Przedmiotem wynalazku jest uszczelnienie elemen¬ tów maszyn o ruchu posuwisto-zwrotnym, zwlaszcza uszczelnienie tloczyska cylindrów hydraulicznych po¬ siadajace krawedz scieta pierscienia samouszczelnia¬ jacego wewnatrz scianki w obudowie i którego krawedz dociskana jest w kierunku przeciwnym wzdluz osi o ruchu posuwisto-zwrotnym stanowiacym czesci ma¬ szyny oraz dalszym stopniem uszczelnienia w kierun¬ ku przestrzeni tlocznej poprzez czolowo osadzone pierscienie samouszczelniajace i zgarniaczem zwró¬ conym ku atmosferze.Znane sa uszczelnienia elementów maszyn, zwlasz¬ cza tloków agregatów hydraulicznych albo innych przy¬ rzadów roboczych o jednostronnie wzglednie dwu¬ stronnie wyprowadzanych tloczyskach, przy czym czynnik cisnieniowy wywiera nacisk na tlok, w których wskutek róznych kierunków ruchu roboczego oraz róznych predkosci pracy czesci wykonujacych ruchy posuwisto-zwrotne i przy stale zmieniajacych sie róz¬ nicach cisnienia miedzy przestrzenia tloczna i atmos¬ fera wystepuja niekorzystne wplywy na uszczelnienie prowadzace do jego uszkodzen i nieszczelnosci.W znanym uszczelnieniu, po usytuowaniu pierscie¬ nia samouszczelniajacego umieszczony jest pierscien zgarniajacy, pracujacy w kierunku czolowym, a przed pierscieniem samouszczelniajacym kolejny pierscien o prostokatnym przekroju dla wyeliminowania ewen¬ tualnych przecieków na skutek obnizenia cisnienia czynnika do zera, a tym samym i naprezenia uszczelki.Czolowo osadzony pierscien o prostokatnym przekroju 2 ma zadanie utrzymania potrzebnego dla uszczelnie¬ nia minimalnego naprezenia pierscienia uszczelnia¬ jacego. Wskutek zmiany parametrów cisnienia czyn¬ nika miedzy pierscieniem o prostokatnym przekroju 5 i pierscieniem samouszczelniajacym wystepuja znie¬ ksztalcenia i uszkodzenia pierscienia o przekroju pros¬ tokatnym, prowadzace do awarii calego systemu usz¬ czelniania.Znane jest z opisu patentowego Stanów Zjednoczo- 10 nych Ameryki nr 3 913 925 rozwiazanie uszczelnie¬ nia, w którym krawedzie uszczelniajace stanowia piers¬ cien zgarniajacy. W komorze olejowej na skutek ru¬ chu posuwisto-zwrotnego wystepuje pulsowanie cis¬ nienia czynnika powodujacego uszkodzenie uszczel- 15 nienia, zwlaszcza krawedzi uszczelniajacej.Zadaniem wynalazku jest wyeliminowanie niedo¬ godnosci wystepujacych w znanych uszczelnieniach i opracowanie ukladu uszczelnienia elementów maszyn o ruchu posuwisto-zwrotnym, a zwlaszcza wyelimi- 20 nowanie uszkodzen scietych krawedzi pierscienia sa¬ mouszczelniajacego.Rozwiazanie wedlug wynalazku stanowi konstrukcja uszczelnienia odporna na pulsacje cisnienia czynnika.Uszczelnienie wedlug wynalazku dla elementów 25 maszyn o ruchu posuwisto-zwrotnym, charaktery¬ zuje sie tym* ze scieta krawedz czolowo osadzonego pierscienia samouszczelniajacego zwrócona jest w kie¬ runku przestrzeni tlocznej oleju i dociskana do obwo¬ dowej powierzchni o ruchu posuwisto-zwrotnym, oraz 30 posiada wzdluzne kanaly stanowiace polaczenie miedzy 122 669122 669 3 przestrzenia tloczna oleju i przestrzenia oleju utwo¬ rzona miedzy czolowo osadzonym pierscieniem sa- mouszczelniajacym a srodkowym pierscieniem sa- mouszczelniajacym. Scieta krawedz pierscienia sa- mouszczelniajacego ma uksztaltowane wzdluznie ka¬ naly wyrównawcze, zas czolowo osadzony pierscien samouszczelniajacy ma na swoim zewnetrznym obwo¬ dzie osiowe karby.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania, na rysunku, na którym na fig. 1 przedstawione jest uszczelnienie w przekroju podluz¬ nym usytuowane wewnatrz obudowy cylindra robo¬ czego i tloczyska, fig. 2 — uszczelnienie tloka w prze¬ kroju podluznym zawierajace pierscien samouszczel¬ niajacy, fig. 3 — w widoku pierscien samouszczelnia¬ jacy w przekroju wzdluz linii X-X z fig. 1 przez scieta krawedz z otworem wyrównawczym, fig. 4 — w wi¬ doku pierscien samouszczelniajacy w czesciowym prze¬ kroju przez scieta krawedz oraz z uwidocznionymi karbami na obwodzie zewnetrznym.Obudowa 1 ma otwór prowadzacy 2, w którym po¬ rusza sie ruchem posuwisto-zwrotnym tloczysko, 3 zakonczone tlokiem 4. Cisnienie czynnika w przestrze¬ ni tlocznej 5 oleju wywiera nacisk na powierzchnie tloka 4. Tloczysko 3 jest uszczelnione poprzez docisk srodkowego pierscienia uszczelniajacego 7 osadzo¬ nego w wpuscie 6 usytuowanym w obudowie 1. Uszczel¬ nienie to stanowi pierscien samouszczelniajacy po¬ siadajacy jedna scieta krawedz 9 w kierunku przeciw¬ nym do powierzchni obwodowej tloczyska i druga scieta krawedz 8 w kierunku przeciwnym do obwodo¬ wej powierzchni wpustu 10 w obudowie 1 i czesci rozszerzalnej 11.Uszczelnienie wykonane jest z materialu sprezys¬ tego 12. Uszczelnienie zabezpieczone jest osadzonym w pierscieniowym wpuscie 13 pierscieniem oporo¬ wym 14. Przed pierscieniem samouszczelniajacym 17 umieszczony jest w wpuscie 19 obudowy 1 pierscien zgarniajacy 15 zanieczyszczenia atmosfery posiada¬ jacy usytuowana w kierunku do niej scieta krawedz 16, która zgarnia z przestrzeni obwodowej tloczyska 3 zanieczyszczenia. Miedzy przestrzenia tloczna 5 oleju i srodkowym pierscieniem samouszczelniajacym 7 osadzony jest pierscien samouszczelniajacy 17 we wpuscie 18 obudowy 1. Pierscien samouszczelniajacy 17 wykonany jest z elastomerów. Pierscien ten posia¬ da scieta krawedz 20 w kierunku przestrzeni tlocznej 5 i dociskana do powierzchni obwodowej tloczyska 3, a w scietej krawedzi 20 umieszczone sa zasadniczo osiowo otwory wyrównawcze 21. Zamiast otworów wyrównawczych 21 moga byc takze umieszczone na powierzchni obwodowej pierscienia samouszczelnia¬ jacego 31 karby 32, sluzace wyrównaniu cisnienia czynnika (fig. 4). Przed uruchomieniem ukladu od¬ powietrza sie przestrzen 22 oleju poprzez otwór 25 za pomoca sruby odpowietrzajacej 24.Tlok 40 (fig. 2) prowadzony jest w obudowie cy¬ lindra 41 za pomoca pierscieni prowadzacych 42 i 43 tloka, które osadzone sa w wpustach 58 i 59. Pierscie¬ nie 42 i 43 zawieraja rowek 60 wzglednie 61.Uszczelnienie przestrzeni 44 i 45 cisnienia czynnika zabezpieczone jest przez osadzone we wpuscie 46 tloka uszczelnienie 47 tlokowe, które sklada sie z piers¬ cienia uszczelniajacego 48 i z elementu sprezystego 49. Na koncu tloka 40 zwróconym w kierunku przes- 4 trzeni 44 cisnienia czynnika osadzony jest we wpuscie 50 pierscien samouszczelniajacy 51 zaopatrzony w otwory wyrównawcze 53, które skierowane sa osiowo.Pierscien samouszczelniajacy 55 osadzony jest we 5 wpuscie 57 tloka i zawiera otwory wyrównawcze 56, a scieta krawedz 54 ma usytuowana w kierunku przes¬ trzeni 45 cisnienia czynnika.Pierscien 15 zgarniajacy zanieczyszczenia (fig. 1) ma elastyczna scieta krawedz 16 zgarniajaca usytuowa¬ lo na w kierunku atmosfery i dociskana do tloczyska 3 poruszajacego sie w kierunku osiowym ruchem po¬ suwisto-zwrotnym. Zadaniem pierscienia zgarniaja¬ cego zanieczyszczenia jest zabezpieczenie przed za¬ nieczyszczeniem wody oraz zanieczyszczeniem ukla- 15 du hydraulicznego wzglednie pneumatycznego. Piers¬ cien 15 zgarniajacy zanieczyszczenia zabezpiecza przed zanieczyszczeniem czynnik hydrauliczny i równoczes¬ nie zabezpiecza przed uszkodzeniem uszczelnienie oraz powierzchnie robocze tloczyska 3. 20 Pierscien samouszczelniajacy 7 zabezpiecza przed uszkodzeniem przez zanieczyszczenia powierzchnie czes¬ ci ruchomych i otworu prowadzacego 2. Uszczelnie¬ nie zabezpiecza równiez uklad przed spadkiem cis¬ nienia czynnika w przestrzeni tlocznej 5 oleju. 25 Srodkowy pierscien samouszczelniajacy 7 ma takie uksztaltowanie krawedzi, ze cisnienie czynnika roz¬ preza obie sciete krawedzie 8 i 9 uszczelniajace przes¬ trzen 22 oleju poprzez docisk do powierzchni wpustu 6 i powierzchni obwodowej ruchomego tloczyska 6. 30 Z uwagi na spadek cisnienia czynnika docisk ten w wielu przypadkach nie wystarcza, stad miedzy obie sciete krawedzie 8 i 9 wcisniety jest element napreza¬ jacy 11, który wywoluje dodatkowe naprezenie czo¬ lowe, a tym samym docisk uszczelniajacy. Pierscien 35 samouszczelniajacy 7 z elastomerów wzglednie po¬ limeru pod wysokim cisnieniem czynnika ma wlasci¬ wosci lepkiej cieczy wypelniajacej szczeline pierscie¬ niowa 23 miedzy obudowa 1 i tloczyskiem 3.Dla unikniecia tej sytuacji osadzony jest w wnece 40 13 pierscien oporowy 14, który zapobiega wyciskaniu szczelinowemu scietej krawedzi oraz jej uszkodzeniu.Przed srodkowym pierscieniem samouszczelniajacym 7 jest osadzony pierscien samouszczelniajacy 17, które¬ go scieta krawedz 20 usytuowana jest w kierunku 45 przestrzeni tlocznej 5 oleju i jest zaciskana na po¬ wierzchni obwodowej tloczyska 3. Scieta krawedz 20 ma otwory wyrównawcze 21 wzglednie karby 32 o okreslonej wielkosci, poprzez które nastepuje wyrów¬ nanie cisnienia czynnika miedzy przestrzenia 5 i 22. 50 Podczas ruchu roboczego tloczyska 3 czastki zanie¬ czyszczen osadzone na jego powierzchni sa zatrzymy¬ wane przez scieta krawedz 9. Pierscien samouszczel¬ niajacy 17 zatrzymuje czastki zanieczyszczen z dala od srodkowego pierscienia uszczelniajacego 7. Po- 55 przez otwór wyrównawczy 21 w pierscieniu samousz¬ czelniajacym 17 nie dostaja sie zadne czastki zanie¬ czyszczen pod scieta krawedz 9, poniewaz wobec szczelnosci srodkowego pierscienia samouszczelnia- jacego 7 znaczny wyplyw oleju miedzy przestrzenia 5 50 i 22 nie wystepuje, który móglby niesc czastki zanie¬ czyszczen.Pierscien samouszczelniajacy 17 stanowi zabezpie¬ czenie przed srodkowym pierscieniem 7 uszczelnia¬ jacym przestrzen 22 oleju, w której pulsacje cisnienia 65 czynnika dzialaja w ukladzie hydraulicznym, w któ-122 669 -rym zostaja w wysokim stopniu oslabione wzglednie stlumione, zapobiega to daleko idacym drganiom srodkowego pierscienia samouszczelniajacego 7, które moglyby równiez prowadzic do nieszczelnosci usz¬ czelnienia. Pierscien samouszczelniajacy 17 zabez¬ piecza przed wprowadzeniem do odpowietrzonej przes¬ trzeni 22 oleju pecherzyków powietrznych. Pecherzy¬ ki powietrzne, które z olejem pod cisnieniem dostaja sie pod krawedz uszczelniajaca, zostaja na skutek ich malej lepkosci usuniete z obrebu uszczelnienia, jezeli otaczajacy je olej zostanie zatrzymany. W tym cyklu rozszerzaja sie pecherzyki powietrzne bezposrednio za scieta krawedzia uszkadzajac rowki, a takze w me¬ talowych elementach prowadzacych.Innym skutkiem pecherzyków powietrznych, które dostaly sie do przestrzeni 22 oleju, jest tak zwany efekt Diesla, który powstaje wówczas, gdy powietrze zageszcza sie przy wysokiej predkosci i przy tym tak sie rozgrzewa, ze mieszanka powietrznogazowa, która powstaje przez parowanie latwo lotnych czesci oleju, sama sie zapala. W tym procesie powstaja nadto wy¬ sokie, miejscowe paramtery cisnienia czynnika, co powoduje szczególnie silne uszkodzenia uszczelnien.Odpowietrzenia przestrzeni 22 oleju dokonuje sie tylko raz przed uruchomieniem przyrzadu robocze¬ go poprzez otwór 25 i srube odpowietrzenia 24, przes¬ trzen 22 oleju pozostaje stale napelniona olejem.Fig. 2 przedstawia zgodny z wynalazkiem uklad uszczelniajacy tloka, w którym sciete krawedzie 51 i 55 chronia pierscienie prowadzace tloka 43, jak rów¬ niez 42 oraz uszczelnienie tloka 47 przed opisanym 6 juz ujemnym wplywem zanieczyszczen, drgan cis¬ nienia i pecherzyków powietrznych.Zastrzezenia patentowe 5 1. Uszczelnienie elementów maszyn o ruchu po¬ suwisto-zwrotnym, zwlaszcza uszczelnienie tloczyska cylindrów hydraulicznych, które uszczelnione sa za¬ równo w obudowie jak i w tloczysku o ruchu posu- 10 wisto-zwrotnym stanowiac zespól, który zawiera ele¬ ment uszczelniajacy, umieszczony miedzy uszczel¬ nieniem, a przestrzenia tloczna cylindra oraz zgar¬ niacza, zwróconym ku atmosferze, znamienne tym, ze scieta krawedz (20) czolowo osadzonego pierscie- 15 nia samouszczelniajacego (17) zwrócona jest w kie¬ runku przestrzeni tlocznej (5) oleju i dociskana do obwodowej powierzchni o ruchu posuwisto-zwrot¬ nym oraz posiada wzdluzne kanaly (21, 32) stano¬ wiace polaczenie miedzy przestrzenia tloczna (5) 20 oleju i przestrzenia (22) oleju utworzona miedzy czo¬ lowo osadzonym pierscieniem samouszczelnia jacym (17) i srodkowym pierscieniem samouszczelnia ja¬ cym (7). 2. Uszczelnienie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, 25 ze scieta krawedz (20) pierscienia samouszczelniaja¬ cego (17) ma uksztaltowane wzdluznie kanaly wyrów¬ nawcze (21). 3. Uszczelnienie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze czolowo osadzony pierscien samouszczelniajacy 30 (17) ma na swoim zewnetrznym obwodzie osiowe ka¬ naly w postaci karbu (32). 24, 25 FIG. 1122 669 FIG. 2 49, 48 l41 " ^0 5253^ *2 J o ^ 55 54 45 20, FIG. 3 17 zrz 21 z li 21 FIG. 4 31 Mm JDPIW 32 ^7 LDD Z-d 2, ^. 75A400.184, n.. 95+20 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL