Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie zabezpieczajace cieglo robocze scianowych kombaj¬ nów weglowych przed biczowaniem. Naprezony sila kombajnu lancuch roboczy zaczepiony o zastawki lub zgrzebla przenosnika scianowego, wybacza sie z osi, a nastepnie w pewnych okoli¬ cznosciach jak: wzrost naprezenia, nadejscie wiekszej nadawy urobku na przenosniku, wyboczenie trasy przenosnika podczas wykonywania przekladki itp. nastepuje naglejego odczepienie. Wyzwo¬ lona w tych okolicznosciach sila promieniowa wprawia masywny lancuch kombajnowy w ruch falowy tak zwane biczowanie. Biczowanie lancucha kombajnowego jest bardzo niebezpieczne dla zalogi pracujacej w scianie i jest przyczyna wielu bardzo ciezkich wypadków. Nieprawidlowosc ta jest przedmiotem wielu prac i rozwiazan technicznych.Znane jest zabezpieczenie lancucha kombajnowego przed biczowaniem na przyklad wedlug opracowania kopalni „Borynia", którejest bodajze najlepsze z dotychczas stosowanych rozwiazan.Urzadzenie zabezpieczajace wedlug tego rozwiazania sklada sie z silownika hydraulicznego, ciegla roboczego zakonczonego hakiem, bloku zaworów zwrotnych, rozdzielacza sterujacego i dwóch adaptowanych do tego celu zastawek scianowego przenosnika zgrzeblowego. Silownik tego urza¬ dzenia jest zamocowany na jednej z dwóch sasiednich zastawek. Do konca draga tlokowego tego silownika jest zamocowane cieglo robocze w postaci lancucha ogniwowego z hakiem. Cieglo robocze przechodzi przez otwór prowadzacy w zastawce przymocowanej do rynny trasy przenos¬ nika zgrzeblowego w sasiedztwie zastawki mocujacej silownik. Silownik jest sterowany rozdziela¬ czem hydraulicznym . Blok zaworów zwrotnych jest polaczony z czescia nadtlokowa silownika i zabezpiecza przed samoczynnym wysunieciem tloczyska silownika. Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: Po przejechaniu kombajnu powyzej urzadzenia operator kombajnu zatrzymuje kom¬ bajn i przenosnik zgrzeblowy, podchodzi do rozdzielacza sterujacego i przesterowuje jego dzwignie w polozenie na wysuw draga tlokowego silownika. Po wysunieciu sie tego elementu pracownik idzie do ciegla roboczego urzadzenia, przeciaga hak razem z lancuchem przez otwór prowadzacy w zastawce i zaczepia go o lancuch kombajnowy. Nastepnie pracownik ten powraca do rozdzielacza sterujacego i przesterowuje jego dzwignie w odwrotne polozenie, czyli na wsuw tloczyska silow-2 120 980 nika. Wsuwanie sie draga tlokowego pociaga cieglo robocze w wyniku czego lancuch kombajnowy zostaje przyciagniety do zastawki i w efekcie zabezpieczony przed biczowaniem. Zabezpieczanie lancucha kombajnowego na calej dlugosci sciany wymaga stosowania odpowiedniej ilosci urza¬ dzen zabezpieczajacych rozmieszczonych w scianie.W innym znanym aczkolwiek podobnym rozwiazaniu zamiast haka stosuje sie rozlaczne obejmy. Obejmy te sa lzejsze od masywnych haków, a zatem latwiejsze do przeciagania przez otwór prowadzacy w zastawce.Te znane rozwiazania posiadaja jednak podstawowe niedogodnosci techniczne, które wrecz wykluczaja stosowanie tych zabezpieczen. Jedna z niedogodnosci jest koniecznosc wykonania dodatkowej pracy w scianie jaka jest zabezpieczenie lancucha kombajnowego. Praca ta powtarza sie cyklicznie i w sumie jest dlugotrwala. Obowiazujace przepisy przewiduja zastosowanie w scianie o sredniej dlugosci piec urzadzen zabezpieczajacych.Kazde zabezpieczenie musi byc odczepione przed nadjezdzajacym kombajnem i zaczepione po przejechaniu kombajnu. Biorac pod uwage, ze jeden skraw kombajnem sklada sie zjazdy kom¬ bajnu w góre sciany i jego powrotu w dól, oraz ze czas pracy na wykonanie zabezpieczenia czy odbezpieczenia lancucha wynosi piec minut — sumaryczny czas na zabezpieczanie i odbezpieczanie lancucha wynosi póltorej godziny na jeden skraw. Wykonanie tej dodatkowej pracy tradycyjnie dotychczas nie wykonywanej nie obniza zalogom scianowym ilosci pracy zwiazanej z wykonaniem zadan produkcyjnych. Drugim podstawowym niedomaganiem technicznym w stosowaniu tych zabezpieczen jest koniecznosc zatrzymania kombajnu i scianowego przenosnika zgrzeblowego na czas wykonywania pracy zwiazanej z zabezpieczeniem lancucha kombajnowego. Sredni czas konieczny na wykonanie jednego skrawu kombajnem wynosi cztery i pólgodziny, a w warunkach stosowania dotychczas znanych antybiczowników po doliczeniu póltoragodzinnego przestoju w wydobyciu czas wykonywania jednego skrawu, trwalby szesc godzin. Zalogi scianowe chcac wkonywac zadania produkcyjne nie stosuja tych zabezpieczen, lub stosuja je dorywczo. Kolejnym niedomaganiem w pracy tych znanych antybiczowników jest brak zabezpieczenia pracownika wykonujacego reczne czynnosci zwiazane z zabezpieczeniem lancucha kombajnowego, gdyz przy¬ padkowe zabiczowanie tego elementu moze nastapic nawet podczas postoju kombajnu.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogodnosci i opracowanie, wykonanie oraz zastoso¬ wanie rozwiazania technicznego zabezpieczenia lancucha kombajnowego w sposób prosty, samo¬ czynny, bez wysilku ludzkiego i bez koniecznosci zatrzymywania toku produkcji w czasie jego stosowania.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z mechanizmu chwytakowego i znanych podzespo¬ lów jak: silownik dwustronnego dzialania, blok zaworów zwrotnych, rozdzielacz sterujacy i elastyczne przewody podajace medium robocze. Urzadzenie jest podlaczone do magistrali cisnie¬ niowej i splywowej urzadzenia hydraulicznego zainstalowanego w danej scianie jak obudowa zmechanizowana czy przesuwniki. Cylinder silownika jest zamocowany rozlacznie do korpusu mechanizmu chwytakowego. Korpus mechanizmu chwytakowego sklada sie z dwóch zwierciedla- nych czesci polaczonych ze soba rozlacznie. Na sciankach korpusu znajduja sie listwy prowadzace tzw. krzywki, dla prowadzenia przedniej czesci chwytaka.Chwytak o ksztalcie plaskiego haka z wydluzonym trzonem posiada dwa sworznie, z których jeden jest usytuowany na koncu trzonu i laczy ten trzon przegubowo z dragiem tlokowym silownika, a drugi zamocowany w otworze w srodkowej lub przedniej czesci trzonu, spelnia role elementu nosnego dla rolek prowadzacych. Rolki prowadzace sa zamocowane na wystajacych poza zarys haka koncach sworznia. Rolki te opieraja sie o krzywki usytuowane na sciankach korpusu- sluza do wymuszenia przez przednia czesc chwytaka ruchu wahadlowego o torze zblizonym do pólokregu, koniecznym do zabezpieczenia lancucha kombajnowego. Dla maksymalnego ograni¬ czenia dzialania szkodliwych sil promieniowych pochodzacych z osiowych ruchów lancucha kombajnowego, chwytak jest prowadzony bocznie w wzdluznym otworze miedzy krawedziami scianek korpusa. Otwór ten w górnej czesci jest zasloniety podatna oslona zabezpieczajaca korpus przed zanieczyszczeniem. Dla uzyskania mozliwosci opróznienia komory ruchu chwytaka z zanie¬ czyszczen, dno korpusu posiada kilka otworów wysypowych. Celem lagodnego przesuwania przez urzadzenie kabli i przewodów wodnych jakie ciagnie ze soba kombajn, urzadzenie jest wyposazone w dwie rolki usytuowane na górnych krawedziach swego korpusa.120980 3 Urzadzenie zabezpieczajace cieglo robocze scianowych kombajnów weglowych wedlug wyna¬ lazku charakteryzuje sie wysokimi walorami uzytkowymi. Urzadzenie wedlugwynalazku eliminuje calkowicie wszystkie niedogodnosci techniczne znanych tego typu urzadzen jak przestoje w wydo¬ byciu wegla, duzy naklad pracy na zabezpieczenie lancucha, czy brak zabezpieczenia górnika zakladajacego recznie hak czy obejme na lancuch kombajnowy. Calosc pracy górnika zabezpiecza¬ jacego lancuch kombajnowy urzadzeniem wedlug wynalazku ogranicza sie do przesterowania dzwigni rozdzielacza usytuowanego w bezpiecznym miejscu w odwrotna pozycje.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku schematy¬ cznym, na którym fig. 1 przedstawia widok perspektywiczny urzadzenia i lancuch kombajnowy w stanie zabezpieczonym, a fig. 2 przekrój osiowy urzadzenia i polozenie lancucha odbezpieczonego dla przejazdu kombajnu. Glównym elementem urzadzenia jest mechanizm chwytakowy 1. Do tylnej czesci korpusa tego mechanizmu jest przymocowany za pomoca kolnierza i srub silownika hydraulicznego dwustronnego dzialania 2. Dla wlasciwego funkcjonowania slownika zastosowano blok zaworów zwrotych 3z obudowy zmechanizowanej. Silownik ten jest sterowany rozdzielaczem plytkowym 4 z obudowy zmechanizowanej.Chwytak lancucha 5 posiada ksztalt plaskiego haka o wydluznym trzonie. Na koncu trzonu chwytaka 5 znajduje sie otwór dla sworznia 6 laczacego przegubowo ten chwytak z dragiem tlokowym 7 silownika 2. W przedniej czesci trzonu chwytaka jest wykonany otwór dla sworznia 8 mocujacego rolki prowadzace 9. Rolki prowadzace 9 sa zamocowane na wystajacych po obydwu stronach haka, koncach sworznia 8 i zabezpieczone przed zsunieciem pierscieniami osadczymi. Na wewnetrznych sciankach bocznych kadluba mechanizmu chwytakowego 1 zamocowano za pomoca spawu listwy prowadzace 10. Listwy te posiadaja ksztalt hiperboli i spelniaja roleprowad- nic, po których w czasie ruchu draga tlokowego 7 silownika 2, tocza sie usytuowane miedzy nimi rolki prowadzace 9 chwytaka 5. Mechanizm ten nadaje chwytakowi 5 wymuszony ruch wahadlowy o torze zblizonym do pólokregu pozwalajacym na zabezpieczenie lancucha kombajnowego.Celem wzmocnienia konstrukcji, listwy prowadzace podparto-przylegajacym pretem kwadra¬ towym stanowiacym ich wspornik 11 i polaczono go z tymi listwami jak równiez ze sciankami korpusa za pomoca spawu. Korpus mechanizmu chwytakowego 1 sklada sie z dwóch lustrzanych czesci zlaczonych ze soba listwami laczacymi 12 zamocowanymi do tych pólkorpusów z przodu, z góry i z dolu za pomoca srub. Tylnelustrzane czesci korpusu sa zlaczone ze soba poprzez kolnierz silownika 2. Dla maksymalnego ograniczenia dzialania szkodliwych dla urzadzenia sil promienio¬ wych pochodzacych z osiowych ruchów lancucha kombajnowego, chwytak jest prowadzony bocznie w wzdluznym otworze, miedzy sciankami przedniej czesci korpusa. Otwór prowadzacy z góry jest zasloniety podatna oslona 13 wykonana z gumy. Oslona ta jest zamocowana jednostron¬ nie do korpusu w jego tylnej górnej czesci za pomoca srub. Dno korpusu mechanizmu chwytako¬ wego posiada kilka otworów dla umozliwienia opróznienia komory pracy chwytaka z zanieczyszczen. Celem uzyskania mozliwosci lagodnego przeciagania ukladaka kablowo-wodnego urzadzenie jest wyposazone w dwie rolki 14 umieszczone na górnych krawedziach korpusu.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie zabezpieczajace cieglo robocze scianowych kombajnów weglowych przed biczowaniem skladajace sie z mechanizmu chwytakowego, silownika hydraulicznego, bloku zawo¬ rów zwrotnych i rozdzielacza sterujacego znamienne tym, ze chwytak lancucha (5), o ksztalcie plaskiego haka z wydluzonym trzonem jest wyposazony w sworzen (6) mocujacy go przegubowo z dragiem tlokowym (7) silownika (2), oraz w usytuowany przed nim sworzen (8) posiadajacy na wystajacych poza chwytak koncach rolki prowadzace (9), które stanowia jego prowadnik. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze sworzen (8) z rolkami (9) stanowiacy prowadnik chwytaka (5) jest usytuowany miedzy listwami prowadzacymi (10) o ksztalcie hiperboli, zamocowanymi do scianek mechanizmu chwytakowego (1), celem uzyskania przez ten chwytak wymuszonego ruchu wahadlowego o torze zblizonym do pólokregu pozwalajacym na samoczynne uchwycenie lancucha kombajnowego.120980 UJJJJ J.Pracownia Poligraficzna UPPRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL