Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ konywania cienkosciennych pierscieni obrotowych o przekroju trapezowym scianki znajdujace za¬ stosowanie zwlaszcza przy wytwarzaniu polacze¬ nia rozporowego pierscieniami stozkowymi do ma¬ szyn i urzadzen7.Dotychczas zarówno cienkoscienne pierscienie zewnetrzne, w których scianka w przekroju o- siowyni ma ksztalt trapezu skierowanego krótsza podstawa da osi obrotu pierscienia, jak i cien¬ koscienne pierscienie wewnetrzne, których scian¬ ka w przekroju osiowym ma ksztalt trapezu skie¬ rowanego dluzsza podstawa do osi obrotu piers¬ cienia wykonywane byly na drodze obróbki skra¬ waniem na tokarce.Po zamocowaniu pierscienia o cylindrycznych powierzchniach zewnetrznej i wewnetrznej w u- chwycie samocentrujacym i wprowadzeniu w ruch wrzeciona obrotowego obrabiano powierzchnie zewnetrzna badz wewnetrzna pierscienia w zalez¬ nosci od tego czy byl on pierscieniem zewnetrz¬ nym czy tez wewnetrznym do momentu uzyska¬ nia zadanego przekroju trapezowego scianki.Tak wykonane cienkoscienne pierscienie obro¬ towe charakteryzowaly sie niska jakoscia obro¬ bionych powierzchni, w trakcie obróbki skrawa¬ niem bowiem pierscienie ulegaly miejscowym od¬ ksztalceniom, w wyniku czego otrzymano powierz¬ chnie o malej gladkosci, a to w przewazajacej liczbie przypadków uniemozliwialo uzycie tych 10 15 20 25 30 pierscieni do wytwarzania polaczenia rozporowe¬ go. Ponadto kazdy pierscien trzeba bylo obrabiac oddzielnie, co niekorzystnie wplywalo na wydaj¬ nosc produkcji.Celem wynalazku jest opracowanie takiej kon¬ strukcji urzadzenia do wykonywania cienkoscien¬ nych pierscieni obrotowych o przekroju trapezo¬ wym z pierscieni o sciankach cylindrycznych, któ¬ ra zapewni dobra jakosc wytwarzanych elemen¬ tów oraz pozwoli na uzyskanie wiekszej wydaj¬ nosci produkcji.Urzadzenie wedlug wynalazku ma glowice mo¬ cujaca o ksztalcie w przekroju osiowym zblizo¬ nym do litery E polaczona od strony plaskiej scianki wspólosiowo z wrzecionem obrotowym, o- raz tuleje obrotowa osadzona nieprzesuwnie obro¬ towo na wystepie osiowym wybrania w glowicy mocujacej. Srednica zewnetrzna wybrania w glo¬ wicy mocujacej jest równa srednicy zewnetrznej zewnetrznych cienkosciennych pierscieni obroto¬ wych, a srednica zewnetrzna tulei obrotowej o- / sadzonej na wystepie osiowym glowicy mocujacej jest równa srednicy wewnetrznej wewnetrznych cienkosciennych pierscieni.Ponadto urzadzenie posiada wahliwie zamoco¬ wana do konika w osi obrotu wrzeciona glowice cylindryczna wyposazona na powierzchni czolo¬ wej w obrotowe rolki kalibrujace o poboeznicy stozkowej zbieznej w kierunku glowicy mocuja¬ cej. Rolki kalibrujace rozmieszczone sa równo- 122 571122 3 miernie wzdluz obwodu powierzchni czolowej glo¬ wicy cylindrycznej tak, ze osie obrotu rolek kali¬ brujacych sa oddalone od osi obrotu glowicy cy- lindrycznej na odleglosc równa sredniej arytmo- ( metrycznej srednicy zewnetrznej pierscienia wew¬ netrznego i srednicy wewnetrznej pierscienia zew¬ netrznego.Korzystnym technologicznie jest rozwiazanie, w którym glowica cylindryczna posiada siedem rów¬ nomiernie rozmieszczonych rolek kalibrujacych.Najkorzystniejisze uszczelnienie szczeliny miedzy powierzchnia czolowa wybrania w glowicy mo¬ cujacej a powierzchnia czolowa tulei osadzonej v na^wystepie osiowym wybrania glowicy mocuja- • Acej osiaga" siC wówczas, gdy ksztalt powierzchni czolowej tuTei od strony glowicy mocujacej jest odwzorowaniem i ksztaltu powierzchni czolowej wy¬ brania w glowicy mocujacej przy czym powierz- ~~ chnia... czolowa / wybrania w przekroju osiowym tworzy linie wielokrotnie lamana.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na osiag¬ niecie wysokiej jakosci obrabianych powierzchni ze wzgledu na ich ksztaltowanie na drodze ob¬ róbki plastycznej.Ponadto pozwala zwiekszyc wydajnosc produkcji dwukrotnie w stosunku do dotychczasowej me¬ tody wytwarzania cienkosciennych pierscieni obro¬ towych o trapezowym przekroju scianki.Urzadzenie wedlug wynalazku zostalo blizej ob¬ jasnione w przykladzie wykonania na rysunku, gdzie: fig. 1 — przedstawia przekrój osiowy u- rzadzenia w trakcie obróbki pierscieni zewnetrz¬ nego i wewnetrznego, a fig. 2 — przekrój osio¬ wy glowicy mocujacej.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada pozioma prowadnice 1 z zamocowanym do niej przesuw¬ nie w osi wzdluznej konikiem 2. Osiowo nad pozioma prowadnica 1 i równolegle do niej znaj¬ duje sie wrzeciono obrotowe 3 napedzajace pola¬ czona z nim glowice mocujaca 4. Glowica mo¬ cujaca 4 posiada wybranie 5 i wystep osiowy 6 wykonane tak, ze ksztalt glowicy mocujacej 4 w przekroju osiowym jest zblizony do ksztaltu litery E.Na wystepie osiowym 6 zamocowana jest obro¬ towo nieprzesuwnie poprzez lozyska toczne 7 i nakretke 8 tuleja obrotowa 9. Do konika 2 za¬ mocowana jest wahliwie w osi obrotu wrzecio¬ na 3 poprzez przegub wahliwy 10 glowica cylin¬ dryczna11. a Glowica cylindryczna 11 posiada osadzone w powierzchni czolowej siedem rolek kalibrujacych 12 rozmieszczonych równomiernie wzdluz jej ob¬ wodu. Os' obrotu kazdej z rolek kalibrujacych 12 oddalona jest od osi obrotu glowicy cylindry¬ cznej 11 na odleglosc bedaca srednia arytmetycz¬ na srednicy zewnetrznej dj pierscienia wewne¬ trznego 13 i srednicy wewnetrznej d2 pierscienia zewnetrznego 14. Kazda z rolek kalibrujacych 12 posiada pobocznice zbiezna stozkowo w kierun¬ ku glowicy mocujacej 4 przy czym przy zakon¬ czeniu posiada odcinek walcowy o srednicy beda¬ cej róznica srednicy wewnetrznej d2 pierscienia zewnetrznego 14 i srednicy zewnetrznej dj piers- 571 4 cienia wewnetrznego 13. Rolki kalibrujace 12 osa¬ dzone sa w glowicy cylindrycznej 11 obrotowo poprzez lozyska toczne 15.Ksztalt powierzchni czolowej tulei obrotowej 9 od strony glowicy mocujacej 4 jest odwzorowa¬ niem ksztaltu powierzchni czolowej wybrania 5 w glowicy mocujacej 4. przy czym (powierzchnie te w przekroju osiowym tworza linie wielokrot¬ nie lamane dajac w wyniku uszczelnienie labi¬ ryntowe 16. Ponadto glowica kalibrujaca 11 po¬ siada osiowy zderzak 17.Po wsunieciu pierscienia zewnetrznego 14 po¬ siadajacego obydwie powierzchnie walcowe w glo- 15 wice mocujaca 4 i nasunieciu pierscienia wew¬ netrznego 13 o obydwóch powierzchniach walco¬ wych na tuleje obrotowa 9 uruchamia sie wrze¬ ciono obrotowe 3, a przez to samo powoduje sie ruch obrotowy glowicy mocujacej 4. Nastepnie 20 dosuwa sie w kierunku wirujacej glowicy mo¬ cujacej 4 po poziomej prowadnicy 1 konik 2 z glowica cylindryczna 11, az do chwili dojscia zde¬ rzaka 17 do powierzchni wystepu osiowego 6 glowicy mocujacej 4. 25 W trakcie dosuwania glowicy cylindrycznej 11, rolki kalibrujace 12 nadaja zadany ksztalt jednej ze scianek obydwóch pierscieni cienkosciennych 13 i 14. Po odsunieciu glowicy cylindrycznej 11 i zatrzymaniu wrzeciona obrotowego 3 pierscienie 30 cienkoscienne 13 i 14 przeklada sie w ten sposób, aby sciankami obrobionymi skierowane byly w strone wybrania 5 w glowicy mocujacej 4, po czyim operacje kalibrowania powtarza sie.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do wykonywania cienkosciennych 40 pierscieni obrotowych o przekroju trapezowym scianki posiadajace pozioma prowadnice i zamo¬ cowane nad nia wrzeciono obrotowe o osi obrotu równoleglej do osi poziomej prowadnicy, oraz za¬ mocowany przesuwnie na poziomej prowadnicy 45 konik, znamienne tym, ze ma glowice mocuja¬ ca (4) o ksztalcie w przekroju osiowym zblizo¬ nym do litery E, polaczona od strony plaskiej scianki wspólosiowo z wrzecionem obrotowym (3) oraz tuleje obrotowa (9) osadzona nieprzesuwnie so obrotowo na wystepie osiowym (6) wybrania (5) w glowicy mocujacej (4), przy czym srednica ze¬ wnetrzna (d3). wybrania (5) w glowicy mocujacej (4) jest równa srednicy zewnetrznej, zewnetrz¬ nych cienkosciennych pierscieni (14), a srednica 55 zewnetrzna (d^) tulei obrotowej (9) osadzonej o- brotowo na wystepie osiowym (6) jest równa srednicy wewnetrznej wewnetrznych cienkoscien¬ nych pierscieni (13), a ponadto posiada wahliwie zamocowana do konika (2) w osi obrotu wrze- W ciona (3) glowice cylindryczna (11) wyposazona na powierzchni czolowej, w obrotowe rolki kali¬ brujace (12) o pobocznicy stozkowej 'zbieznej w kierunku glowicy mocujacej (4) rozmieszczone wzdluz jej obwodu tak, ze osie obrotu rolek kali- W brujacych <12) sa oddalone od osi obrotu glo-¦^ 122 571 wicy cylindrycznej (11) na odleglosc (d) równa sredniej arytmetycznej srednicy zewnetrznej pierscienia wewnetrznego (13) i srednicy wewne¬ trznej (d2) pierscienia zewnetrznego (14). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze glowica cylindryczna (11) posiada siedem rów¬ nomiernie rozmieszczonych rolek kalibrujacych (12). 6 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ksztalt powierzchni czolowej tulei obrotowej (9) od strony glowicy mocujacej (4) jest odwzo¬ rowaniem ksztaltu powierzchni czolowej wybrania (5) w glowicy mocujacej (4), przy czym powierz¬ chnia czolowa wybrania (5) w przekroju osiowym tworzy linie wielokrotnie lamana.Rg.l fig. 2 PL