Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania nowych zwiazków zawierajacych bloki eterowe i trzeciorzedowe grupy aminowe, o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R oznacza rodnik alkilowy, zas n = 4-20.Sposób otrzymywania nowych zwiazków zawierajacych bloki eterowe i trzeciorzedowe grupy aminowe, o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, na którym R i n maja wyzej podane znaczenie wedlug wynalazku polega na tym, ze nienasycony kwas dwukaroboksylowy poddaje sie reakcji estryfikacji z glikolem polietylenowym o masie czasteczkowej 200-1000, w srodowisku rozpuszczalnika azeotropowego, korzystnie toluenu, w obecnosci kwasu metanosulfonowegojako katalizatora, w temperaturze 100-110°C do chwili zaprzestania wydzielania wody, przy czym stosuje sie 2 mole kwasu dwukarboksylowego i 0,015-0,02 mole kwasu metanosulfonowego na 1 mol glikolu polietylenowego, po czym produkt reakcji poddaje sie ponownej estryfikacji z glikolem etylenowym stosowanym w ilosci 1 mol glikolu na 1 mol kwasu dwukarboksylowego, w srodowi¬ sku rozpuszczalnika azeotropowego, korzystnie toluenu w obecnosci kwasu metanosulfonowego, jako katalizatora uzytego w ilosci 0,015-0,02 mole na 1 mol glikolu etylenowego, w temperaturze 100-110°C do chwili zaprzestania wydzielania wody, a produkt drugiej estryfikacji poddaje sie reakcji z drugorzedowymi aminami alifatycznymi stosowanymi w ilosci 1-1,2 mola na 1 mol kwasu dwukarboksylowego, w temperaturze 70-110°C w ciagu 2 godzin.Zwiazki "otrzymane sposobem wedlug wynalazku znajduja zastosowanie jako komonomery modyfikujace wlasnosci politereftalanu etylowego, to jest polepszajace jego wybarwialnosc barw¬ nikami kwasowymi, zwiekszajace jego hydrofilowosc, poprawiajace jego wlasnosci elektrostaty¬ czne, a takze zmniejszajace sklonnosc do pilingowania wyrobów wykonanych z modyfikowanego tymi zwiazkami politereftalanu etylowego.Sposób wynalazku ilustruja blizej nizej podane przyklady. Czesci podane w przykladach oznaczaja czesci wagowe.Przyklad I. W kolbie okraglodennej zaopatrzonej w mieszadlo, termometr i chlodnice zwrotna z nasadka azeotropowa, umieszczono 100 czesci glikolu polietylenowego o masie czastecz¬ kowej 200, 100 czesci bezwodnika maleinowego, 1,5 czesci kwasu metanosulfonowego oraz 1002 130 166 czesci toluenu. Zawartosc kolby ogrzewano w temperaturze 110°C, przy czym w trakcie ogrzewa¬ nia pobierano próbki cieczy zbierajacej sie w zbiorniku nasadki. W chwili gdy w zbiorniku nasadki stwierdzono obecnosc czystego toluenu (po okolo 7 godzinach ogrzewania), do kolby reakcyjnej wprowadzono 62 czesci glikolu etylenowego, 100 czesci toluenu i 1,5 czesci kwasu metanosulfono- wego. Zawartosc kolby ogrzewano znów w temperaturze 110°C do chwili zaprzestania wydzielania wody, a po ochlodzeniu mieszaniny reakcyjnej do temperatury 60°C i wkropleniu do kolby 75 czesci dwuetyloaminy, ogrzewano ja w ciagu 2 godzin w temperaturze 110°C. Po zakonczeniu reakcji oddestylowano pod próznia nieprzereagowane reagenty.Otrzymano 382g produktu w postaci bardzo lepkiej, brunatnej cieczy, rozpuszczalnej w wodzie i alkoholach, którego analiza elementarna wykazala zawartosc w nim 52,9% C, 7,9% H, 3,4% N, reszte stanowil tlen. Widmo produktu w podczerwieni wykazalo obecnosc pasm charakte¬ rystycznych dla wiazan C = C i C-O oraz grup aminowych, hydroksylowych, metylowych i karbonylowych.Przyklad II. W kolbie okraglodcnnej zaopatrzonej w mieszadlo, termometr i chlodnice zwrotna z nasadka azeotropowa umieszczono, 60 czesci glikolu polietylenowego o masie czastecz¬ kowej 600, 20 czesci bezwodnika maleinowego, 60 czesci toluenu i 0,3 czesci kwasu metanosulfono- wego. Mieszanine reakcyjna ogrzewano w temperaturze 115°C do chwili zaprzestania wydzielania wody w zbiorniku nasadki, po czym wprowadzono do kolby 14 czesci glikolu etylenowgo, 50 czesci toluenu i 0,3 czesci kwasu metanosulfonowego. Zawartosc kolby ogrzewano ponownie w tempera¬ turze 115°C do chwili zaprzestania wydzielania wody. Po zakonczeniu estryfikacji wkroplono do kolby, powoli, 15 czesci dwuetyloaminy i zawartosc kolby ogrzewano w temperaturze 110°C w ciagu 2 godzin, po czym oddestylowano ze srodowiska reakcji, pod zmniejszonym cisnieniem, nieprzereagowane reagenty.Otrzymano 98 g produktu w postaci bardzo lepkiej, brunatnej cieczy, zawierajacego, wedlug analizy elementarnej, 51,8% C, 8,0% H, 1,6% N, a reszte stanowil tlen. Widmo produktu w podczerwieni wykazalo obecnosc pasm charakterystycznych dla wiazan C = C i C-0 oraz grup aminowych, hydroksylowych, metylowych i karbonylowych.Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania nowych zwiazków zawierajacych bloki eterowe i trzeciorzedowe grupy aminowe, o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R oznacza rodnik alkilowy, zas n = 4-20, znamienny tym, ze nienasycony kwas dwukarboksylowy poddaje sie reakcji estryfika¬ cji z glikolem polietylenowym o masie czasteczkowej 200-1000 w srodowisku rozpuszczalnika azeotropowego, korzystnie toluenu w obecnosci kwasu metanosulfonowego jako katalizatora w temperaturze 100-110°C do chwili zaprzestania wydzielania wody, przy czym stosuje sie 2 mole kwasu dwukarboksylowego i 0,015-0,02 mole kwasu metanosulfonowego na 1 mol glikolu poliety¬ lenowego, po czym produkt reakcji poddaje sie ponownej reakcji estryfikacji z glikolem etyleno¬ wym stosowanym w ilosci 1 mol na 1 mcl kwasu dwukarboksylowego w srodowisku rozpuszczalnika azeotropowego, korzystnie toluenu w obecnosci kwasu metanosulfonowego jako katalizatora stosowanego w ilosci 0,015-0,02 mole na 1 mol glikolu etylenowego do chwili zaprzestania wydzielania wody, a produict tej estryfikacji poddaje sie reakcji z drugorzedowymi aminami alifatycznymi w temperaturze 70-110°C w ciagu 2 godzin, przy czym stosuje sie 1-1,2 mole aminy na 1 mol nienasyconego kwasu dwukarboksylowego.H0(CHj^CHiHj2-C-(OCHtCH2)n-O-C-CH-CH2-C(HCH8)£0H ÓNRa 0 ONR* Ó Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL