Przedmiotem wynalazku jest uklad samoczynne¬ go sterowania prostownika spawalniczego, przezna¬ czony do samoczynnego •zalaczania i wylaczania prostownika spawalniczego duzej mocy do recz¬ nego spawania elektroda otulona oraz zabezpie¬ czenia jego prawidlowej pracy.Dotychczas brak jest ukladu umozliwiajacego samoczynne zalaczanie i wylaczanie prostownika spawalniczego duzej mocy do recznego spawania elektroda otulona. Znane dotad uklady wymagaja zalaczania lub wylaczania prostownika spawalni¬ czego duzej mocy za. pomoca przycisków zalacza¬ jacych i wylaczajacych, zmuszajac spawacza do koniecznosci dojscia do przycisków, w celu wyla¬ czania, a nastepnie zalaczania prostownika spa¬ walniczego w czasie przerw w spawaniu.Znane jest równiez urzadzenie do wlaczania i wylaczania transformatora spawalniczego, zawie¬ rajace przekaznik cieplny, wlaczone równolegle obciazenie i obwód sterowania z przekaznikiem magnetycznym. Obwód sterowania jest wyposazo¬ ny w transformator malej mocy i dwuuzwojenio- wy przekaznik, którego pradowe uzwojenie jest wlaczone szeregowo z obciazeniem i wtórnym uz¬ wojeniem transformatora malej mocy przez styki przekaznika magnetycznego i istyki blokujace. Uz¬ wojenie napieciowe tego przekaznika jest polaczo¬ ne równolegle z uzwojeniem wtórnym (transfor¬ matora malej mocy i obciazeniem przez styki przekaznika cieplnego' i styki blokujace. 10 15 20 Powyzsze urzadzenie znajduje mozliwosc jedy¬ nie ograniczonego zastosowania dla [prostych jed¬ nofazowych spawarek transformatorowych o ogra^ niczonej mocy, zas zbyt mala czulosc obwodu sterowania daje niepewne dzialanie dwuuzwoje- niowego przekaznika przy zmiennej opornosci przejscia styku elektrody ze spawanym materia¬ lem, lub opornosci jego skorodowanej wzglednie zanieczyszczonej powierzchni. Brak mozliwosci przystosowania powyzszego rozwiazania do samo¬ czynnego sterowania prostownika spawalniczego jest powodem, ze praktycznie prostowniki spawal¬ nicze pomimo ciaglych przerw w spawaniu nie sa wylaczane, powodujac znaczny pobór energii na biegu jalowym, jak równiez stwarzajac zagrozenie porazenia pradem z przewodów spawalniczych.Wyzej omówione niedogodnosci zostaly wyeli¬ minowane przez wynalazek ukladu samoczynnego sterowania prostownika spawalniczego do reczne¬ go spawania elektroda otulona, zawierajacego ste¬ rowniczy obwód niskiego napiecia ze sterujacym przekaznikiem, polaczony poprzez robocze zaciski trójfazowego prostowniczego mostka ze spawalni¬ czymi przewodami. Sterujacy przekaznik jest po¬ laczony jednym koncem uzwojenia poprzez pro¬ stownicza diode do dodatniego roboczego zactisfctr trójfazowego prostowniczego mostka., zas drugim koncem uzwojenia jest polaczony z kolektorem tranzystora, przylaczonego swa baza poprzez po¬ tencjometr do ujemnego roboczego zacisku trójfa- 119 3943 119 394 4 zowego mostka, sprzezonego poprze i kondensator z emiterem tranzystora. Natomiast styk steruja¬ cego przekaznika, wlaczony jest w obwód styczni¬ ka, laczacego .swymi roboczymi stykami zasilanie trójfaizowe do itranisformaitorowego zasilacza trój¬ fazowego transduktora z trójfazowym prostowni¬ czym mostkiem.Zastosowanie ukladu wedlug wynalazku umoz¬ liwia w pelni samoczynne zalaczanie i wylaczanie prostownika spawalniczego duzej mocy bez do¬ datkowych czynnosci spawacza, zabezpieczajac równoczesnie przed porazeniem pradu od spawal¬ niczych przewodów zarówno spawacza, jak i osób trzecich, zwlaszcza w czasie przerw w spawaniu.Równoczesnie uzyskuje sie znaczna oszczednosc energii, tracona dotychczas w czasie biegu jalo¬ wego prostownika spawalniczego. Celowe wprowa¬ dzenie opóznienia czasowego zwalniania sterujace¬ go przekaznika, dobieranego regulacyjnie poten¬ cjometrem, pozwala na prowadzenie danego cyklu spawania bez zbednego wylaczania prostownika spawalniczego przy krótkich przerwach w dotknie¬ ciu elektroda spawanego materialu, koniecznych do sprawdzenia jakosci spawu, lulb przesuniecia elektrody do innych punktów spawania.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym jest przedstawiony schematycznie uklad polaczen sa¬ moczynnego sterowania prostownika spawalnicze¬ go do recznego spawania elektroda otulona.Uklad wedlug wynalazku zawiera sterowniczy obwód 1 niskiego napiecia, przylaczony katoda prostowniczej diody 2 do dodatniego roboczego zacisku 3 trójfazowego prostowniczego mostka 4 trójfazowego transduktora 5. Anoda prostowniczej diody 2 przylaczona jest równolegUe do uzwojenia sterujacego przekaznika 6 i dodatniego bieguna iasilacza 7 pPadu stalego. Koniec uzwojenia steru¬ jacego (przekaznika 6 jest polaczony z kolektorem tranzystora 8, którego emiter jest przylaczony do ujemnego bieguna zasilacza 7 pradu stalego. Baza tranzystora 8 jest polaczona poprzez potencjometr 9 z ujemnym roboczym zaciskiem Hf trójfazowego prostowniczego mositka 4, sprzezonym poprzez kon¬ densator 11 z emiterem tranzystora 8. Trójifazowy transduktor 5 ma sterownicze uzwojenie 5a» zbocz- nikowane iprostownicza dioda 12, której anoda jest polaczona poprzez fazowe prostownicze diody 13 do uzwojen wtórnych transformatorowego zasilacza 14 ttrójtfazowego transduktora 5, zas jej katoda poprzez regulacyjny rezystor 15 do punktu zero¬ wego uzwojen wtórnych tego,zasilacza 14. Zwier- ny styk Ga sterujacego przekaznika 6 jest wlaczo¬ ny w obwód stycznika 16, zasilanego poprzez po¬ mocniczy transformator 17 wylacznikiem 18. Ro¬ bocze styki 16a stycznika 16 sa wlaczone w obwód zasilania uzwojen pierwotnych transformatorowe¬ go zasilacza 14 trójfazowego transduktora 5.Uklad wedlug wynalaizku jest wlaczony do pra¬ cy poprzez zamkniecie obwodu zasilania pomocni¬ czego transformatora 17 wylacznikiem 18. W ob¬ wodzie wtórnym tego transformatora 17 podane jest napiecie na zasilacz 7 pradu stalego i sygna¬ lizacyjna lampke 19, informujaca spawacza o go¬ towosci prostownika spawalniczego do pracy. Rów¬ noczesnie z zasilacza 7 pradu stalego podawane jest poprzez prostownicza diode 2 z jednej stro¬ ny oraz tranzystor 8 z potencjometrem 9 i kon¬ densatorem 11 z drugiej strony niskie napiecie do 5 roboczych zacisków 3 i 10 trójfazowego prostow¬ niczego mostka 4, polaczonych odpowiednio ze spawalniczymi przewodami 20. Po zetknieciu elek¬ trody 21 ze spawanym materialem zostaje zamk¬ niety obwód sterowania tranzystora 8 oraz obwód 10 ladowania kondensatora 11. Wskutek tego przy¬ ciaga sterujacy przekaznik 6, który swym zwier- nym stykiem 6,a zamyka obwód zasilania styczni¬ ka 16. W efekcie stycznik 16 przyciaga i poprzez swoje robocze styki 16a podaje trójfazowe napie- 15 cie na transformatorowy zasilacz 14 trójfazowego transduiktora 5 z trójfazowym prostowniczym mostkiem 4, skad wyprostowane napiecie jest po¬ dawane ppprzez robocze zaciski 3 i 10 oraz spa¬ walnicze przewody 20 do elektrody 21 na stano- 20 wisku spawania. Po odsunieciu elektrody 21 na¬ stepuje przerwanie obwodu sterowania tranzysto¬ ra 8 i obwodu ladowania kondensatora 11, który rozladowujac sie poprzez rezystancje potencjomet¬ ru 9 w obwodzie baza!—emiter tranzystora 8 po- 25 woduje dalsze podtrzymanie zasilania sterujacego przekaznika 6. Po rozladowaniu kondensatora 11 nastepuje zablokowanie tranzystora 8. Wskutek tego zwiemy styk 6a zwolnionego sterujacego przekaznika 6 zostaje rozwarty, powodujac po- przez robocze styki 16a zwolnionego stycznika 16 przerwanie doplywu pradu do transformatorowego zasilacza 14 trójfazowego transduktora 5 z trój¬ fazowym prostowniczym mostkiem 4.W czasie powstalej przerwy w spawaniu w spa¬ walniczych przewodach 20 pozostaje jedynie bez¬ pieczne napiecie ze sterowniczego obwodu 1 nis¬ kiego napiecia. W przypadku ponownego dotknie¬ cia elektroda 21 spawanego materialu zostaja bez¬ zwlocznie wlaczone obwody robocze ukladu we- Mm dlug podanego powyzej cyklu.Zastrzezenie patentowe Uklad samoczynnego sterowania prostownika 45 spawalniczego do recznego spawania elektroda otulona, ^wyposazony w sterowniczy obwód niskie¬ go napiecia ze sterujacym przekaznikiem, polaczo¬ ny poprzez robocze zaciski trójfazowego prostow¬ niczego mostka ze spawalniczymi przewodami, 50 znamienny tym, ze sterujacy przekaznik (6) ste¬ rowniczego obwodu (1) niskiego napiecia jest po¬ laczony jednym koncem uzwojenia poprzez pro¬ stownicza diode (2) do dodatniego roboczego za¬ cisku (3) trójtfazowego prostowniczego mostka (4), 55 za£ drugimi koncem uzwojenia jest polaczony z ko¬ lektorem tranzystora <8), przylaczonego swa baza poprzez potencjometr (9) do ujemnego roboczego zacisku (10) trójfazowego prostowniczego mostka (4), sprzezonego poprzez kondensator (11) z emite- 60 rem tranzystora (8), przy czym zwiemy styk (6a) sterujacego przekaznika (6) jest wlaczony w Obwód stycznika (16), laczacego swymi roboczymi styka¬ mi (16a) zasilanie trójfazowe do transformatoro¬ wego zasilacza (14) trójfazowego transduktora (5 65 z trójfazowym prostowniczym mostkiem (4).119 394 J^± PL