Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do modelowych badan tarcia i zuzycia tracego skojarzenia, w którym obrotowy ruch roboczy wykonuje przeciwpróbka, natomiast badana próbka jest nieruchoma.Znane urzadzenia do modelowych badan tarcia i zuzycia opisane np. w monografii M. Hebdy i A. Wachala „Trybologia",WNT 1980 sa wyposazone w zespól napedowy realizujacy ruch obro¬ towy przeciwpróbki, mechanizm obciazajacy oraz uklad pomiarowy momentu lub sily tarcia.Zespól napedowy stanowi silnik elektryczny wraz z przekladnia umozliwiajaca zmiane predkosci obrotowej przeciwpróbki mocowanej na wrzecionie maszyny. Docisk próbki do przeciwpróbki jesi realizowany przez uklad dzwigniowy obciazony zawieszonymi ciezarkami lub sila napiecia spre¬ zyny. Do pomiaru momentu tarcia urzadzenie jest wyposazone w tensometryczny uklad pomia¬ rowy mierzacy odksztalcenie sprezystego elementu zwiazanego z uchwytem próbki.Celem wynalazku jest urzadzenie zapewniajace duza dokladnosc pomiaru sily tarcia w bada¬ nym skojarzeniu tracym.Cel ten osiagnieto poprzez zamocowanie próbki w przesuwnej oprawce ulozyskowanej, korzystnie tocznie, w uchwycie polaczonym z dzwignia obciazajaca. Przesuwna oprawka jest polaczona bezposrednio z wkladka tensometryczna ukladu pomiarowego sily tarcia.Ulozyskowanie toczne, oprawki próbki w jej uchwycie i bezposrednie polaczenie tej oprawki z wkladka tensometryczna ukladu pomiarowego zapewnia wysoka dokladnosc pomiaru sily tarcia.Przedmiot wynalazkujest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiaja¬ cym schemat ogólny urzadzenia.Walcowa przeciwpróbka 16 jest mocowana we wrzecionie maszyny wykonujacym ruch obro¬ towy z regulowana predkoscia obrotowa. Uklad obciazajacy stanowi jednostronna dzwignia 10 dociskajaca próbke 3 do przeciwpróbki 16 za pomoca sprezyny 12. Dzwignia 10 jest osadzona na wsporniku 5 sztywno polaczonym z korpusem maszyny i jest wyrównowazona przeciwciezarem 15.Sprezyna 12 jednym koncem jest polaczona 2 obciaznikiem 14, drugim zas, poprzez nakretke 13, regulujaca sile napiecia i pierscien tensometryczny 11, z koncem dzwigni obciazajacej 10. Próbka 3 jest zamocowana w przesuwnej oprawce 4 osadzonej za pomoca igielkowego lozyska 7 w uchwycie2 136 090 6 polaczonym poprzez srube regulacyjna 8 z dzwignia 10. Ponadto oprawka przesuwna 4 jest polaczona trzpieniem 2 z wkladka tensometryczna 1 zamocowana we wsporniku 9 dzwigni obcia¬ zajacej 10. Wartosci odksztalcen wkladki tensometrycznej 1 i pierscienia tensometrycznego 11 sa mierzone za pomoca mostków tensometrycznych 17 i 18 oraz rejestrowane graficznie na urzadze¬ niu kreslacym 19. Zmierzone odksztalcenia sa proporcjonalne odpowiednio do sily tarcia oraz sily normalnej w skojarzeniu próbka — przeciwpróbka. Do pomiaru temperatury w tracym skojarze¬ niu urzadzenie jest wyposazone w uklad pomiarowy skladajacy sie z termopary NiCr 21 -Ni 22, szczotki 20 odbierajacej prad z wirujacej przeciwpróbki 16 oraz elektronicznego urzadzenia 23 rejestrujacego sile termoelektryczna. Wartosc sily termoelektrycznej jest rejestrowana na urzadze¬ niu kreslacym 19.Opisane urzadzenie umozliwia modelowe badania tarcia i zuzycia przy wspólpracy czopa z wycinkiem panwi przy róznej predkosci poslizgu i róznej sile docisku wspólpracujacych elemen¬ tów. Moze byc ono instalowane na dowolnych maszynach roboczych posiadajacych zespól wyko¬ nujacy ruch obrotowy.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do modelowych badan tarcia i zuzycia, w którym ruch roboczy wykonuje przeciw¬ próbka, natomiast próbka jest nieruchoma oraz które jest wyposazone w dzwigniowy uklad obciazajacy i tensometryczny uklad pomiarowy sily tarcia, znamienne tym, ze badana próbka (3) jest zamocowana w oprawce (4) osadzonej przesuwnie, korzystnie na lozysku igielkowym, w uchwycie (6) polaczonym poprzez srube (8) regulacyjna z dzwignia (10) obciazajaca, a ponadto przesuwna oprawka (4) jest polaczona trzpieniem (2) z wkladka (1) tensometryczna osadzona w dzwigni (10) obciazajacej. #7777777 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl. PL