Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do automatycznego ograniczania pradu wiazki w kineskopie odbiornika telewizyjnego lub w równowaznym urzadzeniu do przetwarzania sygna¬ lów wizyjnych. Dokladniej wynalazek dotyczy takiego urzadzenia przystosowanego do sekwen¬ cyjnego sterowania poziomem stalopradowym i wartoscia szczytowa sygnalu wizyjnego w celu ograniczenia nadmiernych pradów wiazki w sposób zmniejszajacy do minimum pradopodobienstwo nieciaglosci sterowania pomiedzy sekwencyjnymi rodzajami sterowania.W tresci obrazu kolorowego, odtwarzanego przez kineskop w odbiorniku telewizji koloro¬ wej, znajduje sie informacja o lurainancji, jak równiez informacja o chrominancji. Informa¬ cja obrazowa wyswietlana za pomoca kineskopu jest zwykle okreslona przez wartosc miedzy- szczytowa sygnalu wizyjnego, odpowiadajaca kontrastowi obrazu oraz przez wartosc skladowej stalopradoweJf reprezentujacej poziom czerni sygnalu wizyjnego w odniesieniu do jaskrawos¬ ci obrazu lub poziomu tla. Obie te wielkosci moga uczestniczyc w wywolywaniu nadmiernych pradów w kineskopie.Nadmierne prady wiazki moga wywolac w odbiorniku znieksztalcenia obrazu w wyniki po¬ gorszenia dzialania ukladu odchylania, rozogniskowania plamki wiazki i rozmazania obrazu.Duze prady wiazki moga równiez przekraczac próg bezpiecznego pradu roboczego kineskopu, stwarzajac mozliwosc uszkodzenia kineskopu i zwiazanych z nim elementów ukladowych.Znane sa rózne urzadzenia do automatycznego ograniczania pradu wiazki w kineskopie do sekwencyjnego sterowania wartosciami miedzyszczytowyroi oraz wartosciami stalopradowymi sygnalu wizyjnego. Na przyklad w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 126 884 jest przedstawiony uklad ograniczania sredniej wartosci wiazki powrotnej, w którym napiecie sterujace, reprezentujace pobór nadmiernego sredniego pradu wiazki jest wykorzystywane do sterowania wartoscia szczytowa sygnalu wizyjnego /poziomem kontrastu/2 134 436 powyzej pierwszego zakresu nadmiernego pradu wiazki i do sterowania zarówno wartoscia szczytowa sygnalu wizyjnego, Jak poziomem i stalopradowym /poziomem kontrastu i jaskrawos¬ ci/ w drugim zakresie odpowiednio wiekszych pradów wiazki. W opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 096 518 jest przedstawiony równiez uklad do ograniczania sred¬ niego pradu wiazki powrotnej. W tym ukladzie otrzymywana srednia wartosc reprezentatywnego napiecia sterujacego Jest wykorzystywana do sterowania poziomem stalopradowym sygnalu wizyjnego w pierwszym zakresie nadmiernego pradu wiazki i do sterowania szczytowa wartoscia sygnalu wizyjnego w drugim zakresie odpowiednio wiekszych nadmiernych pradów wiazki.Stosowane w urzadzeniu komparator, wzmacniacz i uklad macierzowy zamknietego obwodu automatycznego sterowania jaskrawoscia sa szczególowo przedstawione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 197 557. Stosowany w urzadzeniu uklad czujnikowy moze zawierac uklady typu przedstawionego w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 137 552 i 4 067 048.W urzadzeniu wedlug wynalazku do emitera tranzystora sprzegajacego jest dolaczony tranzystor obcinajacy sygnal sterujacy do ustalonej wartosci, gdy przewodzenie tranzystora odpowiada nadmiernym pradom wiazki poza zakresem przejsciowym miedzy zakresem sterowania kontrastem i zakresem sterowania kontrastowoscia. Uklad czujnikowy jest dolaczony do ukladu sterowania poprzez sygnal sterujacy, reprezentujacy wartosc srednich nadmiernych pradów wiazki.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera zasilacz wysokonapieciowy do dostarczania potencja¬ lu roboczego do kineskopu, sprzezony z ukladem czujnikowym. Do kolektora pierwszego tranzy¬ stora jest dolaczona baza drugiego tranzystora, którego kolektor jest dolaczony do bazy trzeciego tranzystora. Pomiedzy kolektor pierwszego tranzystora i zródlo potencjalu stalo- pradowego jest wlaczony obwód diodowy. Obwód diodowy i drugi tranzystor sa wlaczone w konfiguracji symetrycznego ukladu pradowego.Czwarty tranzystor zawiera zlacze pn dolaczone do zródla potencjalu stalopradowego. To zlacze pn jest polaczone szeregowo z obwodem diodowym i jest podobnie spolaryzowane wzgle¬ dem obwodu diodowego. Pomiedzy obwód diodowy i zródlo potencjalu stalopradowego jest wla¬ czony rezystor. Czwarty tranzystor ma baze dolaczona do zródla potencjalu stalopradowego, kolektor dolaczony do zródla zasilania roboczego a emiter dolaczony do obwodu diodowego.Kolektor i emiter okreslaja glówny tor przewodzenia pradu czwartego tranzystora polaczonego szeregowo z obwodem diodowym i spolaryzowanego podobnie wzgledem obwodu diodowego. Pomiedzy baze i emiter tranzystora jest wlaczony rezystor.Pomiedzy kolektorem pierwszego tranzystora i zródlem potencjalu stalopradowego jest wlaczona dioda, która jest wlaczona wzgledem drugiego tranzystora w konfiguracji symetrycz¬ nego ukladu pradowego. Baza czwartego tranzystora jest dolaczona do zródla potencjalu stalopradowego, kolektor jest dolaczony do zródla zasilania roboczego a emiter jest dola¬ czony do diody. Czwarty tranzystor i dioda sa polaczone szeregowo i podobnie spolaryzowane.Pomiedzy diode i zródlo potencjalu stalopradowego jest wlaczony rezystor.Wymieniony rezystor jest dolaczony bezposrednio do zlacza baza-emiter czwartego tranzystora.Pierwszy tranzystor ma pierwsze wzmocnienie w pierwszym zakresie i zmodyfikowane wzmocnienie w drugim zakresie. Drugi tranzystor ma pierwsze wzmocnienie w drugim zakresie i zmodyfikowane wzmocnienie w trzecim zakresie. Pierwszy tranzystor posiada impedancje obciazenia zawierajaca obwód diodowy, przy czym wzmocnienie tego tranzystora zalezy od wielkosci impedancji obciazenia. Pierwszy tranzystor ma pierwsze wzmocnienie, gdy obwód diodowy jest w pierwszym stanie przewodzenia, przy pierwszej wartosci impedancji obciazenia oraz zmodyfikowane wzmocnienie, gdy obwód diodowy jest w drugim stanie przewodzenia, przy drugiej wartosci impedancji obciazenia.Przedmiot wynalazku Jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy fragmentu odbiornika telewizji kolorowej, zawierajacego urzadzenie do automatycznego ograniczenia pradu wiazki wedlug wynalazku, fig. 2 - wykres134436 3 ulatwiajacy zrozumienie dzialania urzadzenia do automatycznego ograniczenia pradu wiazki pokazanego na fig. 1 oraz fig. 3 - schemat ideowy czesci urzadzenia z fig. 1.Pokazane na fig. 1 zródlo 10 sygnalów wizyjnych zawierajacych skladowe luminancji i chrominancji dostarcza na jednym wyjsciu wydzielona skladowa chrominancji podawana do ukladu przetwarzania 14 sygnalów chrominancji w kanale chrominancji odbiornika, który wy¬ twarza sygnaly róznicowe r-Y, g-Y i b-Y kolorów. Wydzielona skladowa luminancji jest do¬ starczana z innego wyjscia zródla 10 sygnalów wizyjnych do ukladu 22 przetwarzania sygnalów luminancji w kanale luminancji odbiornika. Sygnaly luminancji z ukladu przetwarzania 22 sa dostarczane do wejscia sygnalowego wzmacniacza 24 o sterowanym wzmocnieniu /np. wzmacniacza róznicowego/. Uklad sterowania 30 kontrastem /np. potencjometr regulowany przez widza lub regulowany rezystor/ jest dolaczony do wejscia sterowania wzmocnieniem wzmacniacza 24 w celu zmiany wzmocnienia wzmacniacza 24, a wiec i wartosci miedzyszczytowej sygnalów wyjsciowych wzmacniacza 24 zgodnie z ustawieniem ukladu sterowania 30 kontrastem.Wzmocniony sygnal luminancji Y z wyjscia sygnalowego wzmacniacza 24 jest dostarczany do ukladu macierzowego 18 sygnalów luminancji i chrominancji, gdzie sygnal luminancji jest laczony z sygnalami róznicowymi kolorów z ukladu przetwarzania 14 w celu wytworzenia sygna¬ lów wyjsciowych rt g, b reprezentujacych obraz kolorowy. Sygnaly te sa wzmacniane we wzmacniaczu 32 sterujacym kineskopem w celu wytworzenia wzmocnionych sygnalów R, G i B reprezentujacych kolory. Sygnaly R, G,'B sa dostarczane do katod sterujacych intensywnoscia kolorów czerwonego, zielonego i niebieskiego w kineskopie kolorowym 38.Urzadzenie przedstawione na fig. 1 zawiera równiez sterowany komparator 55 próbkowania wykorzystywany w zamknietym obwodzie automatycznego sterowania Jaskrawoscia w sposób naste¬ pujacy. Jedno wejscie sygnalowe komparatora 55 odbiera z ukladu macierzowego 18 niskopozio- mowy sygnal b koloru niebieskiego, a drugie wejscie sygnalowe komparatora 55 odbiera napie¬ cie odniesienia okreslajace jaskrawosc, dostarczane z recznie regulowanego ukladu sterowa¬ nia 58 Jaskrawoscia /np. potencjometr regulowany przez widza lub regulowany rezystor/.Komparator 55 jest sterowany w odpowiedzi na sygnaly sterujace pojawiajace sie podczas okresów wygaszania linii obrazu, w celu próbkowania i porównywania poziomu wygaszania sygnalu b pojawiajacego sie na wyjsciu ukladu macierzowego 18 z poziomem odniesienia jaskrawosci, otrzymywanym z ukladu sterowania 58 jaskrawoscia. TW przypadku, gdy zachodzi niezgodnosc tych dwu poziomów, komparator 55 wytwarza wyjsciowy sygnal korekcji, podawany do stalopradowego wejscia sterujacego wzmacniacza 24 sygnalów luminancji.Sygnal korekcji sluzy do modyfikowania poziomu stalopradowego sygnalu wyjsciowego wzmacniacza 24, jak równiez poziomu stalopradowego wyjsciowego sygnalu b z ukladu macierzo¬ wego 18 w celu zmniejszenia do minimum róznicy pomiedzy próbkowanymi sygnalami wejsciowymi komparatora 55. Za pomoca tego mechanizmu poziom stalopradowy sygnalu luminancji, a w zwiazku z tym i poziom stalopradowy okreslajacy jaskrawosc kazdego z sygnalów r, g i b moze byc zmieniany przez zmiane poziomu sygnalu dostarczanego do wejscia odniesienia komparatora 55 • Automatyczne ograniczanie pradu wiazki kineskopu jest uzyskiwane za pomoca ukladu 60 przemiany sygnalu sterujacego i sekwencyjnego, który odbiera wejsciowe napiecie steruja¬ ce Ec uzyskiwane z pradów zasilania wtórnego, dostarczanego do zasilacza wysokonapiecio¬ wego 50.Zasilacz wysokonapieciowy 50 /np. potrajacz napiecia/ wytwarza.wysokie napiecie robocze dla elektrody przyspieszajacej i elektrody ogniskujacej kineskopu 38. Na wejscie zasilacza wysokonapieciowego 50 sa podawane okresowe impulsy powrotu odchylania linii. Zródlo pradu zasilania wtórnego kineskopu, zawierajace robocze napiecie zasilania B+ i rezystor 52 wy¬ znaczajacy wartosc pradu, jest dolaczone do wejscia stalopradowego zasilacza wysokonapiecio¬ wego 50. Prady plynace do wejscia stalopradowego zasilacza wysokonapieciowego 50 reprezen¬ tuja pobór pradu wiazki kineskopu.4 134 436 W rozwazanym przykladzie napiecie sterujace Ec reprezentuje sredni pobór pradu wiazki kineskopu i Jest uzyskiwane z ukladu czujnikowego 54 dajacego wartosc srednia. Uklad czuj¬ nikowy 54 moze zawierac dowolne rozwiazania ukladowe do okreslania sredniego poboru pradu wiazki na podstawie wartosci pradów dostarczanych przez rezystor 52 do zasilacza wysoko¬ napieciowego 50. Uklad sterowania 60 reaguje na wejsciowe napiecie sterujace Ec i przy przekroczeniu zadanego poziomu progowego przez sredni pobór nadmiernego pradu wiazki wy¬ twarza sygnal Ep ograniczenia pradu wiazki sterowania kontrastem i sygnal Efi ograniczenia pradu wiazki sterowania jaskrawoscia.Napiecie sterujace E Jest proporcjonalne do amplitudy sredniego poboru nadmiernego pradu wiazki w pierwszym zakresie pradów wiazki. Napiecie sterujace E Jest podawane na wejscie sterowania wzmocnieniem wzmacniacza 24 w celu zmodyfikowania Jego wzmocnienia, a zatem i wartosci miedzyszczytowej sygnalów przetwarzanych przez wzmacniacz 24 w celu ograniczenia poboru nadmiernego pradu wiazki powyzej poziomu progowego w pierwszym zakre¬ sie. Podobnie Jest modyfikowany kontrast obrazu. Napiecie sterujace Efi Jest proporcjonal¬ ne do sredniej wartosci nadmiernych pradów wiazki w drugim zakresie odpowiednio wiekszych pradów wiazki. To napiecie sterujace Jest dostarczane do wejscia odniesienia komparato¬ ra 55 w celu zmodyfikowania stalopradowego poziomu sygnalu wizyjnego, a zatem i Jaskra¬ wosci obrazu, dla zmniejszenia nadmiernych pradów wiazki w drugim zakresie pradów* Uklad sterowania 60 Jest równiez przystosowany do dostarczania sygnalów sterowania zarówno kontrastem, Jak i Jaskrawoscia w obszarze przejsciowym w przypadku, gdy zakres nadmiernych pradów wiazki znajduje sie pomiedzy pierwszym i drugim zakresem pradów wiazki.Na figurze 2 jest przedstawiony wykres ilustrujacy wspólzaleznosc pomiedzy obszarem sterowania kontrastem, przejsciowym obszarem sterowania i obszarem sterowania jaskrawos¬ cia. W przypadku, gdy napiecie sterujace Ec przekracza progowy poziom sterowania, nad¬ mierne prady wiazki w pierwszym zakresie sa ograniczane w wyniku zmniejszenia wartosci szczytowej sygnalu wizyjnego za posrednictwem napiecia sterujacego Ep w obszarze stero¬ wania kontrastem. Nachylenie funkcji przenoszenia sterowania kontrastem wyznacza stosunek ^ Ep / Zj £c okreslajacy szybkosc zmiany wartosci szczytowej sygnalu wizyjnego w funk¬ cji napiecia sterujacego Efi. W tym przykladzie wartosc szczytowa sygnalu wizyjnego moze byc zmniejszona maksymalnie do piecdziesieciu procent pelnego zakresu wartosci miedzy¬ szczytowej w obszarze sterowania kontrastem w przypadku, gdy uklad sterowania 30 kontra¬ stem jest ustawiony na prace w zakresie pomiedzy 50 - 100 % maksymalnego kontrastu.Przejsciowy obszar sterowania sklada sie z czesci sterowania kontrastem i czesci sterowania jaskrawoscia, obejmujac nakladajace sie zakresy konca obszaru sterowania kon¬ trastem i poczatku obszaru sterowania jaskrawoscia. Nachylenie funkcji przenoszenia za¬ kresu sterowania kontrastem obszaru przejsciowego wyznacza stosunek A E,. / A E okreslajacy szybkosc zmiany wartosci szczytowej sygnalu wizyjnego /kontrastu obrazu/ przy zmianie napiecia sterujacego Ec. Podobnie nachylenie funkcji przenoszenia zakresu sterowania jaskrawoscia obszaru przejsciowego wyznacza stosunek /\ E~ / A E okresla¬ jacy szybkosc zmiany skladowej stalopradowej sygnalu wizyjnego /jaskrawosci obrazu/ przy zmianie napiecia sterujacego Ec.Ograniczenie nadmiernych pradów wiazki w zakresie pradów wiekszych od pradów ograni¬ czonych w obszarach kontrastu i przejsciowym realizuje sie przez zmiane jedynie skladowej stalopradowej sygnalu wizyjnego za pomoca napiecia sterujacego Efi w obszarze sterowania jaskrawoscia. Nachylenie funkcji przenoszenia dla tego obszaru okresla stosunek A Efi / Aec.W tym wykonaniu wynalazku kazdy z obszarów sterowania: kontrast, przejsciowy i ja¬ skrawosci obejmuje w przyblizeniu równe czesci /jedna trzecia/ normalnie oczekiwanego za¬ kresu nadmiernych pradów wiazki. Moga byc wybrane rózne wzgledne proporcje tych obszarów sterowania. Mozna takze uzyskac jednakowe wzmocnienia petli sterowania ograniczeniem pradu wiazki /funkcji sterowania charakterystyka przenoszenia/ w obszarach sterowania134 436 5 kontrastem i Jaskrawoscia* Zatem moze byc uzyskana Jednakowa szybkosc zmiany sterowania kontrastem w obszarze sterowania kontrastem i szybkosc zmiany sterowania Jaskrawoscia w obszarze sterowania Jaskrawoscia /to Jest Zi Ep « A Eg/. Ponadto w obszarze przejs¬ ciowym szybkosci zmian sterowania kontrastem A E. i sterowania Jaskrawoscia A Ip moga byc zwiazane z szybkosciami zmian kontrastu i Jaskrawosci w obszarach sterowania kcrjtra- 6tem i Jaskrawoscia zgodnie z wyrazeniem: AEp. Aeb ./ Ay. /Ae2/ Noga byc wybrane takze inne zaleznosci pomiedzy tymi szybkosciami zmian, zgodnie z wymaganiami dotyczacymi wzmocnienia zamknietego obwodu w konkretnym ukladzie.Opisany obszar przejsciowy eliminuje prawdopodobienstwo nieciaglosci sterowania po¬ miedzy obszarami sterowania kontrastem i Jaskrawoscia9 a zatem eliminuje problemy zwia¬ zane z nieciaglosciami wyzej wspomnianego typu. W praktyce mozna oczekiwac, ze duze prady wiazki beda wystepowaly rzadziej w ostatnim obszarze sterowania niz w pierwszym obszarze sterowania* Sterowanie kontrastem obrazu w pierwszym zakresie duzych pradów wiazki Jest uwazane za pozadane z tego wzgledu, ze zmniejszenie kontrastu obrazu Jest mniej zauwazal¬ ne przez widza niz zmiana Jaskrawosci obrazu lub poziomu tla. Podana kolejnosc sterowania kontrastem 1 Jaskrawoscia moze byc odwrócona.Chociaz nie zostalo to pokazane, sygnal wyjsciowy z ukladu sterowania 30 kontrastem moze byc równiez podawany na odpowiednie wejscie sterowania wzmocnieniem ukladu przetwa¬ rzania 14 sygnalów chrominancji. W tym przypadku uklad sterowania 30 dziala Jak uklad "sterowania obrazem" sluzacy do równoczesnej zmiany wartosci miedzyszczytowych sygnalów luminancji 1 chrominancji. Równiez w tym przypadku wartosc miedzyszczytowa, zarówno sygnalu luminancji. Jak i chrominancji Jest sterowana do napiecia sterujacego Ep przy pracy z ograniczaniem wiazki.Na figurze 3 Jest przedstawiony schemat ideowy ukladu sterowania 60 /fig. 1/ realizu¬ jacego funkcje przenoszenia sterowania pokazana na fig. 2, oraz wyjasnia szczególy ukladowe ukladu sterowania 30 kontrastem i ukladu sterowania 58 Jaskrawoscia.Wyjsciowe napiecie sterujace Ec z ukladu czujnikowego 54 /fig. 1/ przyjmuje w warun¬ kach normalnych stala wartosc dodatnia. W tym przykladzie napiecia uzyskiwane na wejsciu sterowania wzmocnieniem wzmacniacza 24 /fig. 1/, do którego przykladane Jest napiecie E oraz na wejsciu odniesienia komparatora 55 /fig* 1/V do którego przykladane Jest napie¬ cie Efi normalnie osiagaja nominalna stala wartosc dla zadanego ustawienia ukladu sterowa¬ nia 30 kontrastem i ukladu sterowania 58 Jaskrawoscia.Uklad sterowania 30 kontrastem Jest przedstawiony na fig. 3 w postaci potencjomet¬ ru 31 ustawionego przez widza i zwiazanego z nim zródla napiecia stalego /? 11,2 V/.Uklad sterowania 58 Jaskrawoscia Jest przedstawiony w postaci ukladu rezystorowegc zawie¬ rajacego potencjometr 59 ustawiany przez widza wraz ze zwiazanym z nim zródlem napiecia stalego /? 11,2 V/.Przy pracy z ograniczaniem pradu wiazki dodatnie napiecia sterujace Ec staje sie stopniowo coraz mniejsze /to Jest maleje/ proporcjonalnie do wartosci, o która zosral zwiekszony poziom ograniczenia pradu wiazki. Napiecie sterujace Jest podawane do ukladu wejsciowego, zawierajacego wtórnik tranzystorowy 65 i zwiazane z nim zródlo pradu, zawie¬ rajace tranzystor 68 1 rezystor 69 oraz diode 67 sluzaca do stabilizacji /ograniczania/ ujemnych przepiec napiecia Ec. Tranzystor 70 wzmacniacza odwracajacego przeksztalca na¬ piecie sterujace, uzyskane z emitera tranzystora 65 w taki sposób, ze zanegowana wartosc napiecia sterujacego pojawia sie na wyjsciu kolektorowym tranzystora 70 z amplituda wy¬ znaczona przez stosunek rezystora 74 w obwodzie kolektora do rezystora 72 w obwodzie emitera 72 tranzystora 70. Nastepnie napiecie sterujace Jest przekazywane za posredni¬ ctwem odwracajacego wzmacniacza tranzystorowego zbudowanego na tranzystorze 75 do bazy tranzystora pnp 80.6 134 436 Tranzystor 75 przewodzi w calym zakresie normalnie przewidywanych nadmiernych pradów wiazki. Prad kolektora i napiecie tranzystora 75 odpowiednio zwiekszaja sie i zmniejszaja w miare zmniejszania sie napiecia sterujacego Ec w odpowiedzi na nadmierne prady wiazki w pierwszym zakresie, skutkiem czego napiecie E na wyjsciu kolektorowym tranzystora 75 ulega zmniejszeniu o odpowiednia wartosc w celu zmniejszenia pradu wiazki w obszarze ste¬ rowania kontrastem. Nachylenie funkcji przenoszenia sterowania w obszarze sterowania kon¬ trastem jest zalezne od wzmocnienia tranzystora 75 w tym obszarze. To wzmocnienie Jest wyznaczone przez stosunek impedencji skutecznej okreslonej przez uklad sterowania 30 kon¬ trastem, który zawiera kolektorowy rezystor obciazenia tranzystora 75$ do wartosci emite- rowego rezystora 89 ujemnego sprzezenia zwrotnego. Nachylenie funkcji przenoszenia stero¬ wania kontrastem oraz punkt, w którym zaczyna sie obszar sterowania kontrastem moga byc regulowane metoda dobierania wartosci rezystora 89 w stosunku do impedancji skutecznej ukladu sterowania 30 kontrastem.Obwód diodowy 86 przewodzenia progowego, zawierajacy diody 86a, 86b, 86c, jest sprzezony z tranzystorem 80 w symetrycznym ukladzie pradowym, w którym prad plynacy w kazdej z diod 86a, 86b i 86c równowazy prad kolektora tranzystora 80. Prad plynacy przez rezystor 87 /co zostanie omówione/ dzieli sie na prad plynacy przez obwód diodowy 86 i prad emitera tranzystora 80.Obwód diodowy 86 z tranzystorem 80 jest wykorzystywany do uzyskania pozadanej wspól¬ zaleznosci lub skalowania pradów kolektorowych tranzystorów 75 i 80. * tym przykladzie prad dostarczany za posrednictwem rezystora 87 rozdziela sie pomiedzy tranzystor 80 i obwód diodowy 86 w taki sposób, ze prad kolektorowy tranzystora 75 jest trzykrotnie wiekszy od pradu kolektorowego tranzystora 80. Oczywiscie proporcjonalnosc wzmocnienia w obszarze sterowania jaskrawoscia moze byc równiez uzyskana w rezultacie zastosowania róznej liczby diod w obwodzie diodowym 86 oraz przez dobranie wartosci rezystora 88. Prad bazy tranzystora 80 /element o duzym wzmocnieniu/ jest pomijalny. Obwód diodowy 86 i tranzystor 80 nie przewodza w obszarze sterowania kontrastem.Praca sterowania przejsciowego rozpoczyna sie wówczas, gdy napiecie Ep sterowania kontrastem zmaleje wystarczajaco do spolaryzowania w kierunku przewodzenia obwodu diodo¬ wego 86 i uzyskania znaczacego przewodzenia pradu. Nastepuje to wtedy, gdy napiecie Ep na katodach diod 86a, 86b, 86c zmaleje ponizej poziomu progowego l 5,6 V i na diodach 86 uzyskuje sie staly spadek napiecia + 0,7 V i odpowiedni spadek na zlaczu emiter - baza tranzystora 80. Przewodzenie obwodu diodowego 86 tworzy tor przeplywu pradu ze zródla ? 6,3 V dolaczonego do rezystora 87, przez rezystor 87 i obwód diodowy 86, do kolektora tranzystora 75. W tym samym czasie prad kolektora tranzystora 80 wywoluje na rezysto¬ rze 88 spadek napiecia wystarczajacy do wprowadzenia tranzystora 84 w stan przewodzenia.Tranzystor 84 przewodzi prad emiterowy plynacy przez rezystory 90 i 91 i wytwarza napie¬ cie E« sterujace jaskrawoscia na wyjsciu kolektorowym. Dioda 96 w obwodzie emiterowym tranzystora 84 nie przewodzi w obszarze przejscia.Nachylenie funkcji przenoszenia sterowania kontrastem w obszarze przejsciowym jest zalezne od wzmocnienia tranzystora 75 wyznaczonego przez stosunek impedancji obciazenia w obwodzie kolektora do impedancji w obwodzie emitera tranzystora 75. Poza tym obszarem impedancja w obwodzie kolektora tranzystora 75 jest zmniejszona i sklada sie z impedancji skutecznej obciazenia ukladu sterowania 30 kontrastem i impedancji skutecznej obciazenia, reprezentowanej przez zespól przewodzacego obwodu diodowego 86 i rezystor 87, przy czym obie te impedancje obciazenia sa dobrane tak, ze impedancja skuteczna obciazenia kolekto¬ ra tranzystora 75 jest zmniejszona w porównaniu z impedancja obciazenia kolektora tranzy¬ stora 75 w obszarze sterowania kontrastem.Nachylenie funkcji przenoszenia sterowania jaskrawoscia w obszarze przejsciowym jest zalezne od wzmocnienia tranzystora 84. Wzmocnienie to wyznacza stosunek impedancji134 436 7 skutecznej reprezentowanej przez uklad sterowania 58 jaskrawoscia, zawierajacy impedancje obciazenia kolektorowego tranzystora 84, do impedancji polaczonych rezystorów 90 i 91 emiterowych ujemnego sprzezenia zwrotnego.Okres przejsciowy trwa dopóty, dopóki prad w rezystorze 87 plynacy w odpowiedzi na prad kolektorowy tranzystora 75 pozwoli uzyskac spadek napiecia 0,7 V na rezystorze 87.Wówczas pojawia sie odpowiednie napiecie na zlaczu emiter - baza tranzystora wywolujacego przewodzenie. To napiecie baza - emiter stabilizujacego tranzystora 85 zachowuje wartosc stala przy wzrastajacej przewodnosci tranzystora 85 w odpowiedzi na napiecie sterujace Ec i sluzy do stabilizacji napiecia na rezystorze 87 do stalego poziomu /O,7 V/. Podobnie nie ulega zmianie spadek napiecia na rezystorze 87 przy trwajacych zmianach napiecia steruja¬ cego Ec wraz ze wzrostem pradów wiazki.Punkt ten okresla koniec pracy sterowania przejsciowego, poniewaz dalsze zmiany na¬ piecia sterujacego Ec /w odpowiedzi na zwiekszajace sie duze prady wiazki/ juz nie powo¬ duja odpowiednich zmian napiecia Ep# W tym samym czasie napiecie Ep jest stabilizowane do stalego poziomu A 4,9 V/ równego napieciu bazy tranzystora 85 A 6,3 V/, zmniejsza sie staly spadek napiecia obwodu diodowego 86 /+ 0,7 V/ i staly spadek napiecia miedzy baza i emiterem tranzystora 85 A 0,7 V/. Po osiagnieciu tego punktu wraz z napieciem sterujacym Ec w obszarze sterowania jaskrawoscia zmienia sie tylko napiecie sterujace Efi jaskrawoscia na wejsciu kolektorowym tranzystora 84.W obszarze sterowania jaskrawoscia zwiekszajace sie przewodzenie tranzystora 75 powoduje zwiekszenie sie pradu kolektora i napiecia tranzystora 80. To z kolei wywoluje zwiekszenie przewodzenia tranzystora 84 i zwiazane z tym zmniejszenie napiecia steruja¬ cego Efi kolektora tranzystora 84. Dioda 96 przewodzi wówczas, gdy