PL125992B1 - Method of manufacture of novel 3-(3-methyl-4-isopropylphenyl)-1,1-dimethylurea and herbicide - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania 3-/3-metylo-4-izopropylofenylo/ -1,1-dwumetylomoczni- ka posiadajacego wlasnosci chwastobójcze.W opisie patentowym St.Zjedn.Am. nr 2 655 447 ujawniona zostala bardzo obszerna grupa pochodnych mocznika o wlasnosciach chwastobójczych. W ciagu ponad 25 lat, które uplynely od otrzymania tych zwiaz¬ ków, wiele badan poswiecono stosowaniu srodków chwastobójczych opartych na pochodnych mocznika. Przypu¬ szczalnie sposród nich najwazniejszy jest 3-/4-izopropylofenylo/-l,l-dwumetylomocznik, znany pod nazwa han¬ dlowa „Izoproturon". Zwiazek ten jest szeroko stosowany w Europie do zwalczania chwastów w ozimych upra¬ wach zbozowych. Jego glównymi zaletami sa: niezwykle duza aktywnosc wobec bardzo wielu rodzajów chwa¬ stów i mozliwosc stosowania go zarówno przed wzejsciemjak i po wzejsciu roslin, jesienia i wiosna. Glówna wada tego zwiazku jest jego nieskutecznosc wobec tak powaznych chwastów jak wieloletnie chwasty szerokolistne, wieloletnie chwasty trawiaste, przytulia czepna i przetacznik.Obecnie nieoczekiwanie stwierdzono, ze pewna pochodna mocznika, nie ujawniona w cytowanym wyzej opisie nr 2 655 447, posiadajaca w pierscieniu fenylowym dwa okreslone podstawniki, wykazuje szczególnie uzy¬ teczne wlasciwosci chwastobójcze.Wynalazek obejmuje wytwarzanie nowego zwiazku o wzorze 1, to jest 3-/3-metylo-4-izopropylofenylo/ -1,1-dwumetylomocznika, który jest szczególnie uzyteczny w zwalczaniu chwastów rosnacych w uprawach zbóz, jak kukurydza, jeczmien lub zwlaszcza pszenica, przy czym mozna go stosowac zarówno przed wzejsciem jak i po wzejsciu roslin.Wedlug wynalazku, sposób wytwarzania zwiazku o wzorze 1 polega na tym, ze pochodna aniliny o wzorze 2, lub jej chlorowcowodorek, poddaje sie reakcji z halogenkiem, korzystnie chlorkiem, dwumetylokarbamoilu.Sposób ten mozna prowadzic w rozpuszczalniku lub bez niego. Odpowiednimi rozpuszczalnikami sa weglo¬ wodory i chlorowcowane weglowodory, np. benzen, toluen lub czterochlorek wegla. Korzystnie sposób prowadzi sie w warunkach zasadniczo bezwodnych. Poniewaz jest to reakcja kondensacji, podczas której zostaje uwolniony chlorowcowodór, korzystnie jest prowadzic ja w obecnosci srodka odszczepiajacego chlorowcowodór i do tego2 125992 celu nadaja sie zasady organiczne lub nieorganiczne. W warunkach prowadzenia reakcji bez rozpuszczalnika szczególnie odpowiedni okazal sie octan sodu, a w obecnosci rozpuszczalnika — zasady organiczne, np. trójetylo- amina lub pirydyna. Reakcje korzystnie prowadzi sie w temperaturze w zakresie od 0 do 80°C, dogodnie w tem¬ peraturze pokojowej, i mieszanine poreakcyjna obrabia w konwencjonalny sposób.Substraty do otrzymania zwiazku o wzorze 1, sposobem wedlug wynalazku, sa znane i moznaje otrzymy¬ wac typowymi sposobami znanymi w chemii organicznej.Wynalazek obejmuje takze srodek chwastobójczy, który oprócz odpowiedniego nosnika, jako skladnik aktywny zawiera 3-/3-metylo-4-izopropylofenylo/ -1,1-dwumetylomocznik.W pewnych przypadkach moze sie okazac korzystne dodanie do srodka wedlug wynalazku innych zwia¬ zków o dzialaniu chwastobójczym, np. w celu zmiany spektrum aktywnosci tego srodka. Takwiec srodek chwa¬ stobójczy wedlug wynalazku oprócz zwiazku o wzorze 1 moze dodatkowo zawierac jeden lub wiecej zwiazków o szerokim spektrum aktywnosci chwastobójczej, takich jak 2-/4-chloro-6-etyloamino-s-triazyn-2- yloamino/-2- metylopropionitryl (nazwa handlowa „cyanazine"), albo zwiazków o bardziej specjalistycznym, wezszym spek¬ trum aktywnosci chwastobójczej, takich jak herbicydy zwalczajace gluchy owies, np. typu zwiazków alanino- wych opisanych w brytyjskim opisie patentowym nr 1 164 160, w tym N-benzylo-N-/3,4-dichlorofenylo/-2- ami- nopropionian etylu (nazwa handlowa „benzylpropethyl") i racemiczna mieszanina lub /-/izomer N-benzoilo-N- /3-chloro-4- fluorofenylo/-2-aminopropionianu izopropylu lub metylu („flamprop isopropyl" lub „flamprop me- thyl").Nosnikiem w srodku chwastobójczym wedlug wynalazku moze byc dowolny odpowiedni material, z którym zestawia sie skladnik aktywny w celu ulatwienia jego aplikowania na dane miejsca, którymi przyklado¬ wo moga byc rosliny, ziarno lub gleba, albo w celu ulatwienia magazynowania, przewozu i innych operacji.Nosnik moze byc w postaci stalej lub cieklej, w tym substancje, które w warunkach normalnych sa gazowe lecz zostaly sprezone do postaci cieklej, i nadaja sie tu wszystkie nosniki, które normalnie stosuje sie do zestawienia srodków chwastobójczych.Jako odpowiednie nosniki stale wymienia sie przykladowo naturalne lub syntetyczne glinki lub krzemiany, jak naturalne krzemionki np. ziemia okrzemkowa, krzemiany magnezu, np. talk; krzemiany magnezowo-glinowe, np. atapulgit i wermikulit; krzemiany glinowe, np. kaolinit, montmorylonit i mika; weglan wapnia, siarczan wapnia; syntetyczne uwodnione tlenki krzemu oraz syntetyczne krzemiany wapnia lub glinu; substancje pierwia¬ stkowe jak wegiel i siarka; zywice naturalne i syntetyczne, np. zywica kumaronowa, polichlorek winylu, polimery i kopolimery styrenu; stale polichlorofenole, bitum, woski, np. wosk pszczeli, wosk parafinowy, chlorowane woski mineralne; a takze stale nawozy sztuczne, np. superfosfat.Do odpowiednich nosników cieklych naleza woda, alkohole, np. izopropanol i glikole, ketony, np. aceton, keton metylowo-etylowy, keton metylowo-izobutylowy i cykloheksanon, etery, aromatyczne i alifatycznoaroma- tyczne weglowodory, np. benzen, toluen, ksylen, frakcje ropy naftowej, np. nafta i lekkie oleje mineralne, chlorowane weglowodory, np. czterochlorek wegla, czterochloroetylen i trójchloroetan. Czesto korzystnie jest stosowac mieszanine róznych cieczy.Srodki przeznaczone dla rolnictwa czesto zestawia sie w postaci stezonej, co ulatwia ich transport, i roz¬ ciencza przed samym uzyciem. Obecnosc malych ilosci nosnika o charakterze srodka powierzchniowo czynnego ulatwia to rozcienczanie. Wobec tego korzystnie jest aby co najmniej jeden z nosników obecnych w srodku chwastobójczym wedlug wynalazku byl srodkiem powierzchniowo czynnym. Na przyklad, srodek wedlug wyna¬ lazku moze zawierac co najmniej dwa nosniki, z których co najmniej jeden jest srodkiem powierzchniowo czynnym.Srodek powierzchniowo czynny moze stanowic srodek emulgujacy, srodek dyspergujacy lub srodek zwilza¬ jacy, moze on byc przy tym o charakterze niejonowym lub jonowym. Przykladami odpowiednich srodków powierzchniowo czynnych sa sole sodowe lub wapniowe polikwasów akrylowych i kwasów lignosulfonowych, produkty kondensacji kwasów tluszczowych albo amin lub amidów alifatycznych, zawierajacych w czasteczce co najmniej 12 atomów wegla, z tlenkiem etylenu i/lub tlenkiem propylenu, estry kwasów tluszczowych z gliceryna, sorbitem, sucharoza lub pentaerytrytem, ich produkty kondensacji z tlenkiem etylenu i/lub tlenkiem propylenu, produkty kondensacji alkoholi tluszczowych lub alkilofenoli, np. p-oktylofenolu lub p-oktylokrezolu, z tlenkiem etylenu i/lub tlenkiem propylenu, siarczany lub sulfoniany tych produktów kondensacji, sole metali alkalicznych lub metali ziem alkalicznych, korzystnie sole sodowe, estrów kwasu siarkowego lub sulfonowego, zawierajacych w czasteczce co najmniej 10 atomów wegla, np. laurylosiarczan sodowy, sec-alkilosiarczany sodowe, sole sodowe sulfonowanego oleju racznikowego i alkiloarylosulfoniany sodowe, np. dodecylobenzenosulfonian sodowy, a tak¬ ze polimery tlenku etylenu i kopolimery tlenku etylenu i tlenku propylenu.Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku moze np. miec postac proszku zawiesinowego, pylu, granulatu, roztworu, koncentratu do emulgowania, emulsji, koncentratu zawiesinowego i aerozolu. Proszek zawiesinowy125992 3 oprócz obojetnego stalego nosnika zwykle zawiera 25,50 i 75% wagowych skladnika aktywnego, 3-10% wago¬ wych srodka dyspergujacego i w razie potrzeby do 10% wagowych stabilizatora/ów/ i/lub innych dodatków jak srodek przenikajacy i srodek zwiekszajacy przylepnosc. Pyl zwykle zestawia sie w postaci stezonej o podobnym skladzie jak proszek zawiesinowy, lecz bez srodka dyspergujacego, do rozcienczania w polu dodatkowym stalym nosnikiem, tak aby na ogól zawieral 0,5-10% wagowych skladnika aktywnego. Granulat zwykle posiada czastki w zakresie 10-100 BS mesh (1,^76-0,152 mm) i wytwarza sie go metoda aglomeracyjna lub impregnacyjna.Granulat taki na ogól zawiera 0,5-25% wagowych skladnika aktywnego i 0—10% wagowych dodatków, takich jak stabilizator, modyfikatory uwalniania skladnika aktywnego i srodek wiazacy. Koncentrat do emulgowania zwykle zawiera, oprócz rozpuszczalnika i ewentualnie korozpuszczalnika, 10—50% wagowo/objetosciowych skladnika aktywnego, 2-20% wag/obj. emulgatora i 0—20% wag/obj. innych dodatków, np. stabilizatora, srodka przenikajacego i inhibitora korozji. Koncentrat zawiesinowy zwykle zestawia sie w postaci stabilnego, niesedy- mentujacego produktu plynnego zawierajacego 10-75% wag. skladnika aktywnego, 0,5-15% wag. srodka dys¬ pergujacego, 0,1-10% wag. srodka zawieszajacego typu koloidu ochronnego lub srodka tiksotropowego, 0-10% wag. innych dodatków jak srodek przeciw pienieniu, inhibitor korozji, stabilizator, srodek przenikajacy, srodek ulatwiajacy przylepnosc, a takze wode lub ciecz organiczna, w której skladnik aktywny zasadniczo sie nie rozpuszcza; poza tym moga wystepowac stale substancje organiczne lub sole nieorganiczne, które po rozpuszcze¬ niu przeciwdzialaja sedymentacji lub dzialaja jako srodek przeciw zamarzaniu.Wodne zawiesiny i emulsje, np. kompozycje uzyskane przez rozcienczenie woda proszku zawiesinowego lub koncentratu, wchodza równiez w zakres wynalazku. Emulsje te moga byc typu woda w oleju lub olej w wodzie, o konsystencji gestego majonezu lub podobnej.Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku moze zawierac i inne skladniki, np. zwiazki o dzialaniu owado¬ bójczym lub grzybobójczym.Wynalazek ilustruja ponizsze przyklady: Przyklad I. Do mieszaniny w postaci stalej, skladajacej sie z7,4g 3-metylo-4-izopropyloaniliny i 0,5 g bezwodnego octanu sodu, dodano w ciagu 15 minut, podczas mieszania, 5,4 g chlorku dimetylokarbamoilu i pozostawiono na noc w temperaturze pokojowej. Nastepnie dodano wody, wyekstrahowano produkt chlorkiem metylenu, ekstrakt wysuszono nad siarczanem magnezu, odparowano rozpuszczalnik i pozostalosc przekrystali- zowano z mieszaniny heksanu i toluenu. Otrzymano 3,5 g 3-/3-metylo-4-izopropylofenylo/ -1,1-dwumetylomocz- nika o temperaturze topnienia 153-154°C.Wyniki analizy: Wyliczone dla C, 3 H2oN2O C H N 70,9 9,1 12,7 Znaleziono 69,9 9,1 12,1 Przyklad II. Wykazanie selektywnej aktywnosci chwastobójczej zwiazku o wzorze 1 otrzymanego sposobem wedlug wynalazku.Test porównawczy (a) Test ten polegal na porównaniu selektywnej aktywnosci chwastobójczej w pszenicy 3-/3-metylo-4-izopro- pylofenylo/ -1,1-dwumetylomocznika i znanego w handlu pod nazwa isoproturon srodka chwastobójczego, szero¬ ko stosowanego do tych celów, czyli 3-/4-izopropylofenylo/ -1,1-dwumetylomocznika. Przeprowadzono badania przed wzejscierfi na pszenicy Triticum vulgare, odmiana sappo, oraz badania po wzejsciu na odmianie Maris Huntsman. Testowanymi chwastami byly: perz wlasciwy Agropyron repens (Co), owies gluchy Avena fatua/Lu- doviciana(Wo), rajgras Lolium multiflorum (Rg), wiechlina roczna Poa annua (Pa), mietlica Agrostis tenuis (Bt), wyczyniec polny Alopecurus myosuroides (Am), miotla zbozowa Apera spica venti (Wg), ptasie ziele Stellaria media (St), przetacznik Veronica persica (Sw), przytulia czepna Galizm aparine (Gg), rdest szerokolistny Polygo- num lapathifolium (Pp), jasnota purpurowa Lamium purpureum (Dn), ognicha Sinapis arvensis (Ck), psi rumianek Matricaria spp (Mw), tasznik pospolity Capsella bursa pastoris (Sp), mak Papaver rhoeas (Po).Do testowania skladniki aktywne przygotowano w postaci koncentratów do emulgowania, zawierajacych 20% wag. skladnika aktywnego, 10% wag. oleju mineralnego, emulgatory oraz ksylen w charakterze rozpuszczal¬ nika. Koncentrat rozcienczono woda i opryskiwano rosliny w dawkach 6,0, 2,0, 0,6, 0,2, 0,06 i 0,02 kg/ha skladnika aktywnego. Wykonywano 4 jednakowe próby dla kazdej dawki, przy tym przeprowadzano zarówno badania przed wzejsciem jak i po wzejsciu. Próby kontrolne w badaniach przed wzejsciem stanowila gleba zasiana nietraktowana srodkiem chwastobójczym, a w badaniach po wzejsciu — nietraktowana gleba zawierajaca siewki roslin.Po 21 dniach w badaniu po wzejsciu i po 28 dniach w badaniu przed wzejsciem oceniano wizualnie efekty dzialania skladników aktywnych, stosujac skale 0-9, przy czym 0 oznacza wzrost roslin w próbie kontrolnej, a 94 125992 oznacza calkowite zniszczenie roslin. Wedlug ten liniowej skali wzrost o 1 odpowiada ok. 10% wzrostowi efektu.Otrzymane wyniki poddano analizie probitów i za pomoca komputera wyestymowano parametry a i b z zaleznosci: Probit (% odpowiedzi) = a + b log (dawka) Z otrzymanej krzywej mozna wyliczyc dawki odpowiadajace danemu poziomowi odpowiedzi. W tym przykladzie wyliczono GID50, to jest dawke wymagana do wywolania 50% odpowiedzi na dany skladnik aktywny, dla kazdego rodzaju roslin.Z uzyskanych danych wyliczono wspólczynnik selektywnosci dla kazdego chwastu w porównaniu z pszenica: GID50 pszenica wspólczynnik selektywnosci= GID50 chwast Im wiekszy wspólczynnik selektywnosci, tym lepsza selektywnosc srodka chwastobójczego.I na koniec wyliczono stosunek wspólczynnika selektywnosci zwiazku o wzorze 1 do wspólczynnika selektywnosci isoproturonu. Wartosc tego stosunku wieksza od 1 oznacza, ze zwiazek o wzorze 1 jest bardziej selektywny niz isoproturon. Wyniki zawiera tabela 1, w której A oznacza zwiazek o wzorze 1, zas I oznacza isoproturon.Wyniki w tabeli 1 wskazuja, ze 1) zwiazek o wzorze 1 jest bardziej selektywny niz isoproturon wobec 9 na 12 rodzajów chwastów w badaniu przed wzejsciem i wobec 11 na 15 rodzajów chwastów w badaniu po wzejsciu, 2) zwiazek o wzorze 1 jest aktywniejszy od isoproturonu wobec chwastów odgrywajacych wazna role w upra¬ wach, takich jak perz, przytulia czepna i przetacznik, 3) zwiazek o wzorze 1 jest srednio 1,8 razy sekktywniejszy od isoproturonu w badaniu przed wzejsciem i 2,5 raza selektywniejszy w badaniach po wzejsciu.TABELA 1 Rodzaj rosliny Pszenica Co Wo Rg Pa Bt Am Wg St Sw Gg Pp Dn Ck Mw ' Sp Po Srednia Badanie pized wzejsciem GIDso I 1,23 1,99 0,60 0,07 0,06 0,02 0,10 0,11 0,48 1,87 0,37 0,15 0,17 A 1,67 1,05 0,59 0,16 0,08 0,02 0,18 0,14 0,18 0,91 0,24 0,10 0,08 Wspólczynnik selektywnosci I 0,6 2,1 17,6 20,5 61,5 . 12,3 11,2 2,6 0,7 3,3 8,2 7,2 A 1,6 2,8 9,3 20,9 83,5 9,3 11,9 9,3 1,8 7,0 16,7 20,9 Stosunek wspólczyn. selektyw. 2,7 1,3 0,5 1,0 1,4 0,8 14 3,6 2,6 2,1 2,0 2,9 i 1,8 Badanie po wzejsciu GIDso 1 1,69 0,93 0,14 0,16 0,05 0,08 0,04 0,04 0,08 1,10 2,42 0,25 0,41 0,011 0,12 0,11 0,001 A 1,67 0,61 0,19 0,21 0,03 0,02 0,06 0,07 0,06 0,27 0,46 0,07 0,18 0,006 0,5 0,015 0,001 Wspólczynnik selektywnosci I 1,81 12,1 10,6 33,8 21,1 42,3 42,3 21,1 1,5 0,7 6,8 4,1 96,7 14,1 14,2 A 2,7 8,8 8,0 55,7 83,5 27,8 23,9 27,8 6,2 3,6 23,9 9,3 176,2 33,4 105,7 Stosunek wspólczyn. selektywn. 1,5 0,7 0,8 1,7 4,0 0,7 0,6 1,3 4,0 5,2 3,5 2,3 1,8 2,4 7,5 2,5 | Test porównawczy (b) Test ten polegal na porównaniu selektywnej aktywnosci chwastobójczej w pszenicy 3-/3-metylo-4-izopro- pylofenylo/ -1,1-dimetylomocznika i znanych harbicydów mocznikowych 3-/3-chloro-4-metoksyfenylo/ -1,1-dwumetylomocznika (Chlorotoluron) oraz 3-/3-chloro4-metylo-fenylo/ -1,1-dwumetylomocznika (Metoxu- ron). Przeprowadzono badanie przed wzejsciem, postepujac jak wyzej opisano w tekscie porównawczym (a) w badaniu przed wzejsciem, z pewnymi zmianami podanymi nizej. Testem objeto nastepujace chwasty: perz Agropyron repens (Co), gluchy owies Avena fatua/Ludoviciana (Wo), rajgras Lolium multiflorum (Rg), wiechline roczna Poa annua (Pa), klosówke welnista Holcus lanatus (Yo),wyczyniec polny Alopecurus myosuroides (Am), burak cukrowy Beta vulgaris (Sb), psie ziele Stellaria media (St), przetacznik Yeronicapersica (Sw), powój polny125992 5 Convolvus arvensis (Cv), rdest szerokolistny Polygonum lapathifolim (Pp)i ogniche Sinapis arvensis (Ck). Efekty oceniano wizualnie po 20 dniach i na ich podstawie znaleziono wspólczynniki selektywnosci podobnie jak wyzej opisano w tescie porównawczym (a), z tym, ze w tescie (b) porównaniem byl Chlorotoluron. Znaczy to, ze aby znalezc stosunek wspólczynników selektywnosci, przez wartosc wspólczynnika selektywnosci Chlorotoluronu wobec poszczególnych chwastów dzielono wartosc podobnego wspólczynnika pozostalych dwóch zwiazków.Stosunek wspólczynników dla Chlorotoluronu wynosil wobec tego I dla wszystkich chwastów.Wyniki zawiera tabela 2, w której A oznacza zwiazek o wzorze 1, czyli 3-/3-metyk-44zopropylofenylo/ -1 ,1-dwumetyIomocznik.C oznacza Chlorotoluron, a M oznacza Metoxuron.Z tabeli 2 wynika, ze zwiazek o wzorze 1 stosowany w uprawach pszenicy przed wzejsciem jest srednio ponad dwukrotnie bardziej selektywny niz Chlorotoluron lub Metoxuron.TABELA 2 Rodzaj rosliny | Pszenica Co Wo Rg Pa Yo Am Sb St Sw Cu Pp Ck GID50 C 2,11 1,71 1,58 0,51 0,19 0,19 0,33 0,54 0,03 0,45 0,25 1,28 0,67 Wartosc srednia M 1,54 3,23 0,82 0,49 0,22 0,19 0,87 0,46 0,03 03 0,15 0,64 0,24 A 2,13 1,36 0,58 0,44 0,11 0,14 0,26 0,17 0,03 0,19 4.48 0,90 0,10 Wspólczynnik selektywnosci C - 1,23 1,34 4,14 11,11 11,11 6,39 3,91 70,33 4,69 - 8,44 1,65 3,15 M - 0,48 1,88 3,14 7,00 8,11 1,77 3,35 51,33 5,31 10,27 2,41 6,12 A - 1,57 3,67 .4,84 19,36 15,21 8,19 12,53 71,00 11,21 0,48 2,37 21,30 Stosunek wspólczynników selektywnosci C - 1.00 1.00 1.00 1.00 L0O 1,00 L00 1.00 1.00 1.00 1.00 1.00 M - 0,39 1,40 0,76 0,63 0,73 0,28 0,86 0,73 1,13 1,22 1,46 2,04 A * - 1,28 2,74 1,17 1,74 1,37 1,28 3,20 1,01 2,39 0,06 1,44 6,76 1.00 0.97 2,04 Przyklad III. Ocena polowa 3-/3-metylo4-izopropylofenylo/- 1,1-dwumetylomocznika.Porównano skutecznosc i spektrum aktywnosci 3-/3-metylo-4-izopropylofenylo/ -1,1-dwumetylomocznika (zwiazek o wzorze 1) i 3-/4-izopropylofenylo/- 1,1-dwumetylomocznika (isoproturon) w badaniu polowym po wzejsciu na 7 poletkach doswiadczalnych w ozimych uprawach zbóz w Wielkiej Brytanii. Poletka doswiadczalne do prób znajdowaly sie w normalnych przemyslowych uprawach pszenicy ozimej i jeczmienia ozimego, w których wystepowalo zachwaszczenie chwastami trawiastymi i/lub szerokolistnymi.Testowane zwiazki, to jest zwiazek o wzorze 1 i isoproturon, przygotowano w postaci koncentratu zawiesi¬ nowego zawierajacego 500 g skladnika aktywnego (s.a.) w litrze (Hytane 500 L). Koncentrat rozcienczono woda i stosowano do oprysków w czterech dawkach dla kazdej próby. Dawki te wynosily 1,58, 2,10, 2,63 i 4,2 kg skladnika aktywnego na hektar. Dawki te otrzymano przez przemnozenie przez 3/4, 1, 1 1/4 i 2 dawki 2,1 kg s.a./ha zalecanej dla isoproturonu do stosowania na wiosne, czyli po wzejsciu, w uprawach zbóz Ozimych.W trzech próbach (nr 5, nr 6 i nr 7) zwiazek o wzorze 1 stosowano z dodatkiem srodka pomocniczego ulatwiaja¬ cego wytworzenie sprayu do oprysków. Srodek ten stosowano w stosunku 2 czesci wag. skladnika aktywnego (s.a.) na 1 czesc obj. srodka.Do prób stosowano poletka 10 m x 3 m i do kazdego oprysku stosowano trzy takie poletka wybrane na zasadzie przypadkowosci. Oprysków dokonywano przy uzyciu malego opryskiwacza cisnieniowego w ilosci 417 litrów roztworu na hektar. W tablicy 3 podano szczególy dotyczace upraw i innych warunków.Oceny stanu upraw oraz skutecznosci dzialania chemicznego na chwasty trawiaste i szerokolistne dokony¬ wano miedzy jednym i trzema miesiacami po oprysku. Efekty upraw oceniano wizualnie stosujac skale 1-9 EWRC (European Weed Research Council), gdzie 0 oznacza brak efektu, a 9 oznacza zniszczenie uprawy* Przy ocenie chwastów oznaczono na wszystkich poletkach docw. procentowy udzial chwastów szerokoli- stnych, wszystkich i przypadajacych na jeden rodzaj, dla przewazajacych rodzajów chwastów. Chwasty trawiaste oceniano przez policzenie liczby kwiatostanów na 6 lub 8 jednakowych poletkach, zmierzenie 0,5+ i wyliczenie z nich liczby pojedynczych kwiatów 0,5 na kazdym poletku. Ocenie poddano nastepujace chwasty: a) szerokoli¬ stne - przetacznik Veronica persica (Sw), ptasie ziele Stellaria media (St), psi rumianek Matricaria spp. (Mw), przytulie czepna Galium aparine (Gg), jasnote Laminium purpurea (Dn) i b) trawiaste - wyczyniec polny Alope-6 125992 curus myosuroides (Am) i gluchy owies Avena spp. (Wo). W zaleznosci od warunków klimatycznych plony zebrano kombajnem miedzy 138 i 169 dniem od oprysku i oznaczono wage zebranego ziarna.Wyniki badan polowych zawiera tabela 4. Sa to wyniki przecietne lub srednie dla poszczególnych prób polowych, to znaczy dla kazdego przypadku wyniki ze wszystkich róznych prób polowych zostaly usrednione.Podany w tablicy efekt uprawy jest wartoscia srednia wg skali EWRC z aktualnych ocen wizualnych dokonanych w 7 próbach. Przytoczone wartosci skutecznosci wobec chwastów oznaczaja procentowe zmniejszenie wzrostu chwastów w porównaniu z próba kontrolna. Podano równiez wartosci skutecznosci wobec wszystkich chwastów szerokokatnych (kolumna „wartosc srednia"), oznaczajace procentowe zmniejszenie wzrostu tych chwastów w porównaniu z próba kontrolna. Ostatnia kolumna podaje procentowy wzrost wagi plonu w porównaniu z próba kontrolna, dla której wydajnosc przyjeto za 100%.TABELA 3 Próba nr 1 2 3 4 5 6 7 Uprawa pszenica ozima jeczmien ozimy pszenica ozima _ll_ _"_ _"._ _"_ Odmiana Sportsman Sonja M.Hobbit Hustler Flanders Flanders Mitob bit Data zasiewu (w poprzed¬ nim roku) 26 wrzesn. 10 pazdz. 9 pazdz. 17 pazdz. pazdzier. 11 pazdz. 18 pazdz.Data oprysków 26 marca 28 luty 3 marca 3 marca 3 kwiet. 3 kwiet. 3 kwiet.Etap, uprawy (klucz ponizej) C,D A,F A,D A,E A C,D,G B,D Temp. podczas oprys¬ ków^ 10,7° 6° 5° 4,5° 9,9° 10,0° 10,0° Wilgot¬ nosc gleby % 27,1 28,1 28,3 22,3 38,6 18,6 16,1 Równowaz¬ nik wil¬ gotnosci 26,0 23,5 31,2 33,5 36,1 16,9 16,8 Zawart. gliny w glebie % 34 29 44 41 52 18 16 Klucz do etapów uprawy A - 5 lisci nierozwinietych (sadzonka, ang. „seedling") B - 6 lisci nierozwinietych (sadzonka) C — 7 lisci nierozwinietych (sadzonka) D - glówny ped i 2 wezly (etap krzewienia) E — glówny ped i 3 wezly (etap krzewienia) F - glówny ped i 4 wezly (etap krzewienia) G — wyprostowanie pseudolodygi (etap wyluzania sie lodygi) TABELA 4 Dawka Efekt Testowany