Przedmiotem wynalazku jest wytaczadlo do ob¬ róbki otworów oraz powierzchni prostopadlych do tych otworów w elementach maszyn.W przypadku koniecznosci wytaczania otworów i obróbki plaszczyzn prostopadlych do tych otwo¬ rów (tak zwanego planowania), na przyklad otwo¬ rów lozysk glównych i plaszczyzn prostopadlych do otworów lozysk glównych w kadlubach silników spalinowych, stosowano dotychczas do tego celu dwie obrabiarki, mianowicie na jednej obrabiarce wytaczano otwory za pomoca wytaczadla zaopatrzo¬ nego w noze wytaczajace, natomiast na drugiej wy¬ konywano planowanie plaszczyzn prostopadlych do wymienionych otworów.W celu skrócenia czasu obróbki a takze wyelimi¬ nowania z procesu produkcyjnego jednej obrabiar¬ ki opracowano wytaczadlo umozliwiajace wytacza¬ nie otworów oraz planowanie powierzchni prosto¬ padlych do tych otworów na jednej obrabiarce.Zgodnie z wynalazkiem, wytaczadlo zawiera ze¬ spól planujacy, skladajacy sie z nozy i oprawek no¬ zowych, który sprzezony jest z dragiem umieszczo¬ nym w. osiowym otworze wykonanym w korpusie wytaczadla, a ponadto zaopatrzone jest w mecha¬ nizm zatrzaskowy sluzacy do powtarzalnego lacze¬ nia draga z jednostka posuwowa obrabiarki.Zespól planujacy sprzezony jest z dragiem za po¬ srednictwem mechanizmu zebatkowego, który two¬ rza uzebienia wykonane na oprawkach nozowych i na wspólpracujacym z nimi koncu draga. Mecha¬ nizm zatrzaskowy usytuowany jest przy koncu wy¬ taczadla przeciwnym, niz koniec mocowany do wrzeciona obrabiarki.W porównaniu do opisanego wyzej znanego spo- 5 sobu obróbki otworów i powierzchni prostopadlych do tych otworów, zastosowanie wytaczadla wedlug wynalazku umozliwia znaczne skrócenie czasu ob¬ róbki wskutek wyeliminowania z cyklu produkcyj¬ nego jednej obrabiarki, przez co unika sie koniecz- 10 nosci. mocowania obrabianego przedmiotu na dwóch obrabiarkach.Wytaczadlo wedlug wynalazku jest schematycz¬ nie przedstawione w przykladzie wykonania na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia wytaczadlo 15 zainstalowane na obrabiarce, a fig. 2 — szczegól pokazujacy w przekroju podluznym mechanizm za¬ trzaskowy. Na fig. 1 zaznaczono równiez linia prze¬ rywana obrabiany przedmiot.Jak uwidoczniono na fig. 1 rysunku, zaopatrzone 20 w noze wytaczajace 2 wytaczadlo zawiera równiez zespól planujacy, skladajacy sie z nozy 3 i oprawek nozowych 4, oraz drag 5, który umieszczony jest w osiowym otworze 6 wykonanym w korpusie 1 wy¬ taczadla. Drag 5 sprzezony jest z zespolem planu- 25 jacym 3, 4 za posrednictwem mechanizmu zebatko¬ wego, który tworza uzebienia wykonane na opraw¬ kach nozowych 4 i na wspólpracujacym z nimi kon¬ cu draga 5. Przy koncu wytaczadla przeciwnym, niz koniec mocowany za pomoca kolnierza 19 do wrze- 30 ciona 20 obrabiarki 9, znajduje sie mechanizm za- 123 7373 123 737 4 trzaskowy, sluzacy do powtarzalnego laczenia dra¬ ga 5 z popychaczam 7 usytuowanej na obrabiarce 9 jednostki posuwowej 8, która stanowic moze na przyklad cylinder hydrauliczny.Przedstawiony szczególowo'na fig. 2 mechanizm zatrzaskowy posiada kolek 11 umieszczony w osio¬ wym nieprzelotowym otworze 12 wykonanym w dragu 5 od strony popychacza 7 jednostki posuwo¬ wej 8. W otworze 12 umieszczona jest równiez spre¬ zyna 13 oparta z jednej strony o kolek 11, a z dru¬ giej strony o dno otworu 12. Koniec draga 5 z otwo¬ rem 12 ma na obwodzie promieniowe przelotowe otwory 15 w których umieszczone sa kulki 16. Po¬ nadto otwór 6 w korpusie 1 wytaczadla posiada od strony jednostki posuwowej 8 wytoczenie 21.Obrotowy ruch wytaczadla uzyskiwany jest z, wrzeciennika 10 obrabiarki 9, a ruch wysuwu oprawek nozowych 4 z jednostki posuwowej 8 za posrednictwem popychacza 7 dzialajacego na drag 5 poprzez lozysko oporowe 18 osadzone na konców¬ ce 14 popychacza 7. Polaczenie popychacza 7 z dra¬ giem 5 oraz wysuw oprawek nozowych 4 nastepuje wskutek ruchu popychacza 7 w kierunku oznaczo¬ nym na rysunku strzalka. Podczas tego ruchu kon¬ cówka 14 popychacza 7 wchodzi w otwór 12 w dra¬ gu 5 przesuwajac oparty na sprezynie 13 kolek 11 do polozenia (pokazanego na rysunku), w którym lozysko oporowe 18 oprze sie o czolo draga 5 a kul¬ ki 16 wpadna w irowek 17 wykonany na obwodzie koncówki 14 popychacza 7. Dalszy ruch popychacza 7 powoduje posuw draga 5 i poprzez mechanizm zebatkowy wysuw oprawek nozowych 4.Powrót oprawek nozowych 4 do pozycji wyjscio¬ wej i rozlaczenie pppychaoza 7 z dragiem 5 naste¬ puje wskutek rubhu powrotnego popychacza 7, to jest w kierunku przeciwnym niz oznaczony na ry¬ sunku strzalka.Podczas ruchu powrotnego popychacz 7 ciagnie' drag 5 poprzez kulki 16, znajdujace sie w otworach 15 draga 5 i lezace w rowku 17 na koncówce 14 popychacza 7, do polozenia (pokazanego na rysun¬ ku), w którym kulki 16 dojda do wytoczenia 21 umozliwiajacego wysuniecie sie kulek 16 z rowka 17. Podczas dalszego ruchu powrotnego popychacza 7, pomiedzy kulki 16 w miejsce koncówki 14 popy¬ chacza 7, przesuwa sie popychany przez sprezyne 13 kolek 11, podtrzymujacy kulki 16 po rozlacze¬ niu popychacza 7 z dragiem 5 wytaczadla.Zastrzezenia patentowe 1. Wytaczadlo do obróbki otworów i powierzchni prostopadlych do tych otworów, wyposazone w no¬ ze wytaczajace, znamienne tym, ze zawiera zespól planujacy, skladajacy sie z nozy (3) i oprawek no¬ zowych (4), który sprzezony jest z dragiem (5) umieszczonym w osiowyni otworze (6) wykonanym w korpusie (1) wytaczadla, a ponadto zaopatrzone jest w mechanizm zatrzaskowy (11, 12, 13, 15, 16, 21), sluzacy do powtarzalnego laczenia draga (5) z jed¬ nostka posuwowa (8) obrabiarki (9). 2. Wytaczadlo wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zespól planujacy (3, 4) sprzezony jest z dragiem (5) za posrednictwem mechanizmu zebatkowego, który tworza uzebienia wykonane na oprawkach nozowych (4) i na wspólpracujacym z nimi koncu draga (5). 3. Wytaczadlo wedlug zastrz. 1, albo 2, znamien¬ ne tym, ze mechanizm zatrzaskowy (11, 12, 13, 15, 16, 21) usytuowany jest przy koncu wytaczadla przeciwnym, niz (koniec mocowany do wrzeciona (20 obrabiarki (9). 10 15 20 25 30123 737 8 7 Fig. i «L 44_ 45 46 44 42 tf Figi PL