Przedmiotem wynalazku jest plastyfikat poli-/chlorku winylu/ zwlaszcza do elektroizolacyj¬ nych mas kablowych.Znane jest stosowanie oligomeru chlorku allilu jako plastyfikatora do plastyfikacji PCW.Sklady mieszanin zawierajacych oligomer chlorku allilu podane miedzy innymi w japonskim opisie patentowym nr 7114 743, japonskim opisie patentowym nr 7 137672, belgijskim opisie patento¬ wym nr 790 350 i opisie patentowym RFN nr 2 137 373.W powyzszych opisach patentowych uzywano oligomeru chlorku allilu jako jedynego plastyfi¬ katora. Stosowanie oligomeru chlorku allilu jako plastyfikatora wedlug powyzszych rozwiazan pozwala na uzyskanie plastyfikatorów o dobrych parametrach wytrzymalosciowych, jednakze o stosunkowo malej elastycznosci. Powyzsza zaleznosc przypisuje sie wzglednie malej aktywnosci plastyfikujacej oligomeru chlorku allilu. Jednak istotniejsza niedogodnoscia powodujaca jego niestosowanie lub stosowanie ograniczone jako plastyfikatora poli-/chlorku winylu/ jest niska stabilnosc termiczna uzyskiwanych plastyfikatorów. Stosowanie ftalanu bis-/2-etyloheksylowego/ jest powszechnie znane. Nalezy on do najpopularniejszych zmiekczaczy. Natomiast nie stosowano dotychczas mieszanych ukladów dwu powyzszych plastyfikatorów tj. oligomeru chlorku allilu i ftalanu bis-/2-etyloheksylowego/.Celem wynalazku jest otrzymanie plastyfikatorów PCW o znacznie lepszej odpornosci termi¬ cznej i korzystniejszych parametrach elastycznosci.Plastyfikat wedlug wynalazku na 100 cz. wag. PCW zawiera 20 do 65 cz. wag. plastyfikatorów o skladzie 10 do 70% oligomeru chlorku allilu i 30 do 90% ftalanu bis-/2-etyloheksylowego/.Zaleta techniczna wynalazku jest to, ze pozwala na otrzymanie plastyfikatorów o znacznie podwyz¬ szonej odpornosci termicznej w stosunku do plastyfikatorów zmiekczonych oligomerem chlorku allilu i o bardziej korzystnych parametrach fizyko-machanicznych w stosunku do plastyfikatów zmiekczonych samym oligomerem jak i samym ftalanem bis-/2-etyloheksylowym/. Stwierdzono, ze stosowanie mieszanego ukladu plastyfikujacego powoduje wystepowanie pewnego synergizuja-2 132512 cego dzialania, które odzwierciedla sie polepszeniem parametrów elastycznosci plastyfikatów tj.: wydluzenia przy zerwaniu, twardosci plastyfikatu i modulu przy 100% wydluzeniu.Oprócz zauwazonego dzialania sygnalizujacego uwidacznia sie równiez zmiana wlasciwosci bedaca skutkiem addytywnego udzialu wniesionego przez oba plastyfikaty, powodujac otrzymanie plastyfikatów o znacznie korzystniejszych parametrach uzytkowych.W porównaniu z zastosowaniem samego ftalanu, stosowanie ukladu mieszanego w wyzej podanych proporcjach powoduje: podwyzszenie wlasciwosci elektroizolacyjnych plastyfikatu (w przyblizeniu o 1 rzad wielkosci), zwiekszenie odpornosci na dzialanie benzyny i olejów oraz powoduje spodziewany efekt samogasniecia plastyfikatu. Ponadto zwieksza wytrzymalosc na rozciaganie przy zaznaczonym wczesniej wzroscie parametrów elastycznosci. Wartosc parametrów dla folii PCW zmiekczonej oligomerem chlorku allilu, ftalanem bis-/2-etyloheksylowym/ oraz mieszanina tych dwóch plastyfikatorów przedstawiono na przykladach.Stosowany do badan oligomer chlorku allilu otrzymano metoda wolnorodnikowej polimery¬ zacji w benzenie wobec nadtlenku benzoilu w temperaturze 333-343 K. Oligomer ten o stopniu polimeryzacji 5-7 byl oleista, klarowna ciecza o lekko brunatnym zabarwieniu i nastepujacych parametrach fizyko-chemicznych: gestosc d204= 1,2219, wspólczynnik zalamania swiatla n20D= 1,5203, lepkosc dynamiczna 9720=0,9 PaXs.Przyklad I. W mieszalniku wolnoobrotowym umieszczono 100cz. wag. PCW i 5,44cz. wag. stabilizatorów o skladzie: 4,35 cz. wag. siarczanu olowiu (BS-53), 1,09 cz. wag. dwuzasado- wego stearynianu olowiu (Ergoterm), 1,0 cz. wag. TopanoluCA. Nastepnie mieszajac powyzsze sypkie substancje dodaje sie 60 cz. wag. uprzednio zmieszanego plastyfikatora o skladzie: 24 cz. wag. oligomeru chlorku allilu i 36 cz. wag. ftalanu bis-/2-etyloheksylowego/. Mieszanie konty¬ nuuje sie 1800s w temperaturze 438-443 K a nastepnie prasuje sie na prasie hydraulicznej w temperaturze 443 ± 1 K pod cisnieniem 30MPa.Wlasciwosci otrzymanych folii sa nastepujace: — wytrzymalosc na rozciaganie wg PN-71/C-04205 — 21,0 MPa — wydluzenie przy zerwaniu wg PN-71/C-04205 —331% — modul przy 100% wydluzeniu wg PN-71/C-04205 — 9,0 MPa — twardosc wg PN-71/C-04238 — 78° Sh — odpornosc na dzialanie etyliny (293 K, 24 h ekstrakcji) wg PN-73/E-29200: zmiana wytrzymalosci na rozciaganie —10% zmiana wydluzenia przy zerwaniu —12% — odpornosc na dzialanie oleju (Lux 10, 293 K, 24 h ekstrakcji) wg PN-73/E-29200: zmiana wytrzymalosci na rozciaganie —7,7% zmiana wydluzenia przy zerwaniu —6,4% — odpornosc termiczna: wg PN-73/C.-89291 w 453 K —1,6X 104s wg VDE/0472/971 w 473 K —5,2X 103s — odpornosc skrosna wg PN-71/E-0405 — 8,9X 10n ftXm — przenikalnosc dielektryczna wg PN-69/E-04403 — 3,9 Przyklad II. Przygotowanie mieszanki i folii do badan przeprowadzono identyczniejak w przykladzie I.Sklad mieszanki: 100 cz. wag. PCW, 60 cz. wag. plastyfikatora o skladzie: 36 cz. wag. oligo¬ meru chlorku allilu i 24cz. wag. ftalanu bis-/2-etyloheksylowego/, 5,44 cz. wag. stabilizatorów o skladzie: 4,35 cz. wag. siarczanu olowiu (BS-53), 1,09 cz. wag. dwuzasadowego stearynianu olowiu (Ergoterm), 1,0cz. wag. TopanoluCA.Wlasciwosci plastyfikatu: — wytrzymalosc na rozciaganie wg PN-71/C-04205 — 22,06 MPa — wydluzenie przy zerwaniu wg PN-71/C-04205 —327,0% — modul przy 100% wydluzeniu wg PN-71/C-04205 — 9,26 MPa — twardosc wg PN-71/C-04238 — 80° Sh — odpornosc na dzialanie etyliny (293 K, 24 h ekstrakcji) wg PN-73/E-29200:132512 3 zmiana wytrzymalosci na rozciaganie — 9% zmiana wydluzenia przy zerwaniu —12% —odpornosc na dzialanie oleju (Lux 10, 24 h ekstrakcji) wg PN-73/E-29200: zmiana wytrzymalosci na rozciaganie —7,5% zmiana wydluzenia przy zerwaniu —4,8% — odpornosc termiczna: wg PN-73/C-89291 w 453 K — 1,05X 104s wg VDE/0472/971 w 473 K —2,88 X 103s — opornosc skrosna wg PN-71/E-04405 — 3,0X 1012 (IX m — wspólczynnik strat dielektrycznych wg PN-69/E—04403 — 0,066 — przenikalnosc dielektryczna wg PN-69/E-04403 — 3,8 Przyklad (porównawczy) III. Sposób sporzadzania mieszanki i proces i proces przygoto¬ wania folii do badan przeprowadzono analogicznie jak w powyzszych przykladach, z tym ze przy przygotowaniu mieszanki dodawano tylko jeden plastyfikator: oligomer chlorku allilu.Sklad mieszanki: 100 cz. wag. PCW, 60 cz. wag. plastyfikatora: oligomer chlorku allilu, 5,44cz. wag. stabilizatorów o skladzie: 4,35cz. wag. siarczanu olowiu (BS-53), l,09cz. wag. dwiizasadowego stearynianu olowiu (Ergoterm), 1,0 cz. wag. TopanoluCA.Wlasciwosci plastyfikatu: — wytrzymalosc na rozciaganie wg PN-71/C-04205 — 25,2 MPa — wydluzenie przy zerwaniu wg PN-71/C-04205 —296% — modul przy 100% wydluzeniu wg PN-71/C-04205 — 11,2 MPa \— twardosc wg PN-71/C-04238 — 85° Sh — odpornosc na dzialanie etyliny (293 K, 24H ekstrakcji) PN-73/E-29200: zpiiana wytrzymalosci na rozciaganie — 5,1% zmiana wydluzenia przy zerwaniu —10% — odpornosc na dzialanie oleju (Lux 10, 293 K, 24 h ekstrakcji) wg PN-73/E-29200: zmiana wytrzymalosci na rozciaganie —5,3% zmiana wydluzenia przy zerwaniu ' —2,3% — odpornosc termiczna: wg PN-73/C-89291 w 453 K —0,56X 104s wg VDE/0472/971 w 473 K —2,3 X 103s — opornosc skrosna wg PN-71/E-04005 — 6,4X 1012 HXm — wspólczynnik strat dielektrycznych wg PN-69/E-04003 — 0,065 — przenikalnosc dielektryczna wg PN-69/E-04403 — 3,6 Przyklad (porównawczy) IV. Sposób przyrzadzania mieszanki i proces przygotowania folii do badan przeprowadzono analogicznie jak w powyzszych przykladach, z tym, ze przy przygotowaniu mieszanki dodawano tylko jeden plastyfikator: ftalan bis/2-etyloheksylowy/.Sklad mieszanki: 100 cz. wag. PCW, 60 cz. wag. plastyfikatora: ftalan bis-/2-etyloheksylowy/ 5,44 cz. wag. stabilizatorów o skladzie: 4,35 cz. wag. siarczanu olowiu (BS-53), 1,09cz. wag. dwuzasadowego stearynianu olowiu (Ergoterm), 1,0cz. wag. TopanoluCA.Wlasciwosci plastyfikatu: — wytrzymalosc na rozciaganie wg PN-71/C-04205 — 20,8 MPa — wydluzenie przy zerwaniu wg PN-71/C-04205 —304% — modul przy 100% wydluzeniu wg PN-71/C-04205 — 8,9 MPa — twardosc wg PN-71/C-04238 — 80° Sh — odpornosc" na dzialanie etyliny (293 K, 24 h ekstrakcji) wg PN-73/E-29200: zmiana wytrzymalosci na rozciaganie —14,3% zmiana wydluzenia przy zerwaniu -~ 10,1% — odpornosc na dzialanie oleju (Lux 10, 24 h ekstrakcji) wg PN-73/E-29200: zmiana wytrzymalosci na rozciaganie —12,1% zmiana wydluzenia przy zerwaniu — 5,8% — odpornosc termiczna: wg PN-71/C-89291 w 453 K —1,58X 104s wg YDE/0472/971 w 473 K —6,7 X 103s4 132512 — opornosc skrosna wg PN-71/E-04405 — 2X 1011 nxm — wspólczynnik strat dielektrycznych wg PN-69/E-04403 — 0,071 — przenikalnosc dielektryczna wg PN-69/E-04403 — 4,2.Zastrzezenia patentowe Plastyfikat poli-/chlorku winylu/ zwlaszcza do elektroizolacyjnych mas kablowych sklada¬ jacy sie z polichlorku winylu/, plastyfikatora i stabilizatorów, znamienny tym, ze na 100 cz. wag.PCW zawiera 20 do 65 cz. wag. plastyfikatorów o skladzie 10 do 70% oligomeru chlorku allilu i 30 do 90% ftalanu bis-/2-etyloheksylowego/.Pracownii Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL