Na stosowanych obecnie strugarkach do wyrobu welny drzewnej obrabia sie klocki drewniane o dlugosci 50 cm nozami nacLnajacemi i strugajapemi, umocowanemi na wotkn, wykonywujacym ruchy zwrotne.Podsuw bloku nastepuje ^0 kazdej zmia¬ nie skoku wózka. W innych, znanych ma¬ szynach noze przymocowane sa do gietkie¬ go narzadu, np. do tasmy, w odstepach równych dlugosci bloku (Patent angielski Nt 6892/W i 496/«8). Gdy jeden zespól no- zów opuszcza klocek, nastepuje posuw drzewa, poczem zaczynaja dzialac noze lniego. Wydatniejszego pod¬ niesienia wydajnosci nie mozna jednak o- siagnac nawet zapomoca maszyn z tasma uzbrojona w noze, poniewaz szybkosc ta¬ smy musi byc ze wzgledów konstrukcyj¬ nych mniejsza od sredniej szybkosci wóz¬ ka, uskuteczniajacego ruchy zwrotne.W maszynie, stanowiacej przedmiot wynalazku niniejszego noze osadzone sa równiez w narzadzie gietkim, np. w lancu¬ chu. W przeciwienstwie Jednakze do ma¬ szyn znanych, poszczególne zespoly nozów rozmieszczone sa na odleglosciach mniej¬ szych drzewo obrabia stale kilka zespolów no-zów. Wydajnosc maszyny wzrasta z iloscia jednoczesnie pracujacych zespolów, wobec czego mozna podniesc wydajnosc przez powiekszenie dlugosci klocków, czego nie mozna uczynic w znanych maszynach ta¬ smowych uzbrojonych w noze, poniewaz tutaj dziala zawsze jeden tylko zespól no- zów. Najkorzystniej obrabiac kloce o dlu¬ gosci czterometrowej, w jakiej sa one do¬ starczane, gdyz wówczas odpada wogóle potrzeba pilowania ich na czesci krótsze.Znaczna dlugosc i duzy ciezar kloców podobnych wymagaja stosowania odpowied¬ nich srodków do szybkiego ich zamocowy- wania. W tym celu ponad zaopatrzonym w noze lancuchem umieszczone sa, w mysl wynalazku, w odpowiednich odleglosciach walki poprzeczne, na które wprowadza sie od konca czolowego maszyny kloce, przy- czem walki te po zamocowaniu kloca usu¬ wa sie.Rysunek przedstawia dwa przyklady wykonania wynalazku, gdzie fig. 1 podaje widok boczny maszyny; fig. 2 — rzut po¬ ziomy urzadzenia napedowego; fig. 3 przedstawia pewien szczegól; fig. 4 daje przekrój poprzeczny maszyny wedlug fig. 1, a fig. 5 i 6 wyobrazaja schemat drugiej postaci wykonania wynalazku w przekro¬ ju podluznym i poprzecznym; fig. 7 i 8 przedstawiaja pewien szczegól pierwszej postaci wykonania, i fig. 9 do 12 uwidocz¬ niaja przebieg procesu roboczego.Rama maszyny przedstawionej na fig. 1 do 4 sklada sie z dzwigarów i czesci la¬ nych, które tworza po obu stronach po¬ dluznej osi maszyny dwie belki 1. Do be¬ lek tych przymocowane sa prowadnice 2, 2 dla odcinka roboczego lancucha uzbro¬ jonego w noze i skladajacego sie wedlug fig. 5 z poszczególnych sanek 3, polaczo¬ nych ze soba zapomoca ogniw 6 lancucha.W kazdych saneczkach osadzony jest je¬ den zespól Ltiozów nacinajacych 4 i jeden nóz strugajacy 5. Uzbrojony w noze lan¬ cuch obejmuje kola lancuchowe 7 o nape¬ dzie mechanicznym. Do belek 1 przymoco¬ wane sa w równych odleglosciach drazki pionowe 8, prowadzace poprzeczki 19, dzwigajace przyrzady do zamocowywania i podpierania obrabianych kloców. Przyrza¬ dy zamocowujace skladaja sie z kleszczy 14 o rowkowanych szczekach 15, przesta¬ wianych zapomoca ukladu drazkowego, o rekojesci 16 zatrzaskiwanej na zazebionym luku 17. Nacisk nozów przejmuja glówki 18, osadzone na drazkach 20, które mozna przesuwac w kierunku pionowym wewnatrz poprzeczek. Drazki polaczone sa ukladem dzwigniowym z dzwignia reczna 22, która mozna zatrzaskiwac na zazebionym luku 23. Poprzeczki na obu koncach maszyny wyposazone sa w kly 28, chwytajace po¬ wierzchnie czolowe kloca.W nakretki, osadzone na koncach po¬ przeczek wchodza pionowe wrzeciona gwintowane 24, osadzone obrotowo w bel¬ kach /maszyny. Na koncu dolnym kazdego wrzeciona osadzone jest kolo stozkowe 27, zazebiajace sie z kolem stozkowem 26. Ko¬ la te osadzone sa z kazdego boku maszyny na wspólnych walach 25, otrzymujacych naped z walu 37 za posrednictwem kól 38, 38'.Wal 37 mozna wprawic w ruch obroto¬ wy w sposób dwojaki, a mianowicie: stale lub okresowo. Dla obu tych rodzajów ru¬ chu istnieja osobne mechanizmy, wlaczane zapomoca wspólnej dzwigni 29, polaczonej czopem 29a z walem 33; po nagwintowa¬ nym koncu walu tego slizga sie nakretka 21, polaczona przegubowo z dzwignia 21 a, osadzona na czopie w ramie maszyny i zao¬ patrzona w sprzeglo, w postaci stozka po¬ dwójnego 21di przesuwane na wale 37. Na wale tym osadzone sa jalowo kola stozko¬ we 21b i 21 c< z których kolo 21c polaczo¬ ne jest z kolem czolowem, zazebiajacem sie z takiemze kolem, uruchomianem przez silnik, w polozeniu posredniem, przedsta- wionem na rysunku; stozek podwójny nie jest sprzezony z zadnem z kól mechaniz- — 2 —mu zwrotnego. Jezeli jednak odchylic dzwi¬ gnie 29 naokolo osi walu 33 w tym lub in¬ nym kierunku, to nastepuje przesuniecie nakretki 21, która zwraca dzwignie 2la w te lub inna strone, sprzegajac jeden ze stozków z mechanizmem zwrotnym 2lb, 21c. Zaleznie od sprzezenia kola 21b, lub kola 21c, wal 37 obraca sie w tym lub in¬ nym kierunku, wskutek czego otrzymuja ruch odpowiedni nagwintowane wrzeciona 24, co wywoluje podnoszenie sie lub opu¬ szczanie poprzeczek.Dzwignia 29 opatrzona jest w wystep 40, który zaczepia hak zespolu drazków 41, 42, o ile sprzeglo 21d znajduje sie w polozeniu srodkowem. Drazek 42 zatrza-. skuje sprezyna 47; jest on polaczony na koncu z dzwignia 43, oddzialywujaca na na¬ sade sprzeglowa 44, zaklinowana na wale 37. Z odchyleniem dzwigni 29 z polozenia, przedstawionego na fig. 4 naokolo czopa 29 a na prawo, nasada 24 doznaje przesu¬ niecia, powodujacego sprzezenie jej z cze¬ scia 55, wykonywuj aca ruch jalowy na wa¬ le 37. Na czesci 55 osadzone jest kolo slima¬ kowe 56, zazebiajace sie ze slimakiem spe¬ cjalnego ksztaltu, osadzonym na wale 59, który otrzymuje naped za posrednictwem kól stozkowych 60 i 61. Uksztaltowanie me¬ chanizmu slimakowego wskazuja fig. 7 i 8, z których druga przedstawia rozwiniecie zeba slimaka. Zab ten wznosi sie na czesci tylko skretu swego, na drugiej zas czesci krok jego równa sie zeru. Dzieki uksztalto¬ waniu podobnemu czesc tylko pelnego ob¬ rotu walu slimaka przenosi sie na kolo slimakowe 56, dalsza zas czesc obrotu sli¬ maka nie oddzialywa wcale na nie. Wla¬ czenie sprzegla 44, 55 uruchomia zatem wal 37 w ten sposób, ze po równych obro¬ tach czesciowych nastepuja zawsze równe okresy spoczynku. Wobec tego poprzeczki po uplywie równych okresów spoczynku u- skuteczniaja skokami ruch w kierunku uzbrojonego w noze lancucha.Mimo ze oba sprzegla 21d i 44 dla cia¬ glego i przerywanego przesuwania po¬ przeczek uruchomia sie przy pomocy jed¬ nej i tej samej dzwigni 29, to jednak ni¬ gdy nie mozna ich wlaczyc równoczesnie.Istotnie dla wlaczenia sprzegla 21d, nale¬ zy odchylic dzwignie 29 na prawo lub na lewo naokolo osi walu 33, przyczem wy¬ step 40 rozlacza sie z dzwignia 41. Po wla¬ czeniu sprzegla 44 — dzwignia 29 zostaje odchylona naokolo czopa 29 l a ruch ten pozostaje bez wplywu na sprzeglo 