Przedmiotem wynalazku jest uklad automatycznej regulacji wzmocnienia w odbiorniku te¬ lewizyjnym, zwlaszcza uklad automatycznej regulacji wzmocnienia, który dostaroza sygnaly regulacji wzmocnienia odfiltrowane z szumów o komplementarnych polaryzacjach.Wzmacniacze posrednich czestotliwosci w odbiornikach telewizyjnych maja zwykle stero¬ wane wzmocnienie tak, ze do detektora wizyjnego jest dostarczarly sygnal p.cz. o zasadniczo stalym poziomie. Znane wzmacniacze p.cz., takie jak przedstawione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 641 450 lub w zgloszeniu patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 163143 zlozonym 26 czerwca 1980 r« wymagaja zastosowanie sygnalów regulacji wzmocnienia, które zmieniaja sie w kierunku przeciwnym dla tego samego kierunku regulacji wzmocnienia /tzn. zwiekszajacego sie lub zmniejszajacego wzmocnienia/. Jest to zwiazane z zastosowaniem róznych technik regulacji wzmocnienia w róznych stopniach wzmacniacza p.cz.Dla przykladu pierwsze dwa stopnie wzmacniacza ukladu opisanego w wymienionym zgloszeniu patentowym wymagaja zwiekszenia pradu regulacji wzmocnienia dla zmniejszenia wzmocnienia tych stopni. Trzeci stopien wzmacniacza wymaga zmniejszenia pradu regulacji wzmocnienia dla zmniejszenia jego wzmocnienia. Zgodnie z zasadami wynalazku zapewniony jest uklad automa¬ tycznej regulacji wzmocnienia, który uzyskuje opóznione w sposób sterowany sygnaly regula¬ cji wzmocnienia o przeciwnym kierunku dla ukladu wzmacniacza p.cz., tak jak przedstawione w wymienionym opisie patentowym i zgloszeniu patentowa.Pozadane jest w przypadku ukladu automatycznej regulacji wzmocnienia wprowadzenie jak najmniej szumu do ukladu wzmacniacza p.cz., który jeat sterowany. Jezeli uklad automa¬ tycznej regulacji wzmocnienia wprowadza do wzmacniaczy skladowe szumu o czestotliwosciach wizyjnych, szum ten bedzie wzmocniony i dostarczony do detektora wizyjnego, gdzie bedzie on wykrywany wraz z wymagana informacja szyjna. Zaklócenie szurnac, wo wzmacniaczu p.cz. ma szczególne znaczenie, gdy wzmacniacze sa sterowane w stanie malego wzmocnienia /silnego sygnalu/, w którym to czasie wspólczynnik szumów wzmacniacza p.cz. przewyzsza wspólczynnik2 151 755 szumów ukladu strojenia i skuteczniz okresla wspólczynnik sygnal do szumu w ukladzie stro¬ jenia i czesci p.cz. odbiornika telewizyjnego. Pozadane jest wiec wyeliminowanie jak naj¬ wiekszej liczby generatorów szumów ^ukladu p.cz* w etanach pracy przy malym wzmocnieniu p.cz.W pewnych znanych ukladach wzmacniacza p.cz. i automatycznej regulacji wzmocnienia, takich jak zastosowane w ukladzie scalonym p.cz. TDA 2540, sygnaly regulacji wzmocnienia sa uzyskiwane w róznych punktach dzielnika napiecia. Trzy sygnaly regulacji wzmocnienia sa nastepnie dostarczane do trzech wzmacniaczy p.cz. stosowanych w ukladzie. Jezeli wspól¬ czynnik szumów jest najbardziej krytyczny w pierwszym stopniu /poniewaz szum w tym Btop- niu bedzie kolejno wzmacniany przez dwa kolejne stopnie/ punkt poczatkowy dla sygnalu re¬ gulacji wzmocnienia dla pierwszego stopnia jest omijany przez kondensator. Jednakze syg¬ nal w punkcie poczatkowym jest sygnalem o stosunkowo niskim poziomie i musi wiec byc wzmo¬ cniony przed dostarczeniem do pierwszego wzmaoniacza p.cz. Tranzystor wzmacniajacy auto¬ matycznej regulacji wzmocnienia, który spelnia te funkcje, ma zwiazane z nim elementy rezy- etancyjne, które dzialaja w ukladzie jako generatory szumów* Szum uzyskiwany przez jeden z tych rezystorów jest wzmacniany przez tranzystor wzmacniajacy automatycznej regulacji wzmocnienia, laczony ze skladowymi szumu'uzyskiwanymi przez dalszy rezystor i jest na¬ stepnie wprowadzany do pierwszego wzmacniacza p.cz. Podobne generatory szumów wystepuja równiez w drugim i trzecim wzmacniaczu p.cz* ukladu TDA 2540. Jest wiec pozadane w ukla¬ dzie p.cz., takim jak TDA2540, wyeliminowanie takich elementów rezystancyjnych wytwarza¬ jacych szum, jak równiez przyrzadów wzmacniajacych, które sluza do wzmacniania szumu w ukladzie automatycznej regulacji wzmocnienia.Uklad wedlug wynalazku zawiera uklad przetwarzajacy posiadajacy wejscie dolaczone do wyjscia detektora automatycznej regulacji wzmocnienia* pierwsze wyjscie, na którym jest wytwarzany sygnal sterujacy i drugie wyjscie, na którym jest wytwarzany prad regulacji wzmocnienia, przy czym sygnal sterujacy i prad regulacji wzmocnienia sa zwiazane z pozio¬ mem sygnalu wyjsciowego detektora automatycznej regulacji wzmocnienia. Uklad filtru jest wlaczony miedzy pierwsze wyjscie ukladu przetwarzajacego i punkt o potencjale odniesie¬ nia. Pierwszy tranzystor posiada pierwsza elektrode /kolektor/ dolaczona do drugiego wyjscia ukladu prze twarzajaoego dla odbioru pradu regulacji wzmocnienia, baze /emiter/ dolaczona do ukladu filtru dla odbioru odfiltrowanej postaci 6ygnalu sterujacego 1 trze¬ cia elektrode dolaczona do koncówki wyjsciowej, na której jest wytwarzany odfiltrowany prad regulacji wzmocnienia. Uklad zawiera tez elementy do dostarczania tego odfiltrowane¬ go pradu regulacji wzmocnienia do wzmacnlaoza czestotliwosci posrednich.Uklad przetwarzajacy zawiera dzielnik napieciowy wlaczony miedzy zródlo napiecia za¬ silania i punkt o potencjale odniesienia /mase/, zawierajacy posredni odczep i dolaczony do wyjscia detektora automatycznej regulacji wzmocnienia dla uzyskiwania na tym odczepie napiecia, które jest funkcja sygnalu wyjsciowego detektora automatycznej regulacji wzmoc¬ nienia. Symetryczny uklad pradowy posiada wejscie dolaczone do posredniego odczepu i czu¬ ly na napiecie na nim dla uzyskania sygnalu sterujacego na pierwszym wyjsciu /bazach tran¬ zystorów/ i pradu regulacji wzmocnienia na drugim wyjsciu /emiterach tranzystorów/. Uklad filtru jest wlaczony miedzy pierwsze wyjscie symetrycznego ukladu pradowego i punkt o po¬ tencjale odniesienia.Uklad wedlug wynalazku zawiera uklad.strojenia do uzyskania sygnalu o posrednich czestotliwosciach* dzielnik napieciowy wlaczony miedzy zródlo napiecia zasilania i punkt o potencjale odniesienia, zawierajacy pierwszy posredni odczep i drugi posredni odczep i dolaczony do wyjscia detektora automatycznej regulacji wzmocnienia dla uzyskania na tych, pierwszym i drugim, posrednich odczepach napiec, które sa funkcja sygnalu wyjsciowego detektora automatycznej regulacji wzmocnienia. Uklad automatycznej regulacji wzmocnienia ukladu strojenia posiada wejscie dolaczone do dzielnika napieciowego.dla dostarczania sygnalu regulacji wzmocnienia do ukladu strojenia. Uklad przetwarzajacy sygnaly na wej¬ scie dolaczone do drugiego posredniego odczepu dla uzyskania pradu regulacji wzmocnienia131 735 3 w odpowiedzi na napiecie na tym drugim posrednim odczepie. Drugi tranzystor ma pierwsza elektrode /baze/ dolaczona do ukladu przetwarzajacego sygnaly, druga elektrode /emiter/ dolaczona do koncówki polaryzacji i trzecia elektrode /kolektor/ dolaczona do pierwszego posredniego odczepu dzielnika napieciowego i uklad polaryzacji dolaczony do koncówki pola¬ ryzacji dla sterowania przewodnosci wlasciwej drugiego tranzystora, przy czym napiecie na pierwszym posrednim odczepie jest równiez funkcja przewodnosci wlasciwej drugiego tranzystora* Uklad wedlug wynalazku zawiera uklad strojony, któiy uzyskuje sygnal o posrednich czestotliwosciach, uklad automatycznej regulacji wzmocnienia ukladu strojenia, posiadaja¬ cy wejscie dolaczone do wyjscia detektora automatycznej regulacji wzmocnienia i czuly na wystepujacy na nim poziom napiecia dla sterowanego dostarczania sygnalu regulacji wzmoc¬ nienia do ukladu strojenia i elementy sprzegajace zawierajace rezystor i koncówke dla sprzegania drugiego wyjscia ukladu przetwarzajacego sygnaly z baza pierwszego tranzystora i z wejsciem ukladu automatycznej regulacji wzmocnienia ukladu strojenia. Elementy sprze¬ gajace zawieraja kondensator dolaczony do koncówki i wspólpracujacy z rezystorem dla utworzenia filtru dla filtrowania pradu regulacji wzmocnienia dostarczanego do wzmacnia¬ cza posrednich czestotliwosci i elementy sprzegajace zawieraja ponadto elementy polary¬ zacji dolaczone do koncówki dla sterowania pradem przewodzonym przez rezystor, przy czym poziom napiecia na wejsciu ukladu automatycznej regulacji wzmocnienia ukladu strojenia jest funkcja pradu, który jest przewodzony przez rezystor.Uklad wedlug wynalazku zawiera symetryczny uklad pradowy wzmacniacza zastosowanego korzystnie jako uklad przetwarzajacy w ukladzie automatycznej regulacji wzmocnienia, po¬ siadajacy koncówke wejsciowa do odbioru pradu wejsciowego o stosunkowo niskim poziomie, symetryczny uklad pradowy pnp zawierajacy pierwszy tranzystor pnp i drugi tranzystor pnp.Kolektor pierwszego tranzystora pnp jest dolaczony /poprzez wlasciwe elementy/ do kon¬ cówki wejsciowej, baza pierwszego tranzystora pnp jest dolaczona bezposrednio pradowo do jego kolektora i do bazy drugiego tranzystora pnp i emiter tranzystorów pnp pierwszego i drugiego jest dolaczony do zródla potencjalu zasilania, koncówke ^yjsoiowa i symetiycz- ny uklad pradowy npn zawierajacy tranzystory npn pierwszy i drugi. Kolektor pierwszego tranzystora npn jest dolaczony do kolektora drugiego tranzystora pnp. Baza pierwszego tran¬ zystora npn jest dolaczona bezposrednio pradowo do jego kolektora i do bazy drugiego tran¬ zystora npn. Kolektor drugiego tranzystora npn jest dolaczony do zródla potencjalu zasila¬ nia i emitery pierwszego i drugiego tranzystorów npn sa, dolaczone do koncówki wyjsciowej dla wytwarzania pradu wyjsciowego o stosunkowo wysokim poziomie.Prad emiterowy drugiego tranzystora npn jest wiekszy niz prad emiterowy pierwszego tranzystora npn przy wystepowaniu równych sygnalów sterowania bazy dostarczanych do pier¬ wszego i drugiego tranzystorów npn.Baza pierwszego tranzystora pnp jest dolaczona bezposrednio pradowo do jego kolektora przez zlacze emiter-baza trzeciego tranzystora pnp i baza pierwszego tranzystora npn jest dolaczona bezposrednio pradowo do jego kolektora przez zlacze emiter-baza trzeciego tran¬ zystora npn.Zaleta wynalazku jest to, ze uklad automatycznej regulacji wzmocnienia dostarcza od¬ filtrowany z szumów sygnal regulacji o wysokim poziomie dla pierwszego wzmacniacza p.cz. polaczenia kaskadowego wzmacniaczy p.cz. Sygnal regulacji o wysokim poziomie jest dostar¬ czany z punktu o malej impedancji i nie wymaga dalszego wzmacniania przed dostarczeniem do pierwszego wzmacniacza p.cz. W zalecanym wykonaniu wynalazku w.torze sygnalowym miedzy pun¬ ktem o malej impedancji i pierwszym wzmacniaczem p.cz. jest wlaczony tylko rezystor o ma¬ lej wartosci, który wprowadza do wzmacniacza jedynie szum o wartosci nie majacej znaczenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w postaci schematu czesciowo ideowego i czesciowo blokowego wzmacniacz trójstopniowy p.cz., wlasciwa do zastosowania wraz z ukladem automatycznej regulacji wzmoc¬ nienia wedlug wynalazku i fig. 2 - w postaci schematu czesciowo ideowego i czesciowo bloko¬ wego uklad automatycznej regulacji wzmocnieni* wedlug wynalazku.4 131 735 Na fig* 1 trzy stopnie 1, 100 i 200 wzmacniacza róznicowego p.cz. sa polaczone kas¬ kadowo, z obwodem 300 sprzezenia zwrotnego wlaczorym miedzy trzeci stopien 200 i pier¬ wszy stopien 1. Trzy stopnie maja wzmocnienie sterowane przez prady regulacji dostarczane przez uklad 40 automatycznej regulacji wzmocnienia a napiecia polaryzacji dla ukladu sa dostarczane przez zasilacz polaryzacji 70.Dzialanie ukladu wzmacniacza p#cz. z fig. 1 jako znane zostanie opisane w skrócie.Pierwszy stopien 1 i drugi stopien 100 zawieraja odpowiednio przyrzady 14, 16 i 114, 116 o zmiennych impedanej ach, których wartosci sa zmieniane w celu regulacji wzmocnien po¬ szczególnych stopni. Przyrzady o zmiennych impedancjach sa dolaczone jako obciazenia kolek¬ torowe do poszczególnych tranzystorów wzmacniajacych 10, 12 i 110, 112. W stanie duzego wzmocnienia uklad 40 automatycznej regulacji wzmocnienia nie dostarcza zadnego pradu regu¬ lacji wzmocnienia do przyrzadów o zmiennej impedancji. Wzmocnienie wzmacniaczy jest zmniej¬ szane przez dostarczenie pradu regulacji wzmoonienia do przyrzadów o zmiennej impedancji poprzez koncówke 42 i rezystory 22 i 122, które to rezystory zapewniaja równy podzial pra¬ du sterujacego wzmocnieniem* Wówczas gdy przeplyw pradu rergulacji wzmocnienia jest zwiek¬ szony, impedancje przyrzadów wlaczonych jako obciazenia kolektorowe maleja, skutkiem cze¬ go nastepuje przesuniecie linii obciazenia stopni wzmacniacza do stanu mniejszego wzmocnienia.W trzecim stopniu 200 wzmacniacza przyrzady 214 i 216 o zmiennej impedancji sa wla¬ czone jako rezystancje emiterowe w celu sterowania emiterewym sprzezeniem zwrotnym ujemnym tranzystorów wzmacniajacych 210 i 212* W warunkach maksymalnego wzmocnienia znaczna ilosc pradu jest dostarczana do przyrzadów przez uklad 40 automatycznej regulacji wzmocnienia poprzez koncówke 44 i rezystor 222. Wzmocnienie wzmacniaoza jest zmniejszone przez zmniej¬ szenie pradu regulacji wzmocnienia, dostarczanego do przyrzadów o zmiennej impedancji, co zwieksza ich impedancje i w wyniku tego emiterowe sprzezenie zwrotne ujemne w trzecim sto¬ pniu wzmacniacza. W zalecanym wykonaniu ukladu z fig. 1 trzeci stopien wzmacniacza ma wzmocnienie zmniejszone po pierwsze w odpowiedzi na zwiekszenie natezenia sygnalu p.cz. tak, ze prad plynacy do przyrzadów 214 i 216 o zmiennej impedancji w trzecim stopniu osia¬ ga zero, skutkiem czego wprowadza przyrzady w stan odciecia przed przebyciem przez pier¬ wszy i drugi stopien wzmacniacza ich pelnego zakresu zmniejszenia wzmocnienia. Zapobiega to wprowadzeniu zaklócenia modulacji wzajemnej do wzmocnionego sygnalu p.cz, podczas wy¬ stepowania silnego sygnalu /minimalnego wzmocnienia/, które to zaklócenie mogloby inaczej wynikac ze sterowania wzmocnieniem trzeciego stopnia w warunkach wystepowania silnego sygnalu.Uklad 40 automatycznej regulacji wzmocnienia z fig. 1 jest pokazany bardziej szczegó¬ lowo na fig. 2. Detektor wizyjny 400 uzyskuje wykiywany sygnal wizyjijy, który jest dostarv czany do detektora 402 automatycznej regulacji wzmocnienia. Detektor 402 automatycznej re¬ gulacji wzmocnienia wytwarza napiecie wyjsciowe na koncówce 