Przedmiotem wynalazku jest tlumik drgan skret¬ nych, zwlaszcza sprzegla pojazdu samochodowego, zawierajacy dwie czesci wspólosiowe zmontowane obrotowo wzgledem siebie, w granicach okreslo¬ nego bicia katowego, i przeciw srodkom sprezy¬ stym o dzialaniu obwodowym, a mianowicie czesc tworzaca tarcze srodkowa, i czesc zawierajaca dwie tarcze, zwane tarczami prowadzacymi, umieszczo¬ ne z dwóch stron tarczy srodkowej, równolegle do tej tarczy, które to tarcze prowadzace sa polaczo¬ ne ze soba wewnatrz zarysu ograniczonego przez ich obwód zewnetrzny przez rozporki, niezalezne od tarcz prowadzacych usytuowanych równolegle do osi zespolu, i które to rozporki swoimi koncami przechodza przez odpowiednia tarcze prowadzaca, i sa odksztalcone przez docisniecia do tej tarczy prowadzacej. Te rozporki sa plaskie i moga byc ekonomicznie wytwarzane przez wyciecie scianki na prasie.Taki tlumik drgan skretnych moze na przyklad tworzyc czesc skladowa sprzegla ciernego zwanego sprzeglem z piasta tlumiona.W takim przypadku jedna z czesci, która stano¬ wi ten tlumik jest .przymocowana do tarczy cier¬ nej, która jest zaopatrzona na swoim obwodzie w wykladziny cierne na kazdej ze swoich powierzch¬ ni czolowych, i która jest zaciskana miedzy ele¬ mentami polaczonymi z walem praktycznie walem napedzajacym, podczas gdy druga z tych czesci u jest polaczona z piasta, która jest zaklinowana na innym wale w praktyce wale napedzanym.Na przyklad tarcza cierna jest przymocowana do tarczy; prowadzacej, przy czym tarcza srodkowa jest wówczas polaczona trwale z piasta, podczas gdy tarcze prowadzace sa zmontowane obrotowo w stosunku do tej tarczy. W innym przykladzie tar¬ cza cierna moze byc trwale polaczona z tarcza srodkowa, która jest wówczas zmontowana obro¬ towo na wprost piasty, podczas gdy tarcze pro¬ wadzace sa z nia polaczone.W kazdym przypadku przez rozporki laczace tar¬ cze prowadzace musi byc przenoszony caly lub czesc momentu obrotowego, który ma byc prze¬ kazywany z walu napedzajacego na wal napedza¬ ny tego sprzegla ciernego.Z tego powodu podczas pracy kazda rozporka, która jest zagieta i docisnieta koncami do tarcz prowadzacych, jest tylko poddana naprezeniom sci¬ najacym, przy czym moment dzialajacy w prze¬ ciwnych kierunkach na tarcze prowadzace wywie* ra naprezenia, które sie sumuja z tymi napreze¬ niami tnacymi.W praktyce, zwlaszcza wówczas, gdy przekazy¬ wane momenty sa znaczne, taki moment zwrotny o przeciwnych kierunkach jest szkodliwy dla roz¬ porek, a wiec dla dobrego dzialania i dlugosci pra¬ cy zespolu.Proponowano juz zwlaszcza we francuskim opi- 124 5843 sie zgloszenia patentowego zlozonym 25 lutego 1977 r. za nr 7 705 529 i w zgloszeniu dodatkowym zlozonym 13 grudnia 1977 r. za nr 7 737 511 pola¬ czenie w jeden wieniec zespolu rozporek, przy czym taki wieniec jest wówczas przymocowany na zewmatrznym obwodzie, do co najmniej jednej tar¬ czy prowadzacej poza obwodem zewnetrznym tar¬ czy srodkowej, która on otacza.Jednakze takie rozwiazanie nie odpowiada spe¬ cjalnym rozwiazaniom.Ze wzgledu na zminimalizowanie momentu