Przedmiotem wynalazku jest bezpiecznik hydrauliczny zeba brony wahadlowej, sluzacy do zabezpieczenia elementów brony wahadlowej, zwlaszcza zebów, przed uszkodzeniem w przypadku natrafienia zeba w czasie pracy na przeszkode, np. na kamien.Znane sa brony wahadlowe wyposazone w zeby osadzone sztywno przez bezposrednie przy¬ mocowane do elementów nosnych brony, najczesciej bezposrednio do belki lub ramy podwieszonej za ciagnikiem i wykonujacej ruchy wahadlowe. Wada sztywnego zamocowania zebów jest duza podatnosc na uszkodzenie albo samych zebów, albo innych elementów konstrukcyjnych brony w sytuacji, gdy w czasie pracy zab natrafi w glebie na stawiajaca trwaly opórprzeszkode, zwlaszcza na kamien. Wada ta powaznie ogranicza zastosowanie bron wahadlowych wylacznie do gleb lekkich, pozbawionych kamieni, korzeni i innych trwalych przeszkód.Celem wynalazku bylo opracowanie konstrukcji bezpiecznika zeba brony wahadlowej, który umozliwialby odchylenie zeba po natrafieniu w czasie pracy na trwala przeszkode, a po ominieciu tej przeszkody, umozliwial samoczynny powrót zeba do wlasciwej pozycji roboczej.W bezpieczniku hydraulicznym zeba brony wahadlowej wedlug wynalazku zab w górnej czesci wyposazony jest w uchwyt osadzony przegubowo w gniezdzie, przymocowanym za posrednictwem korpusu do belki roboczej. Górna czesc uchwytu ma zarys krzywoliniowej powierzchni obrotowej o scietym wierzcholku i podparta jest osiowo z góry tloczkiem, korzystnie zakonczonym plaskim talerzykiem, który osadzony jest w cylinderku hydraulicznym zamocowanym w górnej czesci korpusu. Czesc mocujaca uchwytu ma ksztalt pierscienia kulistego i wraz z odpowiadajaca jej powierzchnia kulista gniazda stanowi przegub kulisty.Górna czesc uchwytu ma zmienny promien krzywizny tworzacej, który mierzony z punktu symetrii kulistej czesci mocujacej rosnie wraz z odchyleniem od osi symetrii zeba, przy czym najkorzystniej wzrost ten w zakresie malych odchylen, korzystnie w zakresie do 45°, jest gwal¬ towny, a nastepnie lagodnie maleje.Nad tloczkiem w cylinderku hydraulicznym znajduje sie ciecz robocza o cisnieniu statycznym tak dobranym, ze sztywnosc osadzenia zeba w korpusie przewyzsza z niewielkim nadmiarem obciazenia robocze wynikajace z przewidywanej zwiezlosci gleby. Równoczesnie cisnienie to jest2 132 492 wyraznie mniejsze od obciazen krytycznych, mogacych spowodowac uszkodzenie któregokolwiek z elementów brony, zwlaszcza zeba. Cylinderek polaczony jest przewodem z centralna instalacja, najkorzystniej wyposazona w znany uklad do regulacji oraz utrzymywania w zadanym zakresie cisnienia statycznego. Zab polaczony jest rozlacznie z uchwytem, najkorzystniej za pomoca gwintu.Wspólpracujace powierzchnie tloczka uchwytu oraz gniazda zabezpieczone sa przed zanieczy¬ szczeniami, korzystnie przy pomocy puszki ochronnej oraz podatnego mieszka. Górne obrzeze mieszka przymocowane jest do pierscienia slizgowego osadzonego obrotowo na korpusie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku w przekroju osiowym.W górnej czesci korpusu 1 bezpiecznika, przymocowanego do belki roboczej 2 brony wahadlo¬ wej, umocowany jest cylinderek hydrauliczny 3. Tloczek 4 osadzony w cylinderku 3 zakonczony jest talerzykiem wspólpracujacym z uchwytem 5. Uchwyt 5 osadzony jest w gniezdzie 6. Do uchwytu 5 przymocowany jest osiowo za pomoca gwintu zab 7. Czesc mocujaca 8 uchwytu 5 ma ksztalt pierscienia kulistego i wraz z odpowiadajaca jej powierzchnia kulista gniazda 6 stanowi przegub kulisty. Przegub ten umozliwia wychylanie sie uchwytu 5 wraz z zebem 7 w dowolnym kierunku.Górna czesc uchwytu 5 wspólpracujaca z tloczkiem 4 ma zarys krzywoliniowej powierzchni obrotowej o scietym wierzcholku. Promien krzywizny tworzacej tej powierzchni, mierzony z punktu symetrii kulistej czesci mocujacej 8 rosnie wraz z odchyleniem od osi symetrii zeba 7.Wzrost ten w zakresie odchylen do 45° jest gwaltowny, a nastepnie lagodnie maleje.Nad tloczkiem 4 w cylinderku hydraulicznym 3 znajduje sie ciecz robocza o cisnieniu staty¬ cznym Ps tak dobranym, ze sztywnosc osadzenia zeba 7 w korpusie 1 przewyzsza z niewielkim nadmiarem obciazenia robocze wynikajace z przewidywanej zwiezlosci gleby, a równoczesnie jest wyraznie mniejsza od obciazen krytycznych, mogacych spowodowac uszkodzenie któregokolwiek z elementów brony, zwlaszcza zeba 7. Cylinderek hydrauliczny 3 polaczony jest przewodem z centralna instalacja, wyposazona w znany uklad do regulacji oraz utrzymywania w zadanym zakresie cisnienia statycznego Ps.Zabezpieczenie przed zanieczyszeniami stanowi puszka ochronna 9 i podatny mieszek 10. W czasie wychylenia uchwytu 5 wraz z zebem 7 istnieje mozliwosc ich obrotu w gniezdzie 6, dlatego tez górna czesc mieszka 10 przymocowana jest do pierscienia slizgowego 11, który moze obracac sie na korpusie 1 bezpiecznika.Cisnienie statyczne Ps powoduje, ze talerzyk tloczka 4 dociska uchwyt 5 zeba 7 do gniazda 6.Ksztalt górnej czesci uchwytu 5 oraz docisk tloczka 4 powoduja, ze zab 7jest osadzony sztywno i znajduje sie w polozeniu roboczym tj. prostopadle do powierzchni uprawianej gleby oraz utrzy¬ muje sie w tym polozeniu gdy sily oporu gleby na niego dzialajace nie przekraczaja wartosci dopuszczalnej, wyraznie mniejszej od krytycznych obciazen niszczacych.W chwili gdy sily oporu gleby dzialajace na zab 7 przekrocza wartosc dopuszczalna, np. w wyniku natrafienia zeba 7 na kamien, uchwyt 5 wraz z osadzonym w nim zebem 7 odchyli sie pod katem, jaki jest konieczny do ominiecia przeszkody. Odchylenie jest wynikiem niezrównowazenia sily oddzialywania uchwytu 5 na talerzyk tloczka 4, sila dzialania talerzyka tloczka 4 na uchwyt 5 (cisnienie cieczy roboczej jest stale). Poniewaz, w czasie wychylenia, skrajny punkt styku uchwytu 5 z talerzykiem tloczka 4 nie lezy na osi „a", nastapi przesuniecie talerzyka tloczka 4 do góry.Tloczek 4 spowoduje wypchniecie cieczy roboczej poza cylinderek 3.W chwili kiedy przeciazenie zeba 7 minie (po ominieciu przeszkody), ciecz wraca do cylinderka 3. Cisnienie Ps cieczy roboczej wywoluje ruch powrotny w dól tloczka 4 i powrót zeba 7 do polozenia roboczego.Bezpiecznik hydrauliczny zeba wedlug wynalazku eliminuje wade dotychczas budowanych bron wahadlowych z zebami sztywnymi, tj. zabezpiecza zeby brony przed awaryjnym zniszcze¬ niem. Zab osadzony za posrednictwem bezpiecznika jest sztywny w razie normalnej pracy, tzn. gdy opór gleby nie przekracza wartosci dopuszczalnej.Brony wyposazone w bezpieczniki zebów mozna stosowac na glebach bardzo zwiezlych i zakamienionych. Jest to korzystne ze wzgledu na to, ze brony wahadlowe spelniaja w znacznie wiekszym stopniu wymagania agrotechniczne niz np. brony bierne czy kultywatory.132492 3 Zastrzezenia patentowe 1. Bezpiecznik hydrauliczny zeba brony wahadlowej, znamienny tym, ze zab (7) w górnej czesci wyposazony jest w uchwyt (5) osadzony przegubowo w gniezdzie (6) przymocowanym za posrednictwem korpusu (1) do belki roboczej (2), przy czym górna czesc uchwytu ma zarys krzywoliniowej powierzchni obrotowej o scietym wierzcholku i podparta jest osiowo z góry tloczkiem (4), korzystnie zakonczonym plaskim talerzykiem i osadzonym w cylinderku hydrauli¬ cznym (3) zamocowanym w górnej czesci korpusu (1), zas czesc mocujaca (8) uchwytu (5) ma ksztalt pierscienia kulistego i wraz z odpowiadajaca jej powierzchnia kulista gniazda (6) stanowi przegub kulisty. 2. Bezpiecznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma zmienny promien krzywizny tworzacej górnej czesci uchwytu (5), który mierzony z punktu symetrii kulistej czesci mocujacej (8) rosnie wraz z odchyleniem od osi symetrii zeba (7), przy czym najkorzystniej wzrost ten w zakresie malych odchylen, korzystnie w zakresie do 45°, jest gwaltowny, a nastepnie maleje. 3. Bezpiecznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze nad tloczkiem (4) w cylinderku hydrauli¬ cznym (3) ma ciecz robocza o cisnieniu statycznym (Ps) tak dobranym, ze sztywnosc osadzenia zeba (7) w korpusie (1) przewyzsza z niewielkim nadmiarem obciazenia robocze wynikajace z przewidy¬ wanej zwiezlosci gleby, a równoczesnie jest wyraznie mniejsza od obciazen krytycznych, mogacych spowodowac uszkodzenie któregokolwiek z elementów brony, zwlaszcza zeba (7), przy czym cylinderek hydrauliczny (3) polaczony jest przewodem z centralna instalacja, najkorzystniej wypo¬ sazona w znany uklad do regulacji oraz utrzymywania w zadanym zakresie cisnienia statycznego (Ps). 4. Bezpiecznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zab (7) polaczony jest rozlacznie z uchwytem (5), najkorzystniej za pomoca gwintu. 5. Bezpiecznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wspólpracujace powierzchnie tloczka (4) uchwytu (5) oraz gniazda (6) zabezpieczone sa przed zanieczyszczeniami, korzystnie przy pomocy puszki ochronnej (9) oraz podatnego mieszka (10). 6. Bezpiecznik wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze górne obrzeze mieszka (10) przymocowane jest do pierscienia slizgowego (11) osadzonego obrotowo na korpusie (1).132492 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL