Przedmiotem wynalazku jest sposób rafinowania aluminium i jego stopów, w którym na po¬ wierzchnie kapieli metalicznej pokrytej warstwa tlenków naprowadza sie topnik i utworzony zuzel miesza sie z kapiela dla wyekstrahowania tlenków zawartych we wglebnych partiaoh ka¬ pieli metalicznej i w którym te kapiel pokryta warstwa zuzla poddaje sie dzialaniu prózni dla usuniecia wodoru.Przy przetopie aluminium i jego stopów rafinaoje stosuje sie w oelu usunieoia z metalu tlenków i innych staly oh wtraoen niemetalicznych oraz wodoru. W znanyoh metodaoh rafinaoje osiaga sie za pomoca dwu zabiegów. Pierwszy z nich przeznaozony jest do usuniecia tlenków i innych stalych nieme talioznyoh wtraoen z kapieli, drugi do usuniecia gazowego wodoru i stad ozesto nazywany jest odgazowanleou Powszechnie stosowany sposób usuwania z kapieli niemetalicznych wtracen, w tym glównie tlenków polega na ich fizycznej ekstrakcji za pomooa zuzla. Przebieg tego zabiegu jest na¬ stepujacy: na lustro kapieli, która zawsze pokryta jest warstwa tlenków, naprowadza sie warstwe topnika, powstaly zen zuzel miesza sie z kapiela, nastepnie ozeka sie na wyplynie¬ cie zuzla i zdejmuje go z lustra kapieli. Dopiero po takim usunieciu stalyoh zanieczyszczen przeprowadza sie odgazowanie kapieli jedna z nastepujacych metod: przez przedmuchanie gaza¬ mi obojetnymi lub aktywnymi w stosunku do wodoru, za pomoca zuzli musujacych, albo metoda prózniowa. Ta ostatnia polega na umieszczeniu w komorze prózniowej, pod cisnieniem kilku milimetrów slupa rteci, kapieli metalicznej pokrytej warstwa swiezego zuzla ulatwiajacego desorpcje wodoru dzieki adsorpcji olenkiej blonki tlenku gromadzacej sie na powierzchni tej kapieli (J, Jemielewski, "Odlewnictwo metali niezelazny eh" Wydawnictwo Naukowo Techniczne, Warszawa 1970, str, 273), Metoda odgazowania stopów aluminium w prózni byla badana i opisana przez P J,- Berga (Li- tiejnoje proizwodstwo nr 5/1965)» P* Junghanea (Giesserei nr 20/1969) oraz C. Ellenbreohta2 136 255 (Giesserei nr 23/1974) i obecnie notuje sie pierwsze przypadki jej przemyslowego zastoso¬ wania* Proces rafinacji stopów aluminium prowadzony w dwu etapach opisanych powyzej jest dlugotrwaly, a zastosowanie dwukrotnego pokrywania topnikiem lustra metalu powoduje zna- ozne zuzycie substancji rafinujaoyoh.Obecnie okazalo sie, ze jest mozliwe skuteczne usuwanie z kapieli metalowej zarówno tlenków, jak i odgazowanie wodoru podczas jednego zabiegu tec nologicznego, jezeli ek¬ strakcje tlenków i usuwanie wodoru z kapieli metalioznej prowadzi sie jednoczesnie, przy czym na kapiel metaliczna topnik naprowadza sie tylko jeden raz i miesza utworzony zuzel w znany sposób z kapiela metaliczna, a dzialaniu prózni poddaje sie nierozwarstwiona jesz- oze mieszanine tego zuzla 1 metalu przez czas potrzebny do rozdzielenia sie tych materia¬ lów i usunieoia wodoru* W sposobie wedlug wynalazku ekstrakcje zuzlowa tlenków i inny oh niemetalicznych wtra¬ cen rozpoczyna sie zatem bezposrednio przed umieszczeniem kapieli w prózni* Zuzel ekstra¬ hujacy tlenki pozostaje w glebi kapieli metalioznej i na jej powierzchni pelniac role zuz¬ la ulatwiajacego desorpcje wodoru podczas odgazowania w próznio W ten sposób caly proces rafinacji stopu aluminium przeprowadzony zostaje podczas jednego zabiegu rafinaoyjnego* Ha on nastepujaoy przebiegi naniesienie na lustro metalu warstwy topnika, wymieszanie pow¬ stalego zen zuzla z kapiela, poddanie powstalej mieszaniny dzialaniu prózni, przez ozas potrzebny do rozdzielenia sie warstw metalu i zuzla i odwodornieniu, usunieciu zuzla z lu¬ stra metalu* Okazalo sie nieoczekiwanie, ze zuzel poekstrakcyjny, a wieo zuzel powstajacy w wyniku ekstrakcji tlenków i innyoh niemetalicznych wtracen z kapieli, mimo zawartego w nim bala¬ stu tlenków i innych zanieozyszczen, ulatwia skutecznie desorpcje wodoru z kapieli metali¬ oznej* Zadzialanie prózni przed rozdzieleniem sie warstw zuzla 1 metalu ulatwia desorpcje wodoru* Tlenki i inne zanieczyszczenia nie przechodza podczas odwodorowania na powrót do kapieli i nie zachodza jakiekolwiek inne niepozadane zjawiska* W wyniku rafinacji sposobem wedlug wynalazku uzyskuje sie metal wysokiej jakosci o bardzo niskiej zawartosoi wodoru i tlenków* Procesowi rafinowania nie towarzyszy zanieczyszczenie atmosfery jak w przypadku odgazowania zuzlami musujacymi, lub przez przedmuchiwanie chlorem* Zastapienie dwu zabie¬ gów rafinacyjnych jednym obniza znacznie koszty procesu przez zmniejszenie zuzycia topni¬ ków oraz skróoenie ozasu jego trwania spowodowane tym, ze wyeliminowane zostaja nastepuja¬ ce czynnosci stosowane w dotychczas znanych metodach; odczekania na wyplyniecie zuzla po zabiegu usuwania tlenków, zdejmowanie tego zuzla oraz naprowadzenie zuzla ulatwiajacego desorpcje wodoru w prózni* Przyklad. Do kadzi o pojemnosci 70 kg wlano stop AK 11 wedlug PN-61/H-88027 stopiony w piecu typu Sklenar. Na lustro metalu wprowadzono 0,7 kg(l % wagowy w stosunku do metalu) topnika o skladzie 50% NaF, 27% NaCl, 23% KC1* Topnik zmieszano z kapiela* Kadz wstawiono do komory rafinacyjnej, w której wytworzono próznie wartosci 7 hPa slupa rteci* Metal przetrzymano w prózni w czasie 10 minut* Po usunieciu kadzi z komory rafinaoyjnej zdjeto zuzel z lustra kapieli, a metal przelano do pieca podgrzewczego* W wyniku tak prze¬ prowadzonej rafinaoji zmniejszono zawartosci tlenków w kapieli z 55 ppm do 28 ppm oraz za¬ wartosc wodoru z 0,28 N cnr na 100 g do 0,10 H cm^ na 100 g* Zastrzezenie patentowe Sposób rafinowania aluminium i jego stopów, polegajacy na tym, ze na powierzchnie ka¬ pieli metalioznej pokrytej warstwa tlenków naprowadza sie topnik i utworzony zuzel miesza sie z kapiela dla wyekstrahowania tlenków zawartych we wglebnyoh partiach kapieli metali¬ oznej i kapiel pokryta warstwa zuzla poddaje sie dzialaniu prózni dla usuniecia wodoru, znamienny tym, ze ekstrakoje tlenków i usuwanie wodoru z kapieli metalioznej prowadzi sie równoozesnie, przy czym na kapiel metaliozna topnik naprowadza sie tylko je¬ den raz i miesza utworzony zuzel w znany sposób z kapiela metaliozna, a dzialaniu prózni poddaje sie nierozwarstwiona jeszcze mieszanine tego zuzla przez ozas potrzebny do roz¬ dzielenia sie tych materialów 1 usuniecia wodoru* Pracownia Poligraficzna UF PRL. Naklad 100 egz.Cena IGO zl PL