zwrot¬ nego, jest konieczne, zeby rozporki byly umiesz¬ czone wewnatrz zarysu ograniczonego przez obwód zewnetrzny tarcz prowadzacych. Rozporki moga dziala* ifóbrze tylko wtedy gdy sa zindywiduali¬ zowane, przy czym kazda z tych rozporek musi przechodzic przez przejscie w tarczy srodkowej z luzim t^im, aby nie przeszkadzac ruchowi wy- chylairiar* katowego tarczy srodkowej wzgledem tarcz prowadzacych, które je obejmuja.Celem wynalazku jest rozwiazanie, które umozli¬ wiloby w przypadku takich rozporek zminimalizo¬ wanie momentu zwrotnego, którym sa one podda¬ ne podczas pracy. Cel ten osiagnieto przez wyko¬ nanie tlumika drgan skretnych zawierajacego dwie czesci wspólosiowe zmontowane obrotowo wzgle¬ dem siebie, w granicach okreslonego bicia katowe¬ go i wbrew srodkom sprezystym o dzialaniu obwo¬ dowym, a mianowicie czesc tworzaca tarcze srod¬ kowa, i czesc zawierajaca dwie tarcze, zwane tar¬ czami prowadzacymi, umieszczone z obydwu stron tarczy srodkowej równolegle do tej tarczy, które to tarcze prowadzace sa polaczone ze soba we¬ wnatrz zarysu ograniczonego przez ich obwód ze¬ wnetrzny, przez rozporki niezalezne od tarcz pro¬ wadzacych, usytuowane równolegle do osi zespo¬ lu, i które to rozporki swoimi koncami przechodza przez odpowiednia tarcze prowadzaca i sa odksztal¬ cone przez docisniecie do tej tarczy prowadzacej.Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na tym, ze co najmniej niektóre z rozporek umiesz¬ czone miedzy tarczami prowadzacymi sa polaczone obwodowo parami przez listwe.Korzystnie kazda rozporka jest polaczona obwo¬ dowo przez listwe z co najmniej jedna inna roz¬ porka, a rózne rozporki sa rozdzielane na grupy po kilka rozporek, które sa polaczone obwodowo parami przez co najmniej jedna listwe. Listwa la¬ czaca dwie rozporki tworzy przedluzenie odpowia¬ dajacych jej ramion, i styka sie z tarcza prowa¬ dzaca.W kazdym przypadku mostek, który tworzy mie¬ dzy dwiema rozporkami listwa laczaca obwodowo zgodnie z wynalazkiem jedna z tych rozporek z druga, stanowi korzystne ze wzgledu na moment zwrotny, któremu sa poddane rozporki podczas pracy, krótkie polaczenie minimalizujace dzialanie momentu zwrotnego.W wyniku naprezenia, którym sa poddane roz¬ porki podczas pracy, sa zblizone korzystnie do czy¬ stych naprezen tnacych a to }est korzystne dla roz¬ porek gdyz uchwycenie i zacisniecie ich konców jest dobrze przystosowane do przenoszenia takich naprezen tnacych. l 584 4 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeglo cierne zawierajace tlumik drgan skretnych wedlug wynalazku, w przekroju • wzdluz linii lamanej I—I oznaczonej na fig. 2, fig. 2 — sprzeglo w przekroju wzdluz linii lama¬ nej II—II oznaczonej na fig. 1, fig. 3 — grupe roz¬ porek stosowanych w sprzegle wedlug wynalazku, w widoku z góry, fig. 4 — grupe rozporek, w wi- 10 doku wzdluz strzalki IV oznaczonej na fig. 3, fig. 5 — czesc innego przykladu wykonania z fig. 1.Na rysunku przedstawiono przykladowo zastoso¬ wanie wynalazku do sprzegla ciernego zawieraja¬ cego tlumik drgan skretnych. Sprzeglo to jest u- 15 tworzone