47. Gdy¬ by po wlaczeniu sprzegla 44 chodzilo o wlaczenie równiez sprzegla 21d to wystep 40 zaczepilby sie z dzwignia 41 a sprezyna 47 odprowadzilaby drazek 42 zpowrotem w polozenie poczatkowe, w którem sprze¬ glo 44 jest wylaczone. Do unikniecia przesuwu przez nieuwage poprzeczek 19 az do konca wrzecion 24, wskutek czego cze¬ sci te rozlaczylyby sie, sluzy urzadzenie zabezpieczajace. Urzadzenie to sklada sie z dzwigni 30, polaczonej przegubowo z jed¬ nym z drazków prowadniczych 8, który przy udziale ukladu dzwigni 31, 32 zwia¬ zany jest z walem 33. Gdy poprzeczka 19, wspólpracujaca z dzwignia 30, osiagnie po¬ lozenie górne, to wychyla dzwignie 30, któ¬ ra zapomoca ukladu dzwigni 31, 32 obraca wal 33 o tyle, ze sprzeglo 21d zajmuje polozenie srodkowe i mechanizm zostaje wylaczony.Ponad lancuchem z nozami osadzone sa w lozyskach 10, 11 na drazkach 8 walki 9.Lozyska 10 sa zboku otwarte a lozyska 11 zamkniete i zwrotne okolo osi drazków 8.Do kazdego lozyska 11 przytwierdzona jest dzwignia 12, a wszystkie te dzwignie polaczone sa przegubowo z drazkiem 13, biegnacym wzdluz maszyny. Uruchomienie przeto jednej dzwigni przestawia jedno¬ czesnie wszystkie inne a wraz z niemi i walki 9, które w swej pozycji koncowej ukladaja sie w kierunku podluznej osi ma¬ szyny.Ponizej lancucha biegnie tasma bez konca 34, a po obydwu jej stronach znaj- — 3 —du^a sie scianki podluzne 35, ograniczajace wraz z lancuchem i tasma 34kanal, w któ¬ rym utrzymuje sie niedopreznosc. Oddzie¬ lona welna drzewna opada czesciowo wla¬ snym ciezarem a czesciowo skutkiem dzia¬ lania ssacego na tasme przenosna 34, skad zapomoca ssania dostaje sie nazewnatrz przez kanal poprzeczny, nieprzedstawiony na rysunku.Przed opisem sposobu -dzialania ma¬ szyny, zapomoca schematyczbych rysun¬ ków ffig. 9—11) wyjasni sie sposób od- dzierania wiórów drzewnych przy przery¬ wanym posuwie poprzeczek 19, wzglednie pnia drzewnego.Na figurach tych litery a, b, c oznacza¬ ja trzy noze strugajace, poruszane z szyb¬ koscia jednostajna w kieruriku strzalek.W p«okweniu wedlug fig. 9 skonczyl sie wladnie posuw pnia podczas którego noze weszly w drzewo wzdluz ukosnych linij rf.Noze zdazafa nastepnie po nieruchomym pum ku polozeniu wedlug fig. 10, przyczem kazdy z nich odcina jedno wlókno. Gdy kazdy z no£ów dojedzie -do miejsca, w któ- rem znajdowal sie poprzedzajacy go nóz w chwili rozpoczecia ostatniego posuwu (na fig. 11 miejsca te zaznaczone sa lin ja kropkowana), te* posuw nastepny jeszcze sie nie rozpoczyna lecz nastepuje raczej dopiero po minieciu przez kazdy nóz kra¬ wedzi rf* i dotarciu do polozenia przedsta¬ wionego na fig. 10 Kufami pelnemi. W tej chwili pien wykazuje plaska powierzchnie robocza. Jezeli wiec odstep nozów wynosi A, to posuw pnia moze sie rozpoczac do¬ piero po przebyciu przez noze dlugosci A+B, przyczem B równa sie lub jest wiek¬ sze od klinowatego konca wióra.Przez obróbke pnia ustawia sie po¬ przeczki w polozeniu górnem, poczem wprowadza sie walki 9 w pozycje uwidocz¬ niona na fig. 4. Nastepnie naklada sie pien na walki 9 tak, zeby jego powierzchnie czo¬ lowe dostaly sie pomiedzy kly 28. Przez wychylenie dzwigni 29 okolo osi walu 33 opuszcza sie poprzeczki tak nisko, zeby kly przypadly naprzeciw srodka pnia. Nastep¬ nie zwiera sie zapomoca dzwigni 16 ramio¬ na kleszczów 14 i przyciska przez urucho¬ mianie dzwigni recznej 22 glówki 18 do pnia. Wreszcie kly wbija sie w powierzch¬ nie czolowe pnia. Terazpodnosi sie zamo¬ cowany juz pien wgórer azeby przez uru¬ chomienie dzwigni 12 mozna bylo odchylic walki 9 w polozenie równolegle do osi gtewtoej.Przez obrót dzwigni recznej 29 w pra¬ wo naokolo osi walu 33 (fig, 3), opuszcza sie pien widól, dopóki nie znajdzie sie bez¬ posrednio nad lancuchem uzbrojonym w noze. Nastepnie wprowadza sie dzwignie 33 ponownie w polozenie srodkowe, wyla¬ czajac przez to mechanizm posuwu ciagle* go. Odchyleniem dzwigni 33 ofcoto czopa 29* wlacza sie meebanizm^pusuwu przery¬ wanego, wskutek czego rozpoczyna sie pra¬ ce oddzielania wlókien. Po obrobieniu od¬ powiedniego odcinka pnia wprowadza sie dzwignie 29 zpowrotem w jej polozenie po¬ czatkowe i wylacza przez to mechanizm posuwu przerywanego. Przez uruchomienie na krótki czas mechanizmu posuwu ciagle¬ go, podnosi sie nastepnie pien nieco wgo- re. Teraz obluinia sie czesci umocowujace 15 i 18, tak ze pien trzyma sie juz tylko aa klachr okolo których zostaje oa odpowied¬ nia obrócony, aby naprzeciw iancncJiaf u- zhrojonego w noze mogla sie znalezc nieob¬ robiona czesc pnia. P.p ponownem zaloze¬ niu czesci umocowujacych rozpoczyna sie znowu odcinanie wlókien.Jezeli pien obraca sie za kazdym ra¬ zem po obróbce jednej strony o 90°r to wfeoncu pomiedzy klami pozostaje belka,, czworograniasta. Jezeli pien obrabia sie tylko z dwóch przeciwleglych stron, to po¬ zostaje wkoncu deska o grubosci nieco wiekszej od srednicy klów. Mozna jednak¬ ze obrabiac pien równiez z wielu stron i wówczas otrzymuje sie jako pozostalosc la¬ te wieloboczna. - 4 —Wynal&zfck nic ogranicza sie do posu¬ wu przerywanego pnia drzewnego przy wyrobie welny drzewnej, lecz mozna po- suwac pien drzewny równiez w sposób cia¬ gly, wytwarzajac wlókna o dlugosci rów¬ nej dlugosci pnia. Sposób dzialania nozów przy posuwie ciaglym wynika z fig. 12.Uwidocznione sa tu trzy noze e, f, g, dzia¬ lajace na pien drzewny,-których skroje za¬ znaczone sa linjami kreskowanemi i krop- kowanemi. Obrabiana powierzchnia ma profil uzebionej pily. Czesci plaszczyzn pomiedzy poszczególnemi nozami nachylo¬ ne sa do linji poziomej poniewaz ksztalt skrój u jest wypadkowym z dwóch ruchów równoczesnych, o kierunkach wzgledem siebie prostopadlych. Zatrzymywanie ma¬ szyny wyposazonej w posuw ciagly odbywa sie w ten sposób ze po wylaczeniu urza¬ dzenia posuwowego pozostawia sie dalej ruch nozów, co jest mozliwe, poniewaz u- rzadzenie posuwowe i lancuch z nozami o- trzymuja napedy odrebne. Noze odcinaja wówczas, po wylaczeniu urzadzenia posu¬ wowego, wlókna zwisajace z pnia i wyrów - nywuja powierzchnie robocza.Przy zastosowaniu posuwu ciaglego mozna przerobic caly pien bez reszty na welna drzewna, o ile posuw wytworzy sie w ten sposób, ze lancuch z nozami obciazy sie poprostu obrabianym przedmiotem bez¬ posrednio, jak to ma miejsce w postaci wy¬ konania maszyny wedlug fig. 5 i 6. Na fi¬ gurach tych przedstawiony jest jedynie lancuch uzbrojony w noze i urzadzenie do ukladania obrabianych pni. Ponad lancu¬ chem znajduje sie skrzynia otwarta od gó¬ ry ze sciana czolowa 50 i dwiema scianka¬ mi boeznemi 51. W skrzyni tej ulozone sa na sobie warstwami pnie drzewne. Cyfra 52 oznacza nurniki prowadzone w szczeli¬ nach sciany bocznej, które obciazaja pnie.Posuw ciagly wywoluje ciezar pni i ciaza¬ cych na nich tloków. Sciana czolowa 50, jak równiez tarcie miedzy sasiedniemi pniami, stwarza opór wzgledem ruchu no¬ zów. Po przerobieniu czesci pni, skrzynie napelnia sie ponownie pniami po podnie¬ sieniu wgóre nurników. PL