Wynalazek dotyczy urzadzen do nada¬ wania katów podniesienia dzialom przewo¬ zonym, w szczególnosci ciezkim dzialom strzelajacym pod duzym katem. Urzadze¬ nie to posiada prosta konstrukcje i umozli¬ wia przezwyciezanie stosunkowo duzych sil oraz szybkie nastawianie dziala w pla¬ szczyznie pionowej.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia rzut boczny dziala w polozeniu do zaprzodkowania; fig. 2 — rzut boczny dziala w polozeniu bojowem, przy- czem naped mechanizmu podniesien przed¬ stawiony jest schematycznie w przekroju.Na lozu B, umieszczonem na kolach A, osadzona jest zapomoca czopów c1 kolyska C, obracajaca sie dookola czopów. Lufa D dziala moze sie w tej kolysce przesuwac w kierunku osiowym tam i zpowrotem. Na ko¬ lysce C umocowany jest zebaty luk c2, sczepiony z kolem zebatem E, umieszcizo- nem w lozu dzialowem, które zaczepia, o zebata listwe F. Na obu koncach listwy F w cylindrze G osadzone sa tloki F1. Cylin¬ der G jest przymocowany do loza i posia¬ da zgary otwór g1, przez który przechodzi kolo zebate E. Oba konce cylindra G sa po¬ laczone przewodami g2 i g3 z cylindrem H z tlokiem stawidlowym J, przesuwanym za¬ pomoca recznej dzwigni K. W lozu dzialo- wem B umieszczony jest nadto zasobnik si-ly, skladajacy sie z cylindra Af i tloka N. Z jednej stfojiy cyljnder|Af jest napelniony sprezonem-^ó^wietriem) a z drugiej — ply¬ nem, który doplywa lub odplywa przewo¬ dem ni1. Przewód m1 rozgalezia sie na dwie odnogi, z których jedna m2 prowadzi do cy¬ lindra H, a druga m3 do recznej pompy P.Pompa P posiada przewód ssacy p*, który zapomoca przewodu q1 polaczony jest ze zbiornikiem Q zasysanego plynu. Przewód q1 laczy sie z cylindrem H zapomoca dwóch odnóg q2i qs, z, których kazda jesit polaczo¬ na z jednym z konców cylindra H. Pomie¬ dzy przewód m3 i pnzewód ssacy p1 wla¬ czony jest na rurze R zawór bezpieczen¬ stwa R1, przez który przy madlmiernem ci¬ snieniu w przewodzie m3 tloczony plyn moze przeplywac do przewodu ssacego p1.Stawidlowy tlok J posiada dwa wyto¬ czone miejsca, wskutek czego powstaja trzy uszczelniajace czesci tloka i1, i2 i i3.Przy ]posredniem polozeniu tloka stawi- dlowego, pirzedstawionem na fig. 2, ze¬ wnetrzne czesci tloka i1 i i3 zamykaja ka¬ naly suwakowe, polaczone z rozgalezione- mi rurami q2 i qzf a srodkowa czesc tloka i2 zamyka przewód rurowy m2. Przewód g2 polaczony jest wtedy z wytoczona cze¬ scia, znajdujaca sie pomiedzy czesciami tloka i1 i i2, a przewód g3 — z czescia po¬ miedzy i2 i i3. Jak widac, lufa dziala D jest wiec tak umocowana, ze hamuje sie samoczynnie wzgledem loza dzialowego B.Jezeli w rozpatrywanem polozeniu tloka stawidlowego J uruchomi sie pompe P, to plyn ze zbiornika Q poplynie droga a1, p\ P, m3, ni1 do cylindra M zasobnika sily, w którym w ten sposób nagromadzi sie ener- gja. Zawór bezpieczenstwa R1 zapobiega przytem powstawaniu w zasobniku sily niedopuszczalnie wysokiego cisnienia.Tlok stawidlowy J mozna z polozenia po¬ sredniego przestawic w górne i dolne po¬ lozenie krancowe. W dolnem polozeniu krancowem wydrazenie pomiedzy czescia¬ mi tloka i2 i i3 polaczone jest z przewoda¬ mi g3 i qrs, a wydrazenie pomiedzy i2 i fi— z przewodami m2 i g2. Odgalezienie q2 po¬ zostaje wskutek tego zamkniete. Plyn przeplynie wiec z zasobnika sily M przez przewody m1, m2, g2 do cylindra G i prze¬ sunie tloki P1 wraz z listwa zebata na¬ przód, wskutek czego lufa dziala D opusci sie zapomoca czesci Ec2. Jednoczesnie przedni tlok F1 wytlacza z cylindra G plyn, który przeplywa przez przewody gz, qs, cf1 do zbiornika Q. Przy górnem krancowem polozeniu tloka stawidlowego J wydrazenie, znajdujace sie pomiedzy czesciami tloka i2 i i1, polaczone jest z przewodami g2 i q2, a wydrazenie pomie¬ dzy i2 i i3—«z przewodami m2 i g3. Odgale¬ zienie qr3 jest ponownie zamkniete. Plyn przeplywa obecnie z zasobnika sily M, N przez przewody m1, m2, g3 do cylindra G i przesuwa tloki P1 wraz z listwa zebata P wtyl, wskutek czego lufa dziala D pod¬ nosi sie. Jednoczesnie tylny tlok P1 wypy¬ cha plyn z cylindra G dlo przewodu g2, któ¬ ry przeplywa wtedy pomiedzy czesciami tloka P i i1 do zbiornika Q przez przewody q2 i c11. W przewód g2, przy odpowiednim koncu cylindra G, wlacza sie zawór wsteczny (nieprzedstawiony na rysunku) tak obliczony, ze pozostaje otwarty przy cisnieniu podczas wyplywu, wystepuj a- cem w czasie celowania, a zamyka sie, gdy przy cofaniu sie lufy dziala, wskutek cie¬ zaru cofajacej sie czesci w cylindrze G, powstaje nadmierne cisnienie. Cisnienie to ogranicza sie wtedy do cylindra G i nie moze se przenesc do przewodu g2 i cylin¬ dra H.Zapomoca urzadzenia napedowego F1, G, poruszanego tloczonym plynem, mozna uzyskac dostatecznie duza szybkosc na¬ stawiania dziala w plaszczyznie pionowej nawet przy duzem zuzyciu sily w mecha¬ nizmie nastawiajacym; oprócz tego szyb¬ kosc nastawiania daje sie dokladnie stop¬ niowac, co jest nader wazne przy sledze¬ niu ruchomych celów. Zastosowanie recz- — 2 —nej pompy P do wytwarzania potrzebnego cisnienia plynu umozliwia uzyskanie na¬ pedu do mechanizmu podniesien nawet przy przewozonych dzialach. Urzadzenie zasobnika sily M, N ma te zalete, ze nawet przy szybkich i powtarzajacych sie zmia¬ nach kierunku podniesien mozna rozporza¬ dzac dostatecznym zapasem energji bez przeciazenia obslugujacego pompe, gdyz potrzebna energja nagromadza sie w prze¬ rwach pomiedzy strzalami.Do napedu pompy P mozna wykorzy¬ stac cofanie sie lufy dziala po strzale, ruch jej naprzód albo oba ruchy razem. PL