Przedmiotem wynalazku jest przepust lub maly most przeznaczony do stosowania zwlaszcza na po¬ dlozu niestabilnym w obszarach wystepowania szkód górniczych, oraz sposób wykonywania przepustu lub malego mostu.Znane sa przepusty lub male mosty umozliwiajace swobodny przeplyw wód powierzchniowych pod tra¬ sami komunikacyjnymi w postaci jedno lub wielootwo- rowych przepustów rurowych, których konstrukcje nosna stanowia odcinki rur lub kregów betonowych, zelbetowych itp., ukladanych na lawie fundamento¬ wej, zakonczonych u wylotów skrzydlami oporowymi lub bez nich.Znane sa równiez przepusty o konstrukcji nosnej w postaci ram stalowych, drewnianych lub zelbeto¬ wych, wykonywane na mokro lub z elementów prefa¬ brykowanych, zakonczone u wylotów skrzydlami opo¬ rowymi. Innymi znanymi rozwiazaniami przepustów sa rozwiazania o konstrukcji sklepionej, stalowe, ka¬ mienne, betonowe i zelbetowe.Wada tych rozwiazan jest to, ze w przypadku znacz¬ nych osiadan terenu, swiatlo przepustu ulega zamule¬ niu, co prowadzi do ograniczenia, a w koncu do cal¬ kowitego przerwania przeplywu wody przez prze¬ pust.Efektem tego procesu jest podtapianie terenów po¬ wyzej przepustu laczace sie czesto z zagrozeniem dla robót górniczych. Przepusty, które zostaly zamulone, musza byc rozebrane i wybudowane od nowa. 10 15 20 25 30 2 Znane sposoby budowy przepustów polegaja w wiekszosci przypadków na wykonywaniu elementów przepustu metodami „na mokro", w niewielkim za¬ kresie i tylko przy budowie bardzo malych przepus¬ tów np. w rowach przydroznych, wykorzystywane sa kregi betonowe lub rury stalowe, jako prefabryka¬ ty przemyslowe.Celem wynalazku jest opracowanie takiej konstruk¬ cji przepustu lub malego mostu, oraz sposobu jego wykonania, aby zbudowany na podlozu niestabilnym, zachowywal swoja funkcje nawet przy znacznym osia¬ daniu gruntu od kilku do kilkudziesieciu metrów, bez koniecznosci jego demontazu i budowy od pod¬ staw, jak równiez aby przepust lub maly most mógl zastapic dlugie mosty, bardzo kosztowne i pracochlon¬ ne.Konstrukcja przepustu lub malego mostu wedlug wynalazku, sklada sie z przesla, dwu scian bocznych zawierajacych szkielety nosne, wykonane z pretów ciaglych lub dzielonych i polaczonych przegubami oraz plyt bocznych wypelniajacych szkielet nosny.Plyty te sa dociskane do szkieletów nosnych przez na¬ sypy ziemne. Szkielety nosne scian bocznych sa pod¬ parte w wezlach podporowych rozporami lub odcia¬ gami, które posiadaja naprezniki i kotwy. Kotwy za¬ mocowane sa w gruncie lub w gruncie nasypów ziem¬ nych, poza klinem odlamu. Odciagi lacza sie ze szkie¬ letem nosnym za pomoca naprezników, rozpory za pomoca przegubów. 124 991124 991 3 Szkielety nosne scian bocznych ustawione sa na ply¬ cie fundamentowej w gniazdach za posrednictwem przegubów. Plyta fundamentowa ulozona w wykopie ziemnym jest odpowiednio dylatowana i wystaje w przekroju poprzecznym poza sciany nosne w kierun- 5 ku przyczólków.Tak rozwiazana konstrukcja jest podatna i dopuszcza zarówno osiadanie plyty fundamentowej jak i scian bocznych z równoczesnym przemieszczeniem sie wez¬ lów ptópotfowyeh w granicach dopuszczalnych to- ioi lerancft Sposób wykonywania przepustu lub malego mostu na podlozu zwlaszcza niestabilnym, wedlug wynalaz¬ ku polega na tym, ze jest Wykonywany etapowo. Eta¬ py uwzgledniaja zarówno budowe wlasciwa, jak rów- 15 niez dobudowy w okresie eksploatacji, w czasie gdy grunt obnizy sie do tego stopnia, ze nastapi zamule¬ nie przepustu.W trakcie budowy wykonuje sie wykop pod plyte fundamentowa, która jest prefabrykowana lub tez wy- 20 konywana na mokro. Na plycie fundamentowej usta¬ wia sie szkielety nosne z pretów ciaglych lub dzielo- nych, które wypelnia sie od dolu plytami bocznymi od strony nasypów ziemnych. W miare wypelniania, uzupelnia sie sukcesywnie nasypy ziemne tak, ze do- * ciskaja one plyty boczna do szkieletów nosnych.Sily nacisku nasypów ziemnych równowazy sie stosujac w swietle przepustu rozpory lub instaluje od ciagi, kotwione w gruncie. W przypadku* gdy pre¬ ty szkieletów nosnych sa dzielone na odcinki i laczone 30 przegubami, ustawia sie na plycie fundamentowej pierwsze segmenty szkieletów nosnych sclaii bor¬ nych, które podpierfc sie odct&fcrftf lub rozpoturin, wypelnia plytami bocznymi i usypuje nasyp ziemny do wysokosci segmentów. Nastepne segmenty dobu- 85 dowuje sie kolejno, sukcesywnie uzupelnia nasypy zfemfit do osiagnieci* zadarttj wysokosci przepustu.W fcs&Sekwencji eliminuje sH Koiriecznó&5 stosowania sziikiiików i rtitetdWan.W etfcpie tffugiin i dalszytn, przewidzianych na 40 o*?e* cksfrtótttacji j#zS£nstti i pszy&zdkl, &df gfttnt sie oUttizy do tego stopnia, ze nastapi zamkniecie prze^ pustu, zdejmuje sie przeslo, sciany boczrie dobtrdowu- je u góry na zadana wysokosc, uzupelnia sie nasypy ziemne, rozpory, wzglednie odciagi i na tak przygoto- 45 wane przyczólki uklada sie z powrotem przeslo.W porównaniu* do rozwiazan znanych ze stanu tech¬ niki, wynalazek posiada szereg zalet. Pozwala na za¬ stepowanie dlugich i kosztownych mostów, krótkimi przepustami, co wielokrotnie zmniejsza zakres prac 50 i naklady. Nie wymaga stosowania kosztownego sza¬ lowania i rusztowan zapewnia droznosc przepustu przy kilku a nawet kilkudziesieciometiowych osia- dfcftfecft fcrtótfti. Skfrita czas potrzebny m budowe i e^tartttólna dobudów^ w pizypadku zmiatt podloza 55 w* ttta&cie eksploracji.Pfctóimidt wyttafezkii jest prttdstawioiiy w4 pfzy- khtda^h wyfcoftania na rysunku, na którym fig. 1 prze^- stawhr przepust 6 szfcieiecie nosnym z pretów ciag¬ lych* ptfdpa*tych w swietfe rozporami w przekret* 80 pspftecznfhi, ftg. i — w/w przepust w przekroju podlitófryrii, fig. 3 ¦— pfteptót o szkfetecie nosnym wy* tfóttonym z ptetów ciaglych, podpartych odciagami w przekrój* p«*ttecztfyril, fig. 4 i fig. 5 przetislfcwiate sztzcgól * na fig. 1, fi*. 6 — W przekfojtt ptfprzt*cz- 6B nytn ptzepast e szkielecie nosnym z pretów dzielo¬ nych i polaczonych przegubami pot^arty w swietle rozporami, fig. 7 — w przekroju poprzecznym prze¬ pust o szkielecie nosnym z pretów dzielonych, pola¬ czonych przegubami, podparty w swietle odciagami, fig. 8 i fig. 9 — przedstawiaja szczegól b na fig. 1 fig. 10 szczegól c na fig. 3, fig. 11 — szczegól d na fig. 6, fig. 12 — przedstawia szczegól e na fig. 7, a fig. 13 — segmentowy podzial szkieletów nosnych. w pfzektfoju podluznym.Przyklad I. Przedstawiony na fig. 1 i fig. 2 przepust zbudowany jest z przesla 1 wspartego na szkieletach nosnych 2 scian bocznych 3 ustawionych na plycie fundamentowej 4 odpowiednio dylatowanej i zaopatrzonej w gniazda 5. Szkielety nosne 2 wyko¬ nane z pretów ciaglych sa zaopatrzone u dolu w prze¬ guby 6, za pomoca których l^cza sie z plyta fundamen¬ towa 4 w gniazdach 5. Wypelnienie szkieletów nos¬ nych stanowia plyty boczne 9, które sa dociskane do szkieletów nosnych 2 ziemia nasypów. Parcie