Przedmiotem wynalazku jest uklad do okresla¬ nia stezenia barwników w plynie biologicznym, zwlaszcza do okreslenia stezenia skladników w plynie zawierajacym trzy skladniki o róznych wlasciwosciach optycznych, oraz do okreslenia sto¬ sunku dowolnych dwóch skladników lub stosunku sumy dwóch skladników i trzeciego skladnika. Za pomoca tego ukladu mozna równiez okreslac sto¬ sunek iloczynu dwóch skladników i trzeciego skladnika. Uklad taki jest szeroko stosowany w laboratoriach medycznych. W pierwszym rzedzie uklad taki stosuje sie do badania pojemnosci minutowej serca i w takim zastosowaniu zostanie przedstawiony w opisie.Wynalazek dotyczy zwlaszcza ukladu sluzacego do okreslania krzywych rozcienczenia barwników w zywym ustroju i w probówce dla wyznaczania wydajnosci serca.Za pomoca tego rodzaju ukladu mierzy sie zmiane w czasie stezenia barwnika wprowadzo¬ nego w przypadkowym miejscu krwioobiegu i uzy¬ skuje sie krzywa rozcienczenia barwnika, objetosc krwi w obiegu i nasycenie krwi tlenem w zywym ustroju przy zastosowaniu przetwornika foto- metryioanego przylozonego do powierzchni ciala, a w przypadku probówki pomiaru dokonuje sie za pomoca fotometrycznego przetwornika cewni- kowego wprowadzanego do obiegu lub za pomoca pomiaru fotometrycznego przeprowadzonego na próbce krwi. W ten sposób okresla sie równiez 10 15 20 25 w zywym ustroju przebieg impulsowy, którego amplituda jest zalezna od zmian nasycenia krwi tlenem, albo tez okresla sie w probówce calkowita zawartosc hemoglobiny we krwi.Ilosc krwi na minute pompowana przez lewa komore serca do krwioobiegu jest waznym para¬ metrem wydolnosci serca. Ta ilosc krwi nazywana jest „pojemnoscia minutowa serca". Z biegiem czasu opracowano kilka sposobów okreslania tej ilosci krwi, nazywanych ogólnie metodami ozna¬ czania rozcienczalnosci wskazników. Wspólna cecha tych sposobów jest to, ze zaleznosc czasowa wlas¬ ciwosci fizycznych wskazników (aktywnosc, steze¬ nie, temperatura) okresla sie w wybranym miejscu ukladu tetniczego. Material wskaznika którym jest na przyklad izotop radioaktywny, brawnik, zimny roztwór NaCl, wprowadza sie do krwi poprzez zyle. Pojemnosc minutowa serca okresla sie zna¬ nymi sposobami na podstawie otrzymanej w ten sposób krzywej rozcienczenia wskaznika.W wiekszosci przypadków stosuje sie sposób polegajacy na badaniu rozcienczenia barwnika.Znany uklad do badania stezenia barwników zawiera jedno lub kilka zródel swiatla, swiatlo¬ czuly element, filtr optyczny i system soczewek, a ponadto element czujnikowy oraz obwód prze¬ twarzania danych zawierajacy zespoly zasilania i sterowania, dzialajace przy trzech dlugosciach fal. 113 0133 Znane sposoby i uklady obarczone sa kilkoma niedogodnosciami. Glównych przyczyn nalezy szukac w specjalnych wlasciwosciach obiektu mierzonego.Krew mozna uwazac za ciecz zawierajaca trzy skladniki, przynajmniej z punktu widzenia bada¬ nia rozcienczenia barwnika. Skladnikami tymi sa: oksyhemoglobina, hemoglobina zredukowana i barwnik. Pierwsze dwa skladniki moga miec stezenia, które zmieniaja sie fizjologicznie w cza¬ sie, co utrudnia okreslenie zaleznosci stezenia barwnika wzgledem czasu. Problem ten mozna wyjasnic na podstawie fig. 1, gdzie pokazano zmiane wspólczynników absorpcji w zaleznosci od dlugosci fali, przy czym oksyhemoglobinie odpo¬ wiada krzywa 1, hemoglobinie zredukowanej — krzywa 2, barwnikowi niebieskiemu blekit Evans'a — krzywa 3 i barwnikowi zielonemu (cardio green) odpowiada krzywa 4.Stosowanie barwnika niebieskiego jest ogra¬ niczone, poniewaz wspólczynniki absorpcji oksy- hemoglobiny i hemoglobiny zredukowanej róznia sie bardzo przy dlugosci fali odpowiadajacej maksymalnej absorpcji tego barwnika. Dokladnosc okreslania zaleznosci czasowej stezenia barwnika zalezy zatem znacznie od zmiany nasycenia tle¬ nem, . która wystepuje w trakcie pomiaru. Tak otrzymana krzywa rozcienczenia barwnika stoso¬ wana jest zatem tylko do pomiarów jakosciowych, a nie do obliczania pojemnosci minutowej serca.Róznica pomiedzy wspólczynnikami absorpcji oksyhemoglobiny i hemoglobiny zredukowanej przy dlugosci fali odpowiadajacej maksymalnej absorpcji barwników zielonych nie jest bardzo duza. Jednakze szerokosc kanalu pomiarowego w ukladzie pomiarowym mozna w praktyce zre¬ dukowac co najwyzej do 10—15 nm. Trzeba zatem brac pod uwage wplyw interferencji nasycenia tlenem. Taki wplyw interferencji zredukuje sie przez odpowiednie dobranie ilosci wstrzykiwanego barwnika. Barwnik tego rodzaju jest zatem sto¬ sowany dla krzywej rozcienczenia w celu wyli¬ czenia pojemnosci minutowej serca. Ze wzgledu na to, ze ilosc wstrzyknietego barwnika ograni¬ czona jest czynnikami metodologicznymi i fizjolo¬ gicznymi, dokladnosc osiagnieta w takim przy¬ padku jest równiez ograniczona.Dalsza wada znanego dotychczas urzadzenia po¬ lega na tym, ze w przypadku pomiarów w zywym ustroju ostateczne stezenie barwnika we krwi trzeba okreslic po pomiarze, przez pomiar w pro¬ bówce. Wartosc ta oznaczona jest przez C3v na krzywej rozcienczenia barwnika przedstawionej na fig. 2. Badanie staje sie wtedy skomplikowane, rosnie liczba zródel bledu, poniewaz trzeba pobrac dwie próbki — jedna przed, a druga po pomiarze, próbki te trzeba przygotowac i zmierzyc, a do tego celu nalezy stosowac drugie urzadzenie.* Dalsza wada znanego ukladu jest to, ze w przy¬ padku pomiarów w zywym ustroju zmniejsza sie dokladnosc pomiaru, na skutek dalszego przetwa¬ rzania krzywej rozcienczenia barwnika, miano¬ wicie ze wzgledu na przebieg impulsowy, który naklada sie na sygnal uzyteczny. Przyjete rozwia¬ zania obiecuja bardziej lub mniej niezawodne wy¬ niki i prowadza do sukcesu tylko wtedy, jezeli 3 013 4 spelnione sa rózne warunki. Jednakze wplyw interferencji w kazdym przypadku zwieksza trud¬ nosci.Uklad polaczen do okreslania stezenia barwni- 5 ków w plynie biologicznym, a zwlaszcza do okreslania stezenia skladników w plynie zawiera¬ jacym trzy skladniki o róznych wlasciwosciach optycznych, dla okreslenia stosunku dowolnych dwóch skladników, lub stosunku sumy dwóch io skladników i trzeciego skladnika, który to uklad zawiera jedno lub kilka zródel swiatla, swiatlo¬ czuly element, filtr optyczny i system soczewek, a ponadto zawiera element czujnikowy oraz obwód przetwarzania danych zawierajacych zespoly za- 18 silania i sterowania, dzialajace na trzech dlu¬ gosciach fal rózniacych sie od punktów izosbe- stycznych, zawierajace optyczne kanaly pomiarowe i dokonujace pomiaru przepuszczania lub odbicia, wedlrig wynalazku charakteryzuje sie tym, ze do 20 trzech wyjsc trzykanalowego przetwornika sygna¬ lów sa dolaczone trzy wejscia generatorów funkcji logarytmicznej, a wyjscia generatorów funkcji logarytmicznej sa polaczone odpowiednio z pierw¬ szymi wejsciami wzmacniaczy kanalowych. 25 Wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego jest polaczone bezposrednio z wejsciem pierwszego obwodu odejmujacego, wyjscie drugiego wzmac¬ niacza kanalowego z wejsciem drugiego obwodu odejmujacego, wyjscie trzeciego wzmacniacza ka- 30 nalowego z wejsciem trzeciego obwodu odejmuja¬ cego.Równoczesnie wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego jest poprzez obwód mnozacy polaczone z drugim wejsciem trzeciego obwodu odejmuja- 35 cego, wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego — poprzez drugi obwód mnozacy z drugim wejsciem pierwszego obwodu odejmujacego, wyjscie trze¬ ciego wzmacniacza kanalowego — poprzez trzeci obwód mnozacy z drugim wejsciem drugiego 40 obwodu odejmujacego, wyjscie zas pierwszego obwodu odejmujacego jest polaczone z wejsciem czwartego obwodu odejmujacego. Wyjscie drugiego obwodu odejmujacego jest polaczone z wejsciem obwodu odejmowania i ustawiania skali. 45 Wyjscie trzeciego obwodu odejmujacego jest po¬ laczone z wejsciem drugiego obwodu odejmowania i ustawiania skali, przy czym wyjscie pierwszego obwodu odejmujacego jest poprzez obwód mnozacy polaczone z drugim wejsciem drugiego obwodu 50 odejmowania i nastawiania skali, a wyjscie trze¬ ciego obwodu odejmujacego jest polaczone poprzez piaty obwód mnozacy z drugim wejsciem czwar¬ tego obwodu odejmujacego.Wyjscie czwartego obwodu odejmujacego jest 55 polaczone bezposrednio z wejsciem obwodu na¬ stawiania skali oraz poprzez szósty obwód mno¬ zacy z drugim wejsciem pierwszego obwodu odejmowania i nastawiania skali.Wyjscie obwodu nastawiania skali jest polaczone oo z wejsciem obwodu sumowania oraz z zespolem zobrazowania.Wyjscie pierwszego obwodu odejmowania i na¬ stawiania skali jest polaczone z wejsciem obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia oraz z zespolem w zobrazowania.na 013: u Wyjscie drugiego obwodu odejmowania i nasta¬ wiania skali jest polaczone z drugim wejsciem obwodu sumowania, z wejsciem obwodu tworze¬ nia ilorazu oraz zespolem zobrazowania.Wyjscie obwodu sumowania jest polaczone 5 z wejsciem obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia i jednoczesnie z drugim wejsciem obwodu tworze¬ nia ilorazu oraz z zespolem zobrazowania, przy czym trzecie wejscie obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia jest polaczone z potencjometrem ste- 10 rujacym dokladne ustawienie regulacji.Wyjscie obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia jest polaczone z zespolem zobrazowania, z trzecim wejsciem obwodu tworzenia ilorazu, a do czwar tego wejscia obwodu tworzenia ilorazu jest przy laczony drugi potencjometr regulacyjny, przy czym trzy wyjscia obwodu tworzenia ilorazu sa przy¬ laczone do zespolu zobrazowania.Odmienne rozwiazanie ukladu wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze do trzech wyjsc trzy- kanalowego przetwornika sygnalów sa dolaczone trzy wejscia generatorów funkcji logarytmicznej, a wyjscia tych generatorów sa polaczone odpo¬ wiednio z pierwszymi wejsciami wzmacniaczy ka¬ nalowych.Wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego jest polaczone z wejsciem pierwszego obwodu odej¬ mujacego, wyjscie drugiego wzmacniacza kanalo¬ wego z -wejsciem drugiego obwodu odejmujacego, ^ a wyjscie trzeciego wzmacniacza kanalowego z wejsciem trzeciego obwodu odejmujacego.Równoczesnie wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego jest polaczone poprzez obwód mno¬ zacy z drugim wejsciem drugiego obwodu odejmu- 35 jacego, wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego poprzez pierwszy obwód mnozacy z drugim wejs¬ ciem trzeciego obwodu odejmujacego i poprzez drugi obwód mnozacy z drugim wejsciem pierw¬ szego obwodu odejmujacego, którego wyjscie jest M polaczone z wejsciem czwartego obwodu odejmuja¬ cego.Wyjscie drugiego obwodu odejmujacego jest po¬ laczone z wejsciem pierwszego obwodu odejmo¬ wania i nastawiania skali, wyjscie trzeciego odej- tt mujacego z wejsciem drugiego obwodu odejmowa¬ nia i nastawiania skali, wyjscie pierwszego obwodu odejmujacego jest polaczone poprzez obwód mno¬ zacy z drugim wejsciem drugiego obwodu odejmo¬ wania i nastawiania skali. M Wyjscie trzeciego obwodu odejmujacego jest poprzez dalszy obwód mnozacy polaczone z dru¬ gim wejsciem czwartego obwodu odejmujacego, przy czym wyjscie czwartego obwodu odejmuja¬ cego jest polaczone z wejsciem obwodu ustawiania 55 skali, a zarazem poprzez obwód mnozacy z drugim wejsciem pierwszego obwodu odejmowania i usta¬ wiania skali.Wyjscie obwodu ustawiania skali jest polaczone z zespolem zobrazowania i z wejsciem obwodu to sumowania.Wyjscie pierwszego obwodu odejmowania i usta¬ wiania skali jest polaczone z zespolem zobrazowa¬ nia i z wejsciem obwodu tworzenia ilorazu i mno- zenia* *• Wyjscie drugiego obwodu odejmowania i nasta¬ wiania skali jest polaczone z drugim wejsciem obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia oraz z obwo¬ dem sumowania i zespolem zobrazowania..Wyjscie obwodu sumowania jest polaczone z ze¬ spolem zobrazowania oraz z trzecim wejsciem szesciowejsciowego obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia, do którego czwartego, piatego i szóste¬ go wejscia sa przylaczone potencjometry regula¬ cyjne, a wyjscia którego sa polaczone z zespolem zobrazowania.Uklad wedlug wynalazku pozwala okreslac krzy¬ wa rozcienczenia barwnika i wlasciwa wartosc stezenia koncowego w celu obliczenia pojemnosci minutowej serca, z mozliwoscia stosowania do¬ wolnego pozadanego barwnika. Mozna wyelimino¬ wac zmiany spowodowane nasyceniem tlenem lub przebiegiem impulsowym podczas pomiaru w zy¬ wym ustroju iw probówce, tak ze pomiar nie podlega zadnym zaklóceniom. Za pomoca takiego ukladu równiez okresla sie w przypadku pomia¬ rów w zywym ustroju, przebieg impulsowy, które¬ go amplituda jest niezalezna od zmian nasycenia tlenem, a znajac calkowita zawartosc hemoglo¬ biny we krwi pacjenta okresla sie objetosc krwi w krwioobiegu.W przypadku pomiarów w szkle okresla sie na¬ sycenie krwi tlenem, calkowita zawartosc hemo¬ globiny i objetosc krwi w krwioobiegu. Uklad wedlug wynalazku nadaje sie równiez do obserwo¬ wania w zywym ustroju eliminowania barwnika przez watrobe, a wiec do badania funkcji watroby.Przyklad ukladu do okreslania stezenia barwni¬ ków w plynie biologicznym jest blizej objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 3 przedstawia schemat pierwszego przykladu ukladu wedlug wynalazku, fig. 4 — schemat dru¬ giego przykladu wykonania ukladu, fig. 5 — bar¬ dziej szczególowo uklad z przykladu wykonania pokazanego na fig. 3, a fig. 6 przedstawia bardziej szczególowo uklad zastosowany w przykladzie wy¬ konania z fig. 4.Przetwornik T ukladu zawiera jedno lub kilka zródel swiatla, jeden lub kilka elementów foto- czulych, jeden lub kilka filtrów optycznych i so¬ czewki przeznaczone do mierzenia na zasadzie swiatla przechodzacego lub odbitego. Przetwornik ma trzy optyczne kanaly pomiarowe, a jego trzy wyjscia polaczone sa z trzema generatorami funk¬ cji logarytmicznej LI, L2, L3 polaczonymi z kolei ze wzmacniaczami kanalowymi Al, A2, A3.Jak to przedstawiono szczególowo na fig. 5 wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego Al jest polaczone bezposrednio z jednym wejsciem pierwszego obwodu odejmujacego HI.Wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego A2 jest bezposrednio polaczone z pierwszym wejsciem drugiego obwodu odejmujacego H2, a wyjscie trzeciego wzmacniacza kanalowego A3 jest pola¬ czone bezposrednio z pierwszym wejsciem trzecie¬ go obwodu odejmujacego. H3.Wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego Al jest polaczone poprzez odgalezienie i obwód mno¬ zacy Ml z pierwszym wejsciem trzeciego obwodu Odejmujacego H3,113 aii S Wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego A2 jest polaczone poprzez drugi obwód mnozacy M2 z drugim wejsciem pierwszego obwodu odejmuja¬ cego HI.Wyjscie trzeciego wzmacniacza kanalowego A3 jest polaczone poprzez trzeci Obwód mnozacy MJ z drugim wejsciem drugiego obwodu odejmujacego H2. Drugie wejscia wzmacniaczy kanalowych Al, A2, A3 polaczone sa z suwakami kompensacyjnych potencjometrów PI, F2, P3, - Z obwodów odejmujacych HI, H2, H3, które sa bezposrednio polaczone ze wzmacniaczami kanalo¬ wymi Al, A2, A3, wyjscie pierwszego obwodu odejmujacego HI jest polaczone -bezposrednio z pierwszym wejsciem czwartego, obwodu odejmu¬ jacego H4, wyjscie drugiego obwodu odejmujacego H2 jest bezposrednio polaczone z pierwszym wejs¬ ciem pierwszego obwodu odejmowania* i ustawia¬ nia skali Ul, a wyjscie trzeciego obwodu odejmu¬ jacego H3 jest polaczone bezposrednio z pierwszym wejsciem drugiego obwodu odejmowania i usta¬ wiania skali U2.Wyjscie pierwszego obwodu odejmujacego HI jest polaczone poprzez czwarty obwód mnozacy M4 z drugim wejsciem drugiego obwodu odejmo¬ wania i ustawiania skali U2, a wyjscie trzeciego obwodu odejmujacego 113 jest polaczone z drugim wejsciem czwartego obwodu odejmujacego H4 po¬ przez piaty obwód mnozacy M5.Wyjscie czwartego obwodu odejmujacego H4 jest polaczone bezposrednio z wejsciem obwodu ustawiania skali Gl i jednoczesnie przez szósty obwód mnozacy M6 z drugim wejsciem pierwszego obwodu odejmowania i ustawiania skali Ul.Wyjscie obwodu ustawiania skali Gl jest po¬ laczone z pierwszym wejsciem obwodu sumowania Ji z zespolem zobrazowania DP.Wyjscie pierwszego obwodu odejmowania i usta^ wiania skali Ul jest polaczone z pierwszym wejs¬ ciem obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia MD oraz z zespolem zobrazowania DP.Wyjscie drugiego obwodu odejmowania i usta¬ wiania skali U2 jest polaczone z drugim wejsciem -obwodu sumowania 2 i jednoczesnie z zespolem •zobrazowania DP i z pierwszym wejsciem obwodu tworzenia ilorazu D.Wyjscie obwodu sumowania 2 jest polaczone z obwodem tworzenia ilorazu i mnozenia MD 'i jednoczesnie z drugim wejsciem obwodu tworze¬ nia ilorazu D oraz z zespolem zobrazowania DP.Potencjometr regulacji dokladnej P4 dolaczony jest do trzeciego wejscia obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia MD.Wyjscie obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia MD jest polaczone z zespolem zobrazowania DP i z trzecim wejsciem obwodu tworzenia ilorazu D.-Drugi potencjometr P5 regulacji dokladnej jest do¬ laczony do czwartego wejscia obwodu tworzenia -ilorazu D. Pozostale trzy wyjscia obwodu tworze¬ nia ilorazu D sa dolaczone do zespolu zobrazowania DP, jak to przedstawiono na fig. 3 i 5.Na fig. 4 i"6 przedstawiono drugi przyklad ukla- Tdu wedlug wynalazku. Wyjscie pierwszego wzmac¬ niacza kanalowego Al jest polaczone z obwodem odejmowania H5, wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego A2 jest dolaczone bezposrednio" do pierwszego wejscia drugiego obwodu odejmujacego H6, a wyjscie trzeciego, wzmacniacza kanalowego A3 jest polaczone bezposrednio z pierwszym 3 wejsciem trzeciego obwodu odejmujacego H7.Wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego Al jest polaczone poprzez obwód mnozacy: M7 z ;dru- gim wejsciem drugiego obwodu odejmujacego H6.Wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego; jest 10 polaczone poprzez pierwszy obwód mnozacy M8 z drugim wejsciem trzeciego, obwodu odejmuja¬ cego H7 i poprzez drugi obwód mnozacy M9 z drugim wejsciem obwodu odejmujacego H5.Wyjscie obwodu odejmujacego H5 jest bezposre"d- 15 nio polaczone z pierwszym wejsciem czwartego obwodu odejmujacego H8.Wyjscie drugiego obwodu odejmujacego H6 jest bezposrednio polaczone z pierwszym wejsciem obwodu odejmowania i ustawiania skali U3, 20 a wyjscie trzeciego obwodu odejmujacego H7 jest bezposrednio polaczone z pierwszym wejsciem dru¬ giego obwodu odejmowania i ustawiania skali U4.Wyjscie pierwszego obwodu odejmowania H5 jest polaczone poprzez obwód mnozacy M10 z dru- 25 gim wejsciem drugiego obwodu odejmowania i ustawiania skali U4.Wyjscie trzeciego obwodu odejmujacego H7 jest polaczone z czwartym obwodem odejmujacym H8.Wyjscie czwartego obwodu odejmujacego H8 jest 30 bezposrednio polaczone z wejsciem obwodu usta¬ wiania skali G2 i jednoczesnie poprzez dalszy obwód mnozacy M12 z drugim wejsciem-pierwsze¬ go obwodu odejmowania i ustawiania skali U3.Wyjscie obwodu ustawiania skali G2 jest pola- 35 czone z zespolem zobrazowania DP i z pierwszym wejsciem obwodu sumowania 2..Wyjscie pierwszego obwodu odejmowania i usta¬ wiania skali U3 jest polaczone z zespolem zobra¬ zowania DP i z pierwszym wejsciem obwodu twó- 40 rzenia ilorazu i mnozenia MD.Wyjscie drugiego obwodu odejmowania i usta¬ wiania skali U4 jest polaczone z drugim wejsciem wymienionego powyzej obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia oraz jest polaczone z drugim wejsciem 43 obwodu sumowania 2, jak równiez z zespolem zo¬ brazowania DP. Wyjscie obwodu sumowania 2 jest polaczone z zespolem zobrazowania DP i jedno¬ czesnie z trzecim wejsciem obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia MD, który posiada szesc wejsc. 50 Potencjometry dokladne P4, P5, P6 sa dolaczone do czwartego, piatego i szóstego wejscia obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia MD, którego wyjscia sa polaczone z zespolem zobrazowania DP.Obwody mnozace realizuja mnozenie podawa- 55 nych na ich wejscia sygnalów elektrycznych przez wspólczynniki, które sa tworzone przez liniowa kombinacje wspólczynników absorpcji mierzonych skladników, to znaczy przez liczbe stala, W przypadku mnozenia przez liczbe mniejsza M od jednosci obwód mnozacy zrealizowany jest jako potencjometr i/lub dzielnik napiecia zawierajacy stale rezystory. Obwód taki moze równiez stano¬ wic wtórnik emiterowy lub stopien wzmacniajacy dolaczony za potencjometrem i/lub stalymi rezy- « storami. Jezeli mnozenie odbywa sie przez liczbe\ 113 013 9 10 15 20 wieksza od jednosci, wówczas taki modul skon¬ struowany jest jako stopien wzmacniacza.Obwód odejmujacy realizuje odejmowanie dwóch sygnalów elektrycznych podawanych na jego wejscie. Obwód taki jest zrealizowany jako stopien 5 wzmacniacza odejmujacego lub stopien wzmac¬ niacza sumujacego. Obwód odejmowania i usta¬ wiania skali realizuje odejmowanie jednego sygna¬ lu elektrycznego od drugiego, przy czym oba te sygnaly sa podawane na wejscia tego obwodu. 10 Obwód taki moze byc skonstruowany jako sto¬ pien wzmacniacza odejmujacego lub jako stopien wzmacniacza sumujacego.Wlasciwa skala sygnalu wyjsciowego z obwodów odejmowania i ustawiania skali ustawiana jest przez odpowiedni wybór wspólczynnika wzmocnie¬ nia takich obwodów. Obwód ustawiania skali ustawia wlasciwa skale sygnalów elektrycznych, które sa podawane na jego wejscie.Skala sygnalu elektrycznego, który jest pro¬ porcjonalny do danego stezenia, jest ustawiana przez odpowiedni dobór wspólczynnika wzmocnie¬ nia obwodu. Obwód ten jest zrealizowany jako stopien wzmacniacza. Obwód sumujacy dodaje do siebie sygnaly elektryczne podawane na jego wejscia. Obwód ten jest zrealizowany jako stopien wzmacniacza sumujacego lub odejmujacego.Dalsza obróbka sygnalów elektrycznych, które sa proporcjonalne do oddzielonych stezen lub sum 30 tych stezen, przeprowadzane jest w obwodzie tworzenia ilorazu, który dzieli dwa sygnaly elek¬ tryczne mogace zmieniac sie w czasie lub tez jest przeprowadzane w obwodzie tworzenia ilorazu i mnozenia, który dzieli dwa sygnaly mogace 35 zmieniac sie w czasie i mnozy wynik przez sygnal elektryczny mogacy zmieniac sie w czasie.Zaleznie od przykladu wykonania uklad zawiera potencjometry, które daja sygnaly lub powoduja dokladna reguacje ilosci wstrzykiwanego barwnika 40 w stosunku do calkowitej zawartosci hemoglobiny u pacjenta lub w stosunku do koncowego stezenia barwnika. Zastosowano równiez zespoly zobrazo¬ wania sluzace do wstrzykiwania zmierzonych war¬ tosci. 45 Dzialanie urzadzenia zostanie opisane dla przy¬ padku barwnika zielonego najczesciej stosowanego do badan serca i dla przypadku przetwornika, który jest umieszczony na powierzchni ciala dla pomiarów w zywym ustroju i dziala na zasadzie w przesylania. Pomiar wykonywany na zasadzie prze¬ sylania stanowi matematycznie dokladny pomiar realizowany na zasadzie odbicia, a z drugiej strony podlega on kilku ograniczeniom i moze byc uwa¬ zany jedynie za metode przyblizona. 55 W opisie warunków wprowadzono uproszczenie, które jednakze nie "wplywa na istote wynalazku.Zgodnie z tym uproszczeniem pomija sie zaleznosc poszczególnych wartoscia stezen od czasu oraz grubosc zmierzonej próbki, a sam pomiar jest 60 przeprowadzany przy dyskretnej dlugosci fali.Dlugosci fal poszczególnych kanalów pomiaro¬ wych wynosza kolejno: \x = 650 nm, X2 = 820 nm, X 3 = 900 nm.Zastosowano w opisie nastepujace oznaczenia: 65 Cx — stezenie oksyhemoglobiny, C2 — stezenie hemoglobiny zreduko¬ wanej, C = Cx + C2 — laczne stezenie hemoglobiny, C3 — stezenie barwnika, £i»£2»£i —wspólczynniki absorpcji oksy¬ hemoglobiny i hemoglobiny zre¬ dukowanej oraz barwnika przy dlugosci fali \v av 03, hemoglobiny, hemoglobiny zre¬ dukowanej i barwnika przy dlugosci X2 pp B2, P3 — wspólczynniki abisorpicjii oksy¬ hemoglobiny, hemoglobiny zre¬ dukowanej i barwnika przy dlugosci fali X3, 0oi $02* $03 — natezenie swiatla padajacego w próbce przy mierzeniu przy dlugosci fal X1?X2 i 3, 0i 02 03 — natezenie swiatla przechodza¬ cego przez próbke przy dlu¬ gosciach fal X v X2 i X 3 , d — grubosc mierzonej próbki.Zaleznosci opisane sa dla przykladu z fig. 3.Sygnaly elektryczne wytwarzane przez przetwor¬ nik T sa podawane na wejscie generatorów funkcji logarytmicznej LI, L2 i L3, przy czym przetwornik Tr zawiera jedno lub kilka zródel swiatla, filtry optyczne, jeden lub kilka elementów fotoczulych oraz obwód sterowania TM. Przetwornik ma trzy optyczne kanaly pomiarowe zrealizowane korzy¬ stnie jako uklad ze zwielokrotnieniem czasowym.Sygnaly, które sa podawane na wejscia genera¬ torów funkcji logarytmicznej sa scharakteryzowane na podstawie prawa Lamberta — Beer'a nastepu¬ jaco: - h d d - e2 C2 d - e8 C3 d (1) 0 = 0O1« — ^ Ci d - aa C2 d — a, C8 d n (2) - $1 Ci d - ?2 C2 d - P, C3 d (3) Po przeprowadzeniu logarytmowania zrealizowa¬ nego w generatorach funkcji logarytmicznej wy¬ razenia powyzsze przyjmuja nastepujaca postac: log 0i = log 0O2 - e,Cid - £2C2d- e3C3d 1(4) log 02 = log 0O2- aiCid- o^Cad- a3C8d (5) log02 = log018- Pidd-P,Cad- P3C3d K6) Sygnaly elektryczne odpowiadajace tym równa¬ niom podawane sa na .wejscia wzmacniaczy kana¬ lowych Al, A2, A3, które sa ustawione na iden¬ tyczne wlasciwosci optyczne. Sygnaly elektryczne o identycznej wartosci pojawiaja sie na wyjsciach wzmacniaczy kanalowych Al, Ag i A3, jezeli mierzona próbka ma identyczne wlasciwosci optyczne w trzech zakresach dlugosci fali. Sygnaly wyjsciowe wzmacniaczy kanalowych Al, A2, A3 sa nastawiane na zero, kiedy próbka kompenso¬ wana potencjometrami PI, P2 i P3 umieszczona jest w przetworniku T. Po przetworzeniu otrzy¬ muje sie nastepujace zaleznosci;113 013 11 01 log —- = - EjClCI - £,C,d -e3C3d leg —- = - ^dd - a2Qd - a3Csd 0O* log ^ =- frdd-feCjCi- P3C3d O) i(8) i(9) Równania 7, 8 ir9 zostaja przemnozone w obwo¬ dach mnozacych Ml, M2 i M3 przez stale j33/s 3, 3/a3 i a^ — log —— = P3 ¦C1d-e,-^-Cid-P,Cld 10) a3 0, -^log —= -*!—C^-a, —Cad-e4C3d (ii) 0- «3 0 -i-lrg-A = -a:C1d-p2-^C2d-P3-^C3d (12) 0, Pi Równanie 7 jest odejmowana od równania 11 za pomoca obwodu odejmujacego HI.JiTlog^-lpg'A-=(^_Bli.)Cld + «3 0O2 0O1 \ a3/ C,d Mozna wprowadzic nastepujace oznaczenia: *a , 02 , 0i Z^-Mog —-log-1 0o *C1 (14) K2 = ^-a*— ¦. ¦ ¦ a3 . Po wprowadzeniu tych oznaczan mozna zapisac nastepujaco: Zx = K^d + K2C2d (15) (16) równanie 13 ((17) Po prawej stronie równania, to znaczy w sy¬ gnale wyjsciowym obwodu odejmujacego HI, znajduja sie tylko dwie nieznane wartosci stezenia.Równanie 8 jest odejmowane od równania 12 za pomoca obwodu odejmujacego H2 jak nastepuje: —- log -^- - log Pi 0n: 0, 0M -(-•$) CA + + Pi Cad Mozna wprowadzic nastepujace oznaczenia: 1 03 1 0t. 02 ¦log—- 0n, K3 = a2 — p2— K3^ <*3 - P3 ' Pi (18) (19) (20) (21) Równanie 18 przyjmuje wtedy nastepujaca po¬ stac: Z2 = K3C2d + K4C3d (22) Po prawej stronie tego równania, to znaczy w sygnale wyjsciowym obwodu odejmujacego H2 znajduja sie tylko dwie nieznane wartosci steze¬ nia. 10 15 20 (13) 25 30 35 40 45 50 55 65 12 Równanie 9 jest odejmowane od równania 10 za pomoca obwodu odejmujacego H2 jak na¬ stepuje: — log 0i -log- -01 ,^1 l--l) C,d + Ht) C2d Mozna wprowadzic nastepujace oznaczenia: Z3: 3, 0i , 0. -log ^-log- 0n K,= ^-H- 0n; K5 = P2 - h -"- 3 (23) (24) "(25) (26) Po wprowadzeniu wymienionych wyzej oznaczen równanie 23 przyjmuje nastepujaca postac: Z3 = K^d + K6C2d (27) Po prawej stronie tego równania, czyli w sy¬ gnale wyjsciowym obwodu odejmujacego H3 znaj¬ duja sie tylko dwie nieznane wartosci stezenia.Równanie 27, ktcre wyraza sygnal wyjsciowy z obwodu odejmujacego H3, trzeba przemnozyc przez stala Kj/Kg za pomoca obwodu mnozacego M5, a równanie 17, które wyraza jedynie sygnal wyjsciowy obwodu odejmujacego HI, trzeba odjac za pomoca obwodu odejmujacego H4. Sygnal wyjsciowy z tego obwodu odejmujacego mozna wtedy wyrazic nastepujaco: ll!'-l^-t' ((28) Warunkiem wlasciwego dzialania jest, by wzmocnienie obwodów odejmujacych HI, H2, H3 i H4 bylo równe, co nie zastalo oznaczone w po¬ danych równaniach. Skala wybranego sygnalu jest nastawiana za pomoca obwodu nastawienia skali Gl, który jest dolaczony do wyjscia obwodu odej¬ mujacego H4. Na skutek obecnosci czynnika a2 sygnal wyjsciowy obwodu nastawiania skali Gl mozna wyrazic nastepujacym równaniem: o21— Z3 - Z, j = a21^- K6 - K2 J C2d (29) Jezeli lewa strone równania zastapi sie przez Y, a czynnik staly, przez który jest przemnozone C2 zastapi sie stala K, wtedy równanie przybiera na¬ stepujaca postac: Y = KC2d (30) Równanie 17, które wyraza jedynie sygnal wyjsciowy obwodu odejmujacego HI, trzeba prze¬ mnozyc przez wartosc stala K6/K2 za pomoca obwodu mnozacego M4, a równanie 27, które wy¬ raza jedynie sygnal wyjsciowy obwodu odejmu¬ jacego H3, trzeba odjac za pomoca obwodu odej¬ mowania i nastawiania skali U2. Równanie to mozna wtedy napisac nastepujaco w stosunku do czynnika er 1? który ustawia skale: 0| (z, -|L - z3J = a, Jk, ^- K.) CLd (31)13 113 013 Jezeli lewa strone równania zastapi sie przez X, a czynnik staly przez który mnozone, jest Cx za¬ stapi sie przez stala K, wtedy równanie mozna na¬ pisac nastepujaco: X =KC^d (32) Równanie 28, które wyraza sygnal wyjsciowy obwodu odejmujacego H4, zostaje przemnozone za pomoca obwodu mnozacego M6 przez stala K3I K6 K2J i zostaje odjete od równania 22, które reprezentuje sygnal wyjsciowy z obwodu odejmu¬ jacego H2, za pomoca obwodu odejmowania i usta¬ wiania skali Ul. Ze wzgledu na wspólczynnik ustawiania skali a3 równanie przybiera wtedy nastepujaca postac: a, I" Ks (-L Z3 - Z,) - Z,] = er3K4C3d *%-* (33) Jezeli lewa strona równania zostanie zastapiona przez W, a wspólczynnik staly, przez który po¬ mnozone jest C3, zostanie zastapiony przez K, wtedy równanie przybiera nastepujaca postac: W = KC3d (34) Reasumujac, nalezy zauwazyc, ze na wyjsciu obwodu ustawiania skali Gl pojawia sie sygnal elektryczny o tej samej skali i proporcjonalny do C2. Podobnie sygnal proporcjonalny do Cx pojawia sie na wyjsciu obwodu odejmowania i ustawiania skali U2, a sygnal proporcjonalny do C3 pojawia sie na wyjsciu obwodu odejmowania i ustawiania skali Ul.Sygnaly wyjsciowe obwodu ustawiania skali Gl oraz obwodu odejmowania i ustawiania skali U2 sa sumowane przez obwód sumujacy 2 nastepujaco: X +Y*K(C1 + C2)d=KCd (3i5) Ze wzgledu na zaleznosc wartosci d od czasu w przypadku pomiarów w zywym ustroju, na wyjsciu obwodu sumujacego E pojawia sie przebieg impulsowy, którego amplituda jest zalezna od zmiany nasycenia tlenem. Sygnal wyjsciowy obwo¬ du sumujacego 2 oraz sygnal obwodu odejmowania i ustawiania skali U2 sa przenoszone na obwód tworzenia ilorazu D, który tworzy sygnal pro¬ porcjonalny do nasycenia tlenem S przez utworze¬ nie ilorazu z obu sygnalów: S = KC,d Ci X+Y KfCi + CJd <36) Wyrazenie to nie zawiera juz d, a wiec wartosc S nie podlega juz zmianom na skutek zmiany grubosci mierzonej próbki w czasie.Sygnal, który jest proporcjonalny do stezenia C3 i jest niezalezny od grubosci d próbki okreslany jest przez obwód twonzemia ilorazu i mnozenia MD z sygnalu wyjsciowego obwodu sumujacego S jak równiez z sygnalu wyjsciowego obwodu odej¬ mowania i ustawiania skali Ul oraz z sygnalu elektrycznego K'C, który jest proporcjonalny do calkowitej zawartosci hemoglobiny we krwi pa¬ cjenta i jest nastawiony przez potencjometr P4 sluzacy do dokladnej regulacji: 10 ii 30 35 40 45 50 60 KCad KCd 14 K'C = K'C3 (37) Równanie 37 wyraza zatem krzywa rozciencze¬ nia, która charakteruzuje stezenie barwnika wzgle¬ dem czasu i na która nie ma wplywu zmiana na¬ sycenia tlenem oraz wszelkie zaklócenia przebiegu impulsowego. Po okreslonym czasie od chwili wstrzykniecia barwnika, barwnik ten rozchodzi sie równomiernie we krwi i powstaje koncowa war¬ tosc stezenia. Ze wzgledu na to, równanie 37 przybiera nastepujaca postac: KC3vd KCd K'C = K'C 3V <38) Sygnal proporcjonalny do ilosci krwi w krwio¬ obiegu okreslany jest przez obwód tworzenia ilo¬ razu D z sygnalu wyjsciowego K'C3v obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia MD i. z sygnalu K"Qb, który jest nastawiany przez potencjometr dokladny P5 i jest proporcjonalny do ilosci barw¬ nika wstrzyknietego w krew pacjenta: K"Qb = Kf Qb = KQV (39) K'C3v ^3v Sygnaly, które sa proporcjonalne do wartosci stezen C^C^Cj i do sumy stezen Cj+Cj^C OTaz sa proporcjonalne do nasycenia tlenem i do objetosci krwi w obiegu, sa kolejno przedstawiane i reje¬ strowane na zespole zobrazowania DP, albo tez sa pokazywane i rejestrowane równolegle, jezeli za¬ stosuje sie kilka zespolów zobrazowania.Inny przyklad wykonania wynalazku przedsta¬ wiono na fig. 6. Dzialanie tego ukladu opisane jest w odniesieniu do równan 7, 8 i 9.Jezeli równanie 7 pomnozy sie w obwodzie mno¬ zacym M7 przez wratosc stala ol1/b1 i jezeli rów¬ nanie 8 odejmie sie od niego za pomoca obwodu odejmujacego H6, to otrzymuje sie nastepujacy wynik: ^Llog|L_log|l = L_£2MC!d + C3d (40) Po prawej stronie tego równania, czyli w sy¬ gnale wyjsciowym obwodu odejmujacego H6 po¬ jawiaja sie tylko dwie nieznane wartosci stezenia.Równanie 8 trzeba przemnozyc w obwodzie mnozacym M9 przez wartosc stala e3/a3 i nalezy odjac równanie 7 za pomoca obwodu odejmujacego H5, przez co uzyskuje sie: 0, -*- log —-- log 01 0nI V «3 / +(£2-a'i)( e2d (41) Po prawej stronie tego równania, czyli w sy¬ gnale wyjsciowym obwodu odejmujacego H5, wy¬ stepuja tylko dwie nieznane wartosci stezenia.Równanie 8 trzeba przemnozyc w obwodzie mno¬ zacym M8 przez wartosc stala 03/ od niego równanie 9 za pomoca obwodu odejmu- 65 jacego H7, przez co uzyskuje sie:113013 15 Al0g^_l0JA=(ei_a1iL)Cld + ^02 -03 + C2d (42) Pó prawej stronie tego równania, czyli w sygnale wyjsciowym obwodu odejmujacego H7, wystepuja tylko dwie nieznane wartosci stezenia.Analogicznie jak na fig. 5 pozostale operacje realizowane sa za pomoca obwodów mnozacych io M10, Mil i M12, obwodów odejmujacych H5, H6, H7 i H8, obwodów odejmowania i ustawiania skali U3 i U4, obwodu ustawiania skali G2 i obwodu sumowania ii .Na wyjsciu obwodu ustawiania skali G2 wy- 15 twarzany jest sygnal proporcjonalny do C2: Y = KC2d (43) Na wyjsciu obwodu odejmowania i ustawiania skali *U3 wytwarzany jest sygnal proporcjonalny 20 do«e3: W = KCdd (44) Na wyjsciu obwodu odejmowania i ustawiania skali U4 pojawia sie sygnal proporcjonalny do Cx: X = KCxd (45) Na wyjsciu obwodu sumujacego 2 pojawia sie sygnal, który jest. proporcjonalny do sumy Cx + C2: X +Y~KCd Sygnal elektryczny, który jest niezalezny od grubosci d mierzonej próbki i jest proporcjonalny tylko do stezenia C3, okreslany jest przez obwód tworzenia ilorazu i mnozenia MD na podstawie sygnalu wyjsciowego z obwodu odejmowania i ustawiania skali U3 oraz na podstawie sygnalu wyjsciowego z obwodu sumujacego 2 i na podsta¬ wie sygnalu wyjsciowego K'C, który jest nasta¬ wiany za pomoca potencjometru P4 i jest pro¬ porcjonalny do znanej zawartosci hemoglobiny u pacjenta.KC3d KCd ^^K'C = K'C3V KCd J5 (46) 30 (47) (48) *35 40 '45 Wartosc K/C3v moze byc zobrazowana, albo tez •wartosc ta nastawiona potencjometrem dokladnym *P6 wraz z wartoscia K"Qb nastawiona potencjo¬ metrem dokladnym P5 jest podawana do obwodu 1 tworzenia ilorazu i mnozenia MD. Objetosc krwi w obiegu okreslana jest zatem przez utworzenie ilorazu z dwóch sygnalów.*K"Qb K'CiV = Kf Qb 50 55 (49) ^3V Nasycenie krwi tlenem okreslane jest w podobny sposób w o|^wodz}e tworzenia ilorazu i mnozenia MD, mianowicie z sygnalu wyjsciowego obwodu fio odejmowania i ustawiania skali U4 oraz na pod¬ stawie sygnalu wyjsciowego z obwodu sumujacego X KCid C, S = - X+Y KCd (50) 16 Wartosci stezenia Cl, C2, C3 i C oraz wartosci S i V sa przedstawiane i rejestrowane kolejno na tym samym zespole zobrazowania, albo tez równo¬ legle, jezeli stosuje sie kilka zespolów zobrazowa¬ nia.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad: polaczen do okreslania stezenia-barw¬ ników w plynie biologicznym, a zwlaszcza do okreslania stezenia skladników w plynie zawiera¬ jacym trzy skladniki o róznych wlasciwosciach optycznych, dla okreslenia stosunku dowolnych dwóch skladników, lub stosunku dwóch skladni¬ ków i trzeciego skladnika, który to uklad zawiera jedno lub kilka zródel swiatla, swiatloczuly ele¬ ment, filtr optyczny i system soczewek, a ponadto zawiera • element czujnikowy oraz obwód przetwa¬ rzania danych zawierajacy ze&jwly zasilania i. ste¬ rowania, dzialajace na trzech dlugosciach fal róz¬ niacych sie od punktów izosbestycznych, zawie¬ rajace optyczne kanaly tpomiarowe i dokonujace pomiaru na zasadzie przepuszczania lub odbicia, znamienny tym, ze do trzech wyjsc trzykanalowego przetwornika sygnalów (T) sa dolaczone trzy wejscia generatorów funkcji logarytmicznej (LI, L2, L3), a wyjscia generatorów funkcji logaryt¬ micznej (LI, L2, L3) sa polaczone odpowiednio z pierwszymi wejsciami wzmacniaczy kanalowych (Al, A2, A3), przy czym wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego (Al) jest polaczone bez¬ posrednio z wejsciem pierwszego obwodu odejmu¬ jacego (HI), wyjscie drugiego wzmacniacza ka¬ nalowego (A2) z wejsciem drugiego obwodu odej¬ mujacego (H2), wyjscie trzeciego wzmacniacza ka¬ nalowego (A3) z wejsciem trzeciego obwodu odej¬ mujacego (H3), a równoczesnie wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego (Al) jest poprzez obwód mnozacy (Ml) polaczony z drugim wejsciem trze¬ ciego obwodu odejmujacego (H3), wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego (A2) — poprzez drugi obwód mnozacy (M2) z drugim wejsciem pierw¬ szego obwodu odejmujacego (HI), wyjscie trzeciego wzmacniacza kanalowego (A3) — poprzez trzeci obwód mnozacy (M3) z drugim wejsciem drugiego obwodu odejmujacego ,(H2), wyjscie zas pierwszego obwodu odejmujacego (HI) jest polaczone z wejs¬ ciem czwartego obwodu odejmujacego (H4), wyjscie drugiego obwodu odejmujacego (H2) jest polaczone z wejsciem obwodu odejmowania i ustawiania skali (Ul), wyjscie trzeciego obwodu odejmujacego (H3) jest polaczone z wejsciem drugiego obwodu odejmowania i nastawiania skali (U2), przy czym wyjscie pierwszego obwodu odejmujacego (HI) jest poprzez czwarty obwód mnozacy (M4) polaczony z drugim wejsciem drugiego obwodu odejmowania i nastawiania. skali (U2)* a wyjscie trzeciego obwo¬ du odejmujacego (H3) jest polaczone poprzez piaty obwód mnozacy (M5) z drugim wejsciem czwartego obwodu odejmujacego (H4), wyjscie czwartego obwodu odejmujacego jest polaczone bezposrednio z wejsciem obwodu nastawiania skali (Gl) oraz poprzez szósty obwód mnozacy (M6) — z drugim wejsciem pierwszego obwodu odejmowania i na¬ stawiania skali (Ul), a wyjscie obwodu nastawia¬ nia skali (Gl) jest polaczone z wejsciem obwodu17 sumowania (2) oraz z zespolem zobrazowania (DP), wyjscie pierwszego obwodu odejmowania i nasta¬ wiania skali (Ul) jest polaczone z wejsciem obwo¬ du tworzenia ilorazu i mnozenia (MD) oraz z ze¬ spolem zobrazowania (DP), wyjscie drugiego obwo¬ du odejmowania i nastawiania skali (U2) jest po¬ laczone z drugim wejsciem obwodu sumowania (2), z wejsciem obwodu tworzenia ilorazu (D) oraz zespolem zobrazowania (DP), wyjscie obwodu sumo¬ wania (2) jest polaczone z wejsciem obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia (MD) i jednoczesnie z drugim wejsciem obwodu tworzenia ilorazu (D) oraz z zespolem zobrazowania (DP), przy czym trzecie wejscie obwodu tworzenia ilorazu i mnoze¬ nia (MD) jest polaczone z potencjometrem (P4) sterujacym dokladne ustawienie regulacji, wyjscie obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia (MD) jest polaczone z zespolem zobrazowania (MD), z trzecim wejsciem obwodu tworzenia ilorazu (D), a do czwartego wejscia obwodu tworzenia ilorazu (D) jest przylaczony drugi potencjometr regulacyjny (P5), przy czym trzy wyjscia obwodu tworzenia ilorazu (D) sa przylaczone do zespolu zobrazowa¬ nia (DP). 2. Uklad polaczen do okreslania stezenia barw¬ ników w plynie biologicznym, a zwlaszcza do okreslania stezenia skladników w plynie zawie¬ rajacym trzy skladniki o róznych wlasciwosciach optycznych, dla okreslenia stosunku dowolnych dwóch skladników, lub stosunku sumy dwóch skladników i trzeciego skladnika, który zawiera jedno lub kilka zródel swiatla, swiatloczuly ele¬ ment, filtr optyczny i system soczewek, a ponadto zawiera element czujnikowy oraz obwód przetwa¬ rzania danych zawierajacy zespoly zasilania i ste¬ rowania, dzialajace na trzech dlugosciach fal róz¬ niacych sie od punktów izosbestycznych, zawiera¬ jace optyczne kanaly pomiarowe i dokonujace po¬ miaru na zasadzie przepuszczania lub odbicia, znamienny tyin, ze do trzech wyjsc trzykanalo- wego przetwornika sygnalów (T) sa dolaczone trzy wejscia generatorów funkcji logarytmicznej (LI, L2, L3), a wyjscia generatorów funkcji logaryt¬ micznej (LI, L2, L3), sa polaczone odpowiednio z pierwszymi wejsciami wzmacniaczy kanalowych (Al, A2, A3), przy czym wyjscie pierwszego wzmacniacza kanalowego (Al) jest polaczone z wejsciem pierwszego obwodu odejmujacego (H5), 18 wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego (A2) z wejsciem drugiego obwodu odejmujacego (H6), a wyjscie trzeciego wzmacniacza kanalowego (A3) z wejsciem trzeciego obwodu odejmujacego (H7), 5 a jednoczesnie wyjscie pierwszego wzmaeniacaa kanalowego (Al) jest polaczone poprzez obwód mnozacy (M7) z drugim wejsciem drugiego obwodu odejmujacego (H6), wyjscie drugiego wzmacniacza kanalowego ~(A2) poprzez pierwszy obwód mnozacy io (M8) z drugim wejsciem trzeciego obwodu odejmu¬ jacego (H7) i poprzez drugi obwód mnozacy (M9) z drugim wejsciem pierwszego obwodu odejmuja¬ cego (H5), którego wyjscie jest polaczone z wejs¬ ciem czwartego obwodu odejmujacego (H8), przy 15 czym wyjscie drugiego obwodu odejmujacego (H6) — z wejsciem pierwszego obwodu odejmo¬ wania i nastawiania skali (U3), wyjscie trzeciego obwodu odejmujacego (H7) — z wejsciem drugiego obwodu odejmowania i nastawiania skali (U4), 20 wyjscie pierwszego obwodu odejmujacego (H5) jest polaczone poprzez obwód mnozacy (M10) z drugim wejsciem drugiego obwodu odejmowania i nasta¬ wiania skali (U4), wyjscie trzeciego obwodu odejmujacego (H7) jest poprzez dalszy obwód 25 mnozacy (Mil) polaczone z drugim wejsciem czwartego obwodu odejmujacego (H8), przy czym wyjscie czwartego obwodu odejmujacego (H8) jest rjolaczone z wejsciem obwodu ustawiania skali (G2), a zarazem poprzez obwód mnozacy (M12) 30 z drugim wejsciem pierwszego obwodu odejmowa¬ nia i ustawiania skali (U3), wyjscie obwodu usta¬ wiania skali (G2) jest polaczone z zespolem zobra¬ zowania (DP) i z wejsciem obwodu sumowania, wyjscie pierwszego obwodu odejmowania i usta- 35 wiania skali (U3 jest polaczone z zespolem zobra¬ zowania (DP) i z wejsciem obwodu tworzenia ilo¬ razu i mnozenia (MD), wyjscie drugiego obwodu odejmowania i ustawiania skali (U4) jest polaczone z drugim wejsciem obwodu tworzenia ilorazu 40 i mnozenia (U4) oraz z obwodem sumowania (2 i zespolem zobrazowania (DP), wyjscie obwodu sumowania (2) jest polaczone z zespolem zobrazo¬ wania (DP) oraz z trzecim wejsciem szescio- wejsciowego obwodu tworzenia ilorazu i mnozenia 45 (MD), do którego czwartego, piatego i szóstego wejscia sa przylaczone potencjometry regulacyjne (P4, P5, P6), a wyjscia którego sa polaczone z ze¬ spolem zobrazowania (DP).113 013 LoqE cC3 f3 fil <<2 fo r iO y v— ^^ * <.f V ~ ? "NT2 A; *2 Xi X Fig.1 C3 | [%] Fig.2 HK f.(c.,c2.c,,d) I, L2 A2 falC^Cj.Cj.d) I u2 h-K W2,c3,d) G t ANALOG COMPUTER f (C2,d) l f(C3-<*) f fCi.d) f fC, d) & £JJ 999999 9? K"Qh K' C Fig.3[ 113 013 T, A 1 f£ fi(Cl.C2.C3,d) l, T, A2 r^C f2(ci C2.C3.Iu2 r, j^C fsCCi.Cz.Cs^), L ANALOG COMPUTER Fig.4 f (C2,d) f (Cj.d) < ( ci. d) f (C ,d) JJ 0- 9900909 r^PS jVP6 1 K' CS. ^ w, ^ ^6» 0900900 Fig.5113 013 HB 62 Pi "9l 91 0 Fig. 6 1 K, C3 f i !_, m/oy o o o o o 09 MD CDM 1 h%5 Hi f6 KC3V| LZGraf. Z-d Nr 2 — 245/82 100 egz. A-4 Cena 100 zl PL