Przedmiotem wynalazkujest urzadzenie do wytrzasania szyszek, odskrzydlania i oczyszczania oraz sortowa¬ nia nasion, zwlaszcza sosny zwyczajnej.Znane sa rozwiazania techniczne urzadzen do oczyszczania i sortowania zboza oraz luszczenia ziarn slo¬ necznika i oddzielania ich od lusek, z opisów patentowych polskich nr 12415 oraz nr 19908.Znane powszechnie urzadzenia do oczyszczania i sortowania ziarna, opisane w wymienionych opisach pa¬ tentowych, dzialaja na zasadzie przemieszczania ziarna przez zespól trzech wibrujacych sit o róznej wielkosci oczek oraz odprowadzaniu zanieczyszczen za pomoca zespolu wyciagowego.Wedlug wynalazku te zespoly techniczne rozwiazano analogicznie jednak z optymalnym dostosowaniem do specjalistycznego zagadnienia technicznego jakim jest odskrzydianie, oczyszczanie i sortowanie nasion drzew iglastych, a w szczególnosci do urzadzenia wedlug wynalazku.Znane z polskiego opisu patentowego nr 66531 jest urzadzenie do wyluszczania szyszek i przesiewania nasion.Urzadzenie to sklada sie z dwóch podstawowych zespolów: do wyluszczania i wstepnego oddzielania zanieczyszczen od nasion, umieszczonych na jednej podstawie. W podstawowym zespole do wyluszczania, doko¬ nuje sie równiez odskrzydlania nasion.Zespól w postaci kosza zasobnika odchylanego ruchem wahadlowym nie stwarza korzystnych warunków do wyluszczania szyszek i jednoczesnie odskrzydlania nasion. Proces wyluszczania i odskrzydlania w tym urza¬ dzeniu nie daje pelnych skutków. W zaleznosci od intensywnosci ruchu wahadlowego i czasu jego trwania uzy¬ skuje sie niepelne wyluszczanie szyszek i odskrzydlanie nasion albo ich uszkodzenie.W drugim podstawowym skladowym zespole do oddzielania zanieczyszczen dokonuje sie wstepnego oczy¬ szczania nasion. Urzadzenie nie jest przystosowane do sortowania oczyszczonych nasion.Istota wynalazku polega na konstrukcji urzadzenia zapewniajacej dokladne i pelne odskrzydlanie oraz oczyszczanie nasion, a nastepnie ich sortowanie w procesie ciaglym.W tym celu urzadzenie jest wyposazone w zespól odskrzydlajacy nasiona za pomoca szczotek obrotowych i elementów sciernych oraz zespól wyciagowy do odprowadzania zanieczyszczen powstajacych w czasie ich oczy¬ szczania. Za pomoca zespolu sit sortowniczych dokonuje sie sortowania oczyszczonych nasion wedlug potrzeb gospodarki selekcyjnej.2 119 590 Urzadzenie jest wyposazone równiez w bebnowy wytrzasacz stosowany do wytrzasania z szyszek nasion pozostalych po ich wyluszczaniu, na przyklad z szyszek drzew wyselekcjonowanych. Przedmiot wynalazku jest .. uwidoczniony przykladowo na rysunku, który przedstawia urzadzenie w widoku z boku. ¦ <* i ¦ -W górnej czesci konstrukcji nosnej 1 urzadzenia jest zamocowany obrotowo beben wytrzasajacy 2 w obu¬ dowie 3, uksztaltowanej korzystnie do przemieszczania wytrzasnietych szyszek z bebna 2 do pojemnika zew¬ netrznego poprzez przewód rurowy 4. W dolnej czesci obudowy 3 bebna 2 znajduje sie odchylnie zamocowana i [ zastawka 5 otwierajaca droge dla nasion gromadzacych sie w leju 7 wewnatrz przewodu rurowego 6 do odskrzy- dlania "miedzy trzema obrotowymi szczotkami zespolu odskrzydlajacego 8, zaopatrzonego równiez w elementy scierne umieszczone stycznie do górnego pólobwodu pierwszej szczotki.Do usuniecia zanieczyszczen z komory 10 powstajacych po odskrzydlaniu nasion sluzy zespól wentylacyj¬ ny 11, skladajacy sie z wentylatora, silnika elektrycznego i przewodu rurowego odprowadzajacego zanieczyszcze¬ nia. Przy koncu dolnym kazdego z ukosnie zamocowanych sit górnego 12, srodkowego 13 i dolnego 14 znajduja sie rynny zsypowe 15, 16 oraz zbiornik 17. Rama sit sortowniczych 18 stanowi konstrukcje ramowa polaczona z sitami 12,13 i 14 oraz z wibratorem 19 napedzanym silnikiem elektrycznym 20.Konstrukcja wibratora 19 umozliwia regulacje czestotliwosci i'amplitudy drgan ramy 18 z sitami 12, 13 i 14. W przypadku pracy urzadzenia w pelnym cyklu technologicznym przeznaczone do wytrzasania szyszki umieszcza sie w obrotowym bebnie 2, skad po wytrzasnieciu nasion zostaja wydalone z urzadzenia samoczynnie poprzez przewód rurowy 4 do pojemnika zewnetrznego.Przy polozeniu zastawki 5 zamykajacym przewód rurowy 4 wprowadzane do urzadzenia nasiona od strony bebna 2 gromadza sie w leju 7, a nastepnie sa dokladnie odskrzydlone przy przemieszczaniu przez zespól szczotek obrotowych 8 i powierzchnie elementów sciernych, a zanieczyszczenia, powstajace przy tych czynno¬ sciach, lzejsze od nasion sa odprowadzane z komory 10 przez zespól wentylacyjny 11 do pojemnika na zewnatrz urzadzenia.Odskrzydlone i oczyszczone nasiona przemieszczane sa grawitacyjnie przez lej 9 na zespól ukosnie ustawio¬ nych nad soba sit 12, 13 i 14, o celowo dobranej wielkosci oczek, gdzie nastepuje selekcja nasion pod wzgledem ich wielkosci. Sito górne 12 zatrzymuje pozostale po oczyszczeniu w komorze 10 wieksze od nasion zanieczysz¬ czenia i przemieszcza je na skutek ruchu wibracyjnego do rynny zsypowej 15. Sito srodkowe 13 zatrzymuje nasiona wieksze i przemieszcza je do rynny zsypowej 16 — a sito dolne 14 zatrzymuje mniejsze nasiona i przemie¬ szcza do zbiornika 17. Urzadzenie moze pracowac równiez z pominieciem czynnosci wytrzasania szyszek i proces technologiczny rozpoczyna sie wtedy od wprowadzenia do urzadzenia nasion oraz ich odskrzydlania.Urzadzenie wedlug wynalazku dzieki mechanicznemu sortowaniu odskrzydlonych i oczyszczonych nasion umozliwia prowadzenie selekcji i genetyki w gospodarce lesnej.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do wytrzasania szyszek, odskrzydlania i oczyszczania oraz sortowania nasion, zwlaszcza sosny zwyczajnej, wyposazone w znany beben obrotowy oraz zespól 3 sit o róznej wielkosci oczek, wprowadza¬ nych w drgania przez mimosrodowy wibrator i zespól wyciagowy, znamienne tym, ze jego konstrukcja nosna (1) jest wyposazona w swej górnej czesci w obudowe (3) uksztaltowana korzystnie do grawitacyjnego przemieszczania wytrzasnietych szyszek z bebna (2) do pojemnika zewnetrznego za pomoca przewodu rurowego (4) i zaopatrzona wewnatrz przewodu rurowego (6) w odchylna zastawke (5) oraz w dolnej czesci tego przewodu rurowego (6) w lej (7) doprowadzajacy nasiona do zespolu odskrzydlajacego (8) zaopatrzonego w szczotki obro¬ towe i elementy scierne i komore oczyszczonych nasion (10) zakonczona lejem (9) odprowadzajacym odskrzy¬ dlone i oczyszczone nasiona do zespolu sit sortowniczych (12), (13) i (14), natomiast zespól wyciagowy (11) stanowi wentylator polaczony z silnikiem i rurowy przewód do odprowadzania zanieczyszczen. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze szczotkowy zespól odskrzydlajacy (8) sklada sie z trzech obrotowych szczotek oraz elementów sciernych umieszczonych stycznie do górnego pólobwodu pierwszej szczotki.119 590 PL