Przedmiotem wynalazku jest uklad zasilania z tran¬ sformatorem zwlaszcza dla odbiornika telewizyjnego.Znane Jest uzyskiwanie napiecia zasilania dla od- bfornfta telewizyjnego z pradu zmiennego, wytwarza¬ nego w uttadzie odchylania linii. Prad ten moze byc uzyskiwany z uzwojen wtórnych transformatora, który stanowi sprzezenie miedzy zródlem zasilania typu kluczowego, pracujacym z czestotliwoscia edchyla- nia linii hib z inna czestotliwoscia oraz ukfadem odchy¬ lania, jak te zo&aie opisane w zgloszeniu patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 697912 albo tez z uzwojenia wyjsciowego transformatora odchylania linaL Takie rozwiazani* eliminuja koniecznosc insta¬ lowania oddzielnego transformatora sieciowego, a przy tym prad zmienny o stosunkowo wielkiej czestotli¬ wosci moze byc wyprostowany przy zastosowaniu kon~ denaatorów o mniejszej pojemnosci i mniejszych wy- miarach niz w przypadku wykorzystywania pradu o czestotliwosci sieci., Stosowany uklad odchylajacy jest przedstawiony w opisiepatentowym Stanów Zjednoczonych nr 3452244.Znane rozwiazania techniczne, majace na celu zmniej¬ szenie efektu modulacji odchylania linii lub odchyla¬ nia pola czestotliwoscia akustyczna przewiduja zasto¬ sowanie takich srodków, jak osobny transformator sieciowy dla zasilania ukladów pracujacych z czesto¬ tliwosciami akustycznymi albo stabilizator równoleg¬ ly, wlaczony miedzy uzwojeniem wtórnym i obwo¬ dami pracujacymi z czestotliwosciami akustycznymi albo tez bardzo dokladnie zaprojektowane i dokladnie 10 15 20 25 30 wykonane uklady wyposazone w szczególne obwody filtrujace. Przy tym nalezy zaznaczyc, ze pierwsze z tych rozwiazan jest zbyt kosztowne, drugi* powoduj* znaczne zwiekszenie zuzycia energii elektrycznej, » trzecie jest zbyt skomplikowane pod wzgledem tech¬ nologicznym i nie zawsze jest mozliwe do zrealizowa¬ nia.Wedlug wynalazku trzecie uzwojenie transformato¬ ra ukladu zasilania jest Luzno nawiniete wokól rdze¬ nia bez calkowitego okrazenia jakiejkolwiek kolumny rdzenia i trzecie uzwojenie jest dolaczone do drugiego obciazenia.Rdzen stanowi rdzen majacy trzy kolumny z dwoma otworami.Uzwojenia pierwotne i drugie okrazaja srodkowa kolumne rdzenia.Trzecie uzwojenie jest nawiniete wokól dwóch zew¬ netrznych kolumn rdzenia z dwoma otworami.Zaleta wynalazku jest to* ze uklad zasilania zapew¬ nia minimalne oddzialywanie wzajemne wielu obcia¬ zen* Zmiany drugiego obciazenia zasadniczo nie wply¬ waja na prace ukladu odchylania i prace pierwszego obciazenia* Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku* na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat elektryczny pierwszej czesci ukladu odchylania linii i ukladu zasilania z transformatorem wedlug wynalazku* fig. 2 — schemat elektryczny dru¬ giej czesci ukladu odchylania linii i ukladu zasilania z transformatorem wedlug wynalazku* fig. 3 — tsan~ 124 948124 948 4 transformator odsprzegajacy 40 (fig. 1), doprowadza¬ ne do róznych obwodów 30, 34, 28, 26 i 38 ksztalto¬ wania i prostowania impulsów ctlem d?lszego ich przetwarzania. W wyniku tego na zacisku H multi- 5 wibratora monostabilnego 32 otrzymywany jest zmo¬ dulowany sygnal sterujacy, wykorzystywany do stero¬ wania wyjsciowego stopnia kluczujacego 36.Napiecie stale otrzymywane na zacisku B+ pros¬ townika 86 (fig. 2) moze byc równiez wykorzystywane io jako napiecie robocze dla ukladu odchylania pola odbiornika telewizyjnego. Napiecie otrzymywane z uzwojenia 22d jest wykorzystane (fig. 4) jako napiecie zasilajace dla obwodów pracujacych z czestotliwoscia¬ mi akustycznymi odbiornika telewizyjnego, którego 15 obciazenie jest reprezentowane przez rezystor . 