PL128560B1

PL128560B1 - Herbicide simultaneously controlling growth of plants

Info

Publication number: PL128560B1
Application number: PL1981234090A
Authority: PL
Inventors: George B Large
Original assignee: Stauffer Chemical Co
Priority date: 1980-12-04
Filing date: 1981-12-04
Publication date: 1984-02-29
Also published as: EP0057317A1; DE3167505D1; US4376644A; EP0057317B1; PL234090A1

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobój¬ czy i regulujacy wzrost roslin. Srodek ten znajduje zastosowanie do regulowania naturalnego wzrostu lub rozwoju roslin. Traktujac rosliny tfakim srod¬ kiem mozna wplywac na ich naturalny wzrost lub rozwój, polepszajac rózne cechy roslin, korzystne przy uprawach w rolnictwie lub ogrodnictwie, a takze zwalczac niepozadana roslinnosc.Fachowcy w dziedzinie rolnictwa i ogrodnictwa dobrze wiedza, ze rózne cechy wzrostu roslin moga byc modyfikowane lub regulowane w sposób prowa¬ dzacy do rozmaitych korzystnych efektów.Na przyklad, tarkUujac rosliny w pewny sposób mozna pozbawic je lisci, to znaczy zahamowac dal¬ szy rozwój lisci a jednoczesnie utrzymac rozwój produktywnych czesci roslin. W wyniku tego cze¬ sci produktywne wykazuja nadzwyczajny wzrost, co ulatwia operacje przy zbiorach. Defolianty sa szczególnie uzyteczne w uprawach lnu, bawelny i fasoli, a takze w innych uprawach. Chociaz po¬ woduja one obumieranie lisci, to jednak nie dzia¬ laja chwastobójczo, poniewaz pozostale czesci ros¬ liny nie ulegaja uszkodzeniu. W istocie, gdy poza¬ dane jest usuniecie lisci, nie byloby korzystnym usmiercenie rosliny, poniewaz w takim przypadku liscie nie opadaja i pozostaja przy lodygach.Innym dzialaniem, które wykazuja regulatory wzrostu jest ogólne opóznienie wzrostu negatyw¬ nego. Ma to szerokie, korzystne znacznie. U niektó¬ rych roslin powoduje to zmniejszenie lub wyelimi- 10 15 20 25 30 nowanie normalnego wzrostu wierzcholkowego, a czasem prowadzi do skrócenia pnia glównego i wzmocnienia galezi bocznych. Taka zmiana w na¬ turalnym wzroscie czy rozwoju daje rosliny bar¬ dziej krzaczaste, które czesto wykazuja zwiekszona odpornosc na susze oraz dzialanie szkodników.Szczególnie pozadane jest opóznienie wzrostu we¬ getatywnego traw darniowych. Gdy zmniejsza sie szybkosc pionowego wzrostu takich traw, wówczas wzmaga sie rozwój ich korzeni i powstaje gestsza i bardziej zwarta darn. Opóznienie wzrostu traw darninowyeh powoduje równiez wydluzenie okresów pomiedzy korzeniami trawników, pól golfowych i podobnych obszarów trawiastych.W przypadku wielu rodzajów roslin, takich jak rosliny pastewne, ziemniaki, trzcina cukrowa, bu¬ raki, winogrona, melony, drzewa owocowe, opóznie¬ nie wegetatywne wzrostu powoduje zwiekszenie za¬ wartosci weglowodanów w roslinach w okresie zbiorów. Przypuszcza sie, ze opóznienie lub przy¬ tlumienie wzrostu w odpowiednim rozwoju powo¬ duje mniejsze zuzycie przyswajalnych weglowoda¬ nów na wzrost wegetatywny, a wskutek tego zwiek¬ szenie zawartosci skrobi i/lub sacharozy. Opóznie¬ nie wzrostu wegetatywnego drzew owocowych ob¬ jawia sie krótszymi galeziami, pelniejszym ksztal¬ tem i czesto zmniejszeniem wzrostu pionowego.Czynniki te ulatwiaja dostep do sadu i upraszczaja czynnosci przy zbiorach.Obecnie odkryto, ze nowe mieszane trójalkilosul- 128 5603 128 560 4 foniowe sole N-fosfonometyloglicyny sa przydatne zarówno do regulowania naturalnego wzrostu lub rozwoju roslin jak tez do zwalczania niepozadanej roslinnosci.Srodek wedlug wynalazku zawiera jako substna- cje czynna co najmniej jedna sól Ifrójalkilosulfonio- wa N-fosfonometyloglicyny o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym Ri, Ra i R3 oznaczaja rodniki alkilowe o 1—6 atomach wegla, a n oznacza liczbe 0 lub 1, przy czym co najwyzej dwa z podstawników Ri, Rg i R3 sa jednakowe.Korzystnie, Rly Ra i R* oznaczaja rodniki alkilo¬ we o I—4 atomach wegla, przy czym co najwyzej dwa z podstawników Ri, Rg lub R3 sa jednakowe.Srodek ten umozliwia regulowanie naturalnego wzrostu lub rozwoju roslin, przy zastosowaniu sku¬ tecznej, regulujacej, nie zabójczej ilosci substancji czynnej, jak tez zwalczania niepozadanej roslin¬ nosci przy stosowaniu chwasfobójczo skutecznej ilo¬ sci substancji czynnej wobec takiej roslinnosci w etapie rozwoju po wzejsciu.Stosowane tutaj okreslenie „'naturalny wzrost lub rozwój" oznacza normalny cykl zyciowy roslin zgod¬ ny z ich genetyka i warunkami otoczenia, bez obec¬ nosci sztucznych wplywów zewnetrznych. Szczegól¬ na uzytecnosc srodka wedlug wynalazku polega na zwiekszeniu zawartosci sacharozy w trzcinie cukro¬ wej lub sorgo. Okreslenie „regulowanie" jestf tutaj stosowane dla wywolanej dzialaniem srodków che¬ micznych czasowej lub trwalej modyfikacji lub zmiany w normalnym cyklu zyciowym rosliny bez jej usmiercania.Okreslenie „ilosc chwastobójczo skuteczna" ozna¬ cza taka ilosc substancji, która usmierca rosline lub którakolwiek z jej czesci. Przez okreslenie „rosli¬ ny" rozumiec nalezy kielkujace nasiona, rosliny wschodzace, a takze wyrosniete rosliny lacznie z ko¬ rzeniami i czescia nadziemna. Dzialanie chwasto¬ bójcze wywolane jest zwykle przez zastosowanie dawek wiekszych niz te, jakie stosowane sa w przy¬ padku dzialania regulujacego.Okreslenie „rodnik alkilowy' oznacza rodniki al¬ kilowe o lancuchu prostym oraz o lancuchu roz¬ galezionym. Zakres ilosci atomów wegla obejmuje zarówno górna jak i dolna liczbe graniczna. Przy¬ kladami takich rodników sa: rodnik metylowy, ety¬ lowy, n-propylowy, izopropylowy, butylowy, n-bu- tylówy, II-rzed. butylowy, pentylowy, izopentylo- wy, neopentylowy, II-rzed. pentylowy, heksylowy, izoheksylowy, II-rzed. heksylowy i tym podobne, kation sulfoniowy zawiera trzy rodniki alkilowe, przy czym nie wiecej niz dwa rodniki allilowe sa jednakowe.Przykladami konkretnych zwiazków o wzorze 1 stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wy¬ nalazku sa: sól dwuetylornetyiosulfoniowa, N-fos- fonometylóglicyny, sól dwumetyloetyIosulfoniowa N-fosfonometyloglicyny, sól dwuetyloizópropylosul- fonilowa N-fosfonometyloglicyny, sól dwuetylo-n- -butylosfulfoniowa N-fosfonómetyloglicyny, sód dwu-n-butylometylosulfoniowa N-fosfonometylo¬ glicyny, sól dwumetylo-n-butyIosulfoniowa N-fos- fohometyioglicyny i sód dwumetyloizopropylosulfo- niowa N-fosfónometyloglicyny.Regulowanie naturalnego wzrostu lub rozwoju roslin nastepuje przez bezposrednie zastosowanie srodka wedlug wynalazku na rosliny lub jakiekol¬ wiek ich nadziemne czesci w okresie od 4 do 10 ty¬ godni przed zbiorem. Przy odpowiednio kontrolo¬ wanym stosowaniu mozna osiagnac efekt regulowa¬ nia bez wywolania efektów chwastobójczych. Ilosc, która stanowi ilosc skuteczna zalezy nie tylko od substancji wybranej do stosowania, lecz równiez od spodziewanego efektu regulowania, rodzaju trakto¬ wanej rosliny i jej stopnia rozwoju oraz od tego, czy zamierzony jest efekt trwaly czy przejsciowy.Inne czynniki, które maja wplyw na okreslenie od¬ powiedniej, regulujacej wzrost roslin ilosci obejmu¬ ja sposób stosowania, warunki pogodowe, fakie jak temperatura i opady. Dzialanie regulujace wzrost moze wynikac z wplywu substancji czynnej na pro¬ cesy fizjologiczne lub na morfologie roslin albo tez* na procesy fizjologiczne i morfologie jednoczesnie lub kolejno. Zmiany morfologiczne sa na ogól za¬ uwazalne przez dostrzegalne zmiany rozmiaru, ksztaltu, koloru lub budowy traktowanej rosliny czy tez którejkolwiek z jej czesci, a takze jakosci owoców lub kwiatów.Z drugiej strony, zmiany dotyczace procesów fizjologicznych przebiegaja w traktowanych rosli¬ nach i zwykle ukryte sa przed okiem obserwatora.Tego rodzaju zmiany najczesciej dotycza wytwa¬ rzania, umiejscowiania, gromadzenia czy uzyskiwa¬ nia naturalnie wystepujacych w roslinach substan¬ cji chemicznych, takich jak hormony. Zmiany fizjo¬ logiczne moga byc wizualnie sledzone wówczas, gdy postepuja za nimi zmiany morfologiczne. Ponadto, znane sa fachowcom liczne sposoby analityczne okreslania zmian przebiegu róznych procesów fizjo¬ logicznych.Srodek wedlug wynalazku sluzy do regulowania naturalnego wzrostu lub rozwoju roslin traktowa¬ nych róznymi sposobami. Nalezy przy tym rozu¬ miec, ze mozna nie osiagnac identycznych efektów regulujacych w przypadku kazdego gatunku roslin, czy tez przy kazdej uzytej dawce. Jak stwierdzono powyzej, efekty oddzialywania zmieniaja sie zalez¬ nie od substancji czynnej, dawki, rosliny itp.Efekty chwastobójcze osiaga sie w podobny spo¬ sób, a intensywnosc sfosowania srodka, konieczna do osiagniecia zamierzonego celu, moze ulegac zmia¬ nom.Zwiazki stanowiace substancje czynna srodka we¬ dlug wynalazku mozna latwo wytwarzac z N-fos¬ fonometyloglicyny przez reakcje z tlenkiem srebra do wytworzenia soli srebrowej lub z wodorotlen¬ kiem sodu do wytworzenia soli sodowej, i nastep¬ nie zadanie soli srebrowej czy tez sodowej halogen¬ kiem trójalkilosulfoniowym lub „sulfoksoniowym.Alternatywnie, glicyne mozna bezposrednio poddac reakcji z halogenkiem trójalkilosulfoniowym lub -sulfoksoniowym w obecnosci tlenku propylenu. N- -fosfondmetyloglicyna jest substancja dostepna w handlu pod nazwa potoczna „Glyphosate". Wy¬ twarzana moze byc przez fosfonometylowanie gli¬ cyny, reakcje glicynianu etylu z formaldehydem i fosforynem dwuetylowym lub utlenianie N-fosfi- nometyloglicyny. Takie metody podane sa w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 379975B. 10 15 20 as 30 15 40 45 50 5* 60128 560 5 * Jak zilustrowano w ponizszych przykladach/ sro¬ dek wedlug wynalazku moze albo regulowac natu¬ ralny wzrost lub rozwój roslin albo tez niszczyc chwasty. O ile dzialanie regulujace jest czesto po¬ zyteczne samo przez sie, to wplyw na ekonomike upraw ma najczesciej znaczenie pierwszorzedne.Zafem, wzrost wydajnosci poszczególnych roslin, wzrost wydajnosci na jednostke powierzchni upraw¬ nej obnizenie kosztów zbierania plonów i/lub kosz¬ tów dalszej obróbki, musza byc brane pod uwage w polaczeniu z konsekwencja indywidualnego efek¬ tu regulowania podczas wzrostu lub rozwoju rosli¬ ny.Podane nizej szczególowe przyklady ilustruja spo¬ sób wytwarzania substancji czynnej srodka wedlug wynalazku, a takze skutecznosc srodka w regulo¬ waniu wzrostu oraz w zwalczaniu niepozadanej roslinnosci.Przyklad I. Dwu-n-butylornetylosulfoniowa sól N-fosfonometyloglicyny Do naczynia reakcyjnego wprowadzono 50 ml wody 5,1 g (0,03 mola) N-fosfonometyloglicyny, 8^65 g (0,03 mola) jodku dwu-n-butylometylosulfonio- wego i 2„2 g (0,0375 mola) tlenku propylenu. Mie¬ szanine reakcyjna pozostawiono w temperaturze pokojowej w ciagu nocy. Nastepnie mieszanine reakcyjna ekstrahowano trzy razy eterem etylowym i rozdzielono warstwy. Faze wodna odparowano, uzyskujac 11,1 g produktu. Produkt ten roztarto z tetrahydrofuranem (2X10 ml), a nastepnie raz z U0 ml acetonu i odpedzono substancje lotne, otrzy¬ mujac ld,0 g produktu. Produkt ten roztarto z 2)0 ml acetonu, a nastepnie z 10 ml eteru etylowego i odpedzono substancje lotne. Otrzymano 9,8 g sub¬ stancji stalej o niskiej temperaturze topnienia.Strukture czasteczkowa produktu okreslono za po¬ moca magnetycznego rezonansu jadrowego i usta¬ lono, ze jest to zwiazek tytulowy.Przyklad II. Dwuetylometylosulfoniowa sól N-fosfonometyloglicyny W podobny sposób jak w przykladzie I, 50 ml wody, 6,76 g (0,04 mola) N-fosfonometyloglicyny, 9,3 g (0,04 mola) jodku dwuetylometylosulfoniowego i 2,9 g (0,05 mola) tlenku propylenu poddano reak¬ cji w ciagu nocy, ekstrahowano 3 razy eterem ety¬ lowym, a z warstwy wodnej odpedzono substancje lotne, uzyskujac H2„3 g produktu. Po roztarciu z ace¬ tonem i eterem etylowym i odpedzeniu substancji lotnych otrzymano 12,0 g zwiazku tytulowego, któ¬ ry rozklada sie w temperaturze 60—65°C. Strukture czasteczkowa produktu okreslono za pomoca magne¬ tycznego rezonansu jadrowego i ustalono, ze jest to zwiazek tytulowy.Przyklad III. Dwumetyloizopropylosulfoniowa sól N-fosfonometyloglicyny W podobny sposób jak w przykladzie I, 50 ml wo¬ dy, 6„76 g (0,04 mola) N-fosfonometyloglicyny, 9,3 g (0,04 mola) jodku dwumetyloizpropylosulfoniowego i 3,5 g (0,06 mola) tlenku propylenu poddano reak¬ cji w ciagu nocy, ekstrahowano 2 razy eterem ety¬ lowym, a faze wodna odparowano. Po roztarciu z acetonem (2X 1*0 ml) odpedzono go, otrzymujac 11,2 g produktu o wspólczynniku zalamania swia¬ tla n3P = 1,5232. Strukture czasteczkowa produktu okreslono za pomoca magnetycznego rezonansu jadrowego i ustalono, ze jest to zwiazek tytulowy.Przyklad IV. Dwumetylo-n-butylosulfoniowa sól N-fosfonometyloglicyny 5 r W podobny sposób jak w przykladzie I, 50 ml wo¬ dy, 6,8 g (0,04 mola) N-fosfonometyloglicyny, 10^.0 g (0i,04 mola) jodku dwumetylo-n-butylosfulfoniowego i 3,5 g (0,06 mola) tlenku propylenu poddano reak¬ cji w ciagu nocy, ekstrahowano 2 razy eterem ety- io lowym, rozdzielono warstwy i odpedzono substancje lotne, uzyskujac Ii2,4 g produktu. Po roztarciu z acetonem (3X10 ml) i odpedzeniu go, otrzymano 1,2,9 g higroskopijnej, bialej substancji. Strukture czasteczkowa produktu okreslono za pomoca ma- 15 gnetycznego rezonansu jadrowego i ustalono, ze jest to zwiazek tytulowy. Sposobami opisanymi w przy¬ kladach I—IV mozna otrzymac inne zwiazki o wzo¬ rze przedstawionym na rysunku, stosujac odpowied¬ nie substancje ,wyjsciowe. 20 Przyklad V. Przyklad ten wykazuje dzialanie chwastobójcze zwiazków wytworzonych w przykla¬ dach I i II, stosowanych po wzejsciu roslin.Naczynia aluminiowe o wymiarach 15,2X22,9X8,9 cm wypelniono na wysokosc 7,6 cm piaszczysto- 25 -gliniasta gleba zawierajaca 50 czesci na milion (ppm) handlowego srodka grzyboójczego cis-N- -i[(trójchlorometylo)tio]-4-cykloheksenokarbonimidu- -1^2 (Captan) i tylez nawozu 17-17-17 (procentowe wagowe zawartosci N — P2O5 — KfO). 30 W poprzek naczyn utworzono kilka rowków i po¬ siano nasiona chwastów zarówno trawiastych jak i szerokolistnych, po jednym gatunku w kazdym rzedzie. Gatunki chwastów wymienione sa ponizej.Trawy: 35 A. Cibora Cyperus esculentus B. Wlosnica Setaria sp, C. Chwastnica jedno- Echinochloa crusgalli stronna ........D. Owies gluchy Avena fatua 40 Chwasty szerokolistne E. Szczaw kedzierzawy Rumex crispus F. Powój Ipomoeapurpurea G. Zaslaz Abutilon ftieophrasti H. Gorczyca Brassica sp.« Gatunki szerokolistne posiano jako pierwsze, a po czterech dniach posiano trawiaste. Posiano nasiona kazdego gatunku w iliosci wystarczajacej dla Uzyskania 20 do 50 kielków w kazdym rzedzie, w zaleznosci od rozmiarów poszczególnych roslin. 50 w dziesiec dni po posianiu traw wschodzace kielki wszystkich gatunków opryskano wodnymi roztworami badanych zwiazków. Roztwory przygo¬ towano w takim rozcienczeniu, ze opryskiwanie w ilosci 750 litrów na hektar odpowiadalo 4,48 ki- 55 lograma badanego zwiazku na hektar, wedlug wy¬ magan poszczególnych prób. Naczynia dodatkowe z roslinami nieopryskiwanymi stosowano jako wzor¬ ce dla okreslenia efektywnosci zwalczania chwa¬ stów na podstawie oceny roslin opryskiwanych. m W dziewietnascie dni pózniej naczynia testowe porównano z wzorcowymi i chwasty w kazdym rze¬ dzie wizualnie oceniono, okreslajac procentowe zni¬ szczenie w zakresie od 0* do 100%, przy czym 0% oznacza taki sam stopien rozwoju, jaki osiagnely 05 rosliny w odpowiednim^ rzedzie naczynia worcowe-7 128 560 & go, a 100% oznacza zupelne zniszczenie wszystkich chwastów w rzedzie* Pod uwage brano wszystkie rodzaje uszkodzen na roslinach. Wyniki podano w tablicy. ne sa obojetne absorpcyjne srodki ulatwiajace mie¬ lenie, w celu ulatwienia samej operacji wytwa¬ rzania pylu. Odpowiednimi srodkami ulatwiajacymi mielenie sa: atapulgit, ziemia okrzemkowa, drobna Tablica Dzialanie chwastobójcze Badany zwiazek Dwu-n-butylometylosulfoniowa sól N-fosfonometyloglicyny | Dwuetylpmetylosulfonidwa sól N-fósfonometyloglicyny Dawka kg/ha 4,48 4,4a Procent zniszczenia Chwasty trawiaste A 70 75, B 100 90 C 90 90 D 90 60 Chwasty szerokolistne E 80 60 F 50 55 G 80 65 H 75, 50 Srodek wedlug wynalazku jako regulator wzro¬ stu roslin lub herbicyd, jest najbardziej uzyteczny przy bezposrednim stosowaniu na rosliny, zaraz po ich wzejsciu z ziemi. Na polach uprawnych zwykle stosuje sie odpowiednie preparaty zawierajace oprócz substancji czynnej skladniki dodatkowe i nosniki rozcienczajace, które ulatwiaja rozprowa¬ dzenie preparatów. Przykladami takich skladników czy nosników sa: woda, rozpuszczalniki organiczne, emulsje typu woda w oleju i olej w wodzie, srod¬ ki zwilzajace, dyspergujace oraz emulgatory. Za¬ zwyczaj preparaty maja postac pylów, roztworów, koncentratów do emulgowania lub zwilzalnych proszków.Pyly. Pyly sa preparatami o duzym ciezarze na¬ sypowym, które lacza substancje czynne z ciezkim nasypowo, latwo unoszacym sie w powietrzu nos¬ nikiem. Sa one przeznaczone do stosowania w po¬ staci suchej i powinny szybko osiadac, aby unie¬ mozliwic unoszenie przez wiatr na obszary, gdzie obecnosc ich jest niepozadana. Nosnik moze byc po¬ chodzenia mineralnego lub roslinnego i najkorzyst¬ niej jest organicznym lub nieorganicznym prosz¬ kiem o duzym ciezarze nasypowym, malo rozwinie¬ tej powierzchni oraz niewielkiej absorpcyjnosci cie¬ czy. Do odpowiednich nosników naleza: talki mi¬ kowe, profility, ciezkie gliny kaolinowe, pyl tyto¬ niowy oraz pokladowa skala fosforanu wapnia.Dzialanie pylu bywa czasem wspomagane przez wlaczenie cieklego lub stalego srodka zwilzajacego o charakterze jonowym, anionowym lub niejono¬ wym* Do korzystnych srodków zwilzajacych naleza sulfoniany alkilobenzenowe i