czynne gruntu i obciazenia uzytkowego, równowaza rozpo¬ ry 7, laczace sie ze szkieletami nosnymi 2 w wezlach podporowych, za posrednictwem przegubów 8. Dwie wersje rozwiazania przegubu 6 przedstawione sa na fig. 4 i fig. 5, natomiast przegubu 8 na fig. 8 i fig. 9.Przyklad II. Przedstawiony na fig. 3 przepust rózni sie od poprzedniego tym, ze w miejsce rozpór 7 sa zastosowane odciagi 10. Odciagi 10 zakonczone sa z jednej strony kotwami U, które utwierdzone sa w gruncie, z drugiej zas napreznikami 12, za posred¬ nictwem których, lacza sie ze szkieletami nosnymi 2, Naptezrliki lt dostepne sa od strony swiatla prze¬ pustu dla regulacji naprezen odciagów 10. Rozwiaza¬ nie napreznika 12 przedstawiono na fig. 11.Przyklad III. Przedstawiony na fig. 6 prze¬ pust lub maly most zbudowany jest z przesla 1 wspar¬ tego na szkieletach nosnych 2 scian bocznych 3 wy¬ konanych t pretów podzielonych na odemki i pola¬ czonych miedzy soba. oraz z rozporami f przy pomocy przegubów 1& Szkielety nosne £ sa ustawione na plycie fundamentowej 4 odpowiednio dylatowane1} i zaopatrzonej w gniazda 5, za pomoca przegubów 6.Wypelnienie szktefctów nosnych stanowi* plyty bocz* ne 9 dociskane do szkieletów nosnych 2 ziemia nasy¬ pów. Parcie czynn* gruntu jak równiez pafcie pocho¬ dzace ód obciazenia uzytkowego jest równowazone rozporami 7 usytuowanymi w swietle przepustu w wezlach podporowych.Na fig. 10 jest przedstawione rozwiazani priegfc-* bu IX Przyklad IV. Przedstawiony na fig. 7 prze¬ pust lub maly most rózni sie od poprzedniego tym, ze w miejscu rozpór 7 sa zastosowane odciagi 10* któ¬ re sa zakonczone z jednej strony kotwami 11, utwier¬ dzonymi w gruncie rtasypow ziemnych, poza klinem odlamu, oznaczonym linia przerywana, z drugiej strony napreznikami 12, za posrednictwem których lacza sie ze szkieletami nosnymi 2 w wezlach podpo¬ rowych. Naprezniki 12 sa dostepne od strony swiatla przepustu dla regulacji naprezen odciagów. Rozwia¬ zanie napreznika 12 w powiazaniu z przegubem przed¬ stawia fig. 12.Jak juz poct&nó uprzednio* przy ópisfe zaiet prze¬ pustu lub matego mostu wedlug wynalazku, pozwak ón stosowac stosunkowo krótfcie przeslo i w miejSfce124 991 5 dlugich przesel mostowych oznaczonych na fig. 7 litera x.Zastrzezenia patentowe 1. Przepust lub maly most przeznaczony do sto¬ sowania zwlaszcza na podlozu niestabilnym sklada¬ jacy sie z przesla, dwu scian bocznych oraz plyty fun¬ damentowej, znamienny tym, ze szkielety nosne (2) scian bocznych (3) wykonane z pretów ciaglych sa wypelnione plytami bocznymi (9) i zamocowane u podstawy do plyty fundamentowej (4) za pomoca przegubów (6), przy czym sciany boczne (3) sa pod¬ parte w swietle przepustu rozporami (7), mocowa¬ nymi do szkieletów nosnych (2) za posrednictwem przegubów (8). 2. Przepust lub maly most, przeznaczony do stoso¬ wania zwlaszcza na podlozu niestabilnym, skladaja¬ cy sie z przesla, dwu scian bocznych oraz plyty fun¬ damentowej, znamienny tym, ze szkielety nosne (2) scian bocznych (3) wykonane z pretów ciaglych sa wypelnione plytami bocznymi (9) i zamocowane u podstawy do plyty fundamentowej (4) za pomoca przegubów (6), przy czym sciany boczne (3) sa pod¬ parte odciagami (10) zamocowanymi do szkieletów nosnych (2) za posrednictwem naprezników (12) odciagów (10), które drugim koncem sa utwierdzone w gruncie kotwami (11). 3. Przepust lub maly most, przeznaczony do stoso¬ wania zwlaszcza na podlolu niestabilnym skladaja¬ cy sie z przesla, dwu scian bocznych oraz plyty funda¬ mentowej, znamienny tym, ze szkielety nosne (2) scian bocznych (3) wykonane z pretów podzielonych na modulowe segmenty i polaczonych ze soba za po¬ moca przegubów (13), sa zamocowane u podstawy do plyty fundamentowej (4) za posrednictwem prze¬ gubów (6), przy czym sciany boczne (3) sa wypelnio¬ ne plytami bocznymi (9) i podparte w swietle prze¬ pustu rozporami (7), laczacymi sie ze szkieletem nos¬ nym (2) za pomoca przegubów (13). 4. Przepust lub maly most przeznaczony do stoso¬ wania zwlaszcza na podlozu niestabilnym, sklada¬ jacy sie z przesla, dwu scian bocznych oraz plyty fun¬ damentowej, znamienny tym, ze szkielety nosne (2) scian bocznych (3) wykonane z pretów podzielo¬ nych na modulowe segmenty i polaczonych ze soba za pomoca przegubów (14) sa wypelnione plytami bocz¬ nymi (9) i zamocowane u podstawy do plyty funda* 6 mentowej (4) za posrednictwem przegubów (6), przy czym sciany boczne (3) sa podparte odciagami (10), zamocowanymi do szkieletów nosnych (2) w miejscach wezlów podporowych za pomoca naprezni- 5 ków (12), podczas gdy pozostale konce odciagów (10) przytwierdzone sa do kotw (11) usytuowanych w grun¬ cie nasypów, poza klinem odlamu. 5. Sposób budowy przepustu lub malego mostu na podlozu zwlaszcza niestabilnym, polegajacy na 10 wykonywaniu na miejscu budowy wykopu, ulozeniu plyty fundamentowej, przesla, usypaniu nasypów ziem¬ nych, znamienny tym, ze w wykopie ustawia sie na plycie fundamentowej (4) szkielety nosne (2) z pre¬ tów ciaglych wraz z rozporami (7) i wypelnia stopnio- 15 wo od dolu plytami bocznymi (9) podwyzszajac suk¬ cesywnie nasypy ziemne do zadanej wysokosci, na¬ tomiast montaz pozostalych elementów prowadzi sie znanymi sposobami. 6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze 20 po zapadnieciu sie gruntu i zamuleniu przepustu, zdejmuje sie przeslo (1), nadbudowuje sciany boczne (3), uzupelnia nasypy ziemne i rozpory (7) i na tak przygotowanych przyczólkach uklada z powrotem przeslo (1). *5 7. Sposób budowy przepustu lub malego mostu na podlozu zwlaszcza niestabilnym, polegajacy na wy¬ konywaniu na miejscu budowy wykopu, ulozeniu plyty fundamentowej, usypaniu nasypów ziemnych, ulozeniu przesla, znamienny tym, ze w wykopie 5° na plycie fundamentowej (4), ustawia sie pierwsze Segmenty (2a) szkieletów nosnych (2) scian bocz¬ nych (3), podpiera sie je odciagami (lOa), wypelnia segmenty plytami bocznymi (9a), usypuje nasypy ziemne do wysokosci segmentów (2a), nastepnie na 35 pierwszych segmentach (2a) ustawia sie drugie se¬ gmenty (2b) szkieletów nosnych (2) scian bocznych (3), podpiera odciagami (lOb), wypelnia segmenty plytami bocznymi (9b), usypuje nasypy ziemne do wysokosci segmentów (2b) i postepujac analogicz- 40 nie z nastepnymi segmentami (2n) uzyskuje sie zada¬ na wysokosc przepustu, natomiast montaz pozosta¬ lych elementów prowadzi sie znanymi sposobami. 8. Sposób Wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze po zapadnieciu sie gruntu i zamuleniu przepustu, zdej- 45 niuje sie przeslo (1), nadbudowuje sie segmentami sciany boczne (8), uzupelnia nasypy ziemne i odcia¬ gi (10) i na tak przygotowanych przyczólkach ukla¬ da z powrotem przeslo (11).124 991 1 8 Fig.1 WS^,*^7j®^///^^ -J/^//A^/rS?//^f/,i Rg.2 F.g.3 * 2 /T (fn " "Vi 25*. / A ^5^^^^.Rq.4 Fig.5.124 991 Fig lO1&*9» Fig .13.LDD Z-d 2, Z. 101/1400/85/2, n. 85+20 egz.Cena 100 zl PL