309 dolaczony do zacisków 307 i 308. Prostownik 300 jest prostownikkicm jednopolówkowym. Pulsacje pradu sa wygladzane przez kondensator 302.Dioda Zenera 303, tranzystor 304 oraz rezystoryw 20 305 i 306 tworza stosunkowo prosty regulator równo¬ legly, stosowany do stabilizacji wyjsciowego napie¬ cia pradu stalego na zaciskach 307 i 308 w warunkach zmiennego obciazenia obwodów malej czestotliwos¬ ci. Na skutek tego, ze uzwojenie 224 jest bardzo sla- 25 bo sprzezone z transformatorem 22, napiecie na uzwo¬ jeniu 22d nie zmienia sie nawet wówczas, jezeli zmie-^ nia sie napiecie na uzwojeniu pierwotnym 22a oraz na uzwojeniach wtórnych 22b i 22c.Nalezy zaznaczyc, ze napiecie na uzwojeniu 22d 30 tak dlugo pozostaje niezmiennym, jak dlugo pozosta¬ je niezmiennym prad odbierany z tego uzwojenia i jak dlugo pozostale czesci regulatora pracuja w sposób odpowiedni do opisanego.W ukladzie przedstawionym na fig. 4, przy zwiek- 35 szeniu obciazenia, to znaczy przy zmniejszeniu sie rezystancji rezystora 309, zmniejsza sie prad ptzeply- wajacy przez tranzystor 304. W ten sposób tranzys¬ tor wykazuje tendencje utrzymywania napiecia na zaciskach 307—308 na niezmiennym poziomie. I od¬ wrotnie, przy zmniejszeniu sie obciazenia, to znaczy przy zwiekszeniu sie rezystancji rezystora 309, zwiek-. 40 sza sie prad przeplywajacy przez tranzystor 304, co oznacza, ze ten tranzystor tak samo i w tych warunkach wykazuje tendencje utrzymywania napiecia na zacis- 45 kach 307 i 308 na stalym poziomie.Szeregowo polaczone rezystor 305 i tranzystor 304 tworza wlasciwy regulator równolegly. Rezystor 306 zabezpiecza regulator równolegly 305 i 304 przed nadmiernym nagrzewaniem w warunkach usuniecia 50 obciazenia 309. Kondensator 301 dolaczony równo- legie do prostownika 300 sluzy do wyeliminowania mozliwosci powstawania drgan pasozytniczych w ob¬ wodzie. 3 sformator z fig. 1 i 2 widoku perspektywicznym oraz fig. 4 — schemat elektryczny regulatora równo¬ leglego transformatora z fig. 3.Przedstawione na fig. 1 i fig. 2 zródlo zasilania dos¬ tarcza regulowane napiecie dla zasilania ukladu odchy¬ lania linii. Jednoczesnie zapewnia ono odsprzezenie uzwojenia pierwotnego od jednego z uzwojen wtór¬ nych transformatora.Jak przedstawiono na fig. 1, napiecie odchylania linii jest prostowane przez prostownik 16 i, poprzez uzwojenie pierwotne 22a transformatora 22, jest do¬ prowadzone do tranzystora kluczujacego 24 wyjscio¬ wego obwodu kluczujacego 36 pracujacego z czesto¬ tliwoscia odchylania linii. Uzwojenia wtórne 22b, 22c i 22d sa na skutek tego pobudzane i jest w nich indukowane napiecie, które nastepnie jest doprowa¬ dzane do zacisków, do których sa dolaczone odpowied¬ nie uklady przedstawione na fig. 2 | fig, ^., Jak przedstawiono na fig. 2, napiecie pradu zmien¬ nego, doprowadzone do zacisku J jest prostowane przez prostownik 52. To napiecie jest wykorzystywa- ^ ne w ukladzie 98 odchylania linii jako napiecie robocze.Uklad odchylania linii jest dualnym, dwukierunkowo przewodzacym ukladem kluczujacym, zawierajacym przelacznik kluczujacy 58 i przelacznik 73 Wybiera¬ nia linii.-W okresie cza*u komutacji wyznaczajacego cykle odchylania, energia jest dostarczana poprzez uklad kluczujacy 62 celem uzupelnienia strat wnoszonych do obwodu w okresie czasu wybierania Unii. W okre¬ sie czasu wybierania linii przelacznik 73 wybierania linii pracuje tak, aby sprzegac uzwojenia odchylajace 74 poprzez kondensator 76 celem wywolania pradu piloksztaltnego w uzwojeniach odchylajacych 74. W okresie czasu powrotu w kazdym cyklu odchylania mieszczacego sie w przedziale czasu wyznaczonym przez komutacje, energia impulsów powrotu jest prze¬ kazywana za pomoca transformatora 78 do ukladu 82 podwyzszania i prostowania wysokiego napiecia, wykorzystujacego te energie do wytwarzania wyso¬ kiego napiecia. Przy tym z uzwojenia 78c odbierane sa impulsy powrotu, wykorzystywane do celów po¬ mocniczych. Przelacznik kluczujacy 58 jest zasilany impulsami otrzymywanymi z ukladu 94 ksztaltowa¬ nia impulsów, a przelacznik 73 wybierania linii jest sterowany sygnalem doprowadzanym poprzez prze¬ lacznik kluczujacy 58, który to sygnal jest w odpowied¬ ni sposób uksztaltowany przez obwód skladajacy sie z rezystora 278, kondensatorów 280, 282, cewki 286 i rezystora 284.Uklad zasilajacy pracuje z czestotliwoscia odchy¬ lania linii, chociaz moga byc wykorzystywane inne czestotliwosci. Uklad zasilania jest wspólny z ukla¬ dem odchylania i synchronizowany zródlem 92 sy¬ gnalów synchronizacji, dolaczonym do zacisków wejs¬ ciowych ukladu 96 automatycznej regulacji czestotli¬ wosci zawierajacego generator 16. Impulsy wytwarza¬ ne przez generator 16 wysterowuja uklad 94 ksztal¬ towania impulsów i stopien modulacji 90. Na zacis¬ kach M i N otrzymywane sa przy tym impulsy wyko¬ rzystywane do synchronizacji regulatora kluczujace¬ go. Amplituda tych impulsów jest nosnikiem informa¬ cji o jakichkolwiek zmianach napiecia pradu stale¬ go B-f, otrzymywanego z prostownika 86. Impulsy otrzymywane na zaciskach M i N sa, poprzez niewielki Na fig. 3 przedstawiono transformator przeznaczo¬ ny do zastosowania w ukladzie wedlug wynalazku, zapewniajacy rozwiazanie problemu wzajemnego od¬ dzialywania obciazen.Transformator jest zrealizowany na rdzeniu 22 skla¬ dajacym sie z dwóch sekcji w ksztalcie litery E ze szczelina powietrzna 22e miedzy dwiema polówka¬ mi rdzenia. Uzwojenia wtórne i pierwotne 22a, 22lv i 22c, polaczone tak, jak pokazano na fig. 1, sa na¬ winiete na kolumne srodkowa rdzenia transformato¬ ra. Stosunkowo slabo sprzezone z pozostalymi uzwo- 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65124 948 jeniami uzwojenie 22d jest nawiniete dokola rdzenia transformatora tak, iz pr^d w tym uzwojeniu jest indukowany przez magnetyczny strumien rozprosze¬ nia rdzenia transformatora.W przypadku realizacji wynalazku przedstawione¬ go na fig. 3, strumien chwilowy, który na przyklad, przenika kolumne srodkowa rdzenia, kierujac sie ku górze, dzieli sie na dwie czesci i kieruje sie ku dolowi w kolumnach bocznych rdzenia i indukuje w uzwoje¬ niu 22d napiecie, które znika w przypadku zaniku strumienia rozproszenia. Jednakze z powodu tego, ze strumien rozproszenia istniejacy w obszarze szczelin powietrznych dwóch bocznych kolumn rdzenia nie jest równy strumieniowi przenikajacemu zwoje uzwo¬ jenia 22d, strumien róznicowy, który jest równy stru¬ mieniowi rozproszenia) indukuje w uzwojeniu 22d napiecie* które jest prostowane przez prostownik 300 (fig. 4). Poniewaz w danym zastosowaniu strumien rozproszenia wykorzystywany jest do indukowania napiecia, które nastepnie jest prostowane i wykorzysty¬ wane do zasilania obwodów pracujacych z czestotli¬ woscia akustyczna, zmiany obciazenia obwodów akus¬ tycznych bardzo malo wplywaja na napiecie indukowa¬ ne przez glówny strumien rdzenia w uzwojeniach 22a, 22b i 22c. A poza tym wykorzystanie strumie¬ nia rozproszenia w taki sposób zmniejsza ogólne za¬ potrzebowanie na moc, co zostalo potwierdzone po¬ miarami napiecia na zaciskach wejsciowych.Chociaz uzwojenie 22d, jak pokazano, jest nawi¬ niete dokola transformatora zasilajacego 22, jest oczy¬ wistym, ze w podobny sposób uzwojenie to moze byc 10 15 20 25 30 nawiniete dokola jakiegokolwiek innego transforma¬ tora, na przyklad transformatora wyjsciowego obwodu odchylania linii — przy zachowaniu tych samych za¬ let rozwiazania, jakie wynikaja z przykladowego ko¬ rzystnego rozwiazania.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad zasilania z transformatorem, zwlaszcza dla odbiornika telewizyjnego, zawierajacy zasilacz zespolu odchylajacego stanowiacy zródlo pradu zmien¬ nego, transformator z rdzeniem, z uzwojeniem pier¬ wotnym nawinietym na tym rdzeniu i dolaczonym do zródla pradu zmiennego oraz z drugim i trzecim uzwo¬ jeniem, pierwsze obciazenie, przy czym drugie uzwo¬ jenie jest scisle sprzezone z rdzeniem i jest dolaczo¬ ne do pierwszego obciazenia oraz drugie obciazenie zmienne, znamienny tym, ze trzecie uzwojenie (22d) jest luzno nawiniete wokól rdzenia bez calko¬ witego okrazenia jakiejkolwiek kolumny rdzenia i trzecie uzwojenie jest dolaczone do drugiego obcia¬ zenia (309). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rdzen stanowi rdzen majacy trzy kolumny i dwa o- twory. 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze uzwojenia pierwotne i drugie okrazaja srodkowa ko¬ lumne rdzenia. 4. Uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze trzecie uzwojenie jest nawiniete wokól dwóch zew¬ netrznych kolumn rdzenia z dwoma otworami.124 948 22e Fig 3 Fig 4 LDD Z-d 2, z. 711/1400/84/17, n. 85+20 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL PL