alkilonaftalenowe, siarczanowane alkohole tluszczowe, aminy i amidy kwasowe, estry kwasów dlugolancuchowych i izo- tionianu sodowego, estry sulfobursztymanu sodowe¬ go, siarczanowane lub sulfonowane estry kwasów tluszczowych, sulfoniany naftowe, sulfonowane ole¬ je roslinne oraz dwutrzeciorzedowe glikole acetyle^ nawe.Uzytecznymi w tych preparatach pylistych sa tak¬ ze dyspergatory. Typowe dyspergatcry obejmuja metyloceluloze, alkohol poliwinylowy, sulfoniany ligninowe, polimeryczne sufoniany alkilonaftale¬ nowe, sodowe sulfoniany naftalenowe, dwunaftale- nosulfoniany polimetylenowy oraz N-metylo-N- -(dlugolancuchowy kwas)-tuarynian sodowy. r Ponadto* czesto do preparatów pylistych dodawa- 25 30 40 46 55 eo 6$ krzemionka syntetyczna oraz syntetyczne krzemia¬ ny wapnia i magnezu.W typowych preparatach pylistych nosniki wy¬ stepuja zazwyczaj w stezeniu od okolo 30 do 90 pro¬ cent wagowych calosci preparatu. Srodki ulatwia¬ jace przemial stanowia okolo 5 do 50 procent wa¬ gowych, srodek zwilzajacy do okolo 1,0 procenta wagowego, a poza tym moga znajdowac sie nie¬ wielkie ilosci srodków przeciwko zbrylaniu i srod¬ ków antystatycznych. Rozmiary czastek calosci pre¬ paratu wynosza zwykle 30 do 50 mikrometrów.Roztwory. Wodne roztwory substancji czynnych sporzadza sie tak, aby przy zastosowaniu ilosci od okolo 9 do okolo 1875 litrów na hektar dostarczyc wymagana ilosc substancji czynnej. W celu polep¬ szenia wlasciwosci zwilzajacych roztworu, a tym samym jego rozprowadzenia na powierzchni upraw¬ nej, zwykle dodaje sie male ilosci nieszkodliwych dla roslin srodków powierzchniowo czynnych, za¬ zwyczaj pomiedzy 0,05% a 0,5% wagowego. Pod tym wzgledem uzyteczne sa anionowa kationowe, nie¬ jonowe, amfolityczne, a takze dwujonowe srodki powierzchniowo czynne.Dp odpowiednich anionowych srodków powierz¬ chniowo czynnych naleza sole metali alkalicznych, sole amoniowe i aminowe siarczanów alkoholi tlu¬ szczowych, zawierajacych od 8 do 18 atomów we¬ gla w lancuch tluszczowym oraz sole sodowe alkilo- benzenosulfonianów zawierajacych od 9 do 15 ato¬ mów wegla w lancuchu alkilowym. Odpowiednie kationowe srodki powierzchniowo czynne obejmuja czwartorzedowe halogenki dwumetylodwualkilo- amoniowe o lancuchach alkilowych zawierajacych od 8 do 18 atomów wegla.Odpowiednie niejonowe srodki powierzchniowo czynne obejmuja zwiazki addycyjne polioksyetyle- nu i alkoholi tluszczowych zawierajacych 10 do 18 atomów wegla, produkty kondensacji politlenku etylenu i alkilofenoli o lancuchach alkilowych za¬ wierajacych 6 do 12 atomów wegla oraz 5 do 25 moli tlenku etylenu na kazdy mol alkilofenolu, oraz produkty kondensacji politlenku etylenu z estrami bezwodnika sorbitolu, w których 10 do 40 moli tlen¬ ku etylenu przypada na kazdy mol estru bezwod¬ nika sorbitolu. Odpowiednie amfolityczne srodki powierzchniowo czynne obejmuja drugorzedowe i trzeciorzedowe pochodne amin alifatycznych, w których jeden z podstawników alifatycznych za-128 560 10 wiera 8 do 18 atomów wegla* natomiast drugi za¬ wiera powodujaca rozpuszczalnosc w wodzie grupe anionowa, taka jak siarczanowa czy sulfonowa.Przykladmi sa 3-dodecyloaminopropionian sodowy oraz 3-dodecyloaminopropanosulfonian sodowy. Od- 5 powiednimi dwujonowymi srodkami powierzchnio¬ wo czynnymi sa pochodne alifatycznych czwarto¬ rzedowych zwiazków amoniowych z jednym pod¬ stawnikiem alifatycznym zawierajacym anionowa grupe powodujaca rozpuszczalnosc w wodzie. Przy- io kladami sa: 3-(N,N-dwumetylo-N-heksadecylami- no)-2-hydroksypropano-l-sulfonian