Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ konywania otworów w karbowanych rurach z ter¬ moplastycznych tworzyw sztucznych.Znane rozwiazania z patentu NRD nr 70983 do perforowania rur z termoplastycznych tworzyw sztucznych polegaja na wycinaniu btworówT w ru¬ rze przy pomocy narzedzi skrawajacych tak zwa¬ nych bagnetów o specjalnym ksztalcie ostrza. Roz¬ wiazania miedzy soba róznia sie w zasadzie tylko konstrukcja mechanizmu, który wprawia w ruch narzedzie.W pierwszym przykladzie wykonania na obwo¬ dzie obrotowych bebnów umieszczone sa przegu¬ bowo i sprezyscie .narzedzia skrawajace (wycina¬ jace otwory). Jedno z kól jest napedzane, nato¬ miast drugie sprzezone przekladnia katowa zebata.Szybkosc obrotowa bebnów musi byc zsynchroni¬ zowana z szybkoscia przesuwu rury perforowanej.Wykonywanie otworów w dnach wyrobów odbywa sie poprzez zaglebianie sie narzedzia, po promie¬ niu natomiast róznica podzialki obwodowej z po- dzialka rury w momencie wejscia i wyjsaia narze¬ dzia sa kompensowane sprezynkami.W drugim przykladzie wykonania wycinanie otworów odbywa sie poprzez zespól bagnetów na¬ rzedzi umieszczonych w róznomiernie rozmiesz¬ czonych na obwodzie suwakach (po kilka lub jed¬ nym w kazdym suwaku) z mozliwoscia ruchu w plaszczyznie prostopadlej do osi ruchu. Naped 10 20 30 przesuwu uzyskiwany jest poprzez mechanizm krzywkowy sprzezony z kolem slimakowym prze¬ suwajacym rure.W trzecim przykladzie wykonania juz w mo¬ mencie formowania nastepuje wycinanie otworów poprzez umiejscowienie na powierzchniach robo¬ czych segmentu formujacego narzedzi skrawaja¬ cych.Wszystkie te sposoby wycinania mechanicznego nie pozwalaja wykonac dokladnie otworów tak pod wzgledem wykrawania jak i ich umiejscowie¬ nia w dnie wrebu, co wymaga stosowania specjal¬ nych rdzeni oczyszczajacych, umieszczonych we¬ wnatrz rury, a dla zmniejszenia bledu uchybienia polozenia narzedzia skrawajacego wzgledem dna wrebu w momencie wykonywania otworu, stosuje sie sprezynki kompensacyjne. Mimo to czesto ot¬ wory wykonywane sa w karbie rury badz na bocznych jego sciankach, w wyniku czego cal? odcinki rur stanowia brak niezgodny z obowiazu¬ jacymi normami, co obniza jakosc calej wypro¬ dukowanej rury.Metody sa ciagle udoskonalane, lecz duze szyb¬ kosci narzedzia skrawajacego (przyspieszenie ok. 8,9) oraz duza czestotliwosc (okolo 1 500 s/min) powoduja szybkie zuzywanie sie mechanizmów na¬ pedowych oraz bardzo szybkie zuzywanie sie os¬ trza narzedzia skrawajacego — srednia zywotnosc — 100 godz. 115 459115 459 3 4 Poza wyzej wymienionymi wadami zachodzi ko¬ niecznosc umieszczenia perforujacych maszyn w . specjalnych komorach dzwiekochlonnych lub ma¬ szyny wyposazone sa w specjalne oslony.Znana jest takze z opisu patentowego RFN nr 2 549 170 perforacja lub dziurkowanie organicz¬ nych i nieorganicznych materialów, zwlaszcza drewna, tworzyw sztucznych, porowatych mater¬ ialów do obróbki w których co najmniej jeden strumien cieczy o gestosci dopasowanej do mater¬ ialu, o równomiernie wysokim cisnieniu bedzie t wstrzeliwany do materialu przeznaczonego do per- ferowania lub dziurkowania. Perforacja lut? dziur¬ kowanie wedlug wspomnianego opisu patentowego charakteryzuje sie tym, ze dla wykonania perfo- tacij stosuje, sie jedna lub wiecej dysz wlotowych dolaczonych do zródla cisnienia i stykajacych sie z powierzchnia przedmiotu przeznaczonego do per¬ foracji lub dziurkowania. Zródlo cisnienia nagle i przerywanie podaje ciecz, przy czym dysze wlo¬ towe sa stale otwierane. Takim zródlem cisnienia jest przykladowo tlok pompy.Zródlo cisnienia stale z duzym cisnieniem ot¬ wiera dysze wlotowe i przyporzadkowane dyszom zawory, które dopuszczaja nagle przerywanie, otwieranie i zamykanie otworów dyszy.Znane jest takze perforowanie wedlug patentu St. Zjedn. Am. nr 3 805 649 w którym urzadzenie do wykonywania precyzyjnych otworów o sred¬ nicach 0,010; 0,009 cala w tkaninie pod wplywem goracego gazu posiada dysze do ogrzewania gazu i kontroli ksztaltu i wymiarów strumienia gazu kierowanego do tkaniny.. Czestotliwosc wykonywania otworów w wyzej wymienionym patencie uzyskiwana jest poprzez otwieranie i zamykanie zaworu cewki cylindrycz¬ nej, które moze byc kontrolowane przez regulator czasowy (uklad zaprogramowany), wzglednie moze byc uzalezniony od predkosci przesuwanego ma¬ terialu, lecz wówczas konieczne jest mechaniczne powiazanie napedu przesuwu materialu z mecha¬ nizmem zamykania i otwierania zaworu cewki cylindrycznej.Takie rozwiazanie z uwagi na zaprogramowana czestotliwosc nie zapewnia zmniejszenia bledu uchybienia polozenia dyszy wzgledem dna wrebu w momencie wykonywania otworu energia - stru¬ mienia, podobnie jak w rozwiazaniach mechanicz¬ nych.Gelem wynalazku jest wyeliminowanie wad i niedogodnosci dotychczas stosowanych rozwia¬ zan, a przede wszystkim zmniejszenie bledu uchy¬ bienia polozenia narzedzia skrawajacego wzgledem dna wrebu w momencie wykonywania otworu, malej trwalosci i duzej awaryjnosci narzedzi, oraz uproszczenie konstrukcji glowicy roboczej, wyeli¬ minowanie bardzo duzej glosnosci pracy urzadzen mechanicznych, oraz w odniesieniu do znanych sposobów perforacji energia strumienia skonstru¬ owanie urzadzenia umozliwiajacego wykonywanie otworów w dnie wrebu rury karbowanej.Istote rozwiazania stanowi urzadzenie do wyko¬ nywania otworów w karbowanych rurach z two¬ rzyw sztucznych tuz po ich wytloczeniu i wykar- bowaniu w-toku procesu produkcyjnego i z wyko¬ rzystaniem tych samych urzadzen transportowych, wyposazone w glowice w ksztalcie tulei wewnatrz której znajduje sie wyrównawcza komora polaczo¬ na z dyszami poprzez kanaly, oraz polaczona przewodem poprzez impulsator' sprzezony z czujni¬ kiem polozenia wrebu rury wzgledem dysz glo¬ wicy tak, ze plaszczyzna normalna przechodzaca przez wierzcholek dna wrebu musi pokrywac sie z jedna z plaszczyzn przechodzacych przez os dy¬ szy zbiornikiem glównym.W przypadku sprezonej "cieczy, zbiornik glówny poprzez filtr wstepny polaczony jest z odprowa¬ dzajacym ciecz zbiornikiem. Kazda dysza posiada na wlocie zawór zwrotny otwierany samoczynnie w chwili przekroczenia zadanego cisnienia w ko¬ morze wyrównawczej, a wywolanego poprzez im- pulsator sterowany sygnalem z czujnika polozenia wrebu karbowanej rury.Ponadto, wewnatrz rury w strefie wykonywa¬ nia otworów umieszczony jest trzpien utrzymy¬ wany nieruchomo wzgledem poruszajacej sie rury, najkorzystniej w polu magnetycznym.Zaleta wynalazku jest to, ze nowe urzadzenie pozbawione jest nietrwalych nozy stalowych i klo¬ potliwych zlozonych mechanizmów napedu nozy oraz to, iz wobec niewystepowania ruchu powrót- * nego narzedzia oraz chwilowego przebywania obra¬ bianego elementu np. rury drenarskiej w strefie roboczej jest o polowe mniejszy w stosunku do stanu dotychczasowego.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladzie wykonania rysunku na którym fig. 1 przed- - stawia glowice w pólprzekroju do wykonywania otworów, a fig. 2 — uklad urzadzenia do wyko¬ nywania otworów.Urzadzenie do wykonywania otworów wyposa¬ zone jest w glowice 2 w ksztalcie tulei wewnatrz której znajduje sie wyrównawcza komora 2.2.Z jednej strony komory 2.2. wykonano kanaly 2.4. zakonczone stacjonarnymi dyszami 2.1. posiada¬ jacymi na wlocie zwrotne zawory. Z drugiej strony przewodem 2.3. polaczono komore 2.2. poprzez im- pulsator 3 multiplikator 4, oompe 5 i filtr 6 ze zbiornikiem glównym 7. Urzadzenie wyposazono równiez w zbiornik odprowadzajacy 8 polaczony poprzez wstepny filtr 9 ze zbiornikiem glównym 7.Glowica 2 posiada dwa rzedy, po szesc dysz, roz¬ mieszczonych równomiernie na obwodzie. Ilosc rzedów dysz w glowicy 2 oraz ilosc dysz w kazdym rzedzie moze byc dowolna. Urzadzenie wyposazone jest w czujnik 10 polozenia wrebu karbowanej ru¬ ry 1 wzgledem dyszy 2.1. sprzezony z impulsato- rem 3.Ciecz ze zbiornika 7 poprzez filtr 8 i pompe 5 transportowana jest do multiplikatora 4, stad pod wysokim cisnieniem przekazywana jest do impul-/ satora 3, który w takt sygnalów od czujnika 10 otwiera przeplyw cieczy do komory wyrównawczej 2.2., wywolujac wzrost cisnienia w komorze wzgle¬ dem wartosci zadanej. Ten wzrost cisnienia w ko¬ morze 2.2. poprzez kanaly 2.4. otwiera zawory zwrotne dyszy 2.1. i ciecz wplywa na zewnatrz w postaci strugi wykonujac otwory w karbowanej 10 15 20 25 30 35 40 45 50 5{\ 605 115 459 6 rurze 1, przemieszczanej wewnatrz glowicy 2. We¬ wnatrz karbowanej rury 1, w strefie wykonywania otworów, umieszczony jest trzpien 11 utrzymywa¬ ny nieruchomo wzgledem poruszajacej * sie rury 1, w polu magnetycznym. Trzpien 11 zabezpiecza przed uszkodzeniem przeciwleglej sciany rury 1 energie strumienia wykonujacego zaplanowany ot¬ wór w rurze 1.Otwory w karbowanej rurze 1 wykonywane sa w scisle okreslonym miejscu to jest we wrebie karbu. Przy wykonywaniu otworów w rurach 1 nie ma znaczenia zachowanie jednakowej odleg¬ losci pomiedzy otworami, ani tez okreslony wzór jaki mozna uzyskac w wyniku perferacji lub dziurkowania zaprogramowanego.Czestotliwosc wykonywania otworów zalezy od skoku linii srubowej karbowanej i nie da sie jej z góry zaprogramowac. Czestotliwosc wykonywania otworów w wyzej wymienionych rurach wymaga kazdorazowego pomiaru polozenia wrebu czujni¬ kiem 10 \ przekazania sygnalu do impulsatora 3, który zwieksza cisnienie w wyrównawczej komorze 2.2. powodujac otwarcie zaworów i wplywów cie¬ czy z dysz 2.1.Czestotliwosc zmian cisnienia nie jest wprost proporcjonalna do predkosci przesuwu obrabianego/ materialu, tak jak ma to miejsce we wszyskich znanych i przedstawionych rozwiazaniach, lecz za¬ lezna jest od skoku linii srubowej, mierzonej czuj¬ nikiem. Zródlo zasilania jest zródlem o stalym cisnieniu, natomiast czestotliwosc zmian strumienia wytwarzana jest w impulsatorze 3,.który pracuje w takt sygnalów pochodzacych od czujnika 10.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do -wykonywania otworów w kar¬ bowanych rurach z tworzyw sztucznych tuz po ich wytloczeniu i wykarbowaniu w toku procesu pro¬ dukcyjnego i z wykorzystaniem tych samych urza- 10 dzen transportowych, znamienne tym, ze wypo¬ sazone jest w glowice (2) w ksztalcie tulei, we- wnatm której znajduje sie wyrównawcza komora (2.2) polaczona z dyszami (2.1) poprzez kanaly (2.4), przy czym wyrównawcza komorav (2.2) po- 15 laczona jest przewodem (2.3) poprzez impulsator (3) sprzezony z czujnikiem (10) polozenia wrebu rury (1) wzgledem dysz (2.1) tak, ze plaszczyzna normalna przechodzaca przez wierzcholek dna wrebu musi pokrywac sie z jedna z plaszczyzn zo przechodzacych przez os dyszy (2.1) poprzez mul- tiplikator (4) z pompa (5) i dalej poprzez filtr (6) ze zbiornikiem glównym (7), przy czym kazda dy¬ sza (2.1) posiada na wlocie zawór zwrotny, ponadto wewnatrz rury (1) w strefie wykonywania otwo- 25 rów umieszczony jest trzpien (11) utrzymywany nieruchomo wzgledem poruszajacej sie rury (1), najkorzystniej w polu magnetycznym. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zbiornik glówny (7) poprzez wstepny filtr (9) 30 polaczony jest z odprowadzajacym zbiornikiem (6). 2A 1 2.1 2.3 2.2 ffg. 1115 459 1 10 2 fig. 2 Druk WZKart. I-5H5I Cena 100 zl. PL