Przedmiotem wynalazku jest uklad pneumatyczno-elektryczny zdalnego stero¬ wania drzwi skladanych, odkladanych w pojaz¬ dach i urzadzeniach stacjonarnych a zwlaszcza w autobusach i w szczególnosci w pojazdach slu¬ zacych do przewozu osób.Stan techniki. Znane sa uklady pneumatyczno- -elektryczne zdalnego sterowania drzwi, posiada¬ jace oddzielne dla kazdego silownika wykonaw¬ czego pneumatyczno-elektryczne obwody zdalnego sterowania drzwi.Wada tego rodzaju ukladów jest koniecznosc stosowania tylu pneumatyczno-elektryczny eh ob¬ wodów rewersyjnych, ile silowników wykonaw¬ czych posiada dany uklad zdalnego sterowania drzwi, co zwieksza ilosc stosowanych elementów, przewodów, polaczen jak równiez ciezar i wymia¬ ry obudowy, a caly uklad jest skomplikowany co powoduje wydluzenie czasu montazu i regulacji.Znane sa równiez uklady pneumatyczno-elek¬ tryczne zdalnego sterowania drzwi, posiadajace oprócz oddzielnych dla kazdego silownika wyko¬ nawczego pneumatyczno-elektrycznych obwodów rewersyjnych, oddzielnie dla kazdego polozenia elektryczne obwody zdalnego sterowania drzwi z ograniczeniem w polozeniu dla drzwi otwartych czasu impulsu elektrycznego wylacznikiem stero¬ wanym jednym z zaworów rewersyjnych, rozbu¬ dowanym o odpowiednia komore pneumatyczna z tloczkiem sterujacym. 10 15 20 Wada tego rozwiazania oprócz wad wymienio¬ nych w rozwiazaniu poprzednim jest koniecznosc stosowania róznych zaworów rewersyjnych, z któ¬ rych zawór z dodatkowa komora jest bardziej skomplikowany, a ponadto w trakcie ruchu drzwi z polozenia otwartego do zamknietego lub odwrot¬ nie przerwany zostaje elektryczny obwód steru¬ jacy co uniemozliwia ingerencje kierowcy czyli przesterowanie ukladu na ruch odwrotny przed dojsciem drzwi do polozenia krancowego, co w przypadku rozregulowania sie lub awarii obwodu rewersyjnego i natrafienia drzwi na przeszkode (na przyklad pasazera/ uniemozliwiajaca ich doj¬ scie do polozenia krancowego, przesterowanie ukla¬ du i uwolnienie na przyklad pasazera, mozliwe jest tylko za pomoca recznych organów sterowa¬ nia, znajdujacych sie zwykle ze wzgledów kon¬ strukcyjnych w okolicy drzwi, co z kolei zmusza ^ kierowce do opuszczenia stanowiska i znacznie wydluza czas operacji przesterowania ukladu.Równoczesnie niedogodnoscia tego ukladu jest nie- ograniczenie czasu trwania elektrycznego impulsu sterujacego w polozeniu dla drzwi zamknietych w odniesieniu do normalnego czasu zwarcia styków (0,3-5-0,5 sek.) zaleznego w tych granicach tylko od kierowcy.Zagadnienie, istota i techniczno-uzytkowe -skutki wynalazku. Celem wynalazku jest wyeliminowanie wskazanych wad, a zagadnieniem technicznym, które nalezalo rozwiazac to opracowanie nowego 113 589113 589 3 4 ukladu zdalnego sterowania drzwi, spelniajacego wszystkie wymagania stawiane tego typu ukladom, zapewniajac mozliwosc zdalnego sterowania, samo¬ czynne rewersowanie drzwi napotykajace prze¬ szkode, podwójne zabezpieczenie drzwi przed sa¬ moczynnym otwarciem drzwi juz zamknietych, automatyczne wlaczanie lampy oswietlenia stop¬ nia z chwila otwarcia drzwi, sygnalizacje poloze¬ nia drzwi na desce kierowcy, spelniajac wymogi funkcjonalnosci jak i bezpieczenstwa.Cel ten osiagnieto przez zbudowanie ukladu pneumatyczno-elektrycznego zdalnego sterowania drzwi, posiadajacego wspólny dla obu silowników wykonawczych pneumatyczno-elektryczny obwód rewersyjny, oddzielne obwody: lampy oswietlenia stopnia — sterowany czujnikiem zaworu steruja¬ cego, lampki kontrolnej polozenia drzwi — stero¬ wany czujnikiem obowodu rewersyjnego, badz ukladu w którym oddzielne obwpdy, lampy oswiet¬ lenia stopnia i lampki kontrolnej polozenia drzwi, sterowane sa czujnikiem obwodu rewersyjnego, oraz niezalezny od polozenia elektryczny obwód zdalnego sterowania drzwi.Istota wynalazku polega na tym, ze odpowied¬ nie komory wspólnego zaworu rewersyjnego pola¬ czono z odpowiednimi komorami silowników wy¬ konawczych, co powoduje, ze impuls przyrostu lub spadku cisnienia w odpowiedniej komorze dowolnego silownika wykonawczego przekazywany jest do odpowiedniej komory zaworu rewersyjnego i równoczesnie do polaczonego z komora zaworu rewersyjnego (lub silownika — napowietrzonego podczas otwierania drzwi), czujnika pneumatyczno- -elektrycznego sterujacego w ten sposób elek¬ trycznym obwodem lampki kontrolnej polozenia drzwi i ewentualnie obwodem lampy oswietlenia stopnia, a równoczesnie stanowiacego drugie za¬ bezpieczenie przed samoczynnym otwarciem drzwi juz zamknietych, odcinajac doplyw pradu do sty¬ ków zaworu rewersyjnego czyli przerywajac po raz drugi elektryczny obwód rewersyjny, nato¬ miast obwód ten po raz pierwszy zostaje przer¬ wany w trakcie zamykania drzwi, a tuz przed ich dojsciem do polozenia krancowego przez wy¬ laczniki krancowe sterowane trzpieniami silow¬ ników wykonawczych.Ponadto w ukladzie dla drzwi dwuosobowych (gdzie celowym jest by rewersowanie drzwi nas¬ tapilo juz po napotkaniu przeszkody przez jedno ze skrzydel zamykajacych sie drzwi) odpowiednie komory zaworu rewersyjnego polaczone z odpo¬ wiednimi komorami silowników wykonawczych poprzez zespoly dysz dlawiacych, a przy zbyt du¬ zych róznicach w oporach ruchu obu skrzydel — poprzez zawory róznicowe, a równoczesnie odpo¬ wiednie przylacza zaworu sterujacego z odpowied¬ nimi komorami silowników wykonawczych pola¬ czone poprzez dysze dlawiace umieszczone w przy¬ laczach silowników lub przewodach doprowadza¬ jacych, natomiast w ukladzie dla drzwi jednooso¬ bowych odpowiednie przylacza zaworu sterujacego z odpowiednimi komorami silowników wykonaw¬ czych polaczono poprzez dysze dlawiace umiesz¬ czone na przylaczach zaworu sterujacego lub prze¬ wodach z nich wyprowadzonych.Zaletami ukladu pneumatyczno-elektrycznego wedlug wynalazku jest to, ze posiada jeden wspól¬ ny dla obu silowników wykonawczych, pneuma¬ tyczno-elektryczny obwód rewersyjny przez co 5 uklad jest nieskomplikowany, zmniejsza sie ilosc stosowanych elementów i polaczen oraz ulega skróceniu czas montazu i regulacji ukladu. Po¬ nadto uklad posiada podwójne zabezpieczenie me- chaniczno-elektryczne i pneumatyczno-elektryczne drzwi zamknietych przed samoczynnym otwar¬ ciem, a zatem spelnia funkcje bezpieczenstwa a po¬ nadto samoczynnie powoduje rewersowanie drzwi napotykajacych przeszkode.Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia uklad pneumatyczno-elektryczny zdalnego sterowania drzwi dwuosobowych w polozeniu otwartym, fig. 2 — uklad pneumatyczno-elektryczny zdalnego ste¬ rowania drzwi jednoosobowych w polozeniu ot¬ wartym, fig. 3 — zespól dysz dlawiacych, fig. 4 — zawór róznicowy komory R9, fig. 5 przedsta¬ wia zawór róznicowy komory V9.Opis przykladu wykonania wynalazku. W przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku fig. 1 przedmiot wynalazku sklada sie z ukladu za¬ silania sprezonym powietrzem (nie przedstawio¬ nym na rysunku), zaworu odcinajacego 1, zawo¬ ru sterujacego 2, czujnika pneumatyczno-elektrycz¬ nego 3, dysz dlawiacych 4, dysz regulacyjnych 5, silowników wykonawczych 6, zespolu dysz dlawia¬ cych badz zaworów róznicowych 7 i 8, zaworu rewersyjnego 9, czujnika pneumatyczno-elektrycz¬ nego 10, wylaczników krancowych 11, lampy os¬ wietlenia stopnia 12, jej wylacznika 13, lampki kontrolnej 14, stycznika kierowcy 15, zródla pradu 16.W przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku fig. 2 przedmiot wynalazku sklada sie z ukladu zasilania sprezonym powietrzem (nie przed¬ stawionym na rysunku), zaworu odcinajacego 1, zaworu sterujacego 2, dysz dlawiacych 17, dysz regulacyjnych 5, silowników wykonawczych 6, za¬ woru rewersyjnego 9, czujnika pneumatycznorelek- trycznego 10, wylaczników krancowych 11, lampy oswietlenia stopnia 12, jej wylacznika 13, lampki kontrolnej 14, stycznika kierowcy 15, zródla pra¬ du 16.W przykladzie wykonania na rysunku fig. 3 — przedstawiono zespól dysz dlawiacych 7 i 8 (zespoly dysz dlawiacych 7 i 8 sa identyczne) skla¬ dajacy sie z korpusu 18, dysz dlawiacych 19, prze¬ wodów 20, pierscieni 21, nakretek 22.W przykladzie wykonania na rysunku fig. 4 — przedstawiono zawór róznicowy 7, komory R9, skladajacy sie z korpusu 18, tloczka 23, przewodów 20, pierscieni 21, nakretek 22, wkladek 24.W przykladzie wykonania na rysunku fig. 5 — przedstawiono zawór róznicowy 8 komory V9, skladajacy sie z korpusu 18, tloczka 25, przewo¬ dów 20, pierscieni 21, nakretek 22, wkladek 24.W przykladzie rozwiazania i polozenia ukladu przedstawionym na rysunku fig. 1 ze zródla pradu 16, prad doplywa do rozwartego stycznika kierow¬ cy 15, a przez zwarty stycznik czujnika 10 do 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 113 589 6 lampki kontrolnej 14 oraz rozwartego stycznika zaworu rewersyjnego 9, a przy zwartym wylacz¬ niku 13, przez zwarty stycznik czujnika 3 do lampy oswietlenia stopnia 12, przy czym styki wy¬ laczników krancowych 11 sa zwarte.Natomiast z ukladu zasilania pneumatycznego sprezonym powietrzem przez zawór odcinajacy 1, przylacza Z2 i ZR2 zaworu sterujacego 2, dysze dlawiace 4, przylacza ZR6, zostaly napelnione ko¬ mory R6 silowników 6, z których przez przylacza SR6, zespól dysz dlawiacych (lub zawór róznicowy) 7, przylacze ZR9 zostala napelniona komora R9 zaworu rewersyjnego 9, powodujac rozwarcie jego stycznika i zwarcie stycznika czujnika 10, a up¬ rzednio na wskutek oporów przeplywu z przyla¬ cza Z2 do ZR2 i dyszach dlawiacych 4 zostaje zwarty stycznik czujnika 3. Zwarcie stycznika kierowcy 15, powoduje przeplyw impulsu elek¬ trycznego do zaworu sterujacego 2 i jego przeste- rowanie.Otwarty zostaje przeplyw z przylacza Z2 do ZV2, a z przylacza ZR2 do otoczenia. Z przylacza ZV2 zaworu sterujacego 2, sprezone powietrze przez dysze regulacyjne 5 przylacza ZV6 doplywa do komór V6 silowników 6, z których przez przy¬ lacza SV6, zespól dysz dlawiacych (lub zawór róz¬ nicowy) 8, przylacze ZV9 powietrze doplywa do komory V9 zaworu rewersyjnego 9.Napowietrzanie komór V6, a odpowietrzanie ko¬ mór R6 spowoduje ruch tloków silowników 6 i za¬ mykanie skrzydel drzwi. Równoczesnie nastepuje przyrost cisnienia w komorze V9 i spadek w ko¬ morze R9 zaworu rewersyjnego 9 oraz rozwarcie stycznika czujnika 3.Dysze dlawiace 4 na przylaczach ZR6 oraz dy¬ sze regulacyjne 5 na przylaczach ZV6 powoduja, ze cisnienie w komorach R6 i komorze R9 jest tylko nieznacznie nizsze od cisnienia w komorach V6 i komorze V9 odpowiednio silowników 6 i za¬ woru rewersyjnego 9 co z kolei powoduje, ze pod¬ czas ruchu tloków stycznik czujnika 10 jest zwar¬ ty, a uprzednio wyregulowana sprezyna utrzy¬ muje tlok zaworu rewersyjnego 9 w polozeniu, w którym jego stycznik jest rozwarty, a elektryczny obwód rewersyjny jest otwarty. Pojawienie sie nadmiernych sil zewnetrznych (przeszkody na trzpieniu silownika 6 utrudniajacych lub prze¬ ciwdzialajacych dalszemu przemieszczaniu sie tlo¬ ka, powoduje zachwianie równowagi dynamicz¬ nej ukladu, przyrost cisnienia w komorze V6 i ko¬ morze V9, a równoczesnie spadek cisnienia w komorze R6 i komorze R9 odpowiednio silowni¬ ków 6 i zaworu rewersyjnego 9, które spowoduje przesuniecie tloka i zwarcie stycznika zaworu re¬ wersyjnego 9. Elektryczny obwód rewersyjny zos¬ taje zamkniety i przez styczniki czujnika 10 i za¬ woru rewersyjnego 9, wylacznika krancowego 11 doprowadzony zostaje impuls elektryczny do za¬ woru sterujacego 2 powodujac jego przesterowa- nie. Otwarty zostaje przeplyw Z2 do ZR2, a z przylacza ZV2 do otoczenia. Zwarty zostaje stycz¬ nik czujnika 3, a równoczesnie napowietrzane zostaja komory R6 i komora R9, a odpowietrzane komory V6 i komora V9 odpowiednio silowni¬ ków 6 i zaworu rewersyjnego 9, a tuz przed wyrównaniem cisnien w komorach R9 i V9, od¬ powiednio wyregulowana sprezyna spowoduje prze¬ suniecie jego tloka i rozwarcie stycznika, tym sa¬ mym elektryczny obwód rewersyjny zostaje przer- 5 wany. Dalszy doplyw powietrza do komór R6, a równoczesnie odpowietrzanie komór