Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania l,2-naftochinonodwuazydo/2/-5- sulfonianów arylowych bedacych podstawowymi skladnikami fotopolimerowej emulsji pozytywo¬ wej, która moze miec zastosowanie w przemysle wlókienniczym, poligraficznym, elektronicznym, optycznym itp.Dotychczas znane sa dwa rodzaje fotopolimerowych emulsji pozytywowych; Sa to estry kwasów naftochinonodwuazydowych i zwiazków wielkoczasteczkowych takich jak poli/alkohol winylowy/, zywice nowolakowe i inne polimery zawierajace aktywny atom wodoru, znane z opisu patentowego W. Brytanii 1 227 602, opisu patentowego ZSRR 213 576, opisu patentowego ZSRR 216450. Drugi rodzaj wyzej wymienionych emulsji stanowia mieszaniny niskoczasteczkowych zwiazków dwuazydochinonowych i zwiazków wielkoczasteczkowych zmieniajacych swoja rozpu¬ szczalnosc wraz ze zmiana pH roztworu, znane z opisu patentowego japonskiego 50—8658 (5.04.75), opisu patentowego W. Brytanii 1335 517 i opisu patentowego St. Zjednoczonych 3 551 154. W obu przypadkach do otrzymania obrazów pozytywowych wykorzystuje sie proces fotodegradacji dwuazydochinonów do kwasu sulfoindenokarboksylowego, co powoduje zmiane rozpuszczalnosci warstwy w alkalicznych roztworach wywolujacych. Przytoczone opisy patentowe nie podaja metod otrzymywania estrów kwasu l,2-naftochinodwuazydo/2/-5-sulfonowego i fenoli, lecz jedynie sklady kompozycji promienioczulej.Celem wynalazku jest wiec opracowanie nowego sposobu otrzymywania 1,2-naftochinono- dwuazydo/2/-5-sulfonianów arylowych, przydatnych zwlaszcza do fotopolimerowej emulsji pozytywowej.Istota wynalazku polega na tym, ze kwas l-hydroksynaftaleno-5-sulfonowy poddaje sie nitrozowaniu wodnym roztworem azotynu sodowego w temperaturze 0—20°C, otrzymany zwia¬ zek nitrozowy redukuje sie podsiarczynem sodowym w temperaturze 20—35°C przy pH = 6—9, otrzymany kwas l-hydroksy-2-aminonaftaleno-5-sulfonowy dwuazuje sie roztworem wodnym2 138 013 azotynu sodowego stosujac jako katalizator sole Cu2+w ilosci 0,2—5,0% wagowych, w temperatu¬ rze 0—20°C; otrzymywany kwas l,2-naftochinonodwuazydo/2/-5-sulfonowy przeprowadza siew chlorek sulfonowy mieszanina chlorku tionylu i kwasu chlorosulfonowego w stosunku wagowym od 10: 1 do 1: 10; otrzymany chlorek sulfonylowy poddaje sie reakcji z alkilofenolami.Zaleta techniczna wynalazku jest nieskomplikowan sposób otrzymywania produktu, skróce¬ nia czasu trwania poszczególnych etapów syntezy oraz poszerzenie palety estrów o 18 orto, meta i para postawionych alkilofenoli.Przyklad: 60g kwasu l-hydroksynaftaleno-5-sulfonowego (oksy-Laurenta wzór 1) miesza sie w reaktorze szklanym z 250 cm3 wody oraz 50 cm3 stezonego kwasu solnego. Otrzymana zawiesine oziebia sie w lazni lodowej do temperatury 0°C i dodaje roztwór 25 g azotynu sodowego w 60 cm3 wody. Reakcje prowadzi sie w temperaturze 0—20°C przy ciaglym mieszaniu. Wytracony osad saczy sie na lejku sitowym i rozpuszcza w 500 cm3 6% roztworu wodorotlenku sodowego, pH = 6—9. Do uzyskanego roztworu dodaje sie 150g podsiarczynu sodowego, w wyniku czego roztwór odbarwia sie. Nastepnie roztwór zakwasza sie stezonym kwasem solnym do momentu zaobserwowania odczynu kwasnego na papierku Kongo.W wyniku zakwaszenia wytraca sie osad, który nastepnie odsacza sie. Otrzymuje sie 56g kwasu l-hydroksy-2-aminonaftaleno-5-sulfonowego, do którego dodaje sie 100cm3 wody i 2,5g siarczanu miedziowego, a nastepnie dwuazuje sie 2n roztworem wodnym azotynu sodowego w temperaturze 5—20°C. Po zakonczeniu dwuazowania mieszanine reakcyjna zakwasza sie 130 cm3 stezonego kwasu solnego i odsacza sie wydzielony osad. Po wysuszeniu otrzymuje sie 46 g kwasu l,2-naftochinonodwuazydo/2/-5-sulfonowego. Kwas ten poddaje sie dzialaniu mieszaniny 60cm3 chlorku tionylu i 60 cm3 kwasu chlorosulfonowego. Reakcje prowadzi sie przez jedna godzine w temperaturze 60°C. Po oziebieniu mieszanine reakcyjna wylewa sie na drobno potluczony lód.Wydzielony chlorek sulfonylowy przemywa sie woda do uzyskania odczynu obojetnego. Otrzy¬ muje sie 36 g chlorku o barwie zóltej, który miesza sie w reaktorze szklanym z 11,4 gfenolu (wzór 2, R = H) i 300cm3 dioksanu. Do powstalego roztworu dodaje sie w sposób ciagly za pomoca skraplacza 180cm3 10% roztworu wodnego weglanu sodowego w ciagu jednej godzinj (do uzyskania pH = 7,5—8,5).Nastepnie za pomoca lazni grzejnej podwyzsza sie temperature roztworu do 33°C i po dwóch godzinach mieszania roztworu w tej temperaturze mase reakcyjna wylewa sie do 600cm3 zimnej wody. Wydzielony osad saczy sie, rozpuszcza w acetonie i wylewa do wody. Uzyskuje sie 24g produktu o barwie zóltej (wzór 3, R = H), temperaturze topnienia 133,5—135°C, zawartosci procentowej siarki oznaczonej 9,55%.Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania l,2-naftochinonodwuazydo/2/-5-sulfonianów arylowych, zwlaszcza do fotopolimerowej emulsji pozytywowej, znamienny tym, ze kwas l:hydroksynaftaleno-5- sulfonowy poddaje sie nitrozowaniu wodnym roztworem azotynu sodowego w temperaturze 0—20°C, otrzymany zwiazek nitrozowy redukuje sie podsiarczynem sodowym w temperaturze 20—35°C przy pH = 6—9, otrzymany kwas l-hydroksy-2-aminonaftaleno-5-sulfonowy dwuazuje sie roztworem wodnym azotynu sodowego stosujac jako katalizator sole Cu2* w ilosci 0,2—5,0% wagowych w temperaturze 0—20°C; otrzymany kwas 1,2-naftochinonodwuazydo/2/-5-sulfonowy przeprowadza sie chlorek sulfonylowy mieszanina chlorku tionylu i kwasu chlorosulfonowego w stosunku wagowym od 10:1 do 1:10; otrzymany chlorek sulfonylowy poddaje sie reakcji z alkilofenolami.Wzór 1 138 013 OH I SOjH Wzór 2 R R = H CH(CH3)j cacH(cH3)2 C4H9 C(CHj)j CH(CH3)(CiH5) zór 3 B = J Wi. PL