kg uprawo- zwiazek s.a/hawywg. skali EWRC 3-/3-metyto-4- 1,58 2,2 izopropylofeny- 2,10 2,3 lo/-l,l-dwume- 2,63 2,2 tylomocznik 4,20 2,4 3/-3-izopropy- 1,58 2,2 lofenylo/-l,l- 2,10 2,1 dwumetylo- 2,63 2,0 mocznik 4,20 2,2 próba kontrolna - 2,6 Skutecznosc wobec chwastów Trawy Am 79,1 87,2 93,2 97,7 85,9 90,3 93,5 97,9 Wo 19,4 27,6 33,0e 53,2 21,7 34,0 36,1 48,9 Chwasty szerokolistne Sw 75,3 80,2 85,5 89,7 45,1 50,0 43,6 52,9 St 95,3 95,5 98,9 99,6 96,2 97,6 98,8 99,8 Mw 93,4 94,1 94,5 98,0 95,1 99,2 100,0 87,7 Gg 56,0 70,6 67,0 92,8 8,0 2,5 20,3 21,0 Dn 65,2 53,8 66,8 77,3 49,8 43,4 45,5 72,0 Wartosc srednia 82,2 85,0 90,1 94,4 70,1 72,9 73,4 78,7 Wzrost plonu w stos. do pr. i kontrol. (% wag.) 129,9 138,8 141,8 136,1 134,8 136,6 130,1 134,5 100125992 7 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowego 3-/3-metylo-4-izopropylofenylo/-l}l-dwumetylo-mocznika, o wzorze 1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji pochodna aniliny o wzorze 2, lub jej chlorowcowodorek, z halo¬ genkiem dwumetylokarbamoilu. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w obecnosci srodka odszcze- piajacego chlorowcowodór. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze jako halogenek dwumetylokarbamoilu stosuje sie chlorek dwumetylokarbamoilu. 4. Srodek chwastobójczy, znamienny tym, ze jako skladnik aktywny zawiera 3-/3-metylo4-izo- propylofenylo/ -1,1-dwumetylomocznik oraz odpowiedni nosnik. 5. Srodek wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zawiera co najmniej dwa nosniki, z których co najmniej jeden jest srodkiem powierzchniowo czynnym. 6. Srodek wedlug zastrz. 4 albo 5, znamienny tym, ze dodatkowo zawiera jeden lub wiecej zwiazków chwastobójczych, takich jak 2-/4-chloro-6-etyloamino-s- triazyn-2-yloamino/-2-metylo- propionitryl, N-benzylo-N-/3,4-dichlorofenylo/ -2-aminopropionian etylu i N-benzoilo-N-/3-chloro-4- fluorofenylo/-2-amino- propionian izopropylu lub metylu.NH-CO-N(CH3)2 WZÓR 1 i-%"rOr"H2 WZÓR 2 PL PL PL

Claims (6)

1.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowego 3-/3-metylo-4-izopropylofenylo/-l}l-dwumetylo-mocznika, o wzorze 1, znamienny tym, ze poddaje sie reakcji pochodna aniliny o wzorze 2, lub jej chlorowcowodorek, z halo¬ genkiem dwumetylokarbamoilu.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w obecnosci srodka odszcze- piajacego chlorowcowodór.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze jako halogenek dwumetylokarbamoilu stosuje sie chlorek dwumetylokarbamoilu.

4. Srodek chwastobójczy, znamienny tym, ze jako skladnik aktywny zawiera 3-/3-metylo4-izo- propylofenylo/ -1,1-dwumetylomocznik oraz odpowiedni nosnik.

5. Srodek wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zawiera co najmniej dwa nosniki, z których co najmniej jeden jest srodkiem powierzchniowo czynnym.

6. Srodek wedlug zastrz. 4 albo 5, znamienny tym, ze dodatkowo zawiera jeden lub wiecej zwiazków chwastobójczych, takich jak 2-/4-chloro-6-etyloamino-s- triazyn-2-yloamino/-2-metylo- propionitryl, N-benzylo-N-/3,4-dichlorofenylo/ -2-aminopropionian etylu i N-benzoilo-N-/3-chloro-4- fluorofenylo/-2-amino- propionian izopropylu lub metylu. NH-CO-N(CH3)2 WZÓR 1 i-%"rOr"H2 WZÓR 2 PL PL PL