Przedmiotem wynalazku jest zespól uszczelnia¬ jacy do walu obrotowego, umieszczony pomiedzy walem obrotowym a konstrukcja, w której jest osadzony, a zwlaszcza zespól uszczelniajacy do walu srubowego statków morskich.Wal srubowy statków morskich musi byc zabez¬ pieczony przed przeciekami wody morskiej. W przypadku duzych statków morskich woda morska moze sie znajdowac pod cisnieniem hydrostatycz¬ nym 20 m slupa wody, na które moze sie nakladac cisnienie pulsujace rzedu ±10 m slupa wody, wy¬ wolane ruchem statku w morzu.Wiekszosc uszczelek stosowanych do walów sru¬ bowych w statkach stanowia uszczelki typu war¬ gowego, które zawieraja wiele labiryntowych pier¬ scieni uszczelniajacych^ wykonanych z kauczuku nitrylowego lub butadienowo-akrylonitryiowego i zakonczonych wargowa czescia uszczelniajaca, po¬ zostajaca w zetknieciu z tuleja ze stali nierdzew¬ nej, która otacza ten wal i jest zamocowana do niego. Dzialanie takiego uszczelnienia jest ograni¬ czone predkoscia poslizgu oraz cisnieniem hydro¬ statycznym. Doswiadczenia z ich konserwacji wska¬ zuja na to, ze moga one nie zadowalac juz po dwóch latach uzytkowania. Stwierdzane sa uszko¬ dzenia powstale juz nawet w pierwszej podrózy .morskiej. Statystyki pochodzace z Rejestru Stat¬ ków Lloyd'a wykazuja, ze co czwarta uszczelka w nowym statku posiadajacym wal srubowy o srednicy ponad 400 mm podlegala zarejestrowa¬ lo 25 2 nemu uszkodzeniu w ciagu pierwszych siedmiu lat uzytkowania. Poniewaz prawie kazdemu uszkodze¬ niu takiej uszczelki towarzyszy zanieczyszczenie morza zmienna iloscia oleju przeciekowego, sa one wiec przedmiotem szczególnej troski, a uzytkowa¬ nie statku z uszkodzona uszczelka wiaze sie z po¬ waznym ryzykiem, niekiedy nawet konczacym sie wydaleniem z portu.Celem wynalazku jest skonstruowanie zespolu uszczelniajacego nie zagrazajacego zanieczyszcze¬ niem srodowiska, o wiekszej niezawodnosci.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety przez to, ze zespól uszczelniajacy do walu obrotowego, osadzonego w lozyskach zawiera dwa uszczelnienia cierne, umieszczone pomiedzy walem a konstrukcja otaczajaca wal, przy czym pomiedzy tymi uszczel¬ nieniami znajduje sie pusta przestrzen oraz przy¬ rzad do wskazywania przecieków cieczy do we¬ wnatrz niej.Czesci zaopatrzone w powierzchnie cierne kaz¬ dego z uszczelnien sa osadzone przesuwnie w celu umozliwienia ich dosuwania do i odsuwania od siebie, i znajduja sie pod sprezystym dociskiem, jedna wzgledem drugiej, umozliwiajacym kompen¬ sowanie ich zuzycia poprzez ich dosuwanie.W kazdym z uszczelnien jedna powierzchnie cier¬ na stanowi zasadniczo promieniowa powierzchnia kolnierza, zamocowanego do walu, natomaist druga powierzchnie cierna stanowi powierzchnia pierscie¬ nia osadzonego w konstrukcji otaczajacej wal, przy 110 8473 119 847 4 czym pierscien jest osadzony przesuwnie w kie- Oaakiuosi.jwalu i jest dociskany do styku cier- riie^o *% j% jpowierzchnia promieniowa.\ Jedna z tych powierzchni ciernych kazdego z !ych dwóch uszczelnien stanowi zasadniczo promie- iiow3 ^powierzchnia, znajdujaca sie po kazdej z jmiMta^cli^fgil Jego samego kolnierza. Kolnierz jest zamocowany na tulei uszczelnionej wzgledem walu za pomoca statycznej uszczelki.Korzystnie powierzchnie cierne kazdego z usz¬ czelnien znajduja sie na czesciach wykonanych z niejednakowych materialów, jednego metalicznego, a drugiego niemetalicznego. Zalecane jest, aby ma¬ terial niemetaliczny stanowila mieszanka azbe¬ stowa.W korzystnym wykonaniu wynalazku kazdy z pierscieni jest osadzony w podatnej przeponie pierscieniowej podpartej swym zewnetrznym obrze¬ zem w konstrukcji otaczajacej wal oraz podpiera¬ jacej pierscien swym wewnetrznym obrzezem, przy czym przepona ma zdolnosc stozkowego odksztal¬ cania sie, w celu umozliwienia pierscieniowi wy¬ konywania ruchów poosiowych.Przepona jest pofalowana w kierunku promie¬ niowym w celu ulatwienia jej stozkowego odksztal¬ cania sie, przy czym jest ona odksztalcona wstep- \nie i osadzona w swym polozeniu pod napreze¬ niem wstepnym, w celu umozliwienia dociskania pierscieni do styku z promieniowymi powierzch¬ niami ciernymi.Przepony sa podparte sprezyscie aa pomoca od¬ dzielnych sprezyn, w celu umozliwienia dociska¬ nia tych pierscieni do powierzchni promieniowych, oraz sa sprzegniete z otaczajaca je konstrukcja i z pierscieniami, za pomoca gietkich pierscieni za¬ wiasowych.Kazdy z pierscieni jest dociskany do styku z promieniowa powierzchnia cierna kolnierza za po¬ moca sprezystego, podatnego pierscienia zawiaso¬ wego, zagietego sprezyscie do ksztaltu litery V lub U w przekroju poprzecznym, przy czym we¬ wnetrzne ramie tego pierscienia zawiasowego jest zamocowane do stozkowego pierscienia podpieraja¬ cego pierscien cierny, a drugie ramie jest oparte l o powierzchnie stozkowa otaczajacej je konstruk¬ cji. Pierscien zawiasowy, jest wykonany z gumy ze sprezystymi wkladkami metalowymi.Pomiedzy ramieniem wewnetrznym a ramieniem zewnetrznym pierscienia zawiasowego o ksztalcie litery V lub U w przekroju poprzecznym, jest umieszczony gietki przewód, w celu zwiekszenia sily poosiowej, wywieranej przez pierscien zawia¬ sowy. Pierscienie cierne oraz czesci podpierajace •je, sa dzielone promieniowo w celu ulatwienia wy¬ miany uszczelnien.W korzystnym wykonaniu wynalazku jedno u- szczelnienie znajduje sie pomiedzy przestrzenia a woda morska, a drugie uszczelnienie znajduje sie pomiedzy przestrzenia a olejem smarnym lo¬ zysk. - ' Rozwiazanie wedlug wynalazku wykazuje duza niezawodnosc w dzialaniu, znacznie zmniejszajac mozliwosc zanieczyszczenia srodowiska, a ponadto wszystkie zuzywajace sie czesci cierne uszczelnien moga byc wymienione na plywajacym statku lub w suchym doku w ciagu okolo dwóch godzin bez potrzeby demontowania, osiowania czy sprawdza¬ nia bicia walu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rufe statku z typowym osadzeniem walu srubowego, w przekroju podluznym, fig. 2 — zespól uszczelniajacy w pierwszym wariancie jego wykonania, w stanie nowosci, fig. 3 — zespól uszczelniajacy wedlug fig. 2, lecz w stanie zuzycia, fig. 4 — inne wykonanie zespolu uszczelniajacego pierwszego typu, wedlug fig. 3, w stanie nowosci, fig. 5 — zespól wedlug fig. 4, lecz w etanie zuzy¬ cia, fig. 6 przedstawia jeszcze inne wykonanie ze¬ spolu uszczelniajacego drugiego^'typu,-.przezaapzo- ne|go do walu srubowego, a fig. f — zespól usz^ czelniajacy wedlug fig. 6 w stanie czesciowego demontazu umozliwiajacego wymiane zuzytych pierscieni uszczelniajacych.Na figurze 1 jest przedstawiana czesc znanej pedni statku. Wal srubowy 11 jest osadzony obro- towo w tulei tylnicowej 12, która korzystnie jest wylozona bialym metalem lub wiazanym azbestem i która jest zamocowana w orzechu tylnicowym 13.Sruba napedowa 14 jest wtloczona na majaca ksztalt stozka scietego koncówke 15 walu srubo¬ wego 11 i utwierdzona w swym polozeniu za po¬ moca nakretki 16. Zespól uszczelniajacy 17 jest zamocowany wokól walu srubowego, pomiedzy pia¬ sta 18 sruby napedowej a tuleja tylnicowa 12, za¬ pewniajac uszczelnienie walu srubowego wzgledem orzecha tylnicowego 13 w celu niedopuszczenia do wnikania wody morskiej do tulei tylnicowej oraz wyciekania oieju smarnego z lozysk.Na figurze 2 i' 3 jest przedstawiony pierwszy wariant zespolu uszczelniajacego wedlug wynalaz¬ ku, przy czym na fig. 2 zespól ten jest ukazany w stanie nowym, a 'na fig. 3 w stanie zuzytym.Zespól uszczelniajacy wedlug figury 2 i 3 za¬ wiera pierscien kolnierzowy 51, wykonany z zeliwa sferoidalnego, nasyconego w prózni policzterofluo- roetylenem, i zabezpieczonego przed korozja przez jego uszczelnienie, oraz zamocowany srubami do przedniej koncówki piasty 52 sruby napedowej.Pierscien 51v obraca sie wspólosiowo wraz z wa¬ lem srubowym 53. Pierscien uszczelniajacy 54 jest zamkniety pomiedzy pierscieniem kolnierzowym 51 a walem srubowym 53 w znany sposób, aby nie- dopuscic do wnikania wody morskiej pomiedzy wal srubgwy a pierscien kolnierzowy 51.Pomiedzy kolnierzem promieniowym 55 na pier¬ scieniu kolnierzowym 51 a pierscieniem zacisko¬ wym 58 sa uchwycone na jaskólczy ogon dwa pierscienie oporowe 56 i 57 o strukturze wiaza¬ nego azbestu. Pierscien zaciskowy 58 oraz pierscie¬ nie oporowe 56 i 57 sa rozciete promieniowo, aby umozliwic zalozenie ich wokól pierscienia kolnie¬ rzowego 51. Za pomoca pierscieni oporowych 56 i 57 zostaja ustanowione dwie powierzchnie cierne po obu stronach kolnierza promieniowego 55.Dwa pierscienie cierne 59 i 60 ze stali nie¬ rdzewnej sa dociskane odpowiednio do promienio¬ wych powierzchni pierscieni oporowych 56 i 57 za pjmoca falistych przepon pierscieniowych 61. Prze¬ pony 61 sa wytrzymale na skrecanie lecz podatne 10 lf 20 25 M 35 40 45 50 55 60119 5 na zginanie, a przy tym sztywnosc tych przepon wystarcza do ich przeciwstawienia sie cisnieniu hydrostatycznemu lub hydrodynamicznemu, jakie moze pojawic sie podczas ich dzialania jako uszczelki tulei lozyskowej tylnicy statku. Przepony 61 sa wykonane ze wsteg pofalowanych promie¬ niowo, z mosiadzu twardego lub stopu Monela, albo tez z innych materialów metalicznych lub tworzyw sztucznych, wzmocnionych wlóknami szklanymi.Glebokosc i podzialka fal przepony sa tak do¬ brane, aby zapewnic zadana gietkosc i odpowied¬ nie osiowe przemieszczenie wewnetrznego obrzeza wzgledem obrzeza zewnetrznego. Ugiecie takie musi ponadto wystarczac do skompensowania zuzycia czolowych elementów uszczelniajacych 56 i 57, 59 i 60, a ponadto poosiowego przemieszczenia sruby napedowej wzgledem kadluba, wynikajace z roz¬ szerzalnosci liniowej walu srubowego a takze sta¬ tycznego i dynamicznego ugiecia kolnierza oporo¬ wego i zespolu lozysk oporowych.Przepona 61 powinna korzystnie miec pewien za¬ pas sprezystosci, aby mogla dzialac jako sprezyna dociskajaca do siebie elementy 56 i 59 oraz 57 i 60 uszczelnienia czolowego, nawet w przypadku ma¬ ksymalnie niekorzystnych warunków docisku, ja¬ kie moga zaistniec z uwagi na wspomniane czyn¬ niki. Cisnienie hydrostatyczne morza i oleju, dzia¬ lajace na przepony 61, równiez sprzyja utrzymy¬ waniu ciernych elementów uszczelniajacych w ze¬ tknieciu ze soba.Do przepon 61 ze wszystkich stron jest przy- spojona oslona z kauczuku .nitrylowego, a na obrze¬ zach wewnetrznych i zewnetrznych przepony te maja gietkie pierscienie jezykowate 63 i 64, wy¬ stajace z nich w kierunku osiowym, wykonane z nylonu wzmocnionego wlóknami, uformowane w nich i zablokowane w zlobkach obwodowych 65 i 66. Przepony 61 korzystnie sa rozszczepione pro¬ mieniowo dla uproszczenia zakladania ich na wal srubowy 53, przy czym zlacze takie jest zamykane za pomoca zacisków promieniowych, oslonietych guma i mocowanych klejem. Gietkie pierscienie jezykowate 63 zewnetrznych obrzezy sa zamoco¬ wane do obudowy dlawnicowej 67 przylaczonej do orzecha tylnicowego 41, natomiast gietkie pierscie¬ nie jezykowate 64 wewnetrznych obrzezy sa za¬ mocowane w pierscieniach ciernych 59 i 60. Pier¬ scienie jezykowe umozliwiaja uginanie sie prze¬ pon 61 bez wywierania wiekszego momentu skre¬ cajacego na pierscienie cierne 60 i 61.Nalezy zauwazyc, ze sa dwa uszczelnienia, to jest jedno zewnetrzne od wody morskiej, a drugie wewnetrzne od oleju. Pomiedzy tymi uszczelnie¬ niami znajduje sie wolna przestrzen 68 pozosta¬ jaca pod cisnieniem atmosferycznym, z której ciecz jest odprowadzana w sposób ciagly odpowiednim przewodem 69 biegnacym poprzez obudowe dlaw- nicowa 67, tylnicowa tuleje lozyskowa 41 oraz grodz skrajnika rufowego, nie przedstawiona na rysunku, do wewnatrz statku.Linia 42 zaznacza schematycznie dalszy ciag prze¬ wodu 69 prowadzacy do wewnatrz statku. Przewód uchodzi, za posrednictwem zbiornika wlewowego wskaznikowego 40 zaznaczonego schematycznie, do 847 6 zezy maszynowni, dzieki czemu dzialanie zespolu uszczelniajacego zaloga statku moze kontrolowac na wyswietlaczu wewnatrz statku. Przecieki po¬ przez uszczelnienie zabezpieczajace przed wnika- s niem wody morskiej zwykle wynosza okolo 100 cm8/h, co jest dostrzegane przez zaloge statku jako ciagle kapanie do zbiornika wlewowego 40. Dotad, dokad trwa to kapanie, zaloga wie, ze olej nie wy¬ cieka do morza. Tuleja lozyskowa 43 jest zasilana II olejem ze zbiornika opadowego, znajdujacego sie okolo 120 cm ponad walem srubowym.Ze wzgledu na to dosc niskie cisnienie oraz duza lepkosc stosowanego oleju smarnego przeciekanie oleju pomiedzy uszczelkami olejowymi 57 i 60 po¬ il winno byc ledwo dostrzegalne. Olej pojawia sie w zbiorniku wlewowym w przypadku uszkodzenia uszczelki olejowej.Na figurach 4 i 5 jest przedstawione nieco pro¬ stsze wykonanie zespolu uszczelniajacego wedlug n fig. 2 i 3, w któym przepony 61' sa wykonane w postaci sprezyny zwojowej 70 z drutu stalowego, osadzonej w kasecie 71 ze wzmocnionego kauczuku nitrylowego. Równiez i w tym przypadku zespól ten ma ksztalt stozkowy i jest umiejscowiony pod 25 napieciem wstepnym w celu wywarcia i utrzyma¬ nia docisku uszczelniajacego pomiedzy elementami uszczelnienia czolowego. Inne czesci sa takie same jak w pierwszej konstrukcji, i maja te same ozna- czniki cyfrowe. 30 Oczywiscie mozliwe sa i inne warianty tej kon¬ strukcji. Na przyklad docisk pierscieni ciernych 59 i 60 do pierscieni oporowych 56 i 57 mozna uzy¬ skac za pomoca oddzielnych sprezyn dzialajacych na przepony, przy czym zbedne -4est osadzanie 35 przepon pod naprezeniem wstepnym.Na figurach 6 i 7 jest przedstawione trzecie wy¬ konanie zespolu uszczelniajacego. Pokazano wal srubowy 80, na który jest wtloczona piasta 81 sruby napedowej statku. Tuleja 82 z zeliwa wyso- 40 kojakosciowego (SGCI), nasyconego w prózni poli- czterofluoroetylenem, w celu zabezpieczenia go przed korozja, jest zamocowana srubami do przed¬ niego czola sruby napedowej 81. Pierscien uszczel¬ niajacy 83, o ksztalcie litery O w przekroju po- 45 przecznym, jest zamkniety pomiedzy ta tuleja, przednia koncówka piasty craz walem srubowym.Dzielony pierscien oporowy 84 z nierdzewnego ze¬ liwa jest sztywno zamocowany wieloma srubami gniazdowymi 85 ze stali nierdzewnej w klinowym 50 rowku 86 tulei 82, w którym sa zamkniete dwa gumowe pierscienie 87 o ksztalcie litery O w prze¬ kroju poprzecznym.Para dzielonych pierscieni ciernych 88 z wiaza¬ nego azbestu jest zamocowana do pary pierscieni 55 stozkowych 89, zamykajacych pierscienie uszczel¬ niajace 90 o ksztalcie litery O w przekroju po¬ przecznym. Te pierscienie stozkowe sa przyklejone do wewnetrznych ramion podatnych pierscieni za¬ wiasowych 91, wykonanych ze wzmocnionego kau- 6q czuku nitrylowego i zagietych w ksztalt litery V lub U w przekroju poprzecznym, na calym ich ob¬ wodzie.Promieniowe, czolowe powierzchnie robocze pier¬ scieni ciernych 88 sa utrzymywane w styku cier- e5 nym z przeciwleglymi, czolowymi powierzchniami119 847 8 pierscieni oporowych 84, wykonanych z nierdzew¬ nego zeliwa, za pomoca prostego srodka, jakim jest umieszczenie podobnych, stozkowych powierzchni oporowych w celu podparcia drugich ramion pierscieni zawiasowych 91. Latwo zauwazyc, ze 5 sklonnosc pierscieni zawiasowych do prostowania sie jest przyczyna wywierania nacisku w kierunku ku dolowi na. dwa wspólosiowe pierscienie stoz¬ kowe, oraz wywolania ruchu. postepowego przyle¬ glych pierscieni ciernych 88 ku sobie. *• W celu zwiekszenia sily dzialania tych pierscieni zawiasowych 91 sa one wzmocnione duza liczba plaskich sprezyn stalowych lub drutów .fortepia- • nowych. Podobnie sa wzmocnione gietkie przewo¬ dy pierscieniowe 92, przy czym w pierscieniach w zawiasowych 91 moga byc ponadto osadzone wstegi specjalnie zwinietego drutu fortepianowego. Ze¬ wnetrzne ramiona piescieni zawiasowych 91 sa zamocowane srubami do obudowy dlawnicowej 93, wykonanej z zeliwa nasyconego prózniowo. Obudo- 20 wa ta sklada sie z trzech czesci 93a, 93b i 93c po¬ laczonych ze soba sworzniami i srubami. Czesc 93c obudowy jest sztywno utwierdzona do orzecha tyl- nicy. Czesc srodkowa 93b jest rozdzielona poziomo, aby mozna ja bylo zdejmowac, umozliwiac dostep 25 i wymiane zuzytych elementów uszczelniajacych 84 i 88. Przestrzen 95, znajdujaca sie pomiedzy dwo¬ ma pierscieniami zawiasowymi o ksztalcie litery U, jest utrzymywana jako przestrzen pusta przez od¬ parowanie cieczy otworami sciekowymi 94, w ja- sn kie sa zaopatrzone czesci 93b i 93c obudowy.Otwór wylotowy, sciekowy jest polaczony z prze¬ wodem sciekowym, umieszczonym w szczelinie, w polozeniu odpowiadajacym godzinie szóstej wska¬ zówek zegara, wykonanej w zewnetrznej powierz- 35 chni skrajnie rufowej tulei lozyskowej statku, a stad prowadzacym poprzez grodz skrajnika rufo¬ wego do zezy statku, lub przez zawór kurkowy 97 do zbiornika sciekowego 98. Zbiornik wlewowy wskaznikowy 96, zaznaczony schematycznie, jest 40 umieszczony w tym obwodzie na grodzi, tak ze obsluga statku moze obserwowac kapanie wody morskiej, która przecieka przez skrajne lub ze¬ wnetrzne elementy uszczelniajace 88 i 84 zwykle z wydatkiem ckolo 100 cm8/h. 45 Dla ulatwienia demontazu zespolu uszczelniaja¬ cego, w przypadku potrzeby wymiany pierscieni uszczelniajacych, do wewnatrz kazdego z trzech do szesciu otworów kontrolnych 100, w zaleznosci od wielkosci uszczelnienia, wprowadza sie specjal- 50 ne narzedzie szczekowe 99, zaznaczone schematycz¬ nie linia kreskowa. Przez rozkrecenie narzedzia przy uzyciu wtyków kontrolnych, wprowadzanych w nagwintowane otwory, mozna rozeprzec dwa pierscienie cierne 8S na odleglosc pelnego ich roz- 55 suniecia. Przez otwory 102 w obudowie oraz od¬ powiednie otwory 103 w wewnetrznym ramieniu pierscienia zawiasowego 91, o ksztalcie litery V w przekroju poprzecznym, wprowadza sie nastep¬ nie trzy dq, szesciu trzpieni ustalajacych, w celu 60 przytrzymania pierscieni ciernych 88 w tym ich "polozeniu cofniecia, natomiast wyjmuje sie narze¬ dzie szczekowe 97. Nastepnie, zdejmuje sie srodko¬ wa, dzielona czesc pierscieniowa 93b i wymienia sie pierscienie uszczelniajace 84 i 88. Na fig. 7 65 pokazano zespól uszczelniajacy z uszczelnieniem rozebranym do przegladu, co wymaga kilku godzin pracy podczas zwyklego, suchego dokowania. - Dzieki temu, ze pierscienie zawiasowe 91, o ksztalcie litery V lub U, oraz gietki przewód pier¬ scieniowy 92 sa utrzymywane w swych poloze¬ niach przez opory stozkowe, wewnetrzna i zewne¬ trzna, docisk pierscieni uszczelniajacych 88 i 84 do siebie pozostaje zasadniczo staly, nawet w przy¬ padku wykonywania przez wal dosc obszernych ruchów poosipwych pod wplywem obciazen sta¬ tycznych czy dynamicznych, a to dlatego, poniewaz zewnetrzna powierzchnia pierscienia zawiasowego 91 o ksztalcie litery V opada na tyle po skosnej powierzchni, na ile wewnetrzna jego powierzchnia unosi sie na niej.Jest to bardzo wazna i specyficzna cecha takie¬ go uszczelnienia. Tego rodzaju zespól uszczelnia¬ jacy umozliwia zmniejszenie naprezen zginajacych walu srubowego przez zmniejszenie wysiegu sruby napedowej. Jest równiez tani w produkcji. Zabez¬ piecza on tez srodowisko przed zanieczyszczeniem.Niedopuszcza bowiem do wyciekania oleju:-do mo¬ rza, chyba ze zostanie powaznie uszkodzony.Uszkodzenie wykrywa sie natychmiast, poniewaz towarzyszy mu gwaltowny wzrost przeciekajacej wody morskiej.Przeglad i wymiane zuzytych czesci mozna prze¬ prowadzic w ciagu okolo 2 godzin podczas zwykle¬ go, suchego dokowania, i nie wymaga demontazu sruby napedowej ani walu srubowego. Wystajace koncówki pierscienia zawiasowego w ksztalcie lite¬ ry V moga byc wyprofilowane w tym celu, aby wzrost cisnienia wody morskiej nie mial wplywu na dzialanie uszczelnienia. Ponadto przez wstrzy¬ kiwanie srodka przeciwprostowego o duzym cie¬ zarze wlasciwym do tej pustej przestrzeni za po¬ moca zbiornika opadowego, umieszczonego u szczy¬ tu tej przestrzeni mozna zapobiec rozrastaniu sie w niej organizmów zywych z zarodków, jesliby takie przedostaly sie do wewnatrz niej, mimo tar¬ cia wystepujacego w uszczelnieniu czolowym. , Jakkolwiek wynalazek zostal opisany na przykla¬ dzie uszczelniania walu srubowego duzych istatków, moze oczywiscie znalezc zastosowanie w wielu in¬ nych przypadkach uszczelniania.Zastrzezenia patentowe 1. Zespól uszczelniajacy do walu obrotowego, osadzonego w lozyskach, znamienny tym, ze ma dwa uszczelnienia cierne (59_ i 60, 88) umieszczone pomiedzy walem (53, 80) a konstrukcja (67, 93) otaczajaca wal, przy czym pomiedzy tymi uszczel¬ nieniami znajduje sie pusta przestrzen (68, 95) oraz zawiera przyrzad (40, 96) do wskazywania przecieków cieczy do wewnatrz niej. 2. Zespól wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czesci (56, 57, 59, 60, 84 i 88), zaopatrzone w po¬ wierzchnie cierne kazdego z uszczelnien, sa osa¬ dzone przesuwnie w celu umozliwienia ich dosu- wania do i odsuwania od siebie, i znajduja sie pod sprezystym dociskiem, jedna wzgledem drugiej, umozliwiajacym kompensowanie ich zuzycia przez ich dosuwanie.119 847 10 3. Zespól wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze w kazdym z uszczelnien jedna powierzchnie cierna stanowi zasadniczo promieniowa powierzchnia kol¬ nierza (55, 84), zamocowanego do walu, natomiast druga powierzchnie cierna stanowi powierzchnia pierscienia (59, 60, 88) osadzonego w konstrukcji otaczajacej wal (53, 80), przy czym pierscien (59, 60, 88) jest osadzony przesuwnie w kierunku osi walu i jest dociskany do styku ciernego z ta po¬ wierzchnia promieniowa. 4. Zespól wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jedna z tych powierzchni ciernych kazdego z tych dwóch uszczelnien stanowi zasadniczo promieniowa powierzchnia, znajdujaca sie po kazdej z przeciw¬ nych stron tego samego kolnierza. 5. Zespól wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze kolnierz (55, 84) jest zamocowany na tulei (51, 82), która jest uszczelniona wzgledem walu (53, 80) za pomoca statycznej uszczelki (54, 83). 6. Zespól wedlug zastrz. 3 albo 4, albo 5, zna¬ mienny tym, ze powierzchnie cierne kazdego z u- szczelnien znajduja sie na czesciach wykonanych z niejednakowych materialów, jednego metaliczne¬ go, a drugiego niemetalicznego. 7. Zespól wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze materialem niemetalicznym jest mieszanka azbe¬ stowa. 8. Zespól wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze kazdy z pierscieni (59, 60, 88) jest osadzony w po¬ datnej przeponie pierscieniowej (61, 61') podpartej swym zewnetrznym obrzezem w konstrukcji (67, 93) otaczajacej wal oraz podpierajacej pierscien (59, 60) swym wewnetrznym obrzezem, przy czym przepona (61, 61') ma zdolnosc stozkowego od¬ ksztalcania sie, w celu umozliwienia pierscieniowi wykonywania ruchów poosiowych. 9. Zespól wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze przepona (61) jest pofalowana w kierunku promie¬ niowym w celu ulatwienia jej stozkowego odksztal¬ cania sie. 10. Zespól wedlug zastrz. 8 albo 9, znamienny tym, ze przepony ,(61, 61') sa odksztalcone wstepnie i osadzone w swych polozeniach pod naprezeniem wstepnym, w celu umozliwienia im dociskania pierscieni {59, 60) do styku z promieniowymi po¬ wierzchniami ciernymi (57, 56). 11. Zespól wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze 5 przepony (61, 61') sa podparte sprezyscie za pomoca oddzielnych sprezyn w celu umozliwienia dociska¬ nia tych pierscieni do powierzchni promieniowych. 12. Zespól wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze przepony (61, 61') sa sprzegniete z otaczajaca je konstrukcja (67) oraz z pierscieniami (59, 60), za pomoca gietkich pierscieni zawiasowych (63, 64). 13. Zespól.,wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze kazdy z pierscieni (88) jest dociskany do styku z promieniowa powierzchnia cierna kolnierza (84) za pomoca sprezystego, podatnego pierscienia zawia¬ sowego (91), zagietego sprezyscie do ksztaltu litery V lub U w przekroju poprzecznym, przy czym wewnetrzne ramie tego pierscienia (91) jest zamo¬ cowane do stozkowego pierscienia (89), podpieraja¬ cego pierscien cierny, a drugie ramie jest oparte o powierzchnie stozkowa otaczajacej je konstruk¬ cji (93). 14. Zespól wedlug zastrz. 13, znamienny tym, ze 25 pierscien zawiasowy (91) jest wykonany z gumy ze sprezystymi wkladkami metalowymi. 15. Zespól wedlug zastrz. 13, albo 14, znamienny tym, ze gietki przewód (92) jest umieszczony po¬ miedzy ramieniem wewnetrznym a ramieniem ze- 30 wnetrznym pierscienia zawiasowego (91), w ksztal¬ cie litery V lub U w przekroju poprzecznym, w celu zwiekszenia sily poosiowej, wywieranej przez pierscien zawiasowy. 16. Zespól wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pierscienie cierne (56, 57, 59, 60, 84, 88) oraz czesci podpierajace je, sa dzielone promieniowo w celu ulatwienia wymiany uszczelnien. 17. Zespól wedlug zastrz. 1 albo 3, znamienny tym, ze jedno uszczelnienie (59 i 56, 88 i 84) znaj¬ duje sie pomiedzy przestrzenia (68, 95) a woda mor¬ ska, a drugie uszczelnienie (60 i 57, 88 i 84) znaj¬ duje sie pomiedzy przestrzenia (68, 95) a olejem smarnym lozysk. 35110 847 Fig. 1 Fig. 2 Fig. 3119 847 Fig. 4 Fig. 5 Fig. 6 «H I Fig. 7 PL