Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do obracania rury rurociagu napowietrznego o duzej srednicy zwlaszcza powyzej 700 mm sluzacego do hydrotransportu mieszanin czesci stalych z woda, które to miesza¬ niny, powoduja w czasie przeplywu silna erozje materialu rury, zwlaszcza w jej dolnej strefie. W trakcie eksploatacji rurociag nalezy okresowo obracac, w miare postepujacego zuzycia dna wskutek scierania.Stan techniki. Dotychczasowa technologia obracania rurociagu napowietrznego stosowana w praktyce, obejmuje calkowity jego demontaz przez pociecie na odcinki kilkunastometrowe, przeniesienie poszczegól¬ nych odcinków rury z istniejacych podpór przy uzyciu zurawi samojezdnych na podwaliny ulozone na terenie, na których nastepuje wlasciwe ich obrócenie o kat 120° lub 180° oraz ponowny montaz rur na podporach w nowym polozeniu i ich zespawanie.Niedogodnoscia takiego postepowania, przy obracaniu rury rurociagu, powodujacego stosunkowo dlugi okres wylaczenia rurociagu z eksploatacji oraz duzy koszt robót sa: duza ilosc ciec i spawów oraz koniecznosc stosowania zurawi samojezdnych o duzym udzwigu.Zaproponowano juz sposób obracania rur rurociagu napowietrznego polegajacy na przecieciu rury na wszystkich zalamaniach osi dla uzyskania odcinków prostoliniowych, usunieciu szczeliwa z istniejacych kompensatorów dbwicowych, uniesieniu calego odcinka miedzy kompensatorami na wysokosc kilkunastu milimetrów przy uzyciu specjalnych urzadzen wyposazonych w rolki o osi równoleglej do osi rurociagu oraz dwa podnosniki srubowe lub hydrauliczne, które to urzadzenia instaluje sie przy kazdej istniejacej podporze, a nastepnie obróceniu rury o potrzebny kat za pomoca drugiego urzadzenia wyposazonego w kolo zebate uruchamiane napedem recznym lub elektrycznym i sprzezone z pierscieniem zebatym zakladanym na rurena czas wykonywania obracania odcinka rurociagu.Niedogodnoscia tego rozwiazaniajest koniecznosc uzycia dwóch rodzajówurzadzen a takze zastosowanie dwóch podnosników w kazdym urzadzeniu do podnoszenia niry.Istota wynalazku. Zgodnie / zaproponowanym sposobem rurociag przecina sie na wszystkich zalama¬ niach osi, dla uzyskania odcinków prostoliniowych, a nastepnie usuwa sie szczeliwo z kompensatorów dfewicowych istniejacych na rurociagu napowietrznym w odleglosciach od kilkudziesieciu do kilkuset metrów-. Nastepnie przy kazdej istniejacej podporze na odcinku miedzy dwoma kompensatorami dlawico* wymi, instaluje sie urzadzenie dzwigniowe, zgodnie z niniejszym wynalazkiem, zamykajace sie wskutek obrotu sruby rzymskiej napedzanej dzwignia za posrednictwem kól zapadkowych, co powoduje uniesienie2 115M8 rury z istniejacych podpórna wysokosc kilkunastu milimetrów. Uniesienie rury ulatwia sy stem rolek o osiach równoleglych do osi rurociagu zainstalowanym w strefie styku dzwigni z rura. Obrotu rury dookola osi podluznej o ustalony kat dokonuje sie przy uzyciu znanej przyciagarki szczekowej, zainstalowanej w ten sposób aby lina przechodzaca przez przeciagarke opasywala rure i z drugiej strony chwytala za specjalny zaczep przyspawany do tej rury. Po obróceniu rury o potrzebny kat, opuszcza sieja na istniejace podpory w nowym polozeniu przez rozwarcie dzwigni urzadzenia.W przypadku obracania rurociagu posiadajacego zewnetizna izolacje bitumiczna korzystniejest zalozyc na rure w miejscach instalowania urzadzen do podnoszenia tasmy stalowe, zmniejszajace tarek potoczyste rolek po rurze.Przy wzniesieniu rurociagu nad podlozem wiekszym niz wynosi wysokosc konstrukcyjna urzadzenia do podnoszenia, nakzy w miejscach instalowania tych urzadzen wykonac dodatkowe podpory montazowe o odpowiedniej wysokosci, na przyklad w formie znanych podpór klatkowych z podkfadów kolejowych.Urzadzenie do obracania rurociagów wedlug wynalazku pozwala uniesc rure przy uzyciu jednego zespolu napedowego oraz upraszcza realizacje obracania przez zastosowanie liny.Objasnienie figur rysunku. Wynalazek jest blizej objasniony w oparciu o przyklad wy konania przedsta¬ wiony na rysunku, na którym lig. 1 przedstawia widok rurociagu w przekroju poprzecznym z zainstalowa¬ nym urzadzeniem do obracania a fig. 2 — widok z góry urzadzenia do obracania.Przyklad realizacji wynalazkn. Na rysunku przedstawiono rure 1 rurociagu, pod która ustawia sie na podkbdach 2 urzadzenie. Na jego ramie 3 zainstalowana jest w ulozyskowaniu 4 sruba rzymska 5 w osi prostopadlej do osi rury 1, z gwintem trapezowym lewym i prawym. Obrotu sruby 5dokonuje sie za pomoca dzwigni 6 zalozonej na wal stanowiacy przedluzenie sruby 5 w sposób umozliwiajacy wzajemny obrót wzgledem siebie i napedzajacej za posrednictwem zapadki dwukierunkowej 7, dwa kola zapadkowe 8 zmontowane na siak na wale sruby 5, i posiadajace uklady zebów skierowane w przeciwmch kierunkach.Obrót sruby rzymskiej 5 powoduje zbiezne lub rozbiezne przesuwanie sie po srubie 5 belek 9 zalozonych symetrycznie w stosunku do osi pionowej i polaczonych z tymi belkami dzwigni 10. Tworzacepare pojednej stronie sruby 5, dzwignie 10 swymi koncami polaczone sa przegubowo a ich wolne konce posiadaja przegubowo zainstalowane jarzma 11 wyposazone w rolki 12.Po zmontowaniu urzadzenia pod rura 1 z dzwigniami 16 ustawiony mi w polozeniu poziomym, obraca sie srube rzymska 5tak, aby nastapilo zetkniecie sie rolek 12 z rura 1. Dalszy obrót sruby rzymskiej 5 w tym samym kierunku powoduje uniesienie rury 1 z istniejacych podpór i przeniesienie jej ciezaru na podloze za posrednictwem urzadzenia.Dla okocenia rury odcinka rurociagu dookola osi podluznej, do rury 1 przymocowuje sie. np. przez spawanie, zaczep 13 i zaklada sie nan line 14, która przechodzi przez znana przyciagarke szczekowa 15 zaczepiona do uchwytu 16 znajdujacego sie na podkladzie 2 urzadzenia. Poruszajac dzwignia przyciagarki szczekowej 15 powoduje sie skracanie liny 14i obrót rury 1 po rolkach 12 urzadzenia. Po obróceniu rury 1 o potrzebny kat, demontuje sie przyciagarke szczekowa 15 i line 14a nastepnie przez obrót sruby rzymskiej 5w kierunku przeciwnym niz poprzednio, opuszcza sie odcinek rurociagu w nowym polozeniu na istniejace podpory. Po doprowadzeniu dzwigni 10 obracaniem sruby 5 do polozenia poziomego, urzadzenie mozna zdemontowac i przeniesc na nowe stanowisko pracy na nastepnym odcinku rurociagu.Dla ulatwienia obrotu izolowanej bitumami zewnetrznej powierzchni rury 1 po rolkach 12, korzstnie jest zalozyc na rure na czas robót tasme stalowa 17.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie obracania rury odcinka rurociagu napowietrznego o duzej srednicy, zwlaszcza powyzej 700mm, sluzacego do transportu mieszaniny o silnych wlasnosciach erozyjnych, ustawione pod rura ruro¬ ciagu na podkladach ustawionych na podlozu, na którym osadzone sa stale podpory rurociagu, znamienne tym, ze wsparta napodkladach (2) rama (3) ma zabudowana obrotowo w ulozyskowaniach (4) srube rzymska (5), na której dwóch nagwintowanych odcinkach osadzone pokretnie i poprzecznie wzgledem tej sruby (5) belki (9) maja symetrycznie wzgledem sruby (5) na swych koncach przegubowo osadzone kazdy po jednej dwuramiennej dzwigni (10), z których tworzace pare po jednej stronie sruby (5) dzwignie, sa ze soba jednym koncem zlaczone przegubowo a na wolnym koncu kazdej dzwigni (10) jest w przegubowo utwierdzonym wzglednie dzwigni (10) jarzmie (11) osadzona para rolek (12). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze najednym z konców sruby rzymskiej (5)jest osadzona zapadka (7) o dwukierunkowym dzialaniu. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze do podpory (2) ramy (3) jest przytwierdzona przeciagarka szczekowa (15), przez która przelozone ciegno (14) opasujace od góry rure (1) rurociagu jest swym przeciwnym koncem utwierdzone do tej rury.115088 a i £ial 6 3_ 2 Bg2 PL