Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi nieobluzniajacy sie nasrubek, zaopa¬ trzony w pierscieniowy zlobek, wykonany w powierzchni, która nasrubek styka sie z przedmiotem, podlegajacym zamocowaniu, wspólsrodkowy ze sworzniem sruby i zwe¬ zajacy sie ku wnetrzu nasrubka, oraz w wyciecia, równolegle do sworznia sruby i biegnace od podstawy nasrubka.W zlobku nasrubka miesci sie sprezy¬ sty pierscien zaciskowy odpowiedniego ksztaltu w przekroju np, trójkatny lub tra- pezoidalny.Przedmiot wynalazku stanowi zespól, skladajacy sie z nasrubka ze zlobkiem i promieniowemi wycieciami, pierscienia za¬ ciskowego oraz rozcietej podkladki oporo¬ wej, wyposazonej w wystepy, sciskane o- dejmowalnem jarzemkiem, wreszcie stoz¬ kowego gniazda na pierscien zaciskowy, wyposazony w tym celu w odpowiednia podstawe stozkowa.Wynalazek dotyczy zlacza srubowego do wiazania czesci, ulegajacych kurczeniu sie lub drganiom, np, na platowcach, tu¬ dziez w zastosowaniu do laczenia czesci drewnianych, np. w taborze kolejowym, wystawionych kolejno na dzialanie wilgo¬ ci lub suchego powietrza goracego. Do¬ swiadczenie wykazuje, ze w warunkach tych masrttbki odkrecaja sie, poniewaz gdy czesci laczone lub chociazby jedna tylkoz nich ulegnie skurczeniu, to sprezysty i rozciety pierscien zaciskowy (stosowany zazwyczaj), osadzamy pomiedzy owa cze- 1 scia a riasriiBkiemif zakleszczony w zlob¬ ku tegoz, moze zostac zwolniony od dzia¬ lania wzmiankowanej czesci wskutek jej skurczenia sie i zwolnic w mniejszym lub wiekszym stopniu nacisk gwintu nasrubka na gwint sworznia. Wobec tego nasrubek ten moze pod wtplywem drgan badz to od¬ krecic sie, co pociagnie za soba wzajemne obluzowanie sie czesci laczonych, badz wkrecic sie glebiej, co znowu mogloby wywolac paczenie sie lub pekanie laczo¬ nych ize soba czesci z chwila odzyskania pierwotnej ich objetosci.Zapobiegajac wskazanym powyzej nie¬ dogodnosciom wynalazek umozliwia w ra¬ zie zastosowania zespolu, skladajacego sie z dwóch nasrubków i pierscienia zaci¬ skowego, trwale zamocowanie we wszyst¬ kich przypadkach nasrubków na swonzniu sruby, dzieki zakleszczaniu pierscienia tak w nasruibku, jak i w przeciwnasrdbku.Rysunek uwidocznia kilka przykladów wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój osiowy na- srubka, wykonanego wedlug wynalazku, fig. 2 — inna odmiane wykonania tegoz, fig. 3 — nasruibek, polaczony z podkladka oporowa, fig. 4 — widok podkladki oraz jarzemka, fig. 5 — widok tejze podkladki zgóry, fig. 6 — widok podstawy pierwszej odmiany nasruibka, fig. 7 — ten sam widok innej odmiany, fig. 8 — przekrój osiowy zespolu z pierscieniem o dwóch powierzch¬ niach klinowych, fig. 9 — widok pierscie¬ nia, fig. 10 — przekrój pianowy zespolu o dwóch pierscieniach zaciskowych i pod¬ kladce oporowej, fig. 11 — czesciowy wi¬ dok zgóry zespolu, przedstawionego na fig. 10.W nasruibku / wykonany jest rowek lub zlobek pierscieniowy 2, wspólsrodko- wy ze sworzniem sruby; zlobek moze po¬ siadac w przekroju postac trójkata pro¬ stokatnego z przyprostokatna po stronie wewnetrznej, a przeciwprostokatna po stronie zewnetrznej, albo trapezu o dwu bokach ukosnych flfig. 2). Nasrubek po¬ siada równiez wglebienia promieniowe 3, siegajace od otworu na srube do rowka i zapewniajace dociskanie sie tej czesci na¬ srubka do sworznia sruby.W zlobek 2 wtlacza sie pierscien spre¬ zysty 4, rozciety w miejscu 5; podstawa jego moze byc chropowata, a nawet za¬ opatrzona w< rowki. Pierscien 4 jest dopa¬ sowany ksztaltem do zlobka 2, przyczem kat u wierzcholka pierscienia moze byc, jak widiac z fig. 1, nieco wiekszy od kata rowka.Sposób dzialania obu odmian zespolu polega na tern, ze wtlaczanie pierscienia 4 w zlobek 2 powoduje mocne zacisniecie dolnej czesci nasrubka na sworzniu sruby oraz pewne zespolenie sie nasrubka z pierscieniem. Celem obluzowania nasruibka (nalezy wykonac okolo pól obrotu wstecz i nacisnac na wystajaca iz nasruibka czesc dolna pierscienia w ten sposób, aby go wy¬ sunac z rowka. W odmianie wedlug fig. 2 pierscien przestaje stanowic calosc z na- srubkiem od chwili jego obluznienia.Celem ulatwienia rozbierania urzadze¬ nia powyzszego, a poniekad — zwieksze¬ nia skutecznosci zacisku (fig. 3), laczy sie nasrubek, zaopatrzony w pierscien .zacisko¬ wy, z podkladka oporowa 6, zaopatrzona na powierzchni w stozkowe gniazdo 7, w którem miesci sie odpowiednio uksztalto¬ wany pierscien zaciskowy 4. Podkladka 6 o gladkiej lub rowkowanej powierzchni dolnej jest rozcieta i posiada wystepy 8, na które z pewnem tarciem mozna nasunac zacisk, w rodzaju np. jarzemka 9 z row¬ kami 10, obejmujacemi wyskoki 1\1 wyste¬ pów 8. Podczas dociagania nasrubka na¬ cisk pierscienia 4 na podkladke oporowa, tudziez jego boku ukosnego na scianke zlobka 2, wywoluje wobec uprzedniego za¬ cisniecia jarzemka 9 na wystepach 8 na- — 2 —lezytc docisniecie sie nagwintowania na^ srubka do nagwintowania sworznia sruby.Rozbieranie polaczenia jest bardzo latwe, wystarcza np. zapomoca narzedzia, wpro¬ wadzonego pomiedzy nakretke 1 i jarzem- feo 9, podwazyc je i usunac calkowicie, wo¬ bec czego podkladka 6, rozprezajac sie, zwalnia natychmiast nasrubek 1 od wszel¬ kiego nacisku, wywieranego przez pier¬ scien zaciskowy, i umozliwia odkrecenie go w sposób zwykly.Wglebienia 3 nasrubka moga posiadac rózne ksztalty, mozna je zastapic kanala¬ mi dowolnego przekroju, kolistego lub in¬ nego, wykonanemi w liczbie dostatecznej i wielkosci wystarczajacej do zapewnienia pozadanej sprezystosci czesci nasrubka, znajdujacej sie pomiedzy zlobkiem a o- tworem na srube.Wedlug fig. 6 np. sprezystosc czesci /' nasrubka, zawartej pomiedzy zlobkiem 2 a sworzniem sruby, zwiekszona zostaje za¬ pomoca szeregu kanalów 31 o przekroju kolistym, wykonanych na calej wysokosci nasrubka lub tez do polowy tegoz. Ka¬ naly te posiadaja ksztalt walców lub stoz¬ ków scietych.W odmianie wedlug fig. 7 sprezystosc czesci V, zawartej pomiedzy zlobkiem 2 i otworem wewnetrznym nasrubka, osiaga sie zapomoca szeregu otworów 3" o prze¬ kroju kolistym, wykonanych na calej lub na polowie wysokosci nasrubka, przyczem otwory 3" posiadaja stosownie do oko¬ licznosci, ksztalt walca albo stozka sciete¬ go lub inny, a scianki ich nie stykaja sie ze sciankami wewnetrznego otworu nasrubka, •wobec czego nagwintowanie