46, która zmienia natezenie sygnalu p.cz. Napiecie wyjsciowe automatycznej regulacji wzmocnienia jest magazynowane w kondensatorze filtrujacym 404 automatycznej regulacji wzmocnienia, który jest wlaczorjr mie¬ dzy koncówke 46 i punkt o potencjale odniesienia /mase/. Napiecie wyjsciowe na kondensato¬ rze 46 bedzie zwykle zmieniac sie od wysokiego poziomu dla slabych sygnalów p.cz. do nis¬ kiego poziomu dla silnych sygnalów p.cz. Typowym zakresem dla napiecia wyjsciowego auto¬ matycznej regulacji wzmoonienia w wykonaniu z fig. 2 jest od pieoiu do jedenastu woltów.Koncówka 46 jest dolaczona do bazy tranzystora 406. Bmiter tranzystora 406 jest do¬ laczony do wejscia ukladu 500 automatycznej regulacji wzmocnienia ukladu strojenia i jest dolaczony do zródla potencjalu zasilania B+ przez polaczone szeregowo rezystory 408 i 410.Kolektor tranzystora 406 jest dolaczony do masy przez polaczone szeregowo rezystory 412 i 414. Napiecie wyjsciowe automatycznej regulacji wzmocnienia na koncówce 46 maleje w odpo¬ wiedzi na spadek poziomu sygnalu p.cz., tranzystor 406 staje sie coraz bardziej przewo¬ dzacy i prad plynacy przez polaczone szeregowo rezystoiy wzrasta. Polaozenie szeregowe spo¬ laryzowanej w kierunku przewodzenia diody 416 i rezystora 418 jest polaczone równolegle z rezystorem 414. Polaczenie rezystorów 412 i 414 oraz anody diody 416 jest równiez dolaczo¬ ne do bazy tranzystora 420. Emiter tranzystora 420 jest dolaczoi^ do masy i jego kolektor131 735 5 jest dolaczony do bazy tranzystora 428 i kolektora tranzystora 424 przez rezystor 422. Ko¬ lektor tranzystora 428 jest dolaczony do masy i jego emiter jest dolaczony bezposrednio do bazy tranzystora 424 i bazy tranzystora 430 oraz jest dolaczony do zasilania B+ przez rezystor 426. Emitery tranzystorów 424 i 430 sa dolaczone do zasilania B+. Tranzystory 424, 428 i 430 sa polaczone w ukladzie symetrycznym.Kolektor tranzystora 430 jest dolaczony do bazy tranzystora 434 i kolektora tranzys¬ tora 432. Kolektor tranzystora 434 jest dolaczony do zasilania B+ i jego emiter jest do¬ laczony do bazy tranzystora 432, bazy tranzystora 436 oraz poprzez rezystor 444 do bazy tranzystora 450 i anody diody 446. Kolektor tranzystora 436 jest dolaczony do zasilacza B+ i jego emiter jest dolaczony do emitera tranzystora 432 i kolektora tranzystora 440* Tran¬ zystory 434, 432 i 4J6 sa wiec polaczone w ukladzie symetrycznym.Koncówka 48 jest dolaczona do emitera tranzystora 450, katody diody 446 i bazy tran¬ zystora 438. Kolektor tranzystora 438 jest dolaczony do zasilacza B+ i jego emiter jest dolaczony do masy przez rezystor 442 i do bazy tranzystora 440. Kolektor tranzystora 408 i 410. Kodensator 468 jest wlaczony miedzy koncówke 48 i mase. Dzielnik napiecia zawieraja¬ cy polaczone szeregowo rezystory 464 i 466 jest wlaczony miedzy koncówke 48 i polaczenie rezystorów 464 i 466. Emiter tranzystora 440 jest dolaczony do koncówki 42, z której prad sterujacy wzmocnieniem jest dostarczany do pierwszego stopnia 1 i drugiego stopnia 100 wzmacniacza p.cz. z fig. 1.Sygnal sterowania wzmocnieniem dla trzeciego stopnia 200 wzmacniacza p.cz* z fig. 1 jest uzyskiwany na kolektorze tranzystora 406 z fig. 2. Kolektor tranzystora 406 jest do¬ laczony do bazy tranzystora 476 przez rezystor 480/ Emiter tranzystora 476 jest dolaczo¬ ny do masy przez rezystor 478 i jego kolektor jest dolaczony do bazy tranzystora 470 przez rezystor 474. Rezystor 472 jest wlaczony miedzy koncówke 72 zasilacza polaryzacji 70 /po¬ kazanego na fig. 1/ i baze tranzystora 470* Kolektor tranzystora 470 jest dolaczony do za¬ silacza B+ i jego emiter dostarcza prad sterowania wzmocnieniem do trzeciego stopnia 200 poprzez koncówke 44, jak pokazano na fig. 1.W celu wyjasnienia ukladu z fig. 2 zaklada sie, ze detektor automatycznej regulacji wzmocnienia odpowiada na sygnal p.cz., który wzrasta od poziomu slabego sygnalu do pozio¬ mu silnego sygnalu. Dzialanie ukladu z fig. 2 mozna zrozumiec na podstawie wyjasnienia od¬ powiedzi ukladu na ten zwiekszony sygnal p.cz.Jezeli poziom sygnalu wizyjnego wzrasta, napiecie wyjsciowe automatycznej regulacji wzmocnienia na koncówce 46 zmaleje a tranzystor 406 bedzie coraz bardziej przewodzil. Prad plynacy w polaczonych szeregowo rezystorach 410, 408 i 412, 414 wzrosnie i dioda 416 zo¬ stanie wlaczona. Rezystor 418 zapewnia uksztaltowanie charakterystyk odpowiedzi automatycz¬ nej regulacji wzmocnienia tak, ze uklad automatycznej regulacji wzmocnienia odpowie szyb¬ ko po wlaczeniu diody 416 i ze wzrastajaca szybkoscia, gdy dioda 416 staje sie coraz bar¬ dziej przewodzaca. Prad przewodzony przez diode 416 i rezystor 418 powoduje, ze tranzystor 420 staje sie coraz bardziej przewodzacy, dostarczajac prad do symetrycznego ukladu prado¬ wego, który zawiera tranzystory 424, 428 i 430. Rezystor 422, który jest dolaczony w obwo¬ dzie pradowym do symetrycznego ukladu pradowego, jest rezystorem przerywajacym, który ogra¬ nicza maksymalna wartosc pradu, który moze przewodzic tranzystor 420 i symetryczny uk¬ lad pradowy.Prad przewodzony do tranzystorów 424 i 428 symetrycznego ukladu pradowego przez rezy¬ stor 422 jest odtwarzany przez symetryczny uklad pradowy jako prad kolektora tranzystora 430. Symetryczny uklad pradowy nie wykorzystuje rezystorów ograniczajacych prad w obwodach emiterowych tranzystorów 424 i 430 ze wzgledu na koniecznosc szerokiego zakresu dynamicz¬ nego dla pradu automatycznego sterowania wzmocnieniem, przewodzonego przez uklad symetry¬ czny. Zastosowanie rezystorów emiterowych spowodowaloby ograniczenie przy górnym koncu za¬ kresu napiecia symetrycznego ukladu pradowego, powodujac odpowiednie ograniczenie dynami¬ cznego zakresu pradu ukladu symetrycznego. Przez usuniecie rezystorów emiterowych i zasto¬ sowanie rezystorów przerywajacych 422 dla zapobiegania przewodzeniu nadmiernego pradu przez6 131 735 symetryczny uklad pradowy, symetryczny uklad pradowy jest w stanie sledzic wejsciowy syg¬ nal pradowy w calym zakresie dynamicznym* Jako tranzystory 424, 428 i 430 symetrycznego ukladu pradowego zastosowane sa tran¬ zystory pnp w przykladowym wykonaniu z fig. 2. Wówczas, gdy uklad automatycznej regulacji wzmocnienia z fig. 2 jest wykonany w postaci ukladu scalonego, zdolnosc regulacji pradu symetrycznego ukladu pradowego jest okreslana przez wymiar przyrzadów pnp. Jezeli te tran¬ zystory mialyby miec te sama zdolnosc regulacji pradu jak tranzystory npn w tym ukladzie, musialyby koniecznie byc znacznie wieksze niz tranzystory npn i zajmowac wieksze obszary na plytce ukladu scalonego. Zgodnie z tym w zalecanym wykonaniu ukladu automatycznej regur- lacji wzmocnienia z fig* 2 tranzystory pnp 424, 428 i 430 sa wykonane jako male przyrzady o stosunkowo malym pradzie i sa sterowane w optymalnych zakresach charakterystyk przyrzadów.Prad o malej wartosci na kolektorze tranzystora 430 jest wzmacniany przez drugi sy¬ metryczny uklad pradowy, zawierajacy tranzystory 432, 434, 436. W przykladowym wykonaniu z fig. 2 te tranzystory sa pokazane jako tranzystory typu npn, które w ukladzie scalonym maja wieksze zdolnosci regulacji pradu niz tranzystory pnp o równowaznych wymiarach* W do¬ datku obszar emitera tranzystora 436 jest trzykrotnie wiekszy niz tranzystora 432, co po¬ woduje, ze tranzystor 436 przewodzi prad trzykrotnie wiekszy od pradu tranzystora 432 dla tego samego sygnalu zasilania bazy. Oznacza to, ze dla przykladu tranzystor 430 móglby przewodzic prad równy jeden miliamper, który zasadniczo powodowalby wystapienie pradu emi- terowego równego jeden miliamper w tranzystorze 432. Jednakze tranzystor 436 przewodzilby prad trzykrotnie wiekszy czyli trzy miliampery pradu emiterowego. Przez polaczenie ze so¬ ba dwóch emiterów w tych warunkach caly prad równy cztery miliampery móglby byc przewo¬ dzony do tranzystora 440.Drugi symetryczny uklad pradowy jest równiez dolaczony do bazy tranzystora 450 przez rezystor 444. Znany poziom napiecia jest uzyskiwany na bazie tego tranzystora za pomoca wzajemnego polaczenia diody 446, tranzystorów 438 i 440 i elementów pierwszego i drugiego wzmacniaczy p.cz. dolaczonych do koncówki 42. Polaryzacje stalopradowa tranzystora 450 mo¬ zna wybrac przez dobór wlasciwych wartosci rezystorów 462, 464 i 466 dzielnika napiecia dla okreslenia pradu przewodzonego przez rezystor 444 do bazy tranzystora. Przez okresle¬ nie przewodnosci wlasciwej kolektor-emiter tranzystora 450 w ten sposób, mozna okreslic opóznione napiecie, przy którym rozpocznie sie automatyczna regulacja wzmocnienia ukladu strojenia. Kolektor tranzystora 450 jest dolaczony do polaczenia rezystorów 408 i 410.Jezeli tranzystor 450. jest spolaryzowany stalopradowo dla przewodzenia na przyklad pradu o wiekszej wartosci, spowoduje to zwiekszony spadek napiecia na rezystorze 410. Bpowodtt- je to, ze napiecie na emiterze tranzystora 406 i wejsciu ukladu 500 automatycznej regur- lacji napiecia ukladu strojenia poczatkowo jest mniejsze niz byloby w takim przypadku, skutkiem czego przyspiesza sie czas, w którym rozpocznie sie automatyczna regulacja wzmoc¬ nienia ukladu strojenia w procesie redukcji wzmocnienia. Podobnie, jezeli tranzystor 450 jest spolaryzowany w celu zmniejszonego przewodzenia, spadek napiecia na rezystorze 410 bedzie mniejszy. Poziom napiecia na wejsciu ukladu 500 automatycznej regulacji wzmocnie¬ nia ukladu strojenia bedzie wówczas poczatkowo wiekszy, co spowoduje opóznienie czasu, w którym rozpoczyna sie automatyczna regulacja wzmocnienia ukladu strojenia* W przypadku, gdy uklad automatycznej regulacji wzmocnienia z fig. 2 jest wykonany w postaci ukladu sca¬ lonego, koncówka 48 moze stanowic koncówke pradu regulacji, która umozliwia dobranie re¬ zystorów 462, 464 i 466 przez uzytkownika ukladu i dolaczenie ich zewnetrznie do zródla pradu regulacji.W zalecanym wykonaniu ukladu z fig. 1 i 2 wzmacniacze p.cz. beda nadal mialy zmniej¬ szone wzmocnienie, gdy wystapi zmniejszenie wzmocnienia ukladu strojenia. Jednakze uklad 500 automatycznej regulacji wzmocnienia ukladu strojenia, jest przeznaczony do przebywania calego jego zakresu redukcji wzmocnienia przy malej zmianie napiecia emitera tranzystora 406. Uklad strojenia uzyska calkowicie zmniejszone wzmocnienie ze stosunkowo duza szybko¬ scia w porównaniu ze wzmacniaczem p.cz.131 735 7 Zwykle wzmacniacze p.cz. uzyskuja wzmocnienie zmniejszone jedynie o okolo 4 dB, gdy uklad strojenia przebywa caly jego zakres wzmocnienia.Prad dostarczany przez emitery tranzystorów 432 i 436 jest pradem regulacji wzmoc¬ nienia o regulowanym przeplywie dla pierwszego stopnia 1 i drugiego stopnia 100 wzmacnia¬ cza z fig. 1. Ten prad regulacji wzmocnienia moze zostac zaklócony szumem o czestotliwo¬ sci sygnalu wizyjnego pasma podstawowego, który bedzie rozchodzil sie przez uklad p.cz. i wystepowal w wykrywanym sygnale pasma podstawowego. Jednakze skladowe szumu sa usuwane z sygnalu regulacji wzmocnienia bezposrednio przed koncówka 42, w,#którym to punkcie syg¬ nal regulaoji wzmocnienia jest dostarczany do wzmacniaczy p*oz.Prad regulacji wzmocnienia z tranzystorów 432 i 436 jest dostarczany do kolektora tranzystora 440. Kolektor tranzystora 440 jest dolaczony do jego bazy przez tor, który za¬ wiera drugi symetryczny uklad pradowy 432, 434 i 436, rezystor 444, diode 446 i tranzys¬ tor 438* Tranzystor 440 jest wiec polaczony tak, aby dzialac w pewien sposób jak dioda o tyle, ze jakikolwiek prad dostarczany do kolektora tranzystora pojawi sie jako przeplyw pradu emitera. Ze wzgledu na to, ze drugi symetryczny uklad pradowy równoczesnie dostar¬ cza prad zarówno do kolektora jak i bazy, tranzystora 440, drugi symetryczny uklad prado¬ wy bedzie dostarczal prad bazy do tranzystora 440, który ma wartosc wystarczajaca do spo¬ wodowania przewodzenia przez tranzystor jakiegokolwiek pradu dostarczanego przez drugi symetryczny uklad pradowy do kolektora tranzystora* Kondensator filtrujacy 468 jest dolaczony do bazy tranzystora 440 przez tranzystor 438. Tranzystor 438 jest wlaczony w niskoimpedancyjny uklad wtórnika emiterówego tak, ze kondensator 468 jest skutecznie dolaczony bezposrednio do bazy tranzystora 440* W dodat¬ ku tranzystor 438 zapewnia transformacje impedanoji miedzy elementami ukladu dolaczonymi do koncówki 48 i bazy tranzystora 440* Ta transformacja impedancji umozliwia zastosowa¬ nie przy koncówce 48 niedrogiego kondensatora, który ma stosunkowo mala wartosc skladowej.Rezystor 444, który jest czescia sprzezenia kolektor-baza tranzystora 440, wspólpra¬ cuje równiez z kondensatorem 468 w celu utworzenia filtru do Inoprzepustowego dla filtro¬ wania szumów. Sygnal sterowania bazy tranzystora 440 jest wiec odfiltrowywany w celu usu¬ niecia skladowych szumu o czestotliwosci wizyjnej. Jezeli napiecie na emiterze tranzysto¬ ra 440 bedzie nadazac za napieciem na bazie tranzystora w wyniku dzialania tranzystora wtórnika emiterowego, prad regulacji wzmocnienia dostarczany do koncówki 42 zostanie od¬ filtrowany z szumu o czestotliwosci wizyjnej.Sygnal pradowy regulacji wzmocnienia odfiltrowany z szumów jest dostarczany z nisko- impedancyjnej elektrody emiterowej tranzystora 440, zapobiegajac koniecznosci kolejnego wzmacniania przed dostarczeniem pradu regulacji wzmocnienia do wzmacniaczy p.oz. Mozna zo¬ baczyc w przykladowym wykonaniu z fig. 1, ze koncówka 42 jest dolaczona do pierwszego i drugiego wzmacniacza p.cz. przez rezystory 22 i 122 /440 omów/, które zapewniaja zasadni¬ czo równy podzial pradu regulacji wzmocnienia przez pierwszy i drugi stopien p.oz* Rezys¬ tory 22 i 122 maja wystarczajaco male wartosci tak, ze nie daja one zadnego znacznego szu¬ mu we wzmacniaczach p.oz. w warunkach malego wzmocnienia /silnego sygnalu/, gdy wspólczyn¬ nik szumów wzmacniacza p.cz. jest najbardziej krytyczny* Prad regulacji wzmocnienia dla trzeciego stopnia p.cz. 200 z fig. 1 jest dostarcza¬ ny przez obwód pradowy, zawierajacy tranzystory 476 i 470 z fig. 2, które sa dolaczone do kolektora tranzystora 406. Wówczas gdy tranzystor staje sie coraz bardziej przewodzacy w odpowiedzi na wzrastajacy poziom sygnalu wizyjnego, tranzystor 476 wlacza sie z szybkos¬ cia okreslona przez rezystory polaryzacji 412, 418 i 478. Wówczas gdy tranzystor 476 sta¬ je sie coraz bardziej przewodzacy, zaczyna on wylaczac tranzystor 470. Prad regulacji wzmocnienia dostarczany do trzeciego stopnia 200 wzmacniacza p.oz* przez tranzystor 470 poprzez koncówke 44 jest nastepnie szybko zmniejszany, skutkiem czego zmniejsza wzmocnie¬ nie trzeciego stopnia p.cz. w odpowiedzi na zwiekszony poziom sygnalu wizyjnego.Mozna zauwazyc w ukladzie z fig. 2, ze jest tam kilka elementów rezystancyjnych mie¬ dzy kolektorem tranzystora 406 i koncówka 44, które to elementy moga dzialac jako genera-8 131 735 tory szumów w ukladzie. Ponadto zadne filtrowanie szumów nie Jest przeprowadzane w pradzie regulacji wzmocnienia, który Jest odbierany na koncówce 44 • Jednakze, Jak stwierdzono po¬ przednio, Jest to stan pracy o malym wzmocnieniu /silnym sygnale/ dla wzmacniacza p*cz,, podczas gdy wspólczynnik szumu Jest najbardziej krytyczny• Jak omówiono powyzej, w zaleca¬ nym wykonaniu niniejszego wynalazku trzeci stopien 200 wzmacniacza p»cz. uzyskuje zmniej¬ szone wzmocnienie jako pierwszy, po czym stopnie pierwszy i drugi uzyskuja zmniejszone wzmocnienie. Oznacza to, ze tranzystor 4-70 jest wylaczany wczesnie w procesie redukcji wzmo¬ cnienia w celu zmniejszenia wzmocnienia trzeciego stopnia p.cz# W wyniku tego, jezeli uklad zbliza sie do stanu malego wzmocnienia, tranzystor 4-70 jest wylaczany i nie bedzie w zwia¬ zku z tym wprowadzal zadnego szumu do trzeciego wzmacniacza p.cze 200, Filtrowanie szumów na koncówce 44 jest wiec niepotrzebne w wykonaniu niniejszego wynalazku.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad automatycznej regulacji wzmocnienia w odbiorniku telewizyjnym, zawierajacym wzmacniacz posrednich czestotliwosci, który jest czuly na prad regulacji wzmocnienia dla regulowanego wzmocnienia sygnalu o posrednich czestotliwosciach i detektor wizyjny, który jest czuly na ten sygnal o posrednich czestotliwosciach i o regulowanym wzmocnieniu dla wytwarzania wykrytego sygnalu wizyjnego, przy czym uklad automatycznej regulacji wzmocnie¬ nia zawiera detektor automatycznej regulacji wzmocnienia posiadajacy wejscie dolaczone do zródla wykrytego sygnalu wizyjnego i wyjscie, na którym jest wytwarzany sygnal wyjsciowy o poziomie reprezentujacym poziom wzmacnianego sygnalu o posrednich czestotliwosciach, z n a - m i e n n y t y m, ze zawiera uklad przetwarzajacy /412-418,424-436/ posiadajacy wejscie dolaczo¬ ne do wyjscia detektora automatycznej regulacji wzmocnienia, pierwsze wyjscie, na którym jest wytwarzany sygnal sterujacy i drugie wyjscie, na którym jest wytwarzany prad regula¬ cji wzmocnienia, przy czym sygnal sterujacy i prad regulacji wzmocnienia sa zwiazane z po¬ ziomem sygnalu wyjsciowego detektora automatycznej regulacji wzmocnienia, uklad filtru /462-468/ wlaczony miedzy pierwsze wyjscie ukladu przetwarzajacego i punkt o potencjale od¬ niesienia, pierwszy tranzystor /440/ posiadajacy pierwsza elektrode /kolektor/ dolaczona do drugiego wyjscia ukladu przetwarzajacego dla odbioru pradu regulacji wzmocnienia, baze /emiter/ dolaczona do ukladu filtru dla odbioru odfiltrowanej postaci sy^ialu sterujacego i trzecia elektrode dolaczona do koncówki wyjsciowej /42/, na której jest wytwarzany odfil¬ trowany prad regulacji wzmocnienia i elementy do dostarczania tego odfiltrowanego pradu regulacji wzmocnienia do wzmacniacza czestotliwosci posrednich* 2* Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad przetwarzajacy zawie¬ ra dzielnik napieciowy /412-418/ wlaczory miedzy zródlo napiecia zasilania /B+/ i punkt o potencjale odniesienia /mase/, zawierajacy posredni odczep i dolaczona do wyjscia detekto¬ ra automatycznej regulacji wzmocnienia dla uzyskiwania na tym odczepie napiecia, które jest funkcja sygnalu wyjsciowego detektora automatycznej regulacji wzmocnienia, symetryczny uk¬ lad pradowy /424~436/ posiadajacy wejscie dolaczone do posredniego odczepu i czuly na na¬ piecie na nim dla uzyskania sygnalu sterujacego na pierwszym wyjsciu, bazach tranzystorów /432, 436/ i pradu regulacji wzmocnienia na drugim wyjsciu, emiterach tranzystorów /432, 436/, a uklad filtru /462-468/ jest wlaczony miedzy pierwsze wyjscie symetrycznego ukladu pradowego 1 punkt o potencjale odniesienia* 3* Uklad wedlug zastrz ? 1, znamienny tym, ze zawiera uklad strojenia do uzyskania sygnalu o posrednich czestotliwosciach, dzielnik napieciowy /408-414/ wlaczony miedzy zródlo napiecia zasilania i punkt o potencjale odniesienia, zawierajacy pierwszy po¬ sredni odczep /408, 410/ i drugi posredni odczep /412, 414/ i dolaczony do wyjscia detekto¬ ra automatycznej regulacji wzmocnienia dla uzyskania na tych, pierwszym i drugim, posred¬ nich odczepach napiec, które sa funkcja sygnalu wyjsciowego detektora automatycznej regula-131 735 9 cji wzmocnienia, uklad /500/ automatycznej regulacji wzmocnienia ukladu strojenia, posia¬ dajacy wejscie dolaczone do dzielnika napieciowego dla dostarczania sygnalu regulacji wzmocnienia do ukladu strojenia, uklad przetwarzajacy sygnaly ma wejscie dolaczone do dru¬ giego posredniego odczepu /412, 414/ dla uzyskania pradu regulacji wzmocnienia w odpowie¬ dzi na napiecie na tym drugim posrednim odczepie, drugi tranzystor /450/ majacy pierwsza elektrode /baze/ dolaczona do ukladu przetwarzajacego sygnaly, druga elektrode /emiter/ dolaozona do koncówki polaryzaoji /48/ i trzecia elektrode /kolektor/ dolaczona do pierw¬ szego posredniego odczepu /408, 412/ dzielnika napieciowego i uklad polaryzacji /462-466/ dolaczony do koncówki polaryzacji /48/ dla sterowania przewodnosci wlasciwej drugiego tran¬ zystora /45/t przy czym napiecie na pierwszym posrednim odczepie jest równiez funkcja prze¬ wodnosci wlasciwej drugiego tranzystora* 4, Uklad wedlug zastrz* 1, znamienny tym, ze zawiera uklad strojony, któ¬ ry uzyskuje sygnal o posrednich czestotliwosciach, uklad /500/ automatycznej regulacji wzmo¬ cnienia ukladu strojenia, posiadajacy wejscie dolaczone do wyjscia detektora automatycznej regulacji wzmocnienia i czuly na wystepujacy na nim poziom napiecia dla sterowanego dostar¬ czania sygnalu regulacji wzmocnienia do ukladu strojenia i elementy sprzegajace /438, 442- -446, 450, 468/ zawierajace rezystor /462/ i koncówke /48/ dla sprzegania drugiego wyjscia ukladu przetwarzajacego sygnaly z baza pierwszego tranzystora /440/ i z wejsciem ukladu automatycznej regulacji wzmocnienia ukladu strojenia, przy czym elementy sprzegajace zawie¬ raja kondensator /468/ dolaczony do koncówki /46/ i wspólpracujacy z rezystorem /462/ dla utworzenia filtru /462t 468/ dla filtrowania pradu regulacji wzmocnienia dostarczanego do wzmacniacza posrednich czestotliwosci i elementy sprzegajace zawieraja ponadto elementy po¬ laryzacji /464, 466/ dolaczone do koncówki /48/ dla sterowania pradem przewodzonym przez rezystor /462/f przy czym poziom napiecia na wejsciu ukladu automatycznej regulacji wzmoc¬ nienia ukladu strojenia jest funkcja pradu, który jest przewodzony przez rezystor /462/* 5. Uklad wedlug zastrz* 1, znamienny tym, ze zawiera symetryczny uklad pradowy wzmacniacza zastosowanego korzystnie jako uklad przetwarzajacy w ukladzie automaty¬ cznej regulacji wzmocnienia, posiadajacy koncówke wejsciowa /46/ do odbioru pradu wejscio¬ wego o stosunkowo niskim poziomie, symetryczny uklad pradowy pnp /424f 428, 430/ zawieraja¬ cy pierwszy tranzystor pnp i drugi tranzystor pup, przy czym kolektor pierwszego tranzy¬ stora pnp / 4 2 4 / jest dolaczony poprzez elementy /406, 420/ do koncówki wejsciowej /46/, baza pierwszego tranzystora pnp /424/ jest dolaczona bezposrednio pradowo do jego kolekto¬ ry i do bazy drugiego tranzystora pnp /430/ i emiter tranzystorów pnp pierwszego i drugie¬ go jest dolaczony do zródla potencjalu zasilania /Bf/f koncówke wyjsciowa /42/ i symetrycz¬ ny uklad pradowy npn /432, 434, 436/ zawierajacy tranzystory npn pierwszy i drugi, przy czym kolektor pierwszego tranzystora npn /432/ jest dolaczony do kolektora drugiego tranzystora pnp /430/, baza pierwszego tranzystora npn jest dolaczona bezposrednio pradowo do jego ko¬ lektora i do bazy drugiego tranzystora npn /436/, kolektor drugiego tranzystora npn /436/ jest dolaczony do zródla potencjalu zasilania /B+/ i emitery pierwszego i drugiego tran¬ zystorów npn /432, 436/ sa dolaczone do koncówki wyjsciowej /42/ dla wytwarzania pradu wyj¬ sciowego o stosunkowo wysokim poziomie* 6* Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze prad emiterowy drugiego tran¬ zystora npn /436/ jest wiekszy niz prad emiterowy pierwszego tranzystora npn /432/ przy wy¬ stepowaniu równych sygnalów sterowania bazy, dostarczanych do pierwszego i drugiego tran¬ zystorów npn* 7* Uklad wedlug zastrz* 6, z n a m i e n n y t y m, ze baza pierwszego tranzystora pnp jest dolaczona bezposrednio pradowo do jego kolektora przez zlacze emiter-baza trzecie¬ go tranzystora pnp /428/ i baza pierwszego tranzystora npn jest dolaczona bezposrednio pra¬ dowo do jego kolektora przez zlacze emiter-baza trzeciego tranzystora npn /434/*131 735 la ? I" F^"1 & feA m,a St4k v vaUb \-ll±7l« 3I2jL l-5k 304-± 2kl 58/ ^169 326^ I 300 ^64 I 2124^252 1 £262* 260 +264± I . 25|^J wfc2 T 1 -*<¦ 2 400- /7$. /.Bl L/464 ™*f462 5M0fv46e B+o- 444 «0^-T/446 12 k F 166 F46fl 43$- 2kfl' 43#-f 426 <424 IM-] 428 40 T 3ooaf^4l2iiii T4fl0/* 420 Jp4IO "1/408 Skf7 f500 9 i0k#-442 jciPO Idg T* 472^«k Tl K k I—W6 M74 0#T SMI4 ^ !f4i6 nu}*1* #70 «4 ^. ^.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL