Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonywania lozyska przegubowego.Dotychczas brak jest dostatecznych publikacji na temat sposobów wykonywania lozysk przegubowych, Stan taki wynika najprawodopodobniej z tego, ze zajmujace sie tym zagadnieniem firmy nie zglaszaja swoich tajemnic produkcji do ochrony, lecz utrzymuja je w tajemnicy.Z tych tez powodów producenci wyrobów, w których wymagane jest stosowanie lozysk przegubowych, korzystajac z dotychczasowych doswiadczen podejmuja sie we wlasnym zakresie rozwiazywania technologii produkcji tych lozysk.Jednym zprzykladów takich rozwiazan jest lozysko przegubowe wedlug opisu patentowego nr 73 987. Z opisu tego wynika, ze znane lozyska przegubowe skladaja sie z pierscienia zewnetrznego o zewnetrznej powierzchni cylindrycznej i wewnetrznej powierzchni kulistej. Zmontowanie lozyska odbywa sie przez wsuniecie pierscienia zewnetrznego obróconego o kat 90° w stosunku do normal¬ nego polozenia poprzez specjalne w tym celu wykonane w pierscieniu zewnetrznym wyfrezowanie i obwrócenie go do polozenia roboczego. Wyfrezowanie to niejest najczesciej niczym zabezpieczone przed przedostawaniem sie zanieczyszczen do wnetrza lozyska miedzy wspólpracujace powierzch¬ nie kuliste. Znane sa równiez lozyska przegubowe, w których wspomniane wyzej wyfrezowania zakrywa sie oslonami sprezystymi zwiazanymi z pierscieniem zewnetrznym. W kazdym jednak przypadku wyfrezowanie to zwieksza naciski jednostkowe i powoduje powstawanie momentu gnacego na powierzchni roboczej pierscienia co przyczynia sie czesto do pekniecia pierscienia.Istota sposobu wykonywania lozyska przegubowego wedlug wynalazku polega na tym, ze naroza na obu koncach pólfabrykatu o dobranej dlugosci na wymiar wykonywanego lozyska fazuje sie, po czym prefabrykat zwija sie na pierscien i jego powierzchnie czolowe zgrzewa sie.Zgrzewanie to prowadzi sie z dodatkiem fosforu w ilosci 0,5-20%. Zgrzewanie to mozna równiez prowadzic z dodatkami zwiazków z fosforem.W kazdym wypadku ilosc dodawanego fosforu lub jego zwiazków zalezy od przekroju i rodzaju uzytego materialu, z którego wykonany jest pólfabrykat. Zgrzany w ten sposób pierscien wyzarza sie oraz poddaje obróbce skrawaniem i obróbce cieplnej lub cieplno-chemicznej, po czym wykonuje sie obróbke koncowa, obejmujaca szlifowanie i polerowanie. Z kolei pierscien poddaje2 130 006 sie obróbce podzerowej, a nastepnie dokonuje sie przelomu pierscienia poprzez przylozenie pary sil w poblizu zgrzanych powierzchni. Po uzyskaniu przelomu pierscienia zewnetrznego, wciska sie do jego wnetrza pierscien wewnetrzny przygotowany na wymiar wykonywanego lozyska.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest mniejsze zuzycie stali, mniejsze koszty obróbki wióro¬ wej o okolo 30% na skutek zawezonych tolerancji pólfabrykatów, a ponadto wieksza trwalosc wykonywanego lozyska dzieki wytworzeniu naprezen sciskajacych w wyniku obróbki cieplno- chemicznej i korzystnemu ukladowi wlókien w zwinietym na pierscien pólfabrykacie.Otrzymane sposobem wedlug wynalazku lozysko przegubowe jest przedstawione w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pierscien zewnetrzny w widoku perspek¬ tywicznym, a fig. 2 — przekrój lozyska dokonany wzdluz linii podzialu pierscienia zewnetrznego, w widoku z boku.Jak przedstawiono na rysunku wykonane sposobem wedlug wynalazku lozysko, sklada sie z pierscienia zewnetrznego 1 i pierscienia wewnetrznego 2. Pierscien zewnetrzny 1 ma linie podzialu 3 powstala w wyniku dokonanego przelomu zgrzanych czolowych powierzchni pólfabrykatu. Nar¬ oza tych powierzchni maja fazy 4. Pierscien zewnetrzny 1 ma powierzchnie kulista 5 i rowek 6 z dna którego przechodza otwory 7 do jego wnetrza. W pierscien zewnetrzny jest wcisniety pierscien wewnetrzny 2 o powierzchni kulistej 8, wewnatrz którego znajduje sie rowek pólkolisty 9 polaczony otworem 10 z powierzchnia kulista 8. Wnetrze pierscienia wewnetrznego 2 ma ksztalt powierzchni cylindrycznej 11.Przyklad: Pólfabrykat z materialu 18 HGT obcina sie na wymiar odpowiadajacy wielkosci wykonywanego lozyska. Naroza pólfabrykatu fazuje sie i zwija na pierscien. Stykajace sie ze soba powierzchnie pokrywa sie mieszanina boraksu z fosforem, którego udzial wynosi 5%, a nastepnie zgrzewa sie na zgrzewarce oporowej. Po zgrzaniu pierscien normalizuje sie w temperaturze /840-860/°C w czasie 30 minut, po czym poddaje sie go wstepnej obróbce mechanicznej oraz naweglaniu gazowemu na glebokosc 1,2-1,8 mm. Tak przygotowane powierzchnie szlifuje sie na wymiar koncowy i poddaje obróbce podzerowej w temperaturze -73°C do -100°C w czasie 15 minut. Z kolei dokonuje sie przelomu zgrzanych powierzchni poprzez przylozenie pary sil w poblizu linii podzialu pierscienia. W celu wykonania kompletnego lozyska przegubowego w pierscien ten wciska sie pierscien wewnetrzny wykonany w znany sposób. Dzieki sfazowaniu narozy pólfabrykatu uzyskuje sie trwale oznakowanie miejsca podzialu pierscienia oraz oslabienie przekroju pierscienia w wyniku dzialania zjawiska karbu, w wyniku którego przelom pierscienia jest ulatwiony.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wykonywania lozyska przegubowego, znamienny tym, ze w pólfabrykacie o dobra¬ nej dlugosci na wymiar wykonywanego lozyska fazuje sie naroza, po czym pólfabrykat zwija sie na pierscien i jego powierzchnie czolowe zgrzewa sie, przy czym zgrzewanie to prowadzi sie dodatkiem fosforu lub jego zwiazków, nastepnie polaczony pierscien wyzarza sie oraz poddaje obróbce cieplnej lub cieplno-chemicznej, z kolei wykonuje sie obróbke koncowa obejmujaca szlifowanie i polerowanie oraz obróbke podzerowa, po której dokonuje sie przelomu pierscienia poprzez przylozenie pary sil w poblizu zgrzanych powierzchni, po czym przeprowadza sie obróbke wykan¬ czajaca przelamanych powierzchni i dokonuje sie wcisniecia pierscienia wewnetrznego przygoto¬ wanego na wymiar wykonywanego lozyska. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dodatek fosforu do zgrzewanych powierzchni wynosi 0,5-20% i zalezy on od przekroju i rodzaju uzytego materialu.130 006 Fig.1130006 12 6 7 Fig.2.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100egz.Cena 100 zl PL