Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonywania wysokocisnieniowych, elektroizolacyjnych ksztaltek rurowych do stosowania w aparatach elektroener¬ getycznych.W produkcji kstzaltek rurowych z tworzyw ter- moreaktywnych zbrojonych stosuje sie sposoby, które polegaja na tym, ze material zbrojacy, którym najczesciej jest tkanina lub wlókno szklane — na¬ syca sie plynnym tworzywem termoreaktywnym na przyklad epoksydowym, nastepnie zas nawija sie go na rdzen formy ksztaltujacy wewnetrzna powierz* chnie przy uzyciu badz to elastycznych wezy na¬ ciaganych na rdzen, lub przy uzyciu róznego ro¬ dzaju form sztywnych formujacych bardziej zlozone lub bardziej dokladne zewnetrzne powierzchnie wy¬ robu przy zastosowaniu obnizonego lub podwyzszo¬ nego cisnienia. Sposób ten znany jest miedzy inny¬ mi z polskiego opisu patentowego nr 83861.Opisany wyzej sposób obok takich zalet jak pro¬ stota i taniosc procesu wykonawstwa posiada jednak te niedogodnosc, ze otrzymywane tym sposobem wy¬ roby ulegaja czestokroc lokalnym wewnetrznym peknieciom i rozwarstwieniom i w zwiazku z tym nie posiadaja wlasciwej wytrzymalosci mechanicz¬ nej i odpowiednich wlasnosci dielektrycznych oraz szczelnosci. Przyczyna tego rodzaju niedomagan jest niejednorodne przesycenie siatki zbrojacej tworzy¬ wem, co jest powodem powstawania lokalnych koncentracji naprezen wewnetrznych podczas pro¬ cesu utwardzania tworzywa, które powoduja lokal¬ ne pekniecia i rozwarstwienia w materiale wy¬ robu.Niedogodnosci powyzszych mozna w znacznej mie¬ rze uniknac dzieki sposobowi wykonywania zbrojo- * nych ksztaltek rurowych wedlug wynalazku, które- go istota polega na tym, ze na metalowy rdzen for¬ my nawija sie w znany sposób suche wlókno szkla¬ ne, nastepnie rdzen oraz forme nagrzewa sie do tem¬ peratury od 115 do 165°C, po czym po umieszczeniu *o i szczelnym zamknieciu rdzenia w formie wytwarza sie w niej próznie <665 Pa i po uplywie 5 do 20 minut, przy zachowaniu w tym czasie stalej tem¬ peratury w podanych wyzej granicach wprowadza sie ód dolu formy komozycje epoksydowa o wyso- is kiej reaktywnosci w podwyzszonej temperaturze, zwiekszajac stopniowo cisnienie do 250 kPa, az do jej calkowitego wypelnienia i poddaje wstepnemu utwardzaniu pod zwiekszonym do 450 kPa cisnie¬ niem w czasie od kilkunastu do kilkudziesieciu mi¬ so nut, nastepnie po wyrównaniu cisnienia w formie z cisnieniem otoczenia i wyjeciu rdzenia utwardza sie ksztaltke rurowa w czasie okolo 16 godzin i tem¬ peraturze okolo 120°C.Odmiennosc opisanego wyzej sposobu wedlug wy- * nalazku rózniaca go od stosowanych dotychczas, wczesniej opisanych sposobów polega na tym, ze nawiniete na rdzen metalowy suche wlókno szklane jest przesycane stopniowo z dolu do góry formy kompozycja epoksydowa poczatkowo w warunkach * prózni, a potem zwiekszonego cisnienia. Próznia, 123 370123 370 3 4 a nastepnie wytworzone nadcisnienie pozwala na dokladne przesycenie wlókna w jego calej masie.Ponadto w miare postepujacego procesu sieciowa¬ nia zywicy epoksydowej, utrzymywane w formie nadcisnienie zapewnia ciagla kompensacje skurczu tworzywa epoksydowego.Okazalo sie jednoczesnie, ze opisany wyzej spo¬ sób wedlug wynalazku umozlwia tym samym pro¬ dukcje ksztaltek rurowych jednorodnych pod wzgle¬ dem materialowym, bez wtracen powietrza, pozba¬ wionych wewnetrznych naprezen mechanicznych wynikajacych ze skurczu. Otrzymane tym sposobem wyroby wykazuja calkowita szczelnosc w warun¬ kach cisnienia~<98064cPa, podczas gdy wyroby o tych samych wjaniaraih, otrzymywane stosowanym uprzednio sposobem wykazaly brak szczelnosci juz przy cisnieniu 7844 kPa.Wytrzymalosc dielektryczna materialu wyrobów wykonywanych sposobem wedlug wynalazku prze¬ kracza wyraznie wartosc 100 kV, podczas gdy ma¬ terialy wyrobów uzyskiwane technologia sprzed wynalazku posiadaly wytrzymalosc dielektryczna znacznie ponizej tej wartosci. Tennowy sposób umo¬ zliwia ponadto otrzymywanie wyrobów o duzym stopniu przezroczystoci, co ma bardzo duze znacze¬ nie w wielu zastosowaniach. W zastosowaniu tego sposobu do produkcji elektroizolacyjnych obudów biegunów wysokonapieciowych wylaczników olejo¬ wych umozliwia to bezposrednia, wizualna kontrole poziomu oleju w biegunie wylacznika bez potrzeby stosowania oddzielnych wskazników, których insta¬ lowanie znacznie pogarsza wlasnosci wytrzymalos¬ ciowe obudowy bieguna.Sposób wedlug wynalazku zostanie blizej objas¬ niony na przykladzie zastosowania go w produkcji elektroizolacyjnych obudów biegunów elektroener¬ getycznych wylaczników olejowych typu wnetrzo¬ wego na napiecie znamionowe 10 kV.Na rdzen formy w postaci stalowego walca, któ¬ rego powierzchnia tworzaca odwzorowuje dokladnie wewnetrzna powierzchnie obudowy bieguna i ma srednice 90 mm nawinieto wlókno szklane wedlug krzyzujacych sie linii srubowych o kacie nachyle¬ nia 54°50/ tak, ze utworzyly jednolita, regularna siatke zbrojaca na calej powierzchni tworzacej rdze¬ nia. Ilosc uzytego wlókna wynosi 60*/# wypelnienia formy, co gwarantuje optymalne wlasnosci jakos¬ ciowe gotowego wyrobu. Tak nawiniety rdzen na¬ grzano do temperatury 135±S°C i umieszczono w na¬ grzanej do tej samej temperatury formie, do której po wytworzeniu i utrzymaniu w niej przez 10 minut s prózni równej 598,5 Pa wprowadzono od dolu formy kompozycje epoksydowa skladajaca sie z Epidianu 5, utwardzacza cieklego BTMG oraz przyspieszacza utajonego o zwiekszonej reaktywnosci w podwyz¬ szonej temperaturze. Czas napelniania formy i prze- io sycenia wlókna szklanego regulowano przez podno¬ szenie stopniowo cisnienia od 0 do 200 kPa w zbior¬ niku z kompozycja.Nastepnie po podniesieniu cisnienia w formie do 350 kPa utrzymujac go w czasie 0,5 godzin dokona¬ li no wstepnego utwardzania ksztaltki. Po tym czasie po zlikwidowaniu nadcisnienia w formie i wyjeciu wstepnie utwardzonej kszaltki dokonano calkowite¬ go utwardzenia wyrobu w suszarce w tempera¬ turze 125°C w czasie 16 godzin. *0 Zastrzezenie patentowe Sposób wykonywania wysokoscisnieniowych, elek¬ troizolacyjnych ksztaltek rurowych do stosowania w aparatach elektroenergetycznych, przy uzyciu 25 szczelnie zamykanej, metalowej formy ksztaltujacej zewnetrzna powierzchnie ksztaltki rurowej oraz rdzenia metalowego, ksztaltujacego jej wewnetrzna powierzchnie, przy zastosowaniu wlókna szklanego nasyconego kompozycja epoksydowa przy obnizo- 90 nym cisnieniu, mamlcnny tym, ze na metalowy rdzen formy nawija sie w znany sposób suche wlók¬ no szklane, nastepnie rdzen oraz forme nagrzewa sie do temperatury od 115 do 165°C, po czym po umiesz¬ czeniu i szczelnym zamknieciu rdzenia w formie 35 wytwarza sie w niej próznie < 665 Pa i po uplywie 5 do 20 minut, przy zachowaniu w tym czasie stalej temperatury w podanych wyzej granicach wpro¬ wadza sie od dolu formy kompozycje epoksydowa o wysokiej reaktywnosci w podwyzonej temperatu¬ ro rze, zwiekszajac stopniowo cisnienie do 250 kPa, az do calkowitego wypelnienia i poddaje wstepnemu utwardzeniu pod zwiekszonym do 450 kPa cisnie¬ niem w czasie od kilkunastu do kilkudziesieciu mi¬ nut, nastepnie po wyrównaniu cisnienia w formie u z cisnieniem otoczenia i wyjeciu rdzenia utwardza sie ksztaltke rurowa w czasie okolo 16 godzin i tem¬ peraturze okolo 120°C.ZGK 179/1100/84 — 90 egz.Cena 1H,— il PL