przez tlumik drgan skretnych 10 i tarcze cierna 11.Tlumik 10 jest utworzony z dwóch wspólosio¬ wych czesci A, B zmontowanych obrotowo wzgle¬ dem siebie, w granicach okreslonego bicia kato- 80 wego i przeciw srodkom sprezystym o dzialania obwodowym.Czesc A zawiera tarcze srodkowa 12 oraz w tym przykladzie wykonania ponadto piaste 13, która jest trwale polaczona z tarcza srodkowa 12 u- 28 mieszczona na obwodzie piasty 13 w jej strefie srodkowej stanowiac z nia jedna czesc, przy czym piasta jest zaklinowana na pierwszym wale (nie przedstawiony na rysunku), na przyklad na wale napedzanym za posrednictwem rowków 14. to Czesc B zawiera dwie tarcze 15, zwane tarcza¬ mi prowadzacymi, które sa umieszczone odpowied¬ nio z obydwu stron tarczy srodkowej 12, równole¬ gle do niej, i które obracaja sie swobodnie w stosunku do piasty 13 otaczajac ja pierscieniowo.Tarcza cierna 11, która podtrzymuje na swoim obwodzie na kazdej ze swoich powierzchni wy¬ kladziny ciernej 17, i która jest mocowana miedzy dwoma organami to jest pierscieniem dociskowym ^ i kolem zamachowym polaczonymi z drugim wa¬ lem w praktyce walem napedzajacym, jest przy¬ mocowana do jednej z tarcz prowadzacych 15, na przyklad za pomoca nitów 18.Zazwyczaj srodki sprezyste o dzialaniu kolowym tf umieszczone miedzy czesciami A i B opisanymi po¬ wyzej sa utworzone przez sprezyny 20, których w przedstawionym przykladzie wykonania jest dzie¬ wiec, rozmieszczonych stycznie w gniazdach utwo¬ rzonych czesciowo przez okna 21 utworzone w tym M celu w tarczy srodkowej 12, i czesciowo w mi¬ seczkach 22 utworzonych w tym celu przez wytla¬ czanie w tarczach prowadzacych 15.W przedstawionym przykladzie wykonania, mi¬ seczki 22 sa ograniczone na obwodzie przez na- •f ciecia promieniowe 23 utworzone w tarczach pro¬ wadzacych 15, a miedzy tymi miseczkami 22 sa równiez utworzone na tych tarczach prowadzacych 15, wytloczenia 24 skierowane przeciwnie do mi¬ seczek 22, dajace obwodowe oparcie sprezynom M 20.Miedzy czesciami A i B sa ponadto przewidziane srodki tlumiace zawierajace w przedstawionym przykladzie wykonania z jednej strony tarczy srod¬ kowej 12, podkladke cierna 26 umieszczona miedzy • ta tarcza 12 i tarcza prowadzaca 15, w poblizu \124 584 6 piasty 13, a z drugiej strony tarczy srodkowej 12, podkladke cierna 27, która styka sie z tarcza srod¬ kowa 12 i która jest przymocowana do podkladki wsporczej 28 zaklinowanej przez osiowe lapy 29 na tarczy prowadzacej 15.Te podkladki cierne 26, 27 sa wspólnie podda¬ ne osiowemu naciskowi srodków sprezystych u- tworzonych w przedstawionym przykladzie wyko¬ nania przez podkladke falista 30, umieszczona miedzy podkladka wsporcza 28 podkladki ciernej 26, i tarcza prowadzaca 15.W celu obrotowego polaczenia ze soba, tarcze prowadzace 15 sa ze soba polaczone wewnatrz zarysu utworzonego przez ich obwód zewnetrzny, przez rozporki 31, które sa niezalezne od tarcz prowadzacych 15, i sa usytuowane równolegle dc osi zespolu.Ze wzgledów praktycznych, w przedstawionym przykladzie wykonania rozporki zwane plytkami, to jest rozporki utworzone przez wyciecie w scian¬ ce, maja przekrój poprzeczny na ogól prostokat¬ ny.Miedzy tarczami prowadzacymi 15, ten przekrój poprzeczny, w przedstawionym przekladzie wyko¬ nania, jest wydluzony stycznie na obwodzie ze¬ spolu.Kazda rozporka 31 zawiera pojedynczo korpus 32, a na kazdym jego koncu osiowym, leb 33, któ¬ ry przechodzi przez tarcze prowadzaca 15 zaopa¬ trzona w tym celu odpowiednio w przejscia 34 dopasowane do tego lba.Po wyjsciu z tarczy prowadzacej 15, odpowiedni leb 33 korpusu 32 jest odksztalcony do styku z ta tarcza prowadzaca i w celu mocowania do niej.W przedstawionym przykladzie wykonania to odksztalcenie obejmuje tylko obwodowe konce lba 33 i tak jak przedstawiono linia osiowa na fig. 4, jest ono w tym celu prowadzone za pomoca na¬ rzedzia widelkowego 36.Kazda rozporka 31 zawiera ponadto miedzy tar¬ czami prowadzacymi 15 w kontakcie z kazda z nich, dwa ramiona 37, które sa usytuowane ob- wodowo w kierunkach przeciwnych i które pod¬ czas wymienionej operacji zaciskania opieraja sie o tarcze prowadzaca 15.Kazda rozporka 31 przechodzi osiowo przez tar¬ cze srodkowa 12 z luzem wystarczajacym do tego aby nie przeszkadzac ruchowi bicia katowego tar¬ czy prowadzacej 15 wzgledem tarczy srodkowej 12.W przedstawionym przykladzie wykonania roz¬ porki 31 sa w tym celu umieszczone w oknach 21 utworzonych w tarczy srodkowej 12 w celu po¬ mieszczenia sprezyn 20, przy czym dlugosc obwo¬ dowa rozporek mierzona miedzy koncami ramion 37 jest mniejsza od dlugosci obwodowej okien 21.Ponadto rozporki 31 (fig. 1—4) sa rozmieszczone w poblizu wewnetrznego obwodu tarczy srodkowej 12 miedzy sprezynami 20 i piasta 13.Zgodnie z wynalazkiem, miedzy tarczami prowa¬ dzacymi 15, co najmniej niektóre z rozporek 31 sa polaczone obwodowo parami przez listwe 38.W praktyce wszystkie rozporki 31 sa podzielone na grupy po kilka rozporek i sa polaczone obwo¬ dowo parami, wzajemnie na przedluzeniu przez li¬ stwe 38. W przedstawionym przykladzie wykona¬ nia wystepuja trzy grupy 40, z których kazda za¬ wiera trzy rozporki 31. Taka grupa 40 jest przed- 5 stawiona na fig. 3 i 4.Listwy 38, które ta grupa zawiera sa lukowe aby w zespole tworzyc luk kola o kacie srodko¬ wym w przyblizeniu równym 90°.Niezaleznie od ilosci grup 40 rozporek 31 i nie- 10 zaleznie od ilosci rozporek, które zawiera poje¬ dyncza teika grupa, rozdzdal grup takich rozporek 31 jest taki, ze kazda z tych rozporek 31 jest po¬ laczona obwodowo przez listwe 38 do co najmniej jednej innej rozporki 31. 16 Taka listwa 38 jest usytuowana na przedluze¬ niu odpowiednich ramion 37, które maja dwie roz¬ porki 31, które ta listwa laczy, i jest ona podob¬ nie jak ramiona 37, w kontakcie z odpowiednia tarcza prowadzaca 15. 20 Oczywiscie ze wzgledu na przejscie rozporek 31 przez tarcze srodkowa 12, moga one zawierac li¬ stwy tylko z jednej strony tarczy srodkowej.Taka listwa moze korzystnie zminimalizowac podczas pracy moment zwrotny, któremu sa pod- 25 dane rozporki 31 z powodu momentu obrotowego, który jest przekazywany z jednej tarczy prowa¬ dzacej 15 na druga.W innym przykladzie wykonania przedstawio¬ nym na fig. 5 rozporki 31 sa zawsze zaczepione o 80 okna 21 tarczy srodkowej 12 ale sa usytuowane w poblizu obwodu zewnetrznego tej tarczy poza sprezynami 10, na wprost piasty 13.Niniejszy wynalazek nie jest ograniczony zreszta do przedstawionych przykladów wykonania ale o- u bejmuje wszystkie ulepszenia, zwlaszcza w tym co dotyczy liczby grup rozporek i liczby rozporek, które zawiera kazda z tych grup.W przypadku granicznym moze byc zastosowana jedna taka grupa, przy czym rozporki 31 sa wów- 40 czas wszystkie polaczone w wieniec zamkniety, ciagly lub przerywany.Ponadto, chociaz w opisanym rozwiazaniu, w którym ramiona listew 38 laczace parami te roz¬ porki sa w kontakcie z odpowiednia tarcza pro- 45 wadzaca 15, bylo korzystne zmniejszenie momen¬ tu wychylania, któremu sa poddane podczas pra¬ cy te rozporki, to takie rozwiazanie nie jest ko¬ nieczne gdyz takie listwy moga na przyklad byc rozdzielone co najmniej na czesci ich dlugosci, 50 zwlaszcza dla szczególowych wymagan.Ponadto w przypadku stosowania wynalazku do sprzegla ciernego z tlumikiem drgan, tarcza cier¬ na takiego sprzegla nie musi byc koniecznie przy¬ mocowana do tarcz prowadzacych. Moze byc ona przymocowana do tarczy srodkowej otaczajac tyl¬ ko te tarcze prowadzace, przy czym tarcza srodko¬ wa obraca sie wówczas swobodnie w stosunku do piasty, która ona otacza, jednakze tarcze pro¬ wadzace sa do niej przymocowane. 60 Zastrzezenia patentowe 1. Tlumik drgan skretnych zwlaszcza sprzegla 65 pojazdu samochodowego zawierajacy dwie czesci 55124 584 wspólosiowe zmontowane obrotowo wzgledem sie¬ bie, w granicach okreslonych bicia katowego, i wbrew srodkom sprezystym o dzialaniu obwodo¬ wym, a mianowicie czesc tworzaca tarcze srodko¬ wa, i czesc zawierajaca dwie tarcze zwane tarcza¬ mi prowadzacymi, umieszczone z dwóch stron tar¬ czy srodkowej, równolegle do tej tarczy, które to tarcze prowadzace sa polaczone ze soba wewnatrz zarysu ograniczonego przez ich obwód zewnetrz¬ ny, przez rozporki niezalezne od tarcz prowadza¬ cych, usytuowane równolegle do osi zespolu, i które to rozporki swoimi koncami przechodza przez odpowiednia tarcze prowadzaca i sa odksztalcone przez docisniecie do tej tarczy prowadzacej, zna¬ mienny tym, ze co najmniej niektóre z rozporek 10 S 15 (31) umieszczone miedzy tarczami prowadzacymi (15) sa polaczone obwodowo parami przez listwe <38). 2. Tlumik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kazda rozporka (31) jest polaczona obwodowo przez listwe (38) z co najmniej jedna inna rozporka (31). 3. Tlumik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wszystkie rozporki (31) sa rozdzielone na grupy (40) po kilka rozporek (31), polaczono obwodowo parami przez co najmniej jedna listwe (38). 4. Tlumik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze listwa (38) laczaca dwie rozporki (31) tworzy prze¬ dluzenie odpowiadajacych jej ramion (37) i styka sie z tarcza prowadzaca (15).FIC.1124 584 17* \ 18. 34' 14* FIG. !5 ¥21 /" ^25 f f ¦' 31 ( 31 4 :^i.x 3& ** 1 1 . - a? F/G.5 :.» '¦••ni- PL PL PL