V6 spowo¬ duje ruch tloków silowników 6 i otwieranie drzwi.Po dojsciu tloków do polozenia krancowego w komorach R6 i komorze R9 nastepuje przyrost cisnienia az do wyrównania z cisnieniem ukladu zasilania, a równoczesnie w komorach V6 i ko¬ morze V9 odpowiednio silowników 6 i zaworu rewersyjnego 9 nastepuje spadek cisnienia az do wyrównania z cisnieniem otoczenia, a uklad zaj¬ muje polozenie poczatkowe jak na fig. 1.W celu przesterowania ukladu i zamkniecia skrzydel drzwi, nalezy usunac przeszkode lub przyczyny pojawienia sie nadmiernych sil zew¬ netrznych na tlokach silowników*6f zewrzec pow¬ tórnie stycznik kierowcy 15, a uklad zgodnie z przedstawionym wyzej opisem spowoduje zam¬ kniecie drzwi, przy czym tuz przed dojsciem do polozenia krancowego tloków silowników 6, zos¬ taja rozwarte wylaczniki krancowe 11, natomiast po zajeciu przez nich polozenia krancowego w komorach V6 i komorze V9 nastepuje przyrost cisnienia az do wyrównania z cisnieniem ukladu zasilania, natomiast w komorach R6 i komorze R9 odpowiednio silowników 6 i zaworu rewersyj¬ nego 9 nastepuje spadek cisnienia az do wyrów¬ nania z cisnieniem otoczenia powodujac prze¬ mieszczenia tloka i zwarcie stycznika zaworu re¬ wersyjnego 9, rozwarcie styczników czujnika 10 i czujnika 3. Odciety zostaje doplyw pradu do elektrycznego obwodu rewersyjnego i lampki kon¬ trolnej 14 oraz lampy oswietlenia stopnia 12.Kolejne zwarcie stycznika kierowcy 15 spowo¬ duje przesterowanie ukladu i otwarcie drzwi, a uklad zajmie polozenie jak na fig. 1.Dzialanie ukladu przedstawionego na rysunku fig. 2 jest podobne do dzialania ukladu przedsta¬ wionego na rysunku fig. 1 z ta róznica, ze zawór rewersyjny 9 sterowany jest usrednionym sygna¬ lem przyrostu lub spadku cisnienia w komorach R6 lub V6 z obu silowników 6, co pozwoli na zas¬ tapienie dysz dlawiacych 4 na przylaczach ZR6 silowników 6 oraz zespolów dysz dlawiacych badz zaworów róznicowych 7 i 8 odpowiednio na przy¬ laczach ZR9 i ZV9 zaworu rewersyjnego 9, dy¬ szami dlawiacymi 17 na przylaczach ZR2 i ZV2 zaworu sterujacego 2. Ponadto przedstawiono moz¬ liwosc sterowania obwodem lampy oswietlenia stopnia 12, czujnikiem 10 pneumatyczno-elektrycz- nego obwodu rewersyjnego.Dzialanie zespfeu dysz dlawiacych 7 komory R9 oraz. zespolu dysz dlawiacych 8 komory V9 przed¬ stawionych na rysunku fig. 3 czy zaworu rózni¬ cowego 7 komory R9 przedstawionego na rysunku fig. 4 oraz zaworu róznicowego 8 komory V9 przedstawionego na rysunku fig. 5 powoduje, ze w przypadku pojawienia sie — podczas zamykania drzwi — nadmiernych sil zewnetrznych na jed¬ nym z tloków silowników 6 wytworzone w zwiaz¬ ku z tym sygnaly: przyrostu cisnienia w komorze V6 i spadku cisnienia w komorze R6 nie zostaja 15 20 28 30 35 40 45 50 55 60• 113 589 7 8 usrednione lecz przekazane odpowiednio do ko¬ mór V9 i R9 zaworu rewersyjnego 9. Dzialanie dysz dlawiacych 7 i 8 przedstawionych na rysunku fig. 3 oparte jest na zasadzie oporów przeplywu przez dysze dlawiace, natomiast dzialanie zaworu róznicowego 7 przedstawionego na rysunku fig. 4 i zaworu róznicowego 8 przedstawionego na ry¬ sunku fig. 5 oparte jest na zasadzie tloczków z kanalami przeplywowymi sterowanych róznica cisnien.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad pneumatyczno-elektryczny zdalnego ste¬ rowania drzwi w pojazdach i urzadzeniach sta¬ cjonarnych, a zwlaszcza w autobusach, znamienny tym, ze posiada wspólny dla obu silowników (6) pneumatyczno-elektryczny obwód rewersyjny zre¬ alizowany przez polaczenie komór (R9 i V9) zawo¬ ru rewersyjnego (9) poprzez zespoly dysz dlawia¬ cych badz zawory róznicowe (7 i 8) ze wszystkimi komorami (R6 i V6) silowników (6), które z kolei polaczone sa z przylaczami (ZR2 i ZV2) zaworu sterujacego (2) poprzez dysze dlawiace (4) na przy¬ laczach (ZR6) oraz dysze regulacyjne (5) na przy¬ laczach (ZV6) silowników (6) badz przez bezpo¬ srednie polaczenie komór (R9 i V9) zaworu re¬ wersyjnego (9) ze wszystkimi komorami (R6 i V6) silowników (6), które z kolei polaczone sa z przy¬ laczami (ZR2 i ZV2) zaworu sterujacego (2) po¬ przez dysze dlawiace (17), oraz przez polaczenie czujnika pneumatyczno-elektrycznego (10) z komo¬ ra (R9) zaworu rewersyjnego (9) przy równoczes¬ nym szeregowym polaczeniu zródla pradu (16), stycznika czujnika (10), stycznika zaworu rewer¬ syjnego (9) poprzez równolegle polaczone wylacz- 5 niki krancowe (11) z cewka elektromagnetyczna zaworu sterujacego (2), natomiast równolegle ob¬ wody sygnalizacji polozenia drzwi i oswietlenia stopni uzyskano przez polacznie zródla pradu (16) z lampka kontrolna (14) poprzez stycznik czujnika (10), a lampy oswietlenia stopni (12) poprzez stycz¬ nik czujnika (3) sterowany cisnieniem na przy¬ laczu (ZR2) zaworu sterujacego (2) badz przez równolegle polaczenie lampki kontrolnej (14) i lampy oswietlenia stopni (12) poprzez stycznik czujnika (10), a niezalezny obwód sterujacy po¬ przez bezposrednie polaczenie zródla ,pradu (16) z cewka elektromagnetyczna zaworu sterujacego (2) poprzez stycznik kierowcy (15). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przypadku pojawienia sie podczas zamykania drzwi nadmiernych sil zewnetrznych na jednym z tloków silowników (6), elementy (7 i 8) powoduja przekazanie nieusrednionego sygnalu przyrostu cis¬ nienia w komorze (V6) i spadku cisnienia w ko¬ morze (R6) do komór odpowiednio (V9 i R9) zawo¬ ru rewersyjnego (9). 3. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawór rewersyjny (9) poprzez elementy (17) ste¬ rowany jest powietrzem, którego parametry po pominieciu róznic wynikajacych z oporu przeply¬ wu i zjawisk dynamicznych sa równe parametrom powietrza w silownikach (6). 15 20 25113 589 £$ JJTT^ m w SV6 V6 SR6 ZV9 \S\ 7 ZR9JB6 V6 S/S 11_ZV65 B6 ZX6 4 11 -M mb* t—? 1 ^=ffl * |Z2 3 12 i Zc 4 ZR6 *6 5 ZV6 11 13 15' Ftg.4 & ZV9 11 ZV6 5 Pó ZR6 -A ZV2 ^g IN \^ /9 X9\ ZH9 17 17 Nrm V6 «r ZR6 -R6 S ZV6 11 ZR2 Fig. 2 Fig. 3 SRS SRS Fig.4 SVG PL