Przedmiotem wynalazku jest dzielony korbowód z centrowanym lozyskiem.Niezbedny dla montazu znanego korbowodu na czopach lozyskowych walu wykorbionego jest po¬ dzial korbowodu na dolnym lbie korbowodowym wymagajacym centrowania obydwu czesci korbo¬ wodu. Z reguly realizowane jest centrowanie przez zastosowanie srub pasowanych lub za pomoca pier¬ scieni oporowych i czesci pasowanych wzgledem wybran w górnej i dolnej czesci uzyskiwanych na drodze obróbki skrawaniem.Zastosowanie srub pasowanych wymaga bardzo waskiej tolerancji rozstawienia srub. mocujacych, co wyklucza jakikolwiek luz. Z kolei, centrowanie przy pomocy wspólosiowych wybran wzglednie pierscieni oporowych i czesci pasowanych dopuszcza do prze¬ krecania obydwu czesci korbowodu w granicach okreslonych luzem polaczen srubowych, a co moze byc organiczpne jedynie przez wbudowanie tulei lozyskowych.Opisane elementy centrujace moga byc stosowane w przypadku spotykanych z reguly korbowodów, a takze w przypadku korbowodów odlewanych cis- nieniowo, jedynie przy zastosowaniu obróbki me¬ chanicznej, co oznacza wzglednie wysoka zwyzke kosztów wytwarzania.Znane sa rózne metody centrowania lozysk dzie¬ lonych korbowodów, miedzy innymi: znany jest z opisu patentowego RFN nr DE.PS 475197 korbowód, w którym lozysko i pokrywa lozyskowa dopasowane 10 15 20 25 sa do siebie przy pomocy uzebienia, które zabezpie¬ cza uklad polówek lozyska (pólpanewek) przed przesuwaniem sie i obrotem wzgledem siebie.W wyniku istniejacych w uzebieniu tolerancji wy¬ konania jest jednak mozliwe pewne niewielkie prze¬ suniecie w kierunku wzdluznym tego uzebienia, dlatego tez otwory dla srub mocujacych obydwie polówki lozyska musza przejac zadanie ich centro¬ wania. Poza tym, podczas obróbki otworu lozysko¬ wego korbowodu, moze nastapic przesuniecie jego osi wzgledem osi otworów pod suby mocujace, stad przy koncowym montazu przypadkowe obrócenie polówek lozyska wzgledem siebie o 180° moze do¬ prowadzic do zniszczenia lozyska. Polaczenie za po¬ moca zebatki nie zabezpiecza jednak przez docisk przed plastycznym odksztalceniem sie, stad przy skladaniu polówek w celu wiercenia otworu lozy¬ ska, jak tez przy montazu koncowym podczas do¬ ciagania srub mocujacych do obydwu polówek lozy¬ skowych musi byc przylozony jeden i ten sam mo¬ ment obrotowy. W przeciwnym wypadku wystapi¬ laby owalnosc stanowiaca niedokladnosc ksztaltu otworu.W opisie patentowym USA nr US-PS 2731314 przedstawiony jest korbowód z ulepszonym ulozy- skowaniem sworznia tlokowego, zwlaszcza eliminu¬ jacym szmery i drgania oraz zmieniajace zuzycie.Natomiast w opisie patentowym US-PS 2652297 przedstawione jest polaczenie obrotowe pomiedzy dwoma elementami maszyn za posrednictwem dwu- 124 145124 3 czesciowego lozyska. Istota tego rozwiazania jest ysape^mieiue dokladnego ustawienia polaczonych ele- jnpeijit^w^ju^wzglecSuiijacych wielkosc przenoszonych [sil przez odpowiedriia konstrukcje elementów lacza¬ cych i dobór rodzaju materialu w zaleznosci od 5 L. -'frfejfiloHy A fcof&pfopd z centrowanym lozyskiem i dolnym lbem korbowodowym rozdzielonym na dwie polówki lozyskowe, zas powierzchnie podzialu lbów korbowodowych posiadaja elementy centrujace, któ- 1(* re na jednej czesci korbowodu wykonane sa w po¬ staci stozkowych zeber, a na drugiej czesci korbo¬ wodu stanowia przebiegajace stozkowo powierzchnie boczne w postaci przylegajacych do zeber gniazd.Dzielony korbowód wedlug wynalazku posiada 15 zarówno odlane stozkowe zebra o grubosci pozwala¬ jacej na ich elastyczne odksztalcenie jak i stozkowo przebiegajace powierzchnie boczne w postaci gniazd oraz zebra wraz z gniazdem jednej skreconej sruba strony obydwóch czesci korbowodu usytuowane 20 wspólosiowo wzgledem punktu przeciecia pionowej oraz poziomej osi srodkowej otworu polaczenia sru¬ bowego, a usytuowane dokola zewnetrznej srednicy tego otworu polaczenia srubowego górnej lub dolnej czesci, przy czym uklad zeber iodpowiadajaca im 25 powierzchnia boczna w postaci gniazda drugiej strony skreconej sruba obydwóch czesci korbowodu usytuowana równolegle do poziomej osi srodkowej otworu polaczenia srubowego górnej lub dolnej czesci. 30 Stozkowe powierzchnie boczne w postaci gniazd zmontowane sa z korbowodem zas górny, czesciowy obszar stozkowych zeber stanowia polaczenia lekko wtlaczanego z gniazdami. ; W zakresie oszczednosci w kosztach wytwarzania, 35 zadanie jest rozwiazane przez-jednoczesne ksztal¬ towanie elementów centrujacych podczas wytwarza¬ nia obydwu czesci korbowodu na drodze odlewania cisnieniowego. Optymalne ustalenie obydwu czesci korbowodu na wszystkich plaszczyznach jest uzy- 40 skiwane przez stozkowe i sprezyste uksztaltowanie elementów centrujacych, jak równiez przez centro¬ wanie obydwu miejsc centrowanych, co uniemozli¬ wia przekrecenie czesci górnej wzgledem czesci dol¬ nej, tzn. przestawienie polówek lozyska, a co z kolei 45 pozwala na rezygnacje ze stosowania tulei lozy¬ skowych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiono na fig. 1 dzielony korbowód skrecony sru- 50 barni, fig. 2 — korbowód w przekroju podluznym „A — A" z fig. I centrowany z jednej strony, fig. 3 — korbowód w przekroju podluznym „C — C" z fig. 1 centrowany z drugiej strony, fig. 4 — korbo¬ wód w przekroju poprzecznym „B — B" z fig. 1 55 przez obydwa centrowania, fig. 5 — szczegól cen¬ trowania korbowodu w przekroju „A — A" z fig. 1, fig. 6 — szczegól centrowania korbwodu w przekro¬ ju „C — C" z fig. 1.Przedstawiony na fig. 1 korbowód 1 sklada sie *° z górnej czesci korbowodu 2 i z dolnej czesci kor¬ bowodu 3, które sa skrecone srubami 4. Polówki otworu 5 i 6 tworza lozysko korbowodu, a górny niedzielony otwór 7 stanowi lozysko dla czopu tloka.Na figurach 2, 4 i 5 przedstawiono szczegól cen- 65 145 4 trwania jednego polaczenia srubowego korbowodu, który sie sklada z przebiegajacych wokól punktu przeciecia osi X i Y i nadlanych na zewnetrzna srednice otworu 8a w dolnej czesci korbowodu 3 cienkosciennych, uksztatlowanych stozkowo zeber 9, które przy skrecaniu czesci górnej i dolnej .2, 3 zo¬ staja polaczone na lekki wcisk z odpowiednio stoz¬ kowo uksztaltowanymi powierzchniami w postaci gniazd 10 w górnej czesci 2. Zebra 9 zostaja przy tym sprezyscie wygiete, przy czym dla okreslenia wytrzymalosci, mozna przyjac, ze czynna dlugosc 1, zeber 9 dziala jak jednostronnie zamocowany dzwi¬ gar.Centrowanie zeber 9 i gniazd 10 pozwala na prze¬ krecenie obydwu czesci 2 i 3 wokól osi Z. Dla zwe¬ zenia swobody przekrecania, drugie polaczenie sru¬ bowe korbowodu 1 zostaje ustalone tak, jak to po¬ kazano na fig. 3, 4 i 6, przez nadlane na dolna czesc 3, równolegle do osi Y, cienkoscienne, przebiegajace takze stozkowo zebra 11, które przy skrecaniu cze¬ sci górnej i dolnej 2, 3 zostaja polaczone na lekki wcisk z odpowiednia przebiegajaca stozkowo po¬ wierzchnia w postaci gniazd 12 w górnej czesci 2 Równiez i w tym centrowaniu, zebra 11 zostaja wy¬ giete sprezyscie, przy czym i w tym przypadku dla okreslenia wytrzymalosci mozna przyjac, ze czynna dlugosc li zeber 11 dziala jak jednostronnie zamo¬ cowany dzwigar.Powyzszy sposób centrowania dopuszcza duza to¬ lerancje rozstawienia L obydwu srub mocujacych 4 wzgledem przewidzianych dla tych srub otworów 8a i 8b.Ponadto ten sposób centrowania moze byc stoso¬ wany wszedzie tam, gdzie odlewane cisnieniowo czesci musza byc bezluzowo pasowane np. przy cen¬ trowaniu skrzyn korbowodowych, których powierz¬ chnie rozdzielajace leza w plaszczyznie osi walu korbowego.Zastrzezenia patentowe 1. Dzielony korbowód z centrowanym lozyskiem i dolnym lbem korbowodowym rozdzielonym na dwie polówki lozyskowe, zas powierzchnie podzialu lbów korbowodowych posiadaja elementy centru¬ jace, które na jednej czesci korbowodu wykonane sa w postaci stozkowych zeber, a na drugiej czesci korbowodu stanowia przebiegajace stozkowo po¬ wierzchnie boczne w postaci przylegajacych do zeber gniazd, znamienny tym, ze ma zarówno odlane ze¬ bra (9, 11) o grubosci pozwalajacej na ich elastyczne odksztalcenie jak i stozkowo przebiegajace powierz¬ chnie boczne w postaci gniazd (10, 12) oraz zebra (9) wraz z gniazdem (10) jednej skreconej sruba strony obydwóch czesci (2, 3) korbowodu usytuowane wspólosiowo wzgledem punktu przeciecia pionowej oraz poziomej osi srodkowej (X, Y) otworu (8a) po¬ laczenia srubowego a usytuowane dokola zewne¬ trznej srednicy tego otworu, polaczenia srubowego górnej lub dolnej czesci (2 lub 3), przy czym uklad zeber (11) i odpowiadajaca im powierzchnia boczna w postaci gniazda (12) drugiej strony skreconej sruba obydwóch czesci (2, 3) korbowodu usytuowa¬ na równolegle do poziomej osi srodkowej (Y) two¬ ru (8b) polaczenia srubowego górnej lub dolnej cze¬ sci (2 lub 3).124 145 2. Dzielony korbowód wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze stozkowe powierzchnie boczne w postaci gniazd (10, 12) zmontowane sa z korbowodem (1) zas górny, czesciowy obszar stozkowych zeber (9, 11) stanowia polaczenia lekko wtlaczane z gniazda¬ mi (10, 12).A-A mi \ floi Ba *b - mA124 145 ZGK 1359/1110/84 — 95 egz.Cena zl 100,— PL PL PL