Przedmiotem wynalazku jest przetwornik napiecie - czestotliwosc.Wynalazek ma zastosowanie w elektronice pomiarowej, a zwlaszcza w elektronice Jadro¬ wej. Przetwornik ten odporny jest na przeciazenie napieciowe tan. nie przerywa pracy po przylozeniu do jego wejscia napiecia sterujacego wyzszego od dopuszczalnego dla liniowego przetwarzania napiecia na czestotliwosc.Znany jest miedzy innymi z ksiazki "Analogowe uklady scalone" - Z. Kulka, M. Nada- chowski wyd. WKL, Warszawa 1980 r. str. 608 lub z ksiazki "Cyfrowa technika pomiarowa", A. Sowiriski wyd. WKL, Warszawa 1975 r. str. 255 uklad przetwornika napiecie - czestotli¬ wosc, skladajacy sie glównie z integratora ladowanego poprzez rezystor napieciem wejscio¬ wym, ukladu porównania napiecia wyjsciowego integratora z napieciem zadanym i ukladu formowania impulsu. Ladunek doprowadzany od zródla sygnalu sterujacego do integratora rów¬ ny jest ladunkowi odprowadzanemu od integratora poprzez uklad formowania, wskutek czego czestotliwosc repetycji w zakresie liniowosci pracy proporcjonalna Jest do napiecia steru¬ jacego.Jednym z problemów wynikajacych ze stosowania tego typu ukladów jest ich czulosc na przeciazenie napieciowe, objawiajace sie faktem zatrzymania generacji po przylozeniu zbyt duzego napiecia wejsciowego. Znane metody przywracania pracy ukladu po usunieciu przecia¬ zenia polegaja na odlaczaniunapiecia zasilania, zwarciu wejscia integratora do masy lub stosowaniu rozbudowanych skomplikowanych ukladów.Uklad przetwornika napiecie - czestotliwosc wedlug wynalazku, oprócz ananego inte¬ gratora oraz ukladu formowania zawierajacego komparator i wlasciwy uklad formowania - ma dodatkowy komparator, którego jedno wejscie polaczone jest z wyjsciem integratora a dru¬ gie wejscie polaczone Jest ze zródlem napiecia progowego. Wyjscie dodatkowego komparato¬ ra polaczone jest poprzez diode z wejsciem integratora.Zastosowanie dodatkowego komparatora wlaczonego pomiedzy wyjscie integratora i wej¬ scie integratora poprzez diode pozwala na otrzymanie ukladu przetwornika napiecie - czestotliwosc nie posiadajacego czasu martwego wystepujacego po przeciazeniu napieciowym,2 131 128 który to czas martwy zmniejszany lub usuwany byl droga wykonywania stosownych manipulacji.Uklad.wedlug wynalazku jest prosty w budowie i pozwala na wykorzystanie przetworni¬ ka bez obawy o skutki jego zablokowania. Przykladowo: typowy, przeciazalny przetwornik zastosowany w aparaturze dozymetrycznej moze zostac przeciazony i zablokowany duzym sygnalem wejsciowym towarzyszacym duzej mocy dawki promieniowania jonizujacego. Zatrzyma¬ nie pracy przetwornika moze zostac odczytane jako brak promieniowania , co moze narazic na szkodliwe napromienienie personelu korzystajacego z tej aparatury. Zastosowanie w apa¬ raturze dozymetrycznej przetwornika nieprzeciazalnego tzw. nie podlegajacego zablokowania po przeciazeniu usuwa to niebezpieczenstwo* Wynalazek jest blizej objasniony w przykladzie wykonania odtworzonym na rysunku, który przedstawia schemat blokowy nieprzeciazalnego przetwornika napiecie - czestotliwosc.W ukladzie wedlug wynalazku wyjscie integratora J doprowadzone jest do ukladu for¬ mowania U„ zawierajacego komparator i wlasciwa uklad formowania oraz do jednego z wejsc dodatkowego komparatora K. Erugie wejscie dodatkowego komparatora K dolaczone jest do zródla napiecia polaryzujacego U # Wyjscie dodatkowego komparatora K przez diode D dola¬ czone jest do wejscia integratora J« Dzialanie przetwornika wedlug wynalazku jest nastepujace: Podczas prawidlowej pracy przetwornika integrator J wspólpracuje z komparatorem i wlasciwym ukladem formowania tworzacymi uklad formowania U„ w taki sposób, ze napiecie wyjsciowe integratora J ma wartosc nizsza od progu dzialania dodatkowego komparatora K, wobec czego jego napiecie wyjsciowe ma wartosc taka, przy której dioda L znajduje sie w stanie nieprzewodzenia.Na skutek przeciazenia napieciowego przetwornika, napiecie wyjsciowe integratora J osia¬ ga wartosc bliska napieciu zasilania, co powoduje zmiane stanu dodatkowego komparatora K przewodzenie diody D i rozladowanie pojemnosci wejsciowej Integratora J. Powoduje to spa¬ dek napiecia wyjsciowego integratora J do wartosci nizszej od progu dzialania dodatkowe¬ go komparatora K, na skutek czego dioda E zostaje zablokowana a przetwornik napiecie - czestotliwosc staje sie zdolny do normalnej pracy.Zastrzezenie patentowe Przetwornik napiecie - czestotliwosc, zawierajacy integrator i uklad formowania impulsu rozladowujacego integrator, przy czym uklad formowania zawiera komparator i wlas¬ ciwy uklad formowania, znamienny tym, ze ma dodatkowy komparator /£/, które¬ go jedno wejscie polaczone jest z wyjsciem integratora /J/, a drugie wejscie polaczone jest ze zródlem napiecia progowego /Up/, natomiast wyjscie dodatkowego komparatora /K/ polaczone jest poprzez diode /D/ z wejsciem integratora /J/.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL