Przedmiotem wynalazku jest filtr adaptacyjny, zawierajacy filtr sterowany o regulowanej czesto¬ tliwosci odcinania, którego wejscie i wyjscie sa polaczone z wejsciem i wyjsciem filtru adaptacyj¬ nego i którego wyjscie jest polaczone, z wejsciem detektora amplitudy, którego wyjscie jest dolaczo¬ ne do wejscia sterujacego filtru sterowanego. Zgod¬ nie z wynalazkiem filtr adaptacyjny zawiera po¬ laczone szeregowo sumator algebraiczny, przezna¬ czony do ksztaltowania sygnalu sterujacego, filtr wazacy, przeznaczony do przeksztalcania widma sterujacego, ogranicznik, ograniczajacy z dolu, ustalajacy poziom progowy obnizenia szumu oraz blok korekcji czestotliwosci sygnalu sterujacego.Przy czym jedno z wejsc sumatora algebraicznego jest polaczone z wejsciem filtru sterowanego, dru¬ gie wejscie sumatora algebraicznego jest dolaczo¬ ne do wyjscia filtru sterowanego, a wyjscie blo¬ ku korekcji czestotliwosci jest dolaczone do wej¬ scia detektora amplitudy. ^ Korzystnym jest, gdy7 miedzy wejsciem ogranicz¬ nika ograniczajacego z dolu a wejscieim filtru adaptacyjnego wlaczony jest filtr niesterowany, którego pasmo przepuszczania jest równe zakreso¬ wi czestotliwosci, zajmowanemu przez widmo syg¬ nalu uzytecznego.Korzystnym jest przy tym, gdy filtr niesterowa¬ ny, którego pasmo przepuszcz-ania jest równe za¬ kresowi czestotliwosci, zajmowanemu przez widmo sygnalu uzytecznego jest wlaczony miedzy jednym z wejsc sumatora algebraicznego, przeznaczonego do ksztaltowania sygnalu sterujacego a wejsciem - filtru adaptacyjnego.Korzystnym jest równiez, gdy filtr niesterowa¬ ny, którego pasmo przepuszczania jest równe za¬ kresowi czestotliwosci, zajmowanemu przez widmo sygnalu uzytecznego jest wlaczony miedzy wej¬ sciem sumatora algebraicznego, przeznaczonego do ksztaltowania sygnalu sterujacego a wejsciem filt¬ ru wazacego, ^przeznaczonego do przeksztalcania widma sygnalu sterujacego.Przy tym blok korekcji czestotliwosci sygnalu sterujacego stanowi obwód calkujacy, a filtr ste¬ rowany jest filtrem górnoprzepustowym.Korzystnym jest poza tym, gdy blok korekcji czestotliwosci sygnalu sterujacego stanowi obwód rózniczkujacy, a filtr sterowany jest filtrem dolno- przepustowym.Takie rozwiazanie techniczne pozwala regulowac czestotliwosc odcinania filtru • sterowanego w za¬ leznosci od czestotliwosci granicznej skladowych uzytecznych sygnalu wejsciowego. Przy tym pasmo przepuszczania filtru adaptacyjnego bedzie tym szersze czym wieksza jest czestotliwosc graniczna skladowych sygnalu, przekraczajacych poziom pro¬ gowy. Natomiast przy braku, na przyklad, sklado¬ wych wielkiej czestotliwosci sygnalu, pasmo prze¬ puszczania filtru adaptacyjnego jest wezsze zarów¬ no przy niskim poziomie skladowych o sredniej czestotliwosci, .jak i przy wysokim ich poziomie.' W ten sposób zwieksza sie dokladnosc regulacji czestotliwosci odcinania, dzieki czemu zwieksza sie skutecznosc dzialania systemów, przeznaczonych do obnizania szumu, zawierajacych dany filtr adaptacyjny i zmniejsza sie slyszalnosc modula- 65 cji szumowej.5 ' Korzystnym jest, gdy filtr adaptacyjny zawiera niesterowany filtr o pasmie przepuszczania, rów¬ nym maksymalnemu pasmu przepuszczania filtru sterowanego, którego to filtru niesterowanego wejscie .jest polaczone z wejsciem filtru adapta¬ cyjnego, a wyjscie — z wejsciem ogranicznika, ograniczajacego od dolu, wówczas zapobiega sie przedostawaniu sie do wejscia sterujacego filtru sterowanego skladowych sygnalu wejsciowego, któ¬ rych czestotliwosci mieszcza sie poza granicami czestotliwosciowego zakresu roboczego. W ten spo¬ sób zapobiega sie mozliwosci ksztaltowania falszy¬ wego sygnalu sterujacego.Gdy w filtrze adaptacyjnym wejscie filtru nie¬ sterowanego jest dolaczone do wejscia filtru ste¬ rowanego, a wyjscie — do jednego z wejsc suma¬ tora algebraicznego, wówczas otrzymuje sde na wyjsciu sumatora algebraicznego maksymalne 'wy¬ tlumienie skladowych sygnalu wejsciowego, miesz¬ czacych sie w pasmie przepuszczania filtru stero¬ wanego. Jest to mozliwe przy dokladnym dopaso¬ waniu charakterystyk amplitudowo-czestotliwoscio- wych i fazowo-czestotliwosciowych filtrów stero¬ wanego i niesterowanego przy przestrajaniu czesto¬ tliwosci odcinania filtru sterowanego do czestotli¬ wosci granicznej zakresu roboczego.Gdy w filtrze adaptacyjnym filtr niesterowany ma wejscie, dolaczone do wyjscia sumatora alge¬ braicznego, a wyjscie — do wejscia filtru wazace¬ go, wówczas zapewnia sie mozliwosc realizacji filt¬ ru niesterowanego o bardziej stromych spadkach charakterystyki amplitudowo-czestotliwosciowej po¬ za pasmem przepuszczania, a przez to zapewnia sie mozliwosc bardziej skutecznego zapobiegania przedostawaniu sie do wejscia sterujacego filtru skladowych sygnalu, znajdujacych sie poza grani¬ cami czestotliwosciowego zakresu roboczego. Przy tym charakterystyka fazowa filtru niesterowanego w*pasmie przepuszczania moze byc dowolna.Gdy iw filtrze adaptacyjnym blok 'kodekcji cze¬ stotliwosciowej sygnalu sterujacego jest zrealizo¬ wany w postaci obwodu calkujacego, a filtr stero¬ wany — w postaci filtru gómoprzepustowego, prze¬ puszczajacego górne czestotliwosci zakresu robo- ~ czego, wówczas zapewnia sie zmniejszenie szkodli¬ wych niezamaskowanych niskoczesitotliwosciowych skladowych szumowych w pasimie czestotliwosci akustycznych.Gdy w filtrze adaptacyjnym blok korekcji cze¬ stotliwosciowej jest zrealizowany w postaci ukladu rózniczkujacego, a filtr sterowany — w postaci filtru dolnopfzepustowego, wówczas zapewnia sie zmniejszenie szkodliwych niezamasJkowanych wy- sokoczestotliwosciowych skladowych szumowych w pasmie czestotliwosci Akustycznych.Istota wynalazku w przykladzie wykonania, jest uwidoczniona na rysunku, na którym fig. .1 przed-, stawia schemat blokowy filtru adaptacyjnego we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — czesc schematu bloko¬ wego filtru adaptacyjnego wedlug wynalazku, za¬ pewniajacego mozliwosc otrzymania na wyjsciu sumatora algebraicznego maksymalnego wytlumie¬ nia skladowych sygnalu wejsciowego, fig. 3 — czesc schematu blokowego filtru adaptacyjnego wedlug Wynalazku, zapewniajacego wyeliminowanie mozli- wosci ksztaltowania falszywego sygnalu sterujace-* , go przy dowolnej charakterystyce fazowej filtru (niesterowanego w jego pasmie przepuszczania, a fig. 4 przedstawia schemat ideowy przykladu re- 5 alizacji filtru adaptacyjnego wedlug wynalazku, zapewniajacego wytlumienie skladowych szumo¬ wych wielkiej czestotliwosci.Filtr adaptacyjny (fig. 1) zawiera filtr sterowa¬ ny 1 o regulowanej czestotliwosci odcinania, który io jest przeznaczony do zmiany pasma przepuszczania filtru adaptacyjnego. Wejscie 2 filtru sterowanego 1 jest polaczone z wejsciem 3 filtru adaptacyjne¬ go. Wyjscie 4 filtru sterowanego 1 jest polaczone z wyjsciem 5 filtru adaptacyjnego. Wejscie 2 filt- 15 ru sterowanego 1 równiez jest polaczone z wej¬ sciem 6 sumatora algebraicznego 7. Do wejscia 8 sumatora algebraicznego 7 dolaczone jest wyjscie ,4 filtru sterowanego 1.Sumator algebraiczny 7 przeznaczony jest do ' 20 ksztaltowania sygnalu sterujacego, zajmujacego pasmo czestotliwosci, równe róznicy pasma czesto¬ tliwosci sygnalu wejsciowego i pasma czestotliwo¬ sci sygnalu wyjsciowego filtru sterowanego 1, po¬ przez odejmowanie z sygnalu wejsciowego sklado- 25 wyoh, mieszczacych sie w pasmie przepuszczania filtru sterowanego 1.Wyjscie sumatora algebraicznego 7 jest dolaczone do wejscia filtru wazacego 9, przeznaczonego do ksztaltowania sygnalu sterujacego z uwzglednie- 30 niem zmiany zdolnosci postrzegania dzwieków przez czlowieka w zaleznosci od czestotliwosci syg¬ nalu akustycznego.Filtr wazacy 9 moze byc wykonany w postaci równolegle polaczonych filtrów pasmowych o. re- 35 gulowanym wspólczynniku przenoszenia (tlumie¬ nia) ~ celem zapewnienia mozliwosci regulacji je- - go charakterystyki amplitudowo-czestotliwosciowej.Wyjscie filtru wazacego 9 jest polaczone z wej¬ sciem ogranicznika 10, ograniczajacego z dolu, któ- 40 rego poziom ograniczenia okresla próg obnizenia szumu filtru adaptacyjnego.Wyjscie ogranicznika 10, ograniczajacego z dolu, jest polaczone z wejsciem bloku 11 korekcji cze¬ stotliwosci sygnalu sterujacego, zapewniajacego 45 zmiane poziomu sygnalu sterujacego na wejsciu sterujacym 12 filtru sterowanego 1 w zaleznosci od jego czestotliwosci.Wyjscie bloku 11 korekcji czestotliwosciowej syg-' nalu sterujacego jest polaczone z wejsciem detek- 50 tora amplitudy 13, którego wyjscie jest dolaczone do wejscia sterujacego 12 filtru sterowanego 1. De¬ tektor amplitudy 13 jest przeznaczony do prosto¬ wania sygnalu sterujacego, doprowadzanego do je¬ go wejscia z wyjscia bloku 11 korekcji czestotli¬ wosci sygnalu sterujacego. iNa figurze 2 przedstawiona jest czesc isehematu blokowego przykladu wykonania filtru adaptacyj¬ nego, pozwalajacego otrzymac na wyjsciu sumato¬ ra algebraicznego maksymalne wytlumienie skla¬ dowych sygnalu wejsciowego. Przy tym wejscie filtru niesterowanego 14 jest polaczone z wejsciem 2 filtru sterowanego 1, a jego wyjscie — z wej¬ sciem 6 sumatora algebraicznego 7.Na figurze 3 przedstawiona jest czesc schematu 65 blokowego przykladu wykonania filtru adaptacyj-123 398 8 nego, pozwalajacego usunac mozliwosc ksztaltowa¬ nia ^ falszywego sygnalu sterujacego przy dowolnej charaikterysityfie fazowej filtru niesterowanego w jego pasmie przepuszczania. Przy tym weijiscie filtru niesterowanego 14 jest dolaczone do wyjscia g sumatora algebraicznego 7, a wyjscie filtru nieste¬ rowanego 14 jest dolaczone do wejscia filtru wa¬ zacego 9.Na figurze 4 przedstawiony jest schemat icteoWy przykladu wykonania filtru adaptacyjnego, pozwac lajacego wytlumiac skladowe wielkiej ezestotliwo- < sci szumu.Filtr adaptacyjny zawiera fUtr sterowany 1 dolnoprzepustowy, wykonany w postaci filtru ak¬ tywnego (czynnego) drugiego rzedu, Elementami u biernymi filtru sa.rezystory 15 i 16 oraz konden¬ satory 17 i 18- Jakp element czynny wykorzystuje sie wzmacniacz operacyjny 19. Rezystory 15 i 16 sa zalaczone szeregowo miedzy wejsciem 3 filtru adaptacyjnego i wejsciem nieodwracajacym 20 wzmacniacza operacyjnego 19. Miedzy punktem po- . laczenia rezystorów 15 i 16 a wyjsciem wzmacnia¬ cza operacyjnego 19, tworzac obwód dodatniego sprzezenia zwrotnego, zalaczony jest kondensator 17. Miedzy wejsciem nieodwracajacym wzmacnia- 25 cza operacyjnego 19, a wspólnym punktem ukladu („ziemia") zalaczony jest kondensator 18. Miedzy wejsciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego 19 i wspólnym punktem ukladu („ziemia") zalaczo¬ ny jest rezystor 20, a miedzy wejsciem odwracaja- 30 cym wzmacniacza operacyjnego 19 a jego wyjsciem zalaczony jest rezystor 21. Stosunek rezystancji re¬ zystorów 21 i 20, tworzacych obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego, okresla wspólczynnik tlu¬ mienia wzmacniacza operacyjnego 19. Miedzy wej- 35 sciem filtru adaptacyjnego i „ziemia" zalaczony jest rezystor 22. Za pomoca szeregowo zalaczonych rezystorów 22, 15 i 16 ustala sie polaryzacje wej¬ scia nieodwracajacego wzmacniacza operacyjnego 19. 40 Równolegle do rezystorów 15 i 16 zalaczone sa v tranzystory polowe 23 i 24. Zródla ^tranzystorów polowych 23 i 21 sa polaczone ze soba i dolaczone do wspólnego punktu polaczenia rezystorów 15 L 13. Dren tranzystora polowego 23 poprzez kon- - 4g ' densator odsprzegajacy 25 jest polaczony z wej¬ sciem 3 filtru adaptacyjnego, a dren tranzystora polowego 24 poprzez kondensator odsprzegajacy 26 jest polaczony z wejsciem nieodwracajacym wzmac¬ niacza operacyjnego 19. Tranzystory polowe 23 i 21 spelniaja funkcje rezystorów sterowanych. Kon¬ densatory odsprzegajace 25 i'26 zapobiegaja prze¬ plywowi pradu stalego przez kanaly tranzystorów polowych 23 i 24,.. dzieki czemu eliminowane sa zaklócenia, wywolywane procesem sterowania.Wyjscie wzmacniacza operacyjnego 19 jest pola¬ czone z wyjsciem 5 filtru adaptacyjnego.Sumator algebraiczny 7 jest zrealizowany z wy¬ korzystaniem wzmacniacza operacyjnego 27, przy czym jego wejscie odwracajace poprzez rezystor 28 ^ jest polaczone z wejsciem 3 filtru adaptacyjnego, a.wejscie nieodwracajace poprzez rezystor 29 jest polaczone z punktem polaczenia rezystorów 15 i 16, stanowiacym wyjscie pierwszego czlonu sterowa¬ nego filtru czynnego 1. Wyjscie wzmacniacza ope- 65 50 55 racyjnego 27 jest polaczone poprzez rezystor 30 z wejsciem odwracajacym, w wejscie nieodwraca¬ jace wzmacniacza operacyjnego 27 jest polaczone poprzez rezystor 31 z „ziemia". Rezystancje rezy¬ storów '28 i 30 sa równe rezystancjom rezystorów 29 i 30 odpowiednio. ~ ¦ ¦ ¦ Tlumienie sumatora algebraicznego okresla sie stosunkiem rezystancji rezystorów 30 i 28. Taki uklad realizuje odejmowanie sygnalów synfazo- wych, doprowadzonych do jego wejsc z wejscia i wyjscia pierwszego czlonu filtru sterowanego 1.Dolaczenie sumatora algebraicznego do pierwszego czlonu filtru sterowanego 1 daje ten skutek, ze wprowadzane przez ten czlon znieksztalcenia fazo¬ we sa mniejsze od znieksztalcen, wprowadzanych calym dwuczlonowym filtrem sterowanym. Pozwa¬ la to na zwiekszenie tlumienia na wyjsciu suma¬ tora algebraicznego skladowych sygnalu, mieszcza¬ cych sie w pasmie przepuszczania filtru sterowa¬ nego 1, a przez to oslabic ich wplyw na przestra- janie czestotliwosci odcinania filtru sterowanego 1.Do wyjscia sumatora algebraicznego 7 jest do¬ laczone wejscie filtru wazacego 9.Filtr wazacy 9 przedstawia soba filtr pasmowy i sklada sie z dwóch t najprostszych galezi RC.Pierwsza galaz, skladajaca sie z rezystora 32 i-kon- densatora 33, spelnia funkcje filtru dolnoprzepu- stowegc. Druga galaz, skladajaca sie z kondensa¬ tora 34 i rezystora regulowanego 35, spelnia funk¬ cje filtru górnoprzepustowego. Przy tym czestotli¬ wosci odcinania tych filtrów sa dobrane tak, iz ma¬ ksymalny wspólczynnik przenoszenia filtru waza¬ cego znajduje sie w obszarze czestotliwosci srodko¬ wych zakresu czestotliwosci akustycznych i zmniej¬ sza sie; z obu stron od maksimum.Do suwaka rezystora regulowanego 35, spelnia¬ jacego funkcje regulatora progu szumowego, dola¬ czone jest wejscie ogranicznika 10, ograniczajace¬ go z dolu.. Ogranicznik 10' zawiera diody 38 i 37, zalaczony Vównclegle tak, iz kierunki przewodzenia sa przeciwne. t Wyjscie ogranicznika. 10 jest polaczone z wej¬ sciem ukladu rózniczkujacego (blok 11 korekcji czestotliwosci), zrealizowanego z wykorzystaniem wzmacniacza operacyjnego38. . ^ Miedzy wyjsciem ogranicznika 10, ograniczajace¬ go z dolu, a wejsciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego 38 zalaczony jest kondensator 39, na¬ tomiast miedzy wejsciem odwracajacym i wyj¬ sciem — rezystor 40 obwodu ujemnego sprzezenia zwrotnego.Do wyjscia obwodu rózniczkujacego dolaczony jest detektor amplitudy 13, zawierajacy diody 41 ¦ i 42, rezystory 43 i 44 oraz kondensator 45.Miedzy wyjsciem detektora 13 i wyjsciem wzmacniacza operacyjnego 19 poprzez kondensator 46 zalaczone sa polaczone równolegle dzielniki re- zystancyjne, zrealizowane z wykorzystaniem re¬ zystorów 47, 48, 49, 50. Do punktu polaczenia rezy¬ storów 47 i 4S jest dolaczona bramka tranzystora polowego 24, a ¦ do punktu polaczenia rezystorów 49 i 50 dolaczona jest bramka tranzystora polowe¬ go 23. Za pos&driictwem tych dzielników rezystari-i . cyjnych do bramek tranzystorów polowych 23 i 24 doprowadzany jest sygnal z wyjscia wzmacniacza operacyjnego 19, dzieki czemu zapewnia sie kom¬ pensacje znieksztalcen nieliniowych.W stanie poczatkowym tranzystory polowe 23 i 24 sa odciete w wyniku doprowadzenia do ich bramek napiecia stalego z wyjscia wzmacniacza operacyjnego 38 poprzez rezystory 43, 44, 48 * 50, przy czym ustalenie tego napiecia realizowane jest na wejsciu nieodwracajacym wzmacniacza opera¬ cyjnego 38 za posrednictwem diody 51 i rezystora 52, polaczonych szeregowo i dolaczonych do zródla napiecia odniesienia + E.Dioda 51 spelnia funkcje elementu termokompen- sujacego, przeznaczonego do stabilizacji opornosci kanalów tranzystorów polowych 23 i 24. Przy pod¬ wyzszeniu temperatury otoczenia opornosc kana¬ lów tranzystorów polowych 23 i 24 zmniejsza sie, jednoczesnie zmniejsza sie napiecie na diodzie 51 i, odpowiednio, zwieksza sie napiecie na rezysto¬ rze 52, na skutek czego tranzystory polowe 23 i 24 przestaja przewodzic i opornosc kanalów zwieksza sie. ¦ . ' .Dioda 41, -dolaczona do wyjscia wzmacniacza operacyjnego 43, jest dioda germanowa. Jej zada¬ niem jest zapobieganie mozliwosci odwrotnego za¬ laczenia zlacz bramka-zródlo tranzystorów polo¬ wych 23 i 24 przy pracy w trybie dynamicznym.Poniewaz najwiecej zaklócen, w procesie zapisu i odtwarzania dzwieku wywoluja skladowe szumo¬ we sredniej i wielkiej czestotliwosci, najkorzyst¬ niejszym nego ze sterowanym filtrem dolnoprzepustowym i ukladem rózniczkujacym, spelniajacym funkcje bloku korekcji czestotliwosci sygnalu sterujacego.W przypadku takiej realizacji filtr adaptacyjny pracuje w sposób nastepujacy.Przy braku sygnalu na wejsciu 3 na wyjsciu 4 filtru sterowanego 1 dolnoprzepustowego, a wiec i na wyjsciu 5 i wejsciu 8 sumatora algebraiczne¬ go 7, sa obecne jedynie skladowe szumu (szum zajmujacy waskie pasmo czestotliwosci), mieszcza¬ ce sie w pasmie przepuszczania sterowanego filtru 1. Na wejsciu 6 sumatora algebraicznego 7 obecny jest szum, zajmujacy szerokie pasmo czestotliwosci, przedostajacy sie z wejscia 3.W wyniku odejmowania szumu, zajmujacego waskie pasmo czestotliwosci, z szumu, zajmujacego7 szerokie pasmo, czestotliwosci, na wyjsciu sumatora algebraicznego 7, pozostaja skladowe szumowe wiel¬ kiej czestotliwosci. Nastepnie te skladowe szumo¬ we przez filtr wazaco 9 sa doprowadzane do ogra¬ nicznika 10, ograniczajacego z dolu. Przy czym poziom ograniczenia ogranicznika 10, okreslajacy próg obnizenia szumu, jest wybrany powyzej po¬ ziomu skladowych szumowych na jego wejsciu tak, iz na wyjsciu ogranicznika 10 nie ma sygnalu, a wiec czestotliwosc odcinania filtru sterowanego 1 nie jest przestrajana. W ten sposób pasmo czesto¬ tliwosci urzadzenia przy braku sygnalu jest ogra¬ niczone z góry i skladowe szumowe, mieszczace sie powyzej poczatkowej czestotliwosci odcinania' filtru sterowanego 1 sa stlumione i nie odsluchiwane.Przy doprowadzeniu sygnalu do wejscia 3 na wyjsciu 4 filtru sterowanego 1, a wiec i na wej- , sciu 9 sumatora algebraicznego 7, pojawiaja siej skladowe malej czestotliwosci sygnalu wejsciowe- v go, mieszczace. sie w pasmie poczatkowym prze-^ puszczania filtru sterowanego1. ' • 5 Na wejsciu 6 sumatora algebraicznego 7 sa obec¬ ne wszystkie skladowe sygnalu1 wejsciowego, miesz¬ czace sie w roboczym zakresie czestotliwosci.W wyniku odejmowania skladowych malej cze¬ stotliwosci na wyjsciu sumatora algebraicznego 7 10 obecne sa tylko skladowe wielkiej czestotliwosci..Te skladowe przez filtr wazacy 9 .przedostaja sie do wejscia ogranicznika .10, ograniczajacego od do¬ lu. Jezeli" poziom skladowych . wielkiej czestotliwo¬ sci na wejsciu ogranicznika 10 przewyzsza usta- 15 lony próg ograniczania, wówczas na wyjsciu ogra¬ nicznika 10 pojawia sie sygnal, który zostaje pod- - dany korekcji przez blok korekcji czestotliwosci 11, którego funkcje w rozpatrywanym przykladzie wykonania spelnia uklad rózniczkujacy. Nastepnie 20 z wyjscia bloku korekcji czestotliwosci 11 sygnal doprowadza sie do wejscia detektora amplitudy 13, prostuje sie i doprowadza do wejscia sterujacego filtru sterowanego 1. W wyniku nastepuje prze- trajanie czestotliwosci odcinania tego filtru w kie- 25 runku wiekszych czestotliwosci. Przy tym na wyj- • scie 5 filtru adaptacyjnego wyprowadzane .sa bez oslabienia obecne w sygnale wejsciowym ,,i prze-- wyzszajace wybrany próg obnizenia szumu; skla¬ dowe wielkiej czestotliwosci. Jednoczesnie.-w ' su- 30 matorze algebraicznym 7 od sygnalu, zajmujacego szerokie pasmo czestotliwosci, sa odejmowane skla¬ dowe, mieszczace :sie w poszerzonym pasmie, cze¬ stotliwosci przepuszczania sterowanego filtru 1, . w wyniku czego ze skladowych sygnalu o wielkiej 35 czestotliwosci sa. eliminowane bardziej intensywne skladowe, znajdujace sie w poblizu czestptliwosci odcinania filtru sterowanego 1. W ten sposób osla¬ bia sie ich wplyw na dalsze pczestrajanie czesto¬ tliwosci odcinania. v W miare poszerzania Widma czestotliwosci $yg- - nalu wejsciowego w kierunku wiekszych czestotli¬ wosci, przy obecnosci skladowych, .których poziom przewyzsza wybrany próg obnizenia szumu, cze- stotliwosc odcinania filtrujsterowanego 1 przestra- ja sie do górnej- czestotliwosci; zakresu roboczego i wszystkie skladowe sygnalu przechodza do. wyj¬ scia 5 bez osLabienia: : 'f '<"'¦ Niezaleznie od rozszerzenia pasrria. czestotliwosci ' urzadzenia 'na skutek efe*ktu masktrwania obecny jednoczesnie z sygnalem szum wielkiej' czestotli¬ wosci nie jest odsluchiwany. W. mikre zawezania widma czestotliwosciowego sygnalu 'wejsciowego i oslabienia (obnizenia poziomu) skladowych wiel¬ kiej czestotliwosci urzadzenie pracuje w porzadku odwrotnym, to znaczy czestotliwosc odcinania zmniejsza sie i skladowe .szumowe o wielkiej, cze¬ stotliwosci na wyjsciu urzadzenia sa oslabiane.W sposób analogiczny pracuje filtr adaptacyjny, zawierajacy filtr sterowany górnoprzepustowy.Przy tym jako bloik 11 korekcji czestotliwosci wykorzy¬ stywany jest uklad calkujacy. ' Aparatura radiowa o przeznaczeniu specjalnym moze byc wyposazona w dwa filtry sterowane, z których jeden filtr jest filtrem dolnoprzepusto- S0 wym, a drugi— górnoprzepustowy. Dzieki temu 'li u Bealizuje sie filtr pasmowy o rozdzielnym i nieza¬ leznym sterowaniu dolna i górna czestotliwosciami odcinania.Zastrzezenia patentowe 1. Filtr adaptacyjny, zawierajacy filtr sterowany o regulowanej czestotliwosci odcinania, którego wejscie i wyjscie sa polaczone z wejsciem i wyj¬ sciem filtru adaptacyjnego i z wejsciem detektora amplitudy, którego wyjscie jest dolaczone do wej¬ scia sterujacego filtru sterowanego, znamienny tym, ze zawiera polaczone szeregowo sumator al¬ gebraiczny (7), przeznaczony do ksztaltowania syg¬ nalu sterujacego, filtr wazacy (9), przeznaczony do przeksztalcania widma sygnalu sterujacego, ogra¬ nicznik (10), ograniczajacy z dolu, ustalajacy po¬ ziom progowy obnizenia szumu, oraz Mok (11) ko¬ rekcji czestotliwosci sygnalu sterujacego, przy czym jedno z wejsc (6) sumatora algebraicznego (7) jest polaczone z wejsciem (2) filtru sterowanego (1), drugie wejscie (8) sumatora algebraicznego (7) jest dolaczone do wyjscia (4) filtru sterowanego (1), a wyjscie ' bloku (11) korekcji czestotliwosci jest dolaczone do wejscia detektora amplitudy (13). 2. Filtr wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze mie¬ dzy wejsciem ogranicznika (10) ograniczajacego z dolu a wejsciem (3) filtru adaptacyjnego wlaczo¬ ny jest filtr niesterowany (14), którego pasmo prze¬ puszczania jest równe zakresowi czestotliwosci, zajmowanemu przez widmo sygnalu uzytecznego. 3. Filtr wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze blok (11) korekcji czestotliwosci sygnalu ste¬ rujacego stanowi obwód calkujacy, przy czym filtr sterowany (1) stanowi filtr górnoprzepustowy. 4. Filtr wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze blok (11) korekcji czestotliwosci sygnalu steru¬ jacego stanowi obwód rózniczkujacy, przy czym filtr sterowany (1) stanowi filtr dolnoprzepusto- wy. 5. Filtr adaptacyjny, zawierajacy filtr sterowa¬ ny o regulowanej czestotliwosci odcinania, którego wejscie i wyjscie sa polaczone z wejsciem i wyj¬ sciem filtru adajptacyjnego i z wejsciem detektora amplitudy, którego wyjscie jest dolaczone do wej¬ scia sterujacego filtru sterowanego, znamienny tym, ze zawiera polaczone szeregowo sumator al¬ gebraiczny (7), przeznaczony do ksztaltowania syg¬ nalu sterujacego, filtr wazacy (9), przeznaczony do przeksztalcania widma sygnalu sterujacego, ogra¬ nicznik (10), ograniczajacy z dolu, ustalajacy po¬ ziom progowy obnizenia szumu, blok (11) korekcji czestotliwosci sygnalu sterujacego oraz filtr nie¬ sterowany (14), którego pasmo przepuszczania jest równe zakresowi czestotliwosci, zajmowanemu przez widmo sygnalu uzytecznego, przy czym jed¬ no z wejsc (6) sumatora algebraicznego (7) jest polaczone z wyjsciem filtru niesterowanego (14), :3 m 12 którego wejscie jest polaczone z wejsciem (3J iiitrYd adaptacyjnego, drugie wejscie (8) sumatora alge¬ braicznego jest polaczone z wyjsciem filtru stero¬ wanego (l)j a wyjscie bloku (11) korekcji czesto- 5 tliwosci jest dolaczone do wejscia detektora ampli¬ tudy (13). 6. Filtr wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze mie¬ dzy wejsciem ogranicznika (10) ograniczajacego z dolu a wejsciem (3) filtru adaptacyjnego wlaczo- 10 ny jest filtr niesterowany (14), którego pasmo prze¬ puszczania jest równe zakresowi czestotliwosci, zaj¬ mowanemu przez widmo sygnalu uzytecznego. 7. Filtr wedlug zastrz. 5 albo 6, znamienny tym, ze blok (11) korekcji czestotliwosci sygnalu steru- 15 jacego stanowi obwód calkujacy, przy czym filtr sterowany (1) stanowi filtr górnoprzepustowy. 8. Filtr wedlug zastrz. 5 albo 6, znamienny tym, ze blok (11) korekcji czestotliwosci sygnalu. steru¬ jacego stanowi obwód rózniczkujacy, przy czym 20 filtr sterowany (1) stanowi filtr dolnoprzepustowy. 9. Filtr adaptacyjny, zawierajacy filtr sterowa¬ ny o regulowanej czestotliwosci odcinania, którego wejscie i wyjscie sa polaczone z wejsciem i wyj¬ sciem filtru adaptacyjnego i z wejsciem detektora 25 amplitudy, którego wyjscie jest dolaczone do wej¬ scia sterujacego filtru sterowanego, znamienny tym, ze zawiera polaczone szeregowo sumator al¬ gebraiczny (7), filtr niesterowany (14), którego pa¬ smo przepuszczania jest równe zakresowi czesto- 30 tliwosci zajmowanemu przez widmo sygnalu uzy¬ tecznego, filtr wazacy (9), przeznaczony do prze¬ ksztalcania widma sygnalu sterujacego, ogranicz¬ nik (10), ograniczajacy z dolu, ustalajacy poziom progowy obnizenia szumu oraz blok (4) korekcji 35 czestotliwosci sygnalu sterujacego, przy czym jed¬ no z wejsc (6) sumatora algebraicznego (7) jest po¬ laczone z wejsciem (2) filtru sterowanego (1), dru¬ gie wejscie.(8) sumatora algebraicznego (7) jest do¬ laczone do wyjscia (4) filtru starowanego (1), 40 a wyjscie bloku (11) korekcji czestotliwosci jest dolaczone do wejscia detektora amplitudy (13). 10. Filtr .wedlug zastrz. , 9, znamienny tym, is miedzy wejsciem ogranicznika (10) ograniczajacego z dolu a wejsciem (3) filtru adaptacyjnego wlaczo- 45 ny jest filtr niesterowany (14), którego pasmo prze¬ puszczania jest równe zakresowi czestotliwosci, zajmowanemu przez widmo sygnalu uzytecznego. 11. Filtr wedlug zastrz. 9 albo 10, znamienny tym, ze blok (11) korekcji czestotliwosci sygnalu 50 sterujacego stanowi obwód calkujacy, przy czym filtr sterowany (1) stanowi filtr górnoprzepustowy. 12. Filtr wedlug zastrz. 9 albo 10, znamienny tym, ze blok (11) korekcji czestotliwosci sygnalu sterujacego stanowi obwód rózniczkujacy, przy 55 czym filtr sterowany (1) stanowi filtr dolnoprze¬ pustowy.123 398 T i9 V-*{¥ —47j~^T^l—i F/EJ H ft ni UT7 /y ¦w n ¦(p) FIE.2 J Vt FIE.3 -lo) r - -W: 1_A^X—I—V& ' /AV—' /^ /J -^ r*t?!l -Wv-h1 r+r^n l 3f! r ¦l^t ii ±j.. FISA W1V /" ! J? r I 4T \ti __J l _rr_l PL