nasrubka nie jest przerwane.Mozna równiez uzyskac zadowalajace praktycznie wyniki, zuzytkowujac sprezy¬ stosc metalu bez wykonywania otworów w nasrubku, co pozwoli na znaczne zmniej¬ szenie kosztów wlasnych przy wyrobie nieobluzniajacych sie nasrubków.W tym celu pomiedzy zlobkiem na pierscien zaciskowy a nagwintowaniem nasrubka pozostawia sie cienka tylko wzglednie scianke Wz nwn do 1 mm), któ¬ rej sprezystosc umozliwia skuteczne zamo¬ cowanie nasrubka na sworzniu pod dziala¬ niem pierscienia zaciskowego.W pewnych przypadkach, a zwlaszcza przy laczeniu czesci, ulegajacych silnym wstrzasriieniom, np. szyn kolejowych lub lubków, moze sie zdanzyc, ze sprezysty pierscien wypadnie osadzic w bezpósred'- niem zetknieciu z czescia, która ma byc za¬ mocowana, wskutek czego pierscienie po¬ dobne, rozciete i posiadajace w miejscu rozciecia ostrza lub zeby, nacinaja pod wplywem wstrza£nien czesc zamocowana i moga wywolac nadmierne zuzycie sie za¬ mocowanej czesci, (lubków, szyny i t. d.).Celem zapobiezenia tej niedogodnosci pomiedzy pierscien sprezysty a odnosna czesc wstawia sie ogniwo zabezpieczajace, wykonane w postaci odpowiednio uksztal¬ towanej podkladki.Co sie dotyczy zespolu, zlozonego z nasrubka, przeciwnaisrubka i podkladki o dwóch powierzchniach klinowych, nadaja¬ cego sie zwlaszcza do laczenia czesci kur¬ czacych sie, a zarazem ulegajacych wstrza- snieniom, to celem zapobiezenia zwalnia¬ niu sie nasrubka po zeschnieciu sie np. de¬ ski lub skurczeniu sie jej, i nakrecaniu sie nasrubka glebiej na sworzen, przyczem de¬ ska ta moglaby przy odzyskiwaniu pier¬ wotnej swej objetosci peknac, nie wytrzy¬ mawszy cisnienia nasrubka, mozna zasto¬ sowac zespól, uwidoczniony ria fig. 8 19 oraz 10 i 11, w którym sworzen 12 zaopa¬ trzony jest w przeciwnasrubek 13, pomie¬ dzy którym i nasrubkiem / miesci sie pier¬ scien zaciskowy 14, osadzony w zlobkach 16 i 15 nasrubków 1 i 13, przyczem spre¬ zystosc scianek, pozostawionych pomiedzy zlobkami a otworami na sworzen 12 zwiek¬ sza sie w jakikolwiek odpowiedni sposób, n(p. zapomoca naciec, otworów i t. d. W ten sposób uzyskuje sie bezwzglednie nie- 3 —zirilenoe^lalozenie nasrubka / na sworz¬ niu 12, poniewaz nasrubek f zostaje w ten sposób zwiazany z przeciwnasruhkiem 13 i nie bedzie sie opuszczal pod wplywem w&tfczasttiien za kurczaca sip%ziescia (np. usychajaca deska) //, lecz pozostawi jej miejsce do odzyskania pierwotnej swej grubosci: Pierscien 14 (fig, 9) posiada dwie lub kilka powierzchni klinowych, wspól¬ pracujacych z odpowiediniemi powierzch¬ niami w nasrubkach / i 13. Do ulatwienia rozbierania tego zespolu oraz powieksze¬ nia skutecznosci zamocowania sluzy (fig. 10 i 11) podkladka oporowa 17 o dwóch gniazdach 18, wspóldzialajaca z dwoma pierscieniami zaciskowemi 4. Ponadto pod¬ kladka n jest rozcieta, jak wskazuje fig. 11, i posiada wystepy 19, na które na¬ suwa sie z tarciem jarzemiko 20. Wobec tego do rozebrania polaczenia wystarcza usunac 'jaczeinko 20, aby rozprezyc pod¬ kladke 17 i usunac jej dzialanie na pier¬ scien 4.Nie wychodzac z ram wynalazku moz¬ na oczywiscie wprowadzac zmiany i udo¬ skonalenia W szczególach zespolu. PL