i 3-(N,N-dwu- metylo-N-heksadecylamino)propano-l-sulfonian.Koncentraty do emulgowania. Koncentraty do emulgowania sa roztworami, w których substancje is czynne i emulgatory rozpuszczone sa w niemiesza- jacym sie z woda rozpuszczalniku. Przed uzyciem koncentrat zostaje rozcienczony woda w celu wy¬ tworzenia emulsji zawieszonych czastekv rozpusz¬ czalnika. Typowe rozpuszczalniki znajdujace zasto- 2< sowanie w koncentratach do emulgowania obejmu¬ ja oleje, chlorowcowane weglowodory oraz niemie- szajace sie z woda etery i estry oraz ketony.Typowymi emulgatorami sa anionowe i niejono¬ we srodki powierzchniowo czynne lub ich miesza- 25 niny. Przykladami sa dlugolancuchowe polietoksy- tioalkohole, alkiloarylopolietoksyalkohole, estry bez¬ wodnika sorbitolu i kwasów tluszczowych, polio- ksyetylenowe etery z estrami kwasów tluszczowych i bezwodnika sorbitolu, estry glikolu polioksyety- 30 lenowego z kwasami tluszczowymi lub zywiczny¬ mi, kondensaty tluszczowych alkiloamidów, wapnio¬ we i aminowe sole siarczanów alkoholi tluszczo¬ wych, rozpuszczalne w oleju sulfoniany naftowe lub korzystnie mieszaniny takich emulgatorów. 35 Emulgatory takie stanowia zazwyczaj okolo 1 do 110 procent wagowych calego preparatu.Typowe koncentraty do emulgowania zawieraja okolo Ii5 do 50 procent wagowych substancji czyn¬ nej, okolo 40 do 8,2 procent wagowych rozpuszczal- 40 nika, i okolo 1 do 10 procent wagowych emulgato¬ ra. Moga byc równiez wlaczone dodatki, takie jak srodki rozpraszajace czy srodki zwiekszajace przy- lepnosc do podloza.Zwilzalne proszki. Zwilzane proszki sa rozprowa- 45 dzalnymi w wodzie preparatami zawierajacymi sub¬ stancje czynna, obojetny staly wypelniacz oraz je¬ den lub wiecej srodków powierzchniowo czynnych w celu zapewnienia dobrej zwilzalnosci i zabezpie¬ czenia przed klaczkowaniem w wodnych zawiesi- 50 nach.Odpowiednie stale wypelniacze obejmuja zarów¬ no naturalne mineraly jak i mineraly syntetyczne pochodzace od takich mineralów. Przykladami sa: kaolinity, glinki attapulgitowe, glinki montmorylo- 55 nitowe, krzemionki syntetyczne, synetyczny krze¬ mian magnezu oraz dwuhydrat siarczanu wapnia.Odpowiednie srodki powierzchniowo czynne obej^ muja zarówno niejonowe jak i nionowe substancje i dzialaja jako srodki zwilzajace i dyspergujace. 60 Zwykle stosuje sie jeden z danej grupy. Korzystny¬ mi srodkami zwilzajacymi sa sulfoniany alkiloben- zenowe i alkilonaftalenowe, siarczanowane alkoho- le/tluszczowe, aminy lub amidy kwasowe, estry dlu- golancuchowego kwasu i izotionianu sodowego, estry 65 sulfobursztyniami sodowego, siarczanowane lub sul¬ fonowane estry kwasów tluszczowych, sulfoniany naftowe, sulfonowane oleje roslinne oraz dwutrze- ciorzedowe glikole acetylenowe. Korzystnymi dys- pergatorami sa: metyloceluloza, alkohol poliwiny¬ lowy, sulfoniany ligninowe, polimeryczne sulfonia¬ ny alkilonaftalenowe, naftalenosulfoniany sodowe, dwunaftalenosulfonian polimetylenowy oraz N-me- tylo-N-{dlugolancuchowy kwas)-taurynian sodowy.Typowe zwilzalne proszki zawieraja 25 do 90 procent substancji czynnej, 0,5 do 2,0 procent srod¬ ka zwilzajacego, 0,25 do 5,0 procent dyspergatora oraz od 9,25 do 74,25 procent wagowych obojetnego wypelniacza. Czesto 0,1 do 1,0 procenta wypelniacza zastepuje sie inhibitorem korozji iAub srodkiem za¬ pobiegajacym tworzeniu sie piany.Srodek wedlug wynalazku mozna stosowac w do¬ wolny konwencjonalny sposób po wzejsciu roslin, przy uzyciu zwyklych urzadzen do rozsiewania lub opryskiwania. Ilosc substancji czynnej, która jest skuteczna w zamierzonym dzialaniu, czy bedzie to dzialanie chwastobójcze czy tez regulujace wzrost, zalezy od natury roslin poddawanych oddzialywa¬ niu, a takze od aktualnych warunków. Dzialanie chwastobójcze wystepuje zwykle przy dawce 0,11 do 56 kilogramów substancji czynnej na hektar, korzystnie 1,12 do 11,2 kg/ha, podczas gdy dziala¬ nie regulujace wystepuje zwykle przy dawce 0,11 do 22,4 kilogramów substancji czynnej na hektar, korzystnie 0,56 do 5,6 kg/ha. Dla fachowca jest zu¬ pelnie oczywiste, ze zwiazki o mniejszej aktywno¬ sci nalezy stosowac w wiekszej dawce niz zwiazki bardziej aktywne, jesli ma byc osiagniety taki sam stopien oddzialywania.Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy i regulujacy wzrost ro¬ slin zawierajacy substancje czynna i obojetny nos¬ nik, znamienny tym, ze jako substancje czynna za¬ wiera co najmniej jedna sól trójalkilosulfoniowa N-fosfonometyloglicyny o ogólnym wzorze przed¬ stawionym na rysunku, w którym Rh Ra i R3 ozna¬ czaja rodniki alkilowe o li—6 atomach wegla, a ri oznacza liczbe 0 lub 1„ przy czym co najwyzej dwa z podstawników Ri, Ra i R3 sa jednakowe. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym Ri, R2 i R3 onaczaja rodniki akilowe o li—4 atomach wegla, a n oznacza 0. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku w którym Rii Rg ozna¬ czaja rodniki n-butylowe, R3 oznacza rodnik mety¬ lowy, a n oznacza 0. 4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym ha rysunku, w którym Rt i Rg onaczaja rodniki etylowe, R3 oznacza rodnik mety¬ lowy, a n oznacza 0. 5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym Ri i-R|128 560 11 12 oznaczaja rodniki metylowe, R3 oznacza rodnik izo- przedstawionym na rysunku w którym Ri i R2 propylowy, a n oznacza 0. onaczaja rodniki metylowe, R$ oznacza rodnik n- 6. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze -butylowy, a n oznacza 0. jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze R3 RrS(0)n©°0 0 0 -CH2NHCH.,C0H HO R, ZGK 1242/1331/5 75 egz.Cena 100 zl,— PL

Claims

Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy i regulujacy wzrost ro¬ slin zawierajacy substancje czynna i obojetny nos¬ nik, znamienny tym, ze jako substancje czynna za¬ wiera co najmniej jedna sól trójalkilosulfoniowa N-fosfonometyloglicyny o ogólnym wzorze przed¬ stawionym na rysunku, w którym Rh Ra i R3 ozna¬ czaja rodniki alkilowe o li—6 atomach wegla, a ri oznacza liczbe 0 lub 1„ przy czym co najwyzej dwa z podstawników Ri, Ra i R3 sa jednakowe.
2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym Ri, R2 i R3 onaczaja rodniki akilowe o li—4 atomach wegla, a n oznacza 0.
3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku w którym Rii Rg ozna¬ czaja rodniki n-butylowe, R3 oznacza rodnik mety¬ lowy, a n oznacza 0.
4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym ha rysunku, w którym Rt i Rg onaczaja rodniki etylowe, R3 oznacza rodnik mety¬ lowy, a n oznacza 0.
5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym Ri i-R|128 560 11 12 oznaczaja rodniki metylowe, R3 oznacza rodnik izo- przedstawionym na rysunku w którym Ri i R2 propylowy, a n oznacza 0. onaczaja rodniki metylowe, R$ oznacza rodnik n-
6. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze -butylowy, a n oznacza 0. jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze R3 RrS(0)n©°0 0 0 -CH2NHCH.,C0H HO R, ZGK 1242/1331/5 75 egz. Cena 100 zl,— PL