Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu przemiany ciezszych weglowodorów na lzejsze, zwlaszcza na paliwo do silhików spalinowych, zapomoca rozszczepiania pod cisnieniem w wysokiej temperaturze, przy- ezem prace prowadzi sie w sposób ciagly, otrzymujac wieksza wydajnosc lzejszych weglowodorów przy mozliwie malem wy¬ dzielaniu koksu albo wegla i wytwarzaniu gazu, nawet przy przeróbce surowców la¬ two sie koksujacych, a zwlaszcza zawiera¬ jacych skladniki asfaltowe.Wynalazek zasadniczo polega na tern, ze krótkotrwala obróbke pod cilsnieniem w wysokiej temperaturze, czyli rozszczepia¬ nie, stosuje sie w taki isposób, ze olej za¬ wierajacy jeszcze latwo koksujace sie ma¬ terialy, któreby przy dluzszem rozszcze¬ pianiu mogly sie skoksowac, poddaje sie najpierw rozszczepianiu krótkotrwalemu, a dopiero, po usunieciu materjalów latwo sie koksujacych, poddaje sie go dalszemu roz¬ szczepianiu trwajacemu dluzej.Wiadomo, ze szybkosc przemiany pod¬ czas rozszczepiania weglowodorów wzra¬ sta zaleznie od temperatury, a zwlaszcza silnie powyzej 450°C. Tak wiec np. okolo 500°Cf- podwyzszenie temperatury o 5°C zwieksza szybkosc rozszczepiania prawie dwukrotnie. Aby wiec osiagnac dobre wy¬ dajnosci benzyny, dobrze jest podczas roz¬ szczepiania stosowac wysokie temperatury.Jednakze wysokie temperatury moga roz¬ szczepiac zbyt isiliiie skladniki latwo sierozszczepiajaca np. ciezkie skladniki asfal¬ towe surpwców, <^ "powoduje nadmierne wydzielanie sie.tófksllr lub wegla, a tern sa¬ mem strate suróWca. Zachodzi to zawlaszcza wtedy, jesli obróbka termifczna podczas rozszczepiania w wysokich temperaturach trwa przez czas dluzszy, co jest koniecz¬ nem dla otrzymania duzej wydiajnosci ben¬ zyny, zwlaszcza przy rozszczepianiu ciez¬ kich pozostalosci Aby zapobiec temu nadmiernemu wy¬ twarzaniu sie koksu w wi^cszosci procesów rozszczepiania, wymagajacych dlugotrwa¬ lego ogrzewania isUrowca, stosuje sie tem¬ peratury stosunkowo niskie, lezace np. mie¬ dzy 445° a 465°C. Gdyby w tych przypad¬ kach zastosowac wyzsze temperatury, np. okolo 500°C, to otrzymanoby wieksze wy¬ dajnosci benzyny, ale urzadzenie, w któ- rem przeprowadzanoby ten proces, bardzo szybko zatkaloby sie skutkiem osadzenia sie w niem koksu. W procesach rozszcze¬ piania w temperaturach 445—465^C utrzy¬ muje sie olej zaleznie od jego rodzaju oraz od sposobu postepowania lciflku minut lub nawet kilka godzin w temperaturze roz¬ szczepiania.Tym procesom rozszczepiania, wyma¬ gajacym stosunkowo dlugiego ogrzewania, mozna przeciwstawic procesy, wymagajace krótkiego ogrzewania, w których olej prze¬ znaczony do rozszczepienia osiaga tempe¬ rature rozszczepiania dopiero wpoblizu, albo prawie przy wyplywie z urzadzenia rozszczepiajacego i tylko przez kilka se¬ kund utrzymywany jest w tej temperatu¬ rze, zanim zostanie ochlodzony lub wypa¬ rowany. Przytem tylko okolo 10% surow¬ ca, przeplywajacego przez urzadzenie, podlega przemianie podczas jednokrotnego przeplywu, zas przy dluzej trwajacych procesach rozszczepiania osiaga sie prze¬ miane w ilosci okolo 15% lub wiecej w kazdem stadjum.Obecnie stwierdzono, ze mozna wszyst¬ kie oleje mineralne, a nawet asfaltowe po¬ zostalosci ropne utrzymywac w ciagu kilku sekund w temperaturach np. 500°C lub wyzszych bez znaczniejszego naogól wy¬ twarzania teie koksu i zei przytem mozna z latwoscia oddzielic skladniki koksujace od innych skladników, surowca, a mianowicie zapomoca odparowania tych ostatnich, przyczem w niedogonie pozostaja skladni¬ ki koksujace. Jesli nastepnie czesc mate¬ rialów, pozbawiona skladników koksuja¬ cych, poddac dluzej trwajacemu ogrzewa¬ niu pod cisnieniem w celu osiagniecia wy¬ sokich wydajnosci benzyny, to nawet w wy¬ sokich temperaturach koks nie wytwarza sie, lub tez tworzy sie tylko w niewielkich ilosciach, a takze wywiazuja sie nieznacz¬ ne tylko ilosci gazu.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przyklad urzadzenia do wykonania sposobu wedlug wynalazku.Urzadzenie do rozszczepiania olejów sklada sie z nastepujacych czesci glów¬ nych: ogrzewaczy 2a, 2b, 2c, wyparnika 3, chlodlnicy 4 do ochladzania pozostalosci, deflegmatora 5, chlodnicy 6, skraplacza 7 i zbiornika 8 do destylatu, otrzymywanego podczas destylacji pod cisnieniem.Przy pracy w opisanem urzadzeniu e- wentualnie podgrzany surowiec np. olej /surowy, albo pozostalosc po destylacji ja¬ kiegokolwiek weglowodoru plynnego do¬ prowadza sie przez przewód 11 zapomoca pompy 12 do pierwszego ogrzewacza /. Z Ogrzewacza i przez zawór 13 i przewód 14 olej dostaje sie do wyparnika 3, gdzie pa¬ rowanie podtrzymywane jest zapomoca we- zownicy 15, zasilanej para. Pozostalosc, pozostajaca w wyparniku 3, odplywa przez przewody 16 i 17 oraz chlodnice 4 dó zbior¬ nika zapasowego, na rysunku pominietego.Pary, uchodzace z wyparnika 3, dosta- ja sie przez przewód 18 do deflegmatora 5, gdzie ciezkie frakcje skraplaja sie i sply¬ waja zpowrotem. Zbieraja »sie one w zbior¬ niku 199 skad sie je usuwa przez przewód 20. Glówna masa skroplin splywa przez — 2zawór 21, przewód 22, przyczem pompa 23 tloczy je przez szereg ogrzewaczy 2a, 26.i 2c. Po opuszczeniu ostatniego ogrzewacza 2c skroplmy plyna przez zawór 24 oraz przewód 25 i lacza sie z surowcem, dopro¬ wadzanym przewodem 14, a poddanym uprzednio krótkiemu ogrzewaniu w ogrze¬ waczu 1.Pewna niewielka czesc iskroplin ze zbiornika 19 mozna w razie potrzeby spu¬ scie przez zawó^ 26 przewodem 27 do chlodnicy 6, skad pompa 29 doprowadza je przewodem 28 do tora 5, gdzie skropliny te sluza do ochlo¬ dzenia pary.Pary, wytworzone z oleju zapomoca destylacji pod cisnieniem, przechodza z deflegmatora 5 przez przewód 30 do skra¬ placza 7. Kondensat lacznie z niekkroplo- nemi gazami, wytworzonemi w aparacie wskutek rozszczepiania plynie przewodem 31 do zbiornika 8, gdzie gaz oddziela sie od iskroplin. Oddzielone gazy uchodza przewodem 32 i przez zawór 33, zas desty¬ lat otrzymany zapomoca destylacji pod ci¬ snieniem usuwa sie przez przewód 34, za¬ wór 35 ze zbiornika 8.W urzadzeniu przedstawionem schema¬ tycznie na rysunku zaznaczono tylko glów¬ ne czesci urzadzenia do wykonania sposo¬ bu wedlug wynalazku, W praktyce oczy¬ wiscie potrzebne sa jeszcze inne narzady, które pominieto ze wzgledu na jasnosc ry¬ sunku, a mianowicie wymieniacze ciepla, automatyczne regulatory poziomu cieczy, przyrzady do mierzenia temperatur i ci¬ snien i L dv Dluzsze ogrzewanie pod cisnieniem, stanowiace, zgodnie z wynalazkiem, drugie stadjum procesu, podzielone jest na trzy poszczególne stadja wykonywane w osob¬ nych ogrzewaczach. W pierwszem z tych stadjów olej ogrzewa sie tak, i'z nastepuje rozszczepienie. W drugiem stadjum tem¬ perature nieco sie obniza lub utrzymuje sie (stala, aby mogla sie wytworzyc dosta¬ teczna ilosc par berizyny, powodujaca ruch wirowy materjalu. W trzeciem stadium temperature ladunku, poruszajacego sie ruchem wirowym znowu sie podwyzsza, aby osiagtaac mozliwie najwyzszy stopien przemiany. Przytem przy zastosowaniu w ogrzewaczu 2c temperatury okolo 500eC cisnienie w tym ogrzewaczu wynosi okolo 95 kg ptzy wylocie, co zapewnia utrzymy¬ wanie materjalu w dostatecznym ruchu w tym ogrzewaczu i zapobiega wytwarzaniu sie koksu- Aby przy wylocie z ogrzewacza 2c utrzymac cisnienie okolo 14 atmosfer, konieczne jest utrzymywanie w ogrzewa¬ czu 2a cishlenia 28 atmosfer, które jest po¬ trzebne do przezwyciezenia tarcia mate¬ rjalu wirujacego w dtugich wezownitach ogrzewacza.Gdyby bogate w asfalt oleje doprowa¬ dzic bezposrednio do ogrzewaczów 2a, 2b i 2c i w ogrzewaczu 2a poddawac je dzia¬ laniu cisnienia 28 atmosfer w temperatu¬ rach okolo 500°C, to nie moznaby uniknac wytwarzania sie koksu w rurach tego ogrze¬ wacza. Cisnienie bowiem przeszkadzaloby powstawania rucha wirowego w materjale, niezbednego dla przeciwdzialania zbyt sil¬ nemu rozszczepianiu, spowodowanemu przez wysoka temperature. Z tego powodu w takich przypadkach trzeba w ogrzewa¬ czach 2a i 2b stosowac temperatury okolo 445—465°C lub nizteze. Temperature okolo 5000,Cf bardziej sprzyjajaca rozszczepianiu i prowadzaca do obfitszej przemiany, moz¬ na stosowac bez obawy wytwarzania sie koksu tylko w ogrzewaczu 2cf jesli mate- rjal uprzednio w ogrzewaczu 26 zostal wprawiony w potrzebny ruch wirowy.Powstawaniu koksu lub zbyt niskim temperaturom przy rozszczepianiu zapo¬ biega sie, jesli od materjalu, przeznaczo¬ nego do rozszczepiania, przed dluzszem ogrzewaniem pod cisnieniem odciagnac ma- terjaly, sprzyjajace wytwarzaniu koksu.Wtedy mozna juz w ogrzewaczu 2a stosowac temperature okolo 500°C lub — 3 —wyzsza, a takze utrzymywac ja w ogrze¬ waczach 2b i 2c, przyczem ewentualnie w ogrzewaczu 26 stosuje sie pewne obnize¬ nie temperatury, zas, w ogrzewaczu 2c znowu pewnie jej podniesienie.W ten sposób udaje sie utnzymywanie oleju 'przez dluzszy czas w temperaturach przecietnie wysokich oraz .znacznie zwiek¬ szenie wydajnosci gazoliny, poniewaz szyb¬ kosc rozszczepiania oleju jest funkcja cza¬ su i temperatury.PomLaWszy zwiekszona wydajnosc benzyny podczas tego drugiego dluzszego ogrzewania pod cisnieniem otrzymuje sie przy pracy wedlug wynalazku bez wydzie¬ lania koksu juz podtizas pierwszego krót¬ kiego ogrzewania pod cisnieniem przy 500°C benzyne. (Nalezy to przypisac temu, ze materjaly asfaltowe w surowcu stosun¬ kowo latwo i' szybko sie rozszczepiaja, nie wytwarzajac koksu, jesli materjal podczas pierwszego ogrzewania pod cisnieniem o- grzewac sie bedzie tylko przez kilka se¬ kund do 500°C pod cisnieniami nie prze- kraczajacemi 14 atmosfer. Korzystne jest prowadzenie procesu rozszczepiania pod cisnieniem nie wyzszem od 14 atmosfer, poniewaz w przeciwnym razie olej niedo- stateclznie wiruje, co jest niezbedne dla utrudnienia wydzielania sile koksu* Nastepnie materjal po usunieciu zen skladników asfaltowych w wyparniku 3 i destylatu w deflegmatorze 5 poddaje sie dluzszemu ogrzewaniu pod cisnieniem.Podczas tego ogrzewania tworzy sie znowu swiezy asfalt, który sie usuwa w wyparni¬ ku 3. W wyparniku 3 pracuje isie korzystaie przy pomocy pary bezposredniej (t. j. stykajacej sie z powierzchnia plynu w wy¬ parniku) i w temperaturach miedzy 340 a 385°C. Mozna jednakze stosowac wyzsze temperatury, jesli tego wymaga rodzaj su¬ rowca oraz wytworzonych produktów. Ci¬ snienie w wyparniku 3 korzystnie jest u- trzymywac nie wyzsze od 3,5 atm.W ogrzewaczu 2c podczas dluzszego o- grzewania pod cisnieniem moga sie okazac korzystne cisnienia wyzsize od 14 atmosfer.Wtedy jednakze wyzsze cistaienia moga panowac równiez w ogrzewaczu 2a. Zgod¬ nie z wynalazkiem mozna równiez stoso¬ wac temperatury nip. lezace miedzy 460 a 510aG.Z powyzszych danych wynikaja zalety sposobu wedlug wynalazku. Dzieki opisa¬ nej kombinacji rozszczepiania krótkotrwa¬ lego i dlugotrwalego mozna w kazdem sta- djum pracowac w temperaturach okolo 500°C, wskutek czego ciezszy olej mozna rozszczepiac przez czas dluzszy i osiagac wyzsze wydajnosci' benzyny bez zwiekszo¬ nego wydzielania koksu. Dzieki temu po¬ trzebny jest mniejszy obieg powrotny, a tern samem i mniejszy naklad ilosci ciepla. PL