rozpoczyna sie obszar sterowania Jaskrawoscia przy koncu obszaru przejsciowego, gdy napiecie wystarczajace do spolaryzowania w kierunku przewodzenia diody 96 wystepuje na rezystorze 91 po pojawie¬ niu sie pradu emitera tranzystora 84.Nachylenie funkcji sterowania przejsciowego w obszarze sterowania jaskrawoscia zalezy od wzmocnienia tranzystora 84. Wzmocnienie to jest okreslone przez stosunek impedancji skutecznej reprezentowanej przez uklad sterowania 58 jaskrawoscia wylacznie do wartosci rezystora 90, poniewaz rezystor 91 jest bocznikowany przez bardzo mala impedancje diody 96 przewodzacej w obszarze sterowania jaskrawoscia. Poniewaz w tym obszarze boczni¬ kowany jest rezystor 91, tranzystor 84 wykazuje wieksze wzmocnienie niz wówczas, gdy pracuje w obszarze przejsciowym. Zatem nachylenie funkcji sterowania przejsciowego w ob¬ szarze sterowania jaskrawoscia moze byc regulowane przez dobieranie wartosci rezystora 90.Prad kolektora tranzystora 75 jest wstepnie dobierany w odniesieniu do pradu kolekto¬ ra tranzystora 80 zarówno w obszarze sterowania przejsciowego, jak i w obszarze sterowa¬ nia jaskrawoscia. Wynikiem tego jest mozliwosc wstepnego ustawienia wzmocnienia i funkcji przenoszenia sterowania w obszarach przejsciowym i sterowania jaskrawoscia.Niezaleznie od spelniania funkcji ukladu czujnikowego sygnalizujacego poczatek obsza¬ ru przejsciowego, obwód diodowy 86 sluzy równiez do uzyskania plynnego, ciaglego dziala¬ nia ukladu sterowania 60 przy przechodzeniu z rodzaju sterowania przejsciowego do rodzaju sterowania jaskrawoscia* Przy braku obwodu diodowego 86 napiecia Ep na bazie tranzysto¬ ra 80 bedzie stabilizowane na poziomie ? 4,9 V w obszarze przejsciowym, Jak wspomniano wyzej, z ta róznica, ze spadek na obwodzie diodowym 86, wynoszacy 0,7 V bedzie zastapiony podobnym przesunieciem napiecia na zlaczu emiter - baza tranzystora 80. Równiez i w tym przypadku, progowa charakterystyka przewodzenia zlacza p-n emiter - baza tranzystora 80 pozwoli zarejestrowac poczatek zakresu przejsciowego. Jednak przy stabilizowanych w tym przypadku napieciach na bazie tranzystora 80 i na kolektorze tranzystora 75 zwiekszajacy sie pobór pradu kolektora tranzystora 75 moze byc zaspokojony wylacznie przez prad bazy tranzystora 80, poniewaz z ukladu sterowania 30 kontrastem zaden dodatkowy prad nie moze byc uzyskany. W przypadku, gdy tak jak w tym wykonaniu tranzystor 80 jest elementem8 134 436 o duzym wzmocnieniu, bedzie on szybko wchodzil w stan nasycenia i zasadniczo bedzie dzia¬ lal jako szybki przelacznik, natomiast utracona zostanie pozadana wlasnosc plynnego ob¬ szaru przejsciowego. Problem ten zostal wyeliminowany wedlug wynalazku, poniewaz obwód diodowy 86 stwarza odpowiedni tor /zawierajacy równiez tor kolektor - emiter tranzysto¬ ra 85 i rezystor 87/ dla zbierania pradu tranzystora 75. Zastosowanie obwodu diodowe¬ go 86 powoduje, ze tranzystor 80 dziala jak prawie liniowy, symetryczny uklad pradowy, a nie jak przelacznik nieliniowy.Funkcja stabilizacji realizowana przez zlacze baza - emiter tranzystora 85 moze byc realizowana za pomoca diody, W tym przypadku dioda jest sprzezona przez rezystor 87 i wlaczona szeregowo z obwodem diodowym 86 i zródlem + 6,3 V, umozliwiajac przewodzenie pradu w taki sam sposób, jak zlacze baza - emiter tranzystora 85.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do automatycznego ograniczania pradu wiazki w kineskopie dla systemu przetwarzania sygnalów wizyjnych, zawierajacego zródlo sygnalów wizyjnych i kanal prze¬ twarzania sygnalów chrominancji i luminancji oraz kineskop majacy elektrode sterowania luminancji, uklad czujnikowy dolaczony do ukladu sterowania zawierajacego tranzystor dolaczony poprzez elementy sprzegajace do kanalów przetwarzania sygnalów chrominancji i luminancji oraz z jednej strony poprzez obwód diodowy, a z drugiej strony poprzez tran¬ zystor, który jest dolaczony dc tranzystora sprzegajacego, znamienne tym, ze do emitera sprzegajacego tranzystora /80/ jest dolaczony tranzystor stabilizujacy /85/ obcinajacy sygnal sterujacy do ustalonej wartosci, gdy przewodzenie tranzystora /75/ wzmacniacza odwracajacego odpowiada nadmiernym pradom wiazki poza zakresem przejsciowym miedzy zakresem sterowania kontrastem i zakresem sterowania kontrastowoscia. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze uklad czujnikowy /54/ jest dolaczony do ukladu sterowania /60/ poprzez sygnal sterujacy /Ec/ reprezentujacy wartosc srednich nadmiernych pradów wiazki. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze zawiera zasilacz wysokonapieciowy do dostarczania potencjalu roboczego do kineskopu /38/, sprzezony z ukladem czujnikowym /50/. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze do kolektora tranzy¬ stora /75/ wzmacniacza odwracajacego jest dolaczona baza tranzystora sprzegajacego /BO/t którego kolektor jest dolaczony do bazy tranzystora /84/ wytwarzajacego napiecie sterujace /Eg/. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze pomiedzy kolektor tranzystora /75/ wzmacniacza odwracajacego i zródlo potencjalu stalopradowego jest wla¬ czony obwód diodowy /86/. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze obwód diodowy /86/ i tranzystor sprzegajacy /80/ sa wlaczone w konfiguracji symetrycznego ukladu pradowego. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze tranzystor stabili¬ zujacy /85/ zawiera zlacze pn dolaczone do zródla potencjalu stalopradowego, a to zlacze pn jest polaczone szeregowo z obwodem diodowym /86/ i Jest podobnie spolaryzowane wzgle¬ dem obwodu diodowego /86/, przy czym pomiedzy obwód diodowy /86/ i zródlo potencjalu stalopradowego jest wlaczony rezystor /87/« 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze tranzystor stabilizu¬ jacy /80/ ma baze dolaczona do zródla potencjalu stalopradowego /+ 6,3 V/, kolektor dola¬ czony do zródla zasilania roboczego /+ 11,2 V/, a emiter dolaczony do obwodu diodowe¬ go /86/, przy czym kolektor i emiter okreslaja glówny tor przewodzenia pradu tranzystora stabilizujacego /85/ polaczonego szeregowo z obwodem diodowym /86/ i spolaryzowanego podobnie wzgledem obwodu diodowego,a pomiedzy baze i emiter tranzystora stabilizujace¬ go /85/ jest wlaczony rezystor /87/.134 436 9 9« Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tyra, ze pomiedzy kolektorem tranzystora /75/ wzmacniacza odwracajacego i zródlem potencjalu stalopradowego /? 6,3 V/ Jest wlaczona dioda /86/, która Jest wlaczona wzgledem tranzystora sprzegajacego /80/ w konfiguracji systematycznego ukladu pradowego, a baza tranzystora stabilizujacego /85/ Jest dolaczona do zródla potencjalu stalopradowego /+ 11,2 V/, kolektor Jest dolaczony do zródla zasilania roboczego, a emiter Jest dolaczony do diody /86/, przy czym tranzy¬ stor stabilizujacy /85/ i dioda /86/ polaczone szeregowo i podobnie spolaryzowane oraz pomiedzy dioda /86/ i zródlo potencjalu stalopradowego Jest wlaczony rezystor /87/. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze rezystor /87/ Jest dolaczony bezposrednio do zlacza baza - emiter tranzystora stabilizujacego /85/. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze tranzystor /75/ wzmacniacza odwracajacego ma pierwsze wzmocnienie w pierwszym zakresie i zmodyfikowane wzmocnienie w drugim zakresie, a tranzystor /84/ wytwarzajacy napiecie Eg ma pierwsze wzmocnienie w drugim zakresie i zmodyfikowane wzmocnienie w trzecim zakresie* 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze tranzystor /75/ wzmacniacza odwracajacego posiada impedancje obciazenia zawierajaca obwód diodowy /86/, przy czym wzmocnienie tranzystora /75/ wzmacniacza odwracajacego zalezy od wielkosci impedancji obciazenia, a tranzystor /75/ wzmacniacza odwracajacego ma pierwsze wzmocnie¬ nie, gdy obwód diodowy /86/ Jest w pierwszym stanie przewodzenia, przy pierwszej wartos¬ ci impedancji obciazenia, oraz zmodyfikowane wzmocnienie, gdy obwód diodowy Jest w drugim stanie przewodzenia przy drugiej wartosci impedancji obciazenia.Fig. I134 436 Wartosc progowa Sterowania Sterowanie 9fom- grzqsc£o^e Lrastem. „ Sterowanie ' jaskrawoscia St:ronanie /7# [Napicie sterujace £c +6.3¥? ?+l!.2V +II.2Y.9 ^0 ¥ ¥ F/y. J Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL