Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobójczy przeznaczony zwlaszcza do zabezpieczania drewna przed ewentualnym dzialaniem grzybów oraz do zwalczania rozwinietych grzybów niszczacych drewno.Znanymi srodkami do zabezpieczania drewna przed niszczacym dzialaniem grzybów sa sole nieorganiczne, np. fluorki, fluorokrzemiany, chromiany, arseniany i rózne sole organiczne i nieorganiczne rteci i miedzi oraz pochodnie siarki. Do tego samego celu stosowane sa takze, z polaczen organicznych, przede wszystkim pochodne weglowodorów aromatycznych glównie nitrofenole i chlorofenole, a najczesciej pieciochlorofenol, jak tez rózne chloronaftaleny oraz sole kwasów huminowych.Wyzej wymienione grupy zwiazków chemicznych, tak nieorganicznych jak i organicznych, wchodza jako glówne skladniki preparatów fabrycznych przeznaczonych do nasycania lub malowania drewna, sprzedawane pod róznymi nazwami fabrycznymi.Duza ilosc preparatów ochrony drewna jak tez pojawiajace sie coraz to nowe srodki tego typu swiadcza o tym, ze nie sa one doskonale i wykazuja wiele wad zarówno w dzialaniu ochronnym drewna jak i niszczacym grzyby oraz wykazuja szereg niedogodnosci w ich stosowaniu. Preparaty te charakteryzuja sie silnym dzialaniem drazniacym i zracym skóre osób prowadzacych zabiegi zabezpieczania drewna. Fluorki i chromiany dzialaja zraco i parzaco na skóre. Sole rteci i miedzi przenikaja przez skóre i dzialaja trujaco na caly organizm. W wiek¬ szych dawkach moga dawac zatrucia ostre, w mniejszych prowadza do zatruc przewleklych i dalej do chorób zawodowych. Pochodne siarki wydzielaja czesto won siarkowodoru lub dwutlenku siarki, a wdychane draznia drogi oddechowe i daja dodatkowo zatrucia ogólne. Pochodne weglowodorów aromatycznych, zwlaszcza chloro¬ fenole i chloronaftaleny, wykazuja silne dzialanie parzace na skóre ludzka, ponadto przenikaja przez skóre do krwi prowadzac do zatruc ogólnych, ostrych i przewleklych. Stosowane preparaty ochrony drewna przed grzyba¬ mi szkodliwymi sa niebezpieczne takze dla ludzi i zwierzat stykajacych sie z konserwowanym drewnem. Ponadto omówione srodki ochrony drewna, przedostajac sie do gleby, powoduja skazenie srodowiska naturalnego.Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobójczy zwlaszcza przeciwko grzybom niszczacym drewno, skla¬ dajacy sie z co najmniej 5% wagowych etanoloaminy i alkoholu alifatycznego o ilosci wegli w lancuchu prostym1 118 563 lub rozgalezionym najlepiej 1—7 oraz ewentualnie z 1-5% wagowych hydrofilizatora w postaci glikolu lub alkoholu polihydroksylowego. Korzystne jest stosowanie jako hydrofilizatora glikolu propylenowego - 1,2 badz glikolu polioksyetylenowego 200 badz glicerolu.Srodek wedlug wynalazku znajduje zastosowanie jako roztwór lub emulsja do pedzlowania, opryskiwania badz kapieli zwlaszcza drewna oraz jako pasta do wypelniania spekan, szczelin i miejsc laczenia drewna z innymi elementami, w celu zabezpieczenia przed rozwojem grzybów i do hamowania oraz niszczenia rozwinietych lub rozwijajacych sie grzybów na drewnie lub drzewach zywych.Etanoloamina byla dotychczas stosowana w syntezie chemicznej, w produkcji pokostów i lakierów jako kation nienasyconych kwasów tluszczowych oraz jako czesc kationowa w emulgatorach anionowoczynriych, uzywanych w kosmetyce i lecznictwie do preparatów emulsyjnych.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze etanoloamina zmieszana z alkoholami alifatycznymi wykazuje silne dziala¬ nie grzybobójcze w stosunku do grzybów, zwlaszcza niszczacych drewno.Srodek wedlug wynalazku wykazuje latwa penetracje w glab drewna, dzieki wlasciwosciom dyfuzyjnym alkoholi alifatycznych, majacych niskie napiecie powierzchniowe, wskutek czego preparat latwo pokonuje kapi¬ larna strukture drewna, pozwalajac na dobre przenikanie zasadniczego skladnika grzybobójczego, jakim jest etanoloamina. Preparat ten miesza sie ponadto z woda zawarta w wilgotnym drewnie, co nie hamuje jego dyfuzji wglab materialu konserwowanego. Dodatek hydrofilizatora ulatwia przenikanie srodka do wnetrza grzybni co sprzyja szybszemu niszczeniu. Po odparowaniu alkoholu alifatycznego wewnatrz drewna pozostaje etanoloamina 0 duzym stezeniu, co zwieksza wlasciwosci grzybobójcze preparatu. Srodek wedlug wynalazku zamarza w tem¬ peraturze ponizej — 10°C, dzieki czemu moze byc stosowany i jest skuteczny równiez przy niskich temperatu¬ rach otoczenia, to jest w czasie mrozów. Preparat nadaje sie do zabiegów chroniacych drewno przeprowadzanych w tartakach, skladnicach, a takze drewno zabudowane w róznych strukturach uzytkowych, jak domy, sklady, mosty, lodzie, przedmioty uzytkowe, zagrzybione drzewa w, parkach i lasach, a takze do zabezpieczania nasion przed grzybami itp.Wlasciwosci grzybobójcze etanoloaminy zostaly stwierdzone w badaniach in vitro na pozywkach. Jej tok¬ sycznosc w stosunku do organizmów zywych zostala okreslona w badaniach in vivo na szczurach. Dawka tok¬ syczna etanoloaminy przy podaniu doustnym szczurom wynosi 2,14 g/kg tych zwierzat. Etanoloamina w rozcien¬ czeniu stosowanym w srodku wedlug wynalazku zachowuje swoje dzialanie grzybobójcze i nie wykazuje dziala¬ nia drazniacego na skóre ludzi i zwierzat, nie wywoluje takze zatruc ogólnych ostrych ani chorób przewleklych.Dzieki temu srodek ten przy pelnej skutecznosci nie wywoluje ani zagrozenia wobec ludzi i zwierzat ani nie powoduje skazenia srodowiska naturalnego.Przyklad I. Sklad srodka: etanoloamina - 10 kg, propanol - 88 kg, glicerol - 2 kg.Propanol miesza sie z glicerolem i dodaje etanoloamine, nadal mieszajac, az do uzyskania mieszaniny homo- gennej. Uzyskany srodek w postaci roztworu przeznaczony jest do spryskiwania, pedzlowania lub nasycania drewna.Przyklad II. Sklad srodka: etanoloamina - 10 kg, n - Butanol - 10 kg, glikol propylenowy 1,2 - 1 kg.Skladniki do wytworzenia emulsji: nafta - 64 kg, laurynosiarczan sodowy - 2 kg. n — Butanol miesza sie z glikolem propylenowym 1,2 i dodaje etanoloamine, nadal mieszajac, az do uzyskania mieszaniny homogennej. Osobno miesza sie nafte z laurynosiarczanem sodowym mieszadlem szybko¬ obrotowym np. planetarnym przez 15 minut. Nastepnie do te} mieszaniny wlewa sie stopniowo po 1-2 kg roztwór etanoloaminy w odstepach 5-10 minut. W czasie mieszania powstaje emulsja typu woda w oleju. Otrzy¬ mana emulsje poddaje sie homogenizacji znanymi metodami. Emulsja przeznaczona jest do pedzlowania lub smarowania drewna lub drzew rosnacych, dotknietych grzybica.Przyklad III. Sklad srodka: etanoloamina - 30 kg, alkohol heptylowy - 22,5 kg, glikol polioksyle- nowy 200 - 0,5 kg.Srodek do wytworzenia pasty: talk - 70 kg.Alkohol heptylowy miesza sie z glikolem polioksylenowym 200 i dodaje etanoloamine, mieszajac az do uzyskania mieszaniny homogennej. Do osobnego naczynia zaopatrzonego w mieszadlo ugniatajace wprowadza sie talk i dodaje nastepnie roztwór etanoloaminy, nadal mieszajac, az do wytworzenia równomiernej pasty. Pasta ta przeznaczona jest do wypelniania szpar i spekan w drewnie lub miejsc laczenia elementów drewnianych z innymi czesciami budowlanymi.118563 3 Zastrzezenia patentowe 1. Srodek grzybobójczy, przeznaczony zwlaszcza do zabezpieczania drewna, znamienny tym, ze sklada sie z co najmniej 5% wagowych etanoloaminy i alkoholu alifatycznego o ilosci wegli w lancuchu prostym * lub rozgalezionym najlepiej 1-7 oraz ewentualnie 1-5% wagowych hydrofilizatora w postaci glikolu lub alkoho¬ lu polihydroksylowego. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako hydrofilizator zawiera glicerol. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako hydrofilizator zawiera glikol propyle¬ nowy-1,2. 4. Srodek wedlug zastrz. I, znamienny tym, ze jako hydrofilizator zawiera glikol polioksyetyle- nowy 200. PL