkami estryfikuj acemi, np. chlorkiem stearyhi lub bezwodnikiem slea- rylowym. Nastepnie okazalo sie, ze moz¬ na w znacznym stopniu wzmocnic nieprze- makalnosc takidh wlókien, z których nie usunieto poprzednio naturalnych zestryfi- kowanych rodników przez wszelkiego ro¬ dzaju procesy oczyszczania, jak np. suro¬ wej bawelny, juty, konopi, surowego lmu i jedwabiu oraz podobnych materjalów, przy pomocy tego samego sposobu. Ko¬ niecznym warutakiem technicznie i gospo¬ darczo zadawalajacego sposobu wykona¬ nia jest wprowadzanie do wlókien wyzej wspomnianych rócfaiików droga estryfika- cji najwyzej w takich ilosciach, w jakich sa one istotnie zawarte w naturalnych wlóknach roslinnych, wiec np. do bawelny maximum okolo 3%, a w zadnym przy¬ padku ilosc wprowadzanego droga estry- fikacji rodnika nie powinna przekraczac dWkrotnej ilosci tego stezenia. Skoro ze- stryfikuje sie wlókna powyzej tej granicy, wówczas zostaja one naruszone, pecznie¬ ja, zmieniaja swój dotyk oraz inne wla¬ snosci, a prócz tego skutkiem duzego zu¬ zycia odczynników sposób staje sie niee¬ konomiczny. Traktowanie wspomnianemi estryfikujacemi srodkami prowadzi sie za¬ tem w przeciwienstwie do odpowiednich sposobów preparatyki chemicznej, prze¬ waznie bez uzycia srodków kondensuja- cych, w kazdym przypadku jednak unika sie silnych zasad jak alkalja, a stosuje naj¬ wyzej slabe zasady organiczne o sile ani¬ liny, np. dwuetyloaniline, dwulnetyloanili- ne i podobne.Stopien zestryfikowania mozna jednak znacznie zmniejszyc ponizej podanych giranic i uzyskac jeszcze dosc silne dziala¬ nie.Szczególy wykonania sposobu moga byc nastepujace: Przyklad I. Materjal wlókienniczy zanurza sie w plynie, zawierajacym % do 1 % bezwodnika stearylowego rozpuszczo¬ nego w benzynie, benzenie, czterochlorku wegla lub podobnych rozpuszczalnikach, odciska, suszy i poddaje w ciagu paru go¬ dzin dzialaniu temperatury powyzej 35°, najkorzystniej powyzej 50°. Najdogodniej jest stosowac do tego cetu temperatury le¬ zace pomiedzy 70° i 100° i poddawac ma¬ terjal dzialaniu tej temperatury przez prawie 6 godzin.Stezenie bezwodnika mozna podwyz¬ szyc, nie uzyskujac jedtaak przez to zbyt wielkich korzysci. W tym przypadku, np. przy zastosowaniu stezenia 5%, materjal nalezy nastepnie wymyc.Przyklad II. Materjal wlókienniczy zanurza sie w roztworze, który zamiast bezwodnika stearylowego zawiera chlorek stearylowy. Korzystnie jest wtedy dodac taka ilosc slabej organicznej zasady, jak np. dwumetyloaniiliny, dwuetyloaniliny lub podobnych, aby mogla zwiazac po¬ wstajacy z reakcji kwas solny.Przyklad III. Proces mozna wykonac równiez w ten sposób, ze traktowany ma¬ terjal wlókienniczy ogrzewa sie w opisa- — 2 —nych roztworach, np. w ciagu 6 godzin! do temperatury wrzenia i nastepnie suszy; W tym przypadku powtórne traktowanie w wyzszej temperaturze jest zbedne.Przyklad) IV. Materjal wlókienniczy mozna równiez napoic stopem wspomnia¬ nych bezwo/dbików kwasowych i w tym stanie poddac dzialaniu teniperatury po¬ wyzej 35°, np. 70°, w ciagu kilku, np. w ciagu 6 godzin. W tym przypadku nalezy wymyc nadmiar bezwodnika.Przyklad V. Materjal wlókienniczy mozna zamiast stopem bezwodnika kwaso¬ wego napoic stopiSona mieszanina bezwod¬ nika kwasowego oraz nielotnej substancji, np. .parafiny,, i traktowac w powyzej poda¬ ny sposób.Przyklad VI. Proces mozna wykony¬ wac równiez przy pomocy emulsji bezwod¬ nika tluszczowego. W tym celu bezwodnik trearylowy sklóca sie silnie z roztworem okolo 0,2% amonjaku, tak aby powstala mleczna ciecz. Ta ciecza napawa sie ma¬ terjal wlókienniczy, suszy i poddaje na¬ stepnie dzialaniu temperatury powyzej 36°, np. okolo 75° C, w. ciagu 6 godzin.Korzysfnie jest przytern dodac do emulsji srodki .usztywniajace, takie jak krochmal, guma, kazeina lub podobne, w jedlnopro- centowym roztworzle.Skoro traktowane materjaly wlókien¬ nicze stanowia sztuczne wlókna estrów blonnika, wówczas oczywiscie nalezy do¬ brac takie rozpuszczalniki chlorku lub bez¬ wodnika kwasu tluszczowego, w których- by dany materjal nie rozpuszczal sie i nie pecznial. W przeciwnym przypadku wlók¬ na uleglyby calkowitemu zniszczeniu lub stracilyby wartosc skutkiem zlepienia sie ich powierzchni.Materjaly potraktowane w ten sposób odznaczaja sie doskonala nieprzemakal- noscia. Mozna z nich wyrabiac nadajace sie do wszelkich celów nieprzemakalne tkaniny, które jedlnak przepuszczaja po¬ wietrze, gdlyz do ich otrzymywania nie stosuje sie srodków zatykajacych pory. W delikatniejszych tkaninach, w szczególno¬ sci wykonanych ze sztucznego jedwabiu, wielka zalete stanowi to, ze paciajace na niie krople wody odrazu splywaja, nie po¬ zostawiajac plam.Uzyskana w opisany spcpób wlasnosc zupelnie nie zmienia innych wlókienniczo- technfcznych wlasnosci materjalu, pozo¬ staje on zupelnie tak samo miekki i poro¬ waty, jak materjal %wyjsciowy, zupelnie nie traci wytrzymalosci, a przedewszyst- kiem swej zdolnosci farbowania sie takimi barwnikami, które mogly farbowac wlókna przed traktowaniem. Tak np. bawelne lub sztuczny jedwab, otrzymany ze zregene¬ rowanej celulozy, mozna, farbowac bez¬ posrednimi barwnikami w podobny sposób jak wlókna niepotraktowane.Wlasnosc ta nie znika przez traktowa¬ nie origanicznemi rozpuszczalnikami tlu¬ szczów, jak np. benzyna, benzenem lub czterochlorkiem wegla. Materjal mozna równiez w zwykly sposób prac, gdyz choc zimtoa woda go nie zwilza, to jedlnak przyjmuje on odirazu ciepla wode, w szcze¬ gólnosci zawierajaca mydlo.Skoro po praniu wyplókac go i wysu¬ szyc, wówczas otrzymuje napowrót swe nieprzemakalne wlasciwosci. Tej wlasno¬ sci nie niszczy nawet wielokrotne pranie. PL

Claims (12)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób otrzymywania nieprzema¬ kalnych materjalów wlókienniczych, zna¬ mienny tern, ze do materjalu wprowadza sie rodniki organiczne przez traktowanie wlókien estryfikujacemi pochodnemi wyz¬ szych kwasów tluszczowych w ilosci nie- przewyzszajacej zbyt znacznie ilosci o- wych rodników, zawartych w naturalnych wlóknach.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tem, ze jako srodek estryfikujacy sto¬ suje sie chlorki kwasów tluszczowych.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamien¬ ny tern, ze do roztworu chlorków kwasów tluszczowych dodaje sie slabe zasady or¬ ganiczne.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze jako srodek estryfikujacy sto¬ suje sie bezwodniki kwasów tluszczowych.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1 i 4, zna¬ mienny tern, ze bezwodnikiem w obojet¬ nym ?rozpuszczalniku, np. w benzynie lub podobnej cieczy, traktuje sie wlókna w nie¬ obecnosci srodków kondensujacych.
6. 6. Sposób wedlug zastrz. 1 i 4, zna¬ mienny tern, ze stosuje sie srodki konden- sujace, lecz w tak malej ilosci, aby warun¬ ki zastrzezenia 1 zostaly utrzymane.
7. 7. Sposób wedlug zastrz, 1, znamien¬ ny tern, ze srodek estryfikujacy stosuje sie w postaci emulsji.
8. 8. Sposób wedlug zastrz. 1 — 7, zna¬ mienny tern, ze wprowadza sie do mater ja- lów wlókienniczych znacznie mniejsza ilosc rodników od ilosci odpowiadajacej naturalnym wlóknom.
9. 9. Sposób wedlug zastrz. 1 — 8, zna¬ mienny tern, ze traktowany materjal po u- sunieciu rozpuszczalnika i srodka piorace¬ go' suszy sie, a nastepnie poddaje dziala¬ niu temperatury powyzej 35°C, najko¬ rzystniej powyzej 50°C.
10. 10. Sposób wedlug zastrz. 1 — 9, zna¬ mienny tern, ze materjal wlókienniczy o- grzewa sie do temperatury wyzszej od temperatury stosowanej do suszenia.
11. 11. Sposób wedlug zastrz. 7, zna¬ mienny tern, ze srodek estryfikujacy stosu¬ je sie w postaci emulsji z dodatkiem srod¬ ka usztywniajacego, jak np. gumy, kroch¬ malu, kazeiny lub podobnych.
12. 12. Sposób wedlug zastrz. 1 — 10, znamienny tern, ze stosowane do trakto¬ wania mater jalów wlókienniczych, stano¬ wiacych estry blonnika, pochodne kwasów tluszczowych rozprowadza sie w takich cieczach, w których dane estry ani sie nie rozpuszczaja, ani nie pecznieja. Aleksander Nathansohn. Zastepca: Inz. J. Wyganowski, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego I Ski, Warszawa. PL