Wynalazek dotyczy maszyny do pra¬ nia o napedzie mechanicznym, a w szcze¬ gólnosci dotyczy budowy kola odrzucaja¬ cego i jego wanienki, jako tez i mecha¬ nizmu napedowego kola odrzucajacego w tego rodzaju maszynach.Niniejszy wynalazek dotyczy takiej maszyny do prania, która dalaby sie uzyc do prania delikatnych tkanin latwo peka¬ jacych lub oslabiajacych sie przez pranie.Do takich tkanin naleza wszelkie koronki, szale, delikatne jedwabie, firanki i t. d.Równiez rózne wartosciowe przedmioty, jak zabytki starozytne i podobne wykona¬ ne z materjalów delikatnych i kruchych, które sa trudne do prania, poniewaz nie nadaja sie do kilkakrotnego przemywania, stosowanego w zwyklych maszynach do prania, jak tez nie nadaja sie i do prania recznego. , Dzieki niniejszemu wynalazkowi mozli- wem jest czysizczenie i mycie tego rodza¬ ju przedmiotów nawet bardzo delikatnych i kruchych, przyczem przedmioty te nie traca nic ze swej pieknosci i wlasnosci, a przez zmniejszenie tarcia pranych przed¬ miotów, te ostatnie mniej sie niszcza.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku.Fig. 1 jest przekrojem podluznym ma¬ szyny do prania.Fig. 2 jest przekrojem poprzecznym wanienki i widokiem zgóry kola odrzuca¬ jacego.Na fig. 3 przedstawione jest w prze¬ kroju poziomym urzadzenie napedowe.Na fig* 4 przedstawiony jest w zwiek¬ szonej ,sfea;li przekrój wanienki przeprowa¬ dzony przetz ;ej*dno,* kolo odrzucajace, czesc urzadzenia napedowego i przez u- rzadzenie uszczelniajace lozyska kola od¬ rzutowego.Fig. 5 jest prostopadlym przekrojeni sprzegla kola odrzucajacego z jego urza¬ dzeniem napedowem.Fig. 6 jest widokiem zgóry na dno wa¬ nienki po wyjeciu kola odrzucajacego.Wanienka 1 umocowana jest na pod¬ porach 2 z rolkami 3. Do podpór przymo¬ cowana jest podstawa 4, na której na izo¬ lacyjnej plycie podstawowej 6 umieszczo¬ ny jest silnik 5. Plyta 6 jest przysrubowa¬ na do podstawy 4. Dolne czesci podpór 2 posiadaja od dolu ruchome walcowate od¬ cinki 7 wsuwane lub wysuwane z trzyma- ków 8, tworzacych czesc stala kazdej pod¬ pory 2. Silnik 5 polaczony jest z urzadze¬ niem trybowem zapomoca pasa 9, zalozo¬ nego na tarcze 10, osadzona na wale silni¬ ka, i napedzajacego kolo pasowe 11 osa¬ dzone na wale 12. Przedluzenie walu 12 uksztaltowane jest jako walek slimakowy 13. Odpowiednie kolo slimakowe 14 zakli¬ nowane jest na pionowo ustawionym wal¬ ku 15; czesci 13, 14 zamkniete sa w oslo¬ nie 16 przymocowanej do podpory 2 ma¬ szyny i tworza jeden mechanizm.Pomiedzy silnikiem 5 i czesciami 13, 14 znajduje sie aluminjowa oslona 17 za¬ krywajaca soba pas 9 i kola pasowe 10 i 11. Na oslonie 17 znajduje sie kolnierz 18 przykrywajacy górna wstege pasa 9 i wy¬ stajacy poza tarcze 10. W ten sposób za¬ pobiega sie nieprzewidywanym dotknie¬ ciom pasa 9 i kól pasowych 10 i U, Oslo¬ na 17 osadzona jest przegubowo zapomo¬ ca piasty 19 na wale 12 osadzonym w lo¬ zyskach 20 i 21 (fig. 3). Do oslony przymo¬ cowany jest czop 22 na którym osadzona jest rolka 23 luzno obracajaca sie na nim.Oslona 17 opiera sie wiec na wale 12, a zapomoca rolki 23 na górnej wstedze pasa 9 tak, ze zaleznie od tego czy pas jest luzno czy tez mocno napiety oslona 17 moze wychylic sie, odpowiednio przekre¬ cajac sie na wale 12. Napiecie udzielane pasowi przez nacisk rolki 23 powodowane jest calkowitym ciezarem oslony i ciagnie¬ ciem sprezyny 24, które to sily wspólnie utrzymuja rolke 23 w styku z pasem 9.W linji prostej jakby na przedluzeniu walu 15 znajduje sie drugi wal 25 osadzo¬ ny w lozyskach 26 i 27, z których jedno stanowi czesc skladowa skrzynki korbo¬ wej 28, a drugie skrzynki przekladniowej 29. Skrzynka korbowa polaczona jest na stale z wanienka zapomoca podstawy 30 i srub 31 i 32. Skrzynka przekladniowa 29 wsparta jest ruchomo na wystepie 35, któ¬ ry przysrubowany jest sztywno do bocznej scianki wanienki, a z górna czescia tej ostatniej polaczony jest zapomoca wiesza¬ ka 35\ Pomiedzy czesciami 29 i 33 wsta¬ wiona jest rura 36, oslaniajaca wal 25.Ten ostatni udziela napedu wyzymaczce 37 zapomoca sprzegiel 38, 39 i 40 i kól ze¬ batych 41, 42, 43. Sprzegla moga byc na¬ stawiane recznie zapomoca raczki 44 w ten sposób, ze wyzymaczka moze praco¬ wac w pozadanym kierunku i przy dowol- nem polozeniu jej wzgledem wanienki.Wyzymaczke moznia pokrecac wokolo wa¬ lu 25, róznie ustawiajac ja w stosunku do wanienki, przyczem w kazdem polozeniu wyzymaczka ta moze byc umocowana za¬ pomoca znajdujacych sie pod dzialaniem sprezyn zapadek 45 wpadajacych w odpo¬ wiednie wglebienia, znajdujace sie w wy¬ stepie 35.Wanienka 1 jest zwykle kwadratowa i posiada w stosunku do swoich wymiarów poziomych jedynie niewielka glebokosc.Wanienka utworzona jest ze srodkowego odcinka dna 46, czesci pochylej 48, ota¬ czajacej dno 46 i bocznych prostopadle u- stawionych scianek 49. Jednak wanienka moze posiadac i inny ksztalt, jak równiez nie miec czesci pochylej 48. Dla lepszego - 2 —wyjasnienia wynalazku na przykladzie przedstawionym kolo odrzutowe zalozone jest do wanienki. Kolo to wystaje ponad dnem wanienki; jednak moga byc stosowa¬ ne i wszelkie inne sposoby umieszczenia kola, np. umieszczenie sita lub urzadzenia mieszajacego w ten sposób, ze sito zwie¬ sza sie do plynu z pokrywy wanienki* przyczem pochyle scianki wanienki sa od¬ powiednio zmienione, a kierunek przeply¬ wu plynu w wannie odwrotny. Przy takiem urzadzeniu plyn rozpryskuje sie w kie¬ runku promienistym, nazewnatrz, poczem plynie ku dolowi, stamtad zawraca ku srodkowi kola odrzucajacego, plynac ku górze. W formie wykonania przedstawio¬ nej na zalaczonych rysunkach w dnie 46 wanienki 1 znajduje sie pierscieniowy otwór, który zazwyczaj zamkniety jest zapomoca plytki 47 przysrubowanej do dna 46. Odcinek pierscieniowy 48 dna 46 jest nieco skosny. Na plytce 47 umieszczo¬ ne jest kolo odrzutowe 51, urzadzenie u- szczelniajace walu 52 kola odrzutowego, i czesc mechanizmu przekladniowego i ko¬ la. Kolo odrzutowe wykonane jest z meta¬ lu, zwykle z aluminjum, i zasadniczo w widoku zgóry posiada ksztalt okragly, Ko¬ lo sklada sie z pierscieniowatej miseczki 54, której -srodkowa czesc przechodzi la- godnem stalem wklesnieciem w srodkowa czesc 53 o pólkulistym wierzcholku. Kra¬ wedz zewnetrzna miseczki 54 wystaje na¬ zewnatrz ku górze jako krzywizna wklesla 55, przechodzaca ku srodkowi lagodnie W krzywizne miseczkowata 54. Kolo odrzu¬ towe zaopatrzone jest w urzadzenie tlo¬ czace plyn; jeden sposób wykonania tego urzadzenia przedstawiony jest na rysunku.W pewnym odstepie od srodka piasty 53 wystaja ku zewnatrz liczne prostopadle ustawione lopatki, skrzydelka czy plyty 56 o ksztalcie przedstawionym na fig. 4.Górne krawedzie tych lopatek sa nieco nachylone, liczac od zewnatrz ku misecz^ kowatej czesci kola. Lopatki wystaja na¬ zewnatrz. prostopadle z konców krawedzi krzywizny 55 i przechodza ponad misecz¬ kowata czescia 54 i czescia srodkowa ko¬ la, laczac sie nastepnie z boczna plaszczy- zna piasty 53 mniej wiecej w polowie wy* sokosci tej ostatniej. W tern miejscu prze* chodza lopatki w zaokraglona górna czesc piasty, tak ze ta ostatnia nie posiada zad¬ nych lopatek i tworzy u wierzcholka €7 gladka stala pagórkowata krzywizne, Lopatki posiadaja. zewnetrzne krawe¬ dzie dosyc wysokie; tak, ze dobrze zacho* dza do plynnego Osrodka ku srodkowej linji kola odrzutowego, to znaczy ku bocz* nej powierzchni piasty w miejscu przejscia lopatek w piaste, te ostatnie Sa nachylone lub zagiete ku wewnatrz, Jak to przedsta¬ wione jest na fig. 4 lopatki wystaja po¬ nad miseczkowata czescia w ksztalcie wy- puklizny, przyczem górne powierzchnie ich wystaja znacznie ponad te ostatnia, tak, ze wytworzona zostaje powierzchnia wystarczajaca do przenoszenia na wode znacznej sily dzialajacej ku zewnatrz, a stosunkowo umiarkowanej, dzialajacej rów¬ nolegle do osi obrotu kola odrzutowego* Do nadawania wodnie tego kierunku ruchu sluzy nachylona wystajaca ku górze ze¬ wnetrzna krawedz 55 miseczki kolowej.Tak skierowany prad zostaje jeszcze wzmocniony przez pochyle scianki 48 Wa¬ nienki otaczajacej kolo odrzutowe. Naped udzielony wodzie wystarcza do zmuszenia jej do poplyniecia w wanience do saniej góry, tak, jak to jest zaznaczone linjami kreskowanemi na fig. 1. Stamtad kierunek pradu ku wewnatrz i ku dolowi zapobiega przelewaniu sie namydlonej wody. W o- pisanej formie wykonania wynalazku znaj¬ duja sie cztery lopatki; jednak stosownie do zadania moze byc zastosowana kazda inma dowolna ilosc takich lopatek. We¬ wnetrzne wydrazenie piasty 53 z wylotem u wierzcholka 57 posiada ksztalt scietego ostroslupa 58 z wylotem od góry czworo¬ katnym. Wydrazenie to dopasowane jest - 3 -do kwadratowej czesci 59 wydrazonej tak, ze moze byc nasadzane na wal 52 i umo¬ cowane tam zapomoca zatyczki 60. W gór¬ nej czesci tulei 59 znajduje sie pierscie¬ niowy rowek 61, w który przed osadza¬ niem kola odrzutowego na tuleje 59 za- klada sie sprezynujacy pierscien1 62, któ¬ ry po rozprezeniu sie zapada sie* w pier¬ scieniowy rowek 63, znajdujacy sie w wierzcholku 57 piasty 53. Górny koniec 64 tulei 59 jest czworokatny, dzieki czemu pasuje do otworu w wierzcholku 57 posia¬ dajacego ten sam ksztalt. Dolny koniec wydrazenia 58 moze posiadac — o ile to jest pozadane —¦ wglebienia, do których wchodza konce zatyczki 60. Rózne czesci kola odrzutowego, a mianowicie czesc wierzcholkowa, miseczka, czesc lopatkowa i graniastoslupowa piasta, sa odlane ra¬ zem w calosci. Opisany sposób wykonania sluzy jedynie do objasnienia wynalazku; jest jednak zrozumialem, ze kolo odrzuto¬ we moze zwiesizac sie od góry wanienki z jej pokrywy lub podobnej czesci.Wal 52 polaczony jest na stale z ko¬ lem zebatem 65 zapomoca klina 66 i osa¬ dzony jest w lozyskach 67 i 68, znajduja¬ cych sie w plytce 47 wzglednie w podsta¬ wie 69, przysrubowanej do tej plytki. Mi¬ seczki 70, 71 tych lozysk wykonane sa z miedzi lub bronzu. Kolo zebate 65 umie¬ szczone jest na wale pomiedzy lozyskami 67 i 68. Sruby zaciskowe przytrzymuja podstawe 69 w ten! sposób, ze kolo 65 nie posiada zadnego luzu wzdluz walu, moze jedynie obracac sie swobodnie na tym ostatnim w jednym lub w przeciwnym kie¬ runku. Dolny koniec walu 52 zaopatrzony jest w smarownice 72, z której smary prze¬ chodza na plaszczyzny nosne miedzy wa¬ lem 52 i panewkami 70. i 71 przez kanaliki 73, 74 i 75 Podstawa 59 posiada ramie 76 na którem umieszczony jest drazek zeba¬ ty 77 luzno przesuwany w jedna lub druga strone, i wspólpracujacy z kolem zebatem 65; drugi koniec 81 tego drazka polaczony jest przegubowo z czopem korbowym 78, polaczonym z ramionami korby 79 i 80, u- mocowanemi na koncach walów 15 i 25.Drazek 77 moze byc dowolnie wlacza¬ ny lub wylaczany z kola zebatego 65. Po¬ wyzsza czynnosc daje sie osiagnac zapo¬ moca urzadzenia nastawczego, przedsta¬ wionego na fig. 3. Na koncu ramienia 76 znajduje sie dzwignia katowa 83, zaopa¬ trzona na jednym koncu w rolke 84, sty¬ kajaca sie z tylna powierzchnia drazka 77 i która na drugim koncu posiada otwór, w który wchodzi .zakrzywiony koniec drazka 85, polaczonego w ten sposób przegubowo z dzwignia 83 i ramieniem 86. Ramie osa¬ dzone jest sztywno na prostopadlym wale 87 obracajacym sie w lozyskach 88 i 89, z których jedno znajduje sie w podporze 2, a drugie w bocznej sciance wanienki 1 (fig. 3 ii). Na górnym koncu tego walu osadzona jest raczka 90, zapomoca której dzwignia 83 za posrednictwem drazka 85, ramienia 86 i walu 87 moze byc docisnieta do drazka zebatego 77, zmuszajac ten o- statni do zazebienia sie z kolem zebatem 65. Z jednym koncem drazka zebatego 77 i z czescia stala maszyny, np. z jej pod¬ pora 2, polaczona jest sprezyna 91, która sluzy do samoczynnego wylaczania drazka 77 z kola 65 i utrzymywania w oddaleniu od tych czesci w chwili, gdy raczka 90 zostanie przestawiona dla wylaczania dzwigni 83; urzadzenie to sluzy do pu¬ szczania w ruch kola odrzutowego lub obracania go. Sprezyna 91 stale odciaga drazek od kola i dociska go do rolki 84.Dzieki temu, drazek zazebia sie tylko wte¬ dy z kolem zebatem, gdy dzwignia 83 i rolka 84 zostana tak przestawione, ze zmu¬ szaja drazek do przejscia w polozenie za¬ czepu. Obrót korb 79, 80 powoduje zapo¬ moca ramienia 78, ruch tam i zpowrotem drazka zebatego i to niezaleznie od tego, czy drazek jest zazebiony z kolem zeba¬ tem, czy tez nie. Z chwila gdy zeby drazka zazebia sie z zebami kola 65, wówczas to _ 4 __ostatnie, a wiec i kolo odrzutowe obracaja sie z wciaz zmieniajacym sie kierunkiem obrotów. , W celu uszczelnienia walu kola odrzu¬ towego 52 plytka 47 i podstawa 68 zaopa¬ trzone sa w komory polaczone pomiedzy soba, w komorach tych umieszczony jest materjal uszczelniajacy 92, wytworzony z wlókien azbestowych, grafitu i oliwy. Ko¬ mora uszczelniajaca utworzona jest z pierscieniowej czesci ograniczonej z jed¬ nej strony przez lozysko 67 i panewki 70, a z drugiej wkladke pierscieniowa 94 ze skóry, zalozona pomiedzy dolna krawedz 94 tulei 59 a materjal uszczelniajacy, wypelniajacy komore 93. Z komory 93 wychodzi kanal 96 prowadzacy do komo¬ ry przekladniowej 97. Dolny wylot tej o- statniej jest nagwintowany i zasrubowany trzpieniem 99, i którego zewnetrzny koniec posiada skrzydelka 100, sluzace dla u- chwytu reka. Przekrecajac trzpien i wkre¬ cajac go do komory 97 przetlacza sie ma¬ se uszczelniajaca 92 wglab tej komory.Masa uszczelniajaca 92 jest nieco pla¬ styczna i gesta tak, ze nacisk wywierany na nia przez wkrecenie trzpienia prze¬ kladniowego do komory 97 powoduje prze- tloczenie masy poprzez kanal 96 do ko¬ mory 93, wypelniajac te ostatnia calko¬ wicie. W ten sposób daje sie latwo wyrów¬ nac straty masy uszczelniajacej, powodo¬ wane przez zuzycie, wyciekanie z powodu nieszczelnosci i podobne przyczyny. W powyzszy sposób zapobiega sie przedo¬ stawaniu sie wody, czy tez innego plynu czyszczacego z wanienki do szczelin wo¬ kól walu 52.Wanienka od góry przykryta jest zwy¬ kle pokrywa 101, osadzona na zawiasach, przyczem zawiasy 102 znajduja sie z jed¬ nej strony pokrywy, a z drugiej umie¬ szczony jest uchwyt 103.Z jednej strony wanienki umocowane jest urzadzenie do wlewania plynnego my¬ dla. Urzadzenie to sklada sie ze zbior¬ niczka 104, napelnionego stosunkowo du¬ zym zapasem mydla i przymocowanego do scianki 48 srubami 105. Zbiorniczek za¬ opatrzony jest w pompe 106, wykonana w ten sposób, ze przy podciagnieciu do góry drazka tlokowego 107 do pompy za¬ ssany zostaje ze zbiorniczka nadmiar plyn¬ nego mydla, zas przy zepchnieciu do dolu drazka 107 nadmiar ten zostaje wtrysniety przez wylot 108 do wanienki 1. Wylot 108 jest tak umieszczony, ze mydlo zostaje wtryskiwane w kierunku ruchu bielizny i plynu znajdujacych ssie w wanience w cza* sie prania. PL