Przedmiotem wynalazkujest przekladnia cierna obiegowa o stalym przelozeniu, przeznaczona do osiowego przenoszenia momentu obrotowego.Znana jest z brytyjskiego opisu patentowego nr 1090135 przekladnia cierna obiegowa, której element napedzajacy stanowi koncówka walu silnika. Z koncówka ta wspólpracuja ciernie trzy elementy posrednie w ksztalcie rolek zaopatrzonych w cienka zewnetrzna, walcowa i sprezysta otoczke metalowa. Rolki te sa wsparte na lozyskach za posrednictwem tulejek gumowych, nato¬ miast lozyska osadzone sa na trzech czopach sztywno zwiazanych ze strona bierna przekladni.Elementy posrednie sa umieszczone pomiedzy koncówka walu silnika, a sztywnym wewnetrznym, walcowym pierscieniem ciernym, zamocowanym w obudowie przekladni. Wymiary koncówki walka, elementów posrednich oraz walcowego pierscienia ciernego sa tak dobrane, ze elementy posrednie sa nieznacznie odksztalcone promieniowo, co zapewnia wystepowanie sil tarcia niezbed¬ nych do przeniesienia momentu obrotowego.Znana jest równiez z opisu zgloszonego wynalazku RFN nr 2633868 przekladnia cierna obiegowa, która spelnia równiez role lozyska ustalajacego wzajemne polozenie wewnetrznego pierscienia ciernego, walka napedzajacego i napedzanego. Przekladnia ta posiada walek napedza¬ jacy polaczony z tarcza, w której zamocowane sa trzy czopy z osadzonymi lozyskami kulkowymi spelniajacymi role elementów posrednich. Lozyska te swymi pierscieniami zewnetrznymi ustalaja równiez wzajemne polozenie walka napedzanego oraz wewnetrznego pierscienia ciernego zamoco¬ wanego w obudowie przekladni. Celem wywolania sil tarcia niezbednych do przeniesienia momentu obrotowego, pierscienie zewnetrzne lozysk sa wtlaczane z odpowiednia sila pomiedzy pierscien cierny, a walek napedzany.Wada tych rozwiazan jest trudnosc zapewnienia niezbednej wartosci sil tarcia pomiedzy elementami przenoszacymi naped, gdyz w obydwu przypadkach elementy posrednie o bardzo dokladnie wykonanej powierzchni ciernej nalezy wtlaczac pomiedzy walek a pierscien wewnetrzny, co bardzo czesto jest przyczyna ich uszkodzen.Celem wynalazku jest opracowanie takiej konstrukcji przekladni ciernej, obiegowej, która zapewnilaby uzyskanie niezbednej wartosci sil tarcia pomiedzy elementami przenoszacymi naped, bez koniecznosci narazania poszczególnych elementów na uszkodzenia w czasie ich montazu.2 121879 Przekladnia cierna, obiegowa, wedlug wynalazku posiada z jednej strony walek wspólpracu¬ jacy z umieszczonymi w wewnetrznym pierscieniu ciernym walcowymi elementami posrednimi, elementy te sa osadzone ze znacznym luzem na czopach zamocowanych w tarczy polaczonej z druga strona przekladni. Wewnetrzny pierscien cierny umieszczony jest w obudowie takze ze znacznym luzem i zabezpieczony przed obrotem wzgledem tej obudowy mechanicznym bezpieczni¬ kiem przeciazeniowym. Natomiast obudowa przekladni wyposazona jest w elementy srubowe, które sluza do sprezystego odksztalcenia pierscienia ciernego w trakcie montazu elementów posrednich.Takakonstrukcja przekladni zapewnia mozliwosc montazu poszczególnych jej elementów bez koniecznosci ich wzajemnego wtlaczania, a tym samym eliminuje zagrozenie uszkodzenia doklad¬ nie wykonanych powierzchni ciernych. Natomiast luzy z jakimi polaczone sa jej zasadnicze elementy napedowe wykluczaja koniecznosc dokladnej obróbki ich pewnych czesci.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekladnie w przekroju poprzecznym, a fig. 2 — przekrój przekladni wzdluz linii A-A.Walek 1 ulozyskowany w obudowie 2 przekladni wspólpracuje ciernie z trzema walcowymi elementami posrednimi 3. Elementy te sa ulozyskowane ze znacznym luzem s 1 na trzech czopach 4 osadzonych w tarczy polaczonej z druga strona przekladni. Koncówka cierna walka 1 oraz elementy posrednie 3 umieszczone sa w wewnetrznym pierscieniu ciernym 5 i wzajemnie dociskane silami jego sprezystosci. Pierscien 5 umieszczony jest wewnatrz obudowy 2 z luzem s2 i zabezpie¬ czony przed obrotem wzgledem tej obudowy za pomoca mechanicznego bezpiecznika przeciaze¬ niowego 6. Obudowa 2 wyposazona jest w trzy sruby 7 rozstawione co 120°, a sluzace do sprezystego odksztalcania pierscienia 5.W celu uzyskania sil tarcia pomiedzy elementami przenoszacymi naped wymiary kola ciernego walka 1, walcowych elementów posrednich 3 i pierscienia ciernego 5 sa tak dobrane, ze montaz elementów posrednich 3 jest mozliwy dopiero po dokonaniu sprezystego odksztalcenia pierscienia 5. Odksztalcenie to uzyskuje sie w wyniku przylozenia na jego obwodzie trzech sil sciskajacych rozstawionych co 120°, a wywolanych wkrecaniem srub 7. Po dokonaniu takiego odksztalcenia elementy posrednie wsuwa sie w te strefy pierscienia, gdzie nastapilo zwiekszenie jego promienia, po czym sily odejmuje sie wykrecajac sruby 7.Mechaniczny bezpiecznik przeciazeniowy 6 zabezpiecza przekladnie przed uszkodzeniem spowodowanym przylozeniem zbyt duzych momentów obrotowych — w przypadku wystapienia takich obciazen nastepuje zciecie bezpiecznika.Przekladnia o przedstawionej konstrukcji umozliwia jej wykonywanie jako przekladni wielo¬ stopniowej poprzez bezposrednie szeregowe polaczenie kilku przekladni jednostopniowych, w których walek napedzany przekladni stopnia nizszego stanowic bedzie walek napedzajacy prze¬ kladni stopnia bezposrednio wyzszego.Zastrzezenia patentowe 1. Przekladnia cierna, obiegowa o stalym przelozeniu posiadajaca z jednej strony walek wspólpracujacy z umieszczonymi w wewnetrznym pierscieniu ciernym walcowymi elementami posrednimi, ulozyskowanymi na czopach tarczy polaczonej z druga strona przekladni, znamienna tym, ze walcowe elementy posrednie (3) osadzone sa na czopach (4) ze znacznym luzem (sl), a wewnetrzny pierscien cierny (5) osadzony jest z znacznym luzem (s2) w obudowie (2) i zabezpie¬ czony jest przed obrotem wzgledem tej obudowy mechanicznym bezpiecznikiem przeciaze¬ niowym (6). 2. Przekladnia cierna wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze obudowa (2) wyposazona jest w elementy srubowe (7) sluzace do sprezystego odksztalcania wewnetrznego pierscienia ciernego (5).121879 Fig. I121 879 Flff.2.Pracownia Poligraficzni UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL