Opis patentowy opublikowano: 25.02.1983 Int. Cl.3 A01N 53/00 A01N 55/04 CZYTELNIA Urzedu PateriTcw Polskiej izecziroM:-.: e. I Twórca wynalazku Uprawniony z patentu: Hoechst Aktiengesellschaft, Frankfurt n/Menem (Republika Federalna Niemiec) Srodek owadobójczy i roztoczobójczy i Przedmiotem niniejszego wynalazku sa srodki owado¬ bójcze i roztoczobójcze, które charakteryzuja sie zawar¬ toscia (S)-a-cyjano-m-fenoksybenzoilo-(lR), 3R)-(2-2, -dwubromowinylo)-2,2-dwumetylo-cyklopropanokarboksy- lanu (nazwa potoczna: Decamethrine) o wzorze 1, w kom- 5 binacji ze zwiazkiem o "wzorze 2 (nazwa potoczna: Cy- hexatin).Znaleziono, ze srodki te odznaczaja sie efektem syner- gicznym przeciw roztoczom i ich jajom, oraz przeciw owadom. 10 a-cyjano-3-fenoksybenzylo-3-(2,2-dwubromo-winylo)- -2,2-dwumetylo-cyklopropanokarboksylan (opis patentowy RFN nr 2326 077.7) nalezy do interesujacych srodków owadobójczych z grupy piretrynoidów. w szczególnosci w optycznej czynnej konfiguracji przestrzennej (S)-a- 15 -cyjano-3-fenoksy-benzylo- (lR,3R)-3- (2,2-dwubromowi- nylo)-2,2-dwumetylo-cyklopropanokarboksylan (nazwa po¬ toczna: Decamethrine) (por. opis patentowy RFN DOS nr 24 39 177, a takze E. Elliott et. al., Nature 248, 710, 711,1974). ^ 20 Decamethrine wykazuje jednak tylko niewystarczajace dzialanie przeciw roztoczom i ich jajom.Zwiazki o wzorze 2 stanowia znane srodki ochrony roslin.Zwiazki o wzorze 2 (por. opis patentowy Stanów Zjed- 25 noczonych Ameryki nr 3 264 177) sa stosowane jako srod¬ ki roztoczobójcze w uprawach owoców, warzyw i innych roslin uzytkowych.Srodki wedlug wynalazku zawieraja 1—50 czesci wago¬ wych skladnika o wzorze 1 i 100 — 1 czesci wagowych 30 skladnika o wzorze 2 w polaczeniu ze znanymi substan¬ cjami pomocniczymi i nosnikami.Aktywnosc roztoczobójcza wykazuja kombinacje zwiazku o wzorze 1 ze zwiazkiem o wzorze 2, przy czym stosunek wagowy wynosi 1:2 do 50:1. Korzystne sa stosunki zmie¬ szania 1:1 do 50:1, a zwlaszcza 3:1 do 30:1. Szczególnie korzystne sa mieszaniny zwiazku o wzorze 1 ze zwiazkiem o wzorze 2 w stosunku wagowym 3:1 do 10:1.Srodki szkodnikobójcze wedlug wynalazku w podanych proporcjach poszczególnych substancji czynnych w mie¬ szaninie w porównaniu z pojedyncza substancja czynna Decamethrine lub substancja czynna o wzorze 2- maja nieoczekiwanie zwiekszone, synergiczne dzialanie przeciw owadom i roztoczom. Jako srodki roztoczobójcze dzialaja one np. przeciw roztoczom (Acarina) zyjacych pasozyt¬ niczo na roslinach uprawnych i zwierzetach podrzedów Mesostigmata, np. rodzajów Dermanyssus; Metastigma- ta (kleszcze), Prostigmata, np. rodzaje Trombicula, Tetra- nychus i Panonychus; Astigmata i Cryptostigmata i mozna je stosowac z powodzeniem na podstawie skutecznosci synergicznej w znacznie mniejszych ilosciach lub steze¬ niach niz poszczególne skladniki do zwalczania wymie¬ nionych szkodników.Za pomoca owadobójczych kombinacji substancji czyn¬ nych mozna uzyskac równiez za pomoca znacznie nizszych stezen takie samo dzialanie owadobójcze, jak za pomoca poszczególnych skladników. Zmniejszaja one ponadto znacznie niebezpieczenstwo powstawania odpornosci, które wystepuje zawsze wtenczas, gdy szkodnik zwalczany jest w ciagu dluzszego czasu za pomoca jednego i tego samego 117 2213 srodka, i sa nawet w stanie przelamac ponownie raz na¬ byta odpornosc.Kombinacje wedlug wynalazku mozna stosowac z ko¬ rzyscia w licznych uprawach roslin uzytkowych przeciw waznymszkodnikom. * Mieszaniny substancji czynnych wedlug wynalazku mozna sporzadzac w polaczeniu ze stalymi albo cieklymi obojetnymi substancjami nosnymi, ze srodkami zwiek¬ szajacymi przyczepnosc, srodkami zwilzajacymi, dysper- - gujacymi i ulatwiajacymi mielenie w postaci proszków zwilzalnych, emulsji, zawiesin, pylów, granulatów i srod¬ ków do rozpylania. Mozna je równiez mieszac z innymi srodkami owadobójczymi, grzybobójczymi, nicieniobój- czymi i chwastobójczymi.Jako stale substancje nosne mozna stosowac substancje mineralne takie jak glinokrzemiany, tlenki glinu, kaolin, kredy, kredy krzemionkowe, talk, ziemia okrzemkowa albo uwodnione kwasy krzemowe albo preparaty tych substancji mineralnych ze specjalnymi dodatkami, np. kreda natluszczona stearynianem sodu.Jako nosniki *ciekle mozna stosowac rozpuszczalniki organiczne takie jak ketony, np. metyloetyloketon, mety- loizobutylokaton i izoforon, ponadto estry takie jak octan butylu i dwuoctan glikolu, etery takie jak eter dwuetyleno- glikolo-dwumetylowy, eter dwuetylenoglikolodwuetylowy i eter dwuetylenoglikolo-dwubutylowy, a poza tym wyzej wrzace zwiazki aromatyczne takie jak ksylen, anizol, de¬ kalina i tetralina.Jako substancje zwiekszajace przyczepnosc nadaja sie kleiste produkty celulozowe albo polialkohole winylowe.Jako substancje zwilzajace mozna stosowac wszystkie odpowiednie emulgatory takie jak etoksylowane alkilofe- nole, etery poliglikolowe alkoholi tluszczowych, estry poliglikolowe kwasów tluszczowych, sole kwasów arylo- albo alkiloarylosulfonowych, sole metylolauryny albo mydla.'Jako substancje dyspergujace mozna stosowac pak celulozowy (sole lugów posiarczynowych), sole kwasu naftalenosulfonowego oraz ewentualnie uwodornione kwasy krzemowe albo tez ziemie oktrzemkowa.Jako srodki ulatwiajace mielenie nadaja sfe sole nieor¬ ganiczne albo organiczne takie jak siarczan sodu, siarczan . amonu, weglan sodu, wodoroweglan sodu, tiosiarczan sodu, stearynian sodu, octan sodu.Srodki owadobójcze i roztóczobójcze wedlug niniejszego wynalazku w zaleznosci od rodzaju preparatu moga za¬ wierac 2—90% substancji czynnej, w polaczeniu z wyzej / wymienionymi substancjami pomocniczymi i nosnymi.— Korzystnie stosuje sie je w postaci koncentratu emul¬ syjnego, który zawiera 10—70% wagowych mieszaniny substancji czynnych i 5—10 % wagowych srodka zwilza¬ jacego, podczas gdy reszte do" 100% wagowych sianowi rozpuszczalnik organiczny. Przed zastosowaniem rozcien- ' cza sie go zwyklym rozcienczalnikiem, korzystnie woda do stezenia zadanego przy zastosowaniu. _ Do tak zwanego procesu maloobjetosciowego, w ktprym rozpryskuje sie przez dysze z samolotów mieszaniny o du¬ zym stezeniu, mozna stosowac srodki szkodnikobójcze, które zawieraja 20—95% wagowych mieszaniny substancji czynnych wedlug wynalazku i 80—5% wagowych alifa¬ tycznych i/albo aromatycznych olejów mineralnych i/albo ketonów, kazdorazowo o temperaturze wrzenia powyzej 120°C, i/albo oleje roslinnetakie jak olej bawelniany albo olej rycynowy i/albo emulgatory ciekle takie jak etoksylo- wane alkilofenole, np. nonylofenol, o 5—15 jednostkach tlenku etylenu na czasteczke. / 4 Stosowane stezenia mieszanin substancji czynnych w cieczach do opryskiwania zmieniaja sie zaleznie od ro¬ dzaju zastosowania i warunków klimatycznych, w szcze¬ gólnosci temperatury i wilgotnosci. Moga one wynosic 5 przy opryskiwaniu przeciw roztoczom i ich jajom 0,005— 0,05% wagowych, przy czym mozliwe sa równiez wyzsze stezenia, jak 0,1 % wagowych, lecz na ogól maja mniejsze zalety techniczne. Przy tym dla kombinacji-o wyzszej zawartosci zwiazku o wzorze 1 stezenia mieszcza sie/ io bardziej w górnej czesci, dla kombinacji o mniejszej za¬ wartosci zwiazku o wzorze Iw dolnej czesci tego zakresu.Przyklady preparatów.Tablica I 15 Preparat zlozony z Decamethrin o wzorze 1 i Cyhexatin o wzorze 2 Proszek zwilzalny Decamethrin (techniczny, 95%-wy) Cyhexatin (techniczny, 90%-wy) Dwunaftylometanodwusulfonian sodu Oleilo-N-metylotauryd sodu Ligninosulfonian sodu Ziemia okrzemkowa Stosunek wagowy zwiazktro wzorze 1. do zwiazku o wzorze 5 =8:1 8,40 1,11 9,00 3,00 3,00 75,49 100,00 Przyklady biologiczne. Kombinacje zwiazków o wzo¬ rze 1 i o wzorze 2 emulgowano w wodzie tak, aby otrzy¬ mac stezenia substancji czynnych podane w taolicy II.Nastepnie sadzonki fasoli (Phaseolus vulgaris), które byly silnie obsadzone przez pelna populacje (= wszystkie ruchome i nieruchome stadia wlacznie z jajami) przedzior- ka chmielowca (Tetranychus urticae) opryskano tymi mieszaninami substancji czynnych az do poczatku ocie¬ kania. Dla porównani zastosowano emulsje pojedyn¬ czych skladników w odpowiednich stezen;ach. Po podsu¬ szeniu powlok' po opryskiwaniu rosliny umieszczono w szklarni. Kontrola mikroskopowa po uplywie 8 dni- po traktowaniu dala wyniki podane w tablicy II.Tablica I Kombinacja I+11. Stosunek wagowy 1:11 = 8:1.Substancja czynna Mieszanina substancji czyn¬ nych zlozona z I+11 I II 1 Mieszanina substancji czyn¬ nych zlozona zI+II | I 1 n % wagowy sub¬ stancji czynnej w cieczy do opryskiwania I = 0,0125 II = 0,0016 0,0125 * 0,0016 I = 0,0063 II = 0,00078 0,0063 0,00078 Dzialanie w % za¬ bijania jajobójczc 80 30 | 0 | 50 10 | o 1117 221 I = zwiazek o wzorze 1 II = zwiazek o wzorze 2 PL PL