Przedmiotem wynalazku jest uklad sterowania spawarek wirowych, eliminujacych bieg jalowy spawarek.Stosowane przy spawarkach wirowych uklady sterowania polaczone z przewodami spawalni¬ czymi zawieraja uklad styczników rozruchowych oraz przekaznik czasowy, który umozliwia rozruch silnika spawarki w ukladzie gwiazda — trójkat, a po zakonczonym rozruchu poprzez uklad styczników utrzymuje spawarke pod napieciem zasilajacym przez caly czas pracy, równiez po zakonczonym spawaniu, kiedy nastapi zgasniecie luku. Wylaczenia spawarki dokonuje spawacz poprzez wcisniecie przycisku wylaczajacego. Wada takich ukladów jest praca spawarki na biegu jalowym niejednokrotnie przez bardzo dlugi okres czasu, co zwiazane jest ze znacznymi stratami energetycznymi.Znane sa równiez uklady sterowania, które dzieki istnieniu obwodu pomiarowo-kontrolnego powoduja wylaczenie spawarki przy pojawiajacych sie przepieciach, które moglyby spowodowac uszkodzenie urzadzenia. Stosowane sa tez uklady sterowania, które samoczynnie wylaczaja spa¬ warke natychmiast po zgasnieciu luku spawalniczego. Wada takich ukladów jest koniecznosc dokonywania rozruchów wielokrotnie podczas spawania, kiedy niezbedna jest wymiana elektrody lub tez zmiana miejsca spawania.Istota wynalazku polega na wlaczeniu pomiedzy przekaznikiem czasowym a przewodem spawalniczym szeregowo styku biernego stycznika glównego, zalaczajacego napiecie zasilania do silnika spawarki. W obwód tego stycznika wlaczony jest styk czynny przekaznika czasowego.Równolegle do przewodów spawalniczych pomiedzy przekaznikiem czasowym a stykiem biernym stycznika glównego wlaczony jest styk czynny przekaznika sterujacego, którego cewka znajduje sie w obwodzie roboczym spawarki.Uklad wedlug wynalazku eliminuje bieg jalowy spawarki, która samoczynnie zostaje wyla¬ czona po uplywie okreslonego czasu po zakonczonym spawaniu. Bezposrednio po zakonczeniu spawania spawarka pozostaje nadal wlaczona przez pewien czas, w ciagu którego spawacz moze dokonac wymiany elektrody lub zmienic miejsce spawania. Jezeli po uplywie tego czasu spawacz nie podejmie spawania i nie zajarzy luku, napiecie zasilajace silnik spawarki zostanie automaty¬ cznie odciete, co spowoduje wylaczenie urzadzenia.2 126463 Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania uwidocznionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy ukladu sterowania spawarki, fig. 2 — schemat ukladu roboczego spawarki.Uklad sterowania spawarki sklada sie z ukladu styczników rozruchowych 3,5,20, przelaczaja¬ cych uzwojenia silnika w polaczeniu gwiazda — trójkat, z przekaznika czasowego rozruchowego 8, oraz przekaznika czasowego 10, wylaczajacego spawarke na biegu jalowym. Uklad sterowania spawarki polaczony jest z przewodami spawalniczymi 13,14, które stanowia jednoczesnie element obwodu roboczego spawarki, oraz z przemiennym napieciem zasilajacym 220 V obnizonym do napiecia sterowania 12 V na transformatorze 19.Dzialanie ukladu jest nastepujace. Po zamknieciu wylacznika sterowania 2 na przewodach spawalniczych 13, 14 pojawia sie napiecie stale 12 V. W momencie zetkniecia elektrody z materia¬ lem spawanym zamyka sie obwód sterowania, a wiec i obwód przekaznika czasowego 10. Element wykonawczy 9 przekaznika czasowego 10 swoim stykiem czynnym 22 zamyka obwód stycznika glównego 3, który swoim stykiem biernym 12 przerywa obwód zasilania przekaznika czasowego 10, stykiem czynnym 21 zamyka obwód stycznika rozruchowego 5 oraz stykami roboczymi 1 doprowadza napiecie zasilajace do uzwojen silnika spawarki. Stycznik rozruchowy 5 swoimi stykami roboczymi 24 zamyka obwód zasilania uzwojen silnika polaczonych w gwiazde. Rozpo¬ czyna sie rozruch silnika. Równoczesnie styk czynny 17 stycznika rozruchowego 5 zamyka obwód przekaznika czasowego rozruchowego 8. Na cewce elementu wykonawczego 7 przekaznika czaso¬ wego 8 zaczyna narastac napiecie. Po okreslonym czasie okolo 8 sekund nastawionym potencjome¬ trem 18 napiecie to jest juz wystarczajace do zadzialania elementu wykonawczego 7, który swoim stykiem czynnym 6 zamyka obwód stycznika 20 oraz stykiem biernym 4 przerywa obwód stycznika rozruchowego 5. Stycznik 20 swoimi stykami roboczymi 23 przelacza uzwojenia silnika w trójkat.Rozruch zostal zakonczony, spawarka gotowa jest do pracy.Równoczesnie odbywa sie proces zmniejszania napiecia na elemencie wykonawczym 9 przeka¬ znika czasowego 10, którego obwód zostal przerwany stykiem 12. Kondensator 16 rozladowuje sie poprzez cewke elementu wykonawczego 9 oraz potencjometr 11 nastawiony na okreslony czas dzialania elementu 9. Jezeli w tym czasie — okolo 20 sekund — rozpocznie sie spawanie, czyli polaczenie przewodów spawalniczych 13, 14 poprzez zwarcie elektrody z materialem i zajarzenie luku, zamknie sie obwód roboczy spawarki, w którym wlaczonyjest przekaznik sterujacy 25, który swoim stykiem czynnym 15 ponownie zamknie obwód zasilania przekaznika czasowego 10, podtrzymujac jego dzialanie tak dlugo, jak dlugo trwa proces spawania. Jezeli natomiast w tym okreslonym czasie nie rozpocznie sie spawanie, napiecie na elemencie wykonawczym 9 spadnie ponizej wartosci dzialania, co spowoduje przerwanie obwodu zasilania stycznika glównego 3 stykiem czynnym 22 elementu wykonawczego 9. Styki robocze 1 stycznika 3 odlacza spawarke od napiecia zasilajacego. Nastawiona zwloka czasowa okolo 20 sekund wystarczy spawaczowi na ewentualna zmiane elektrody lub miejsca spawania. Po zakonczonym spawaniu spawarka wylaczy sie samoczynnie po czasie 20 sekund. Dioda 26 wlaczona w obwodzie roboczym spawarki zapo¬ biega zwieraniu punktów 13, 14 ukladu sterowania przez uzwojenie robocze spawarki. Po zakon¬ czonym spawaniu na przewodach 13, 14 pozostaje napiecie stale 12 V.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad sterowania spawarek wirowych podlaczony do przewodów spawalniczych, zawiera¬ jacych przekaznik czasowy oraz uklad styczników rozruchowych, znamienny tym, ze pomiedzy przekaznikiem czasowym (10) a przewodem spawalniczym wlaczony jest w szereg styk bierny (12) stycznika glównego (3), w którego obwód wlaczony jest styk czynny (22) przekaznika czasowego (10), natomiast równolegle do przewodów spawalniczych, pomiedzy przekaznikiem czasowym (10) a stykiem biernym (12) stycznika glównego (3) wlaczony jest styk czynny (15) przekaznika steruja¬ cego (25), którego cewka znajduje sie w obwodzie roboczym spawarki. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przekaznik czasowy (10) sklada sie z elementu wykonawczego (9) oraz potencjometru (11), polaczonych szeregowo i zbocznikowanych kondensatorem (16).126463 I J I l126 463 J I toM t Pracownia Poligraficzna IIP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL