Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny uklad automatycznego sterowania procesami cyklicznymi, zwlaszcza zaworami trójdroznymi w stacji pochla¬ niania dwutlenku wegla z magazynów chlodni¬ czych. . 5 W znanych dotychczas ukladach do sterowania procesami cyklicznymi jako elementy odmierzaja¬ ce czas trwania cyklu pracy wykorzystuje sie wol¬ noobrotowe silniki elektryczne obracajace tarcze krzywkowe. Za pomoca tych tarcz dokonuje sie io przelaczen systemu styczników i przekazników ste¬ rujacych zawory lub inne urzadzenia pracujace cyklicznie.W czasie eksploatacji elementy mechaniczne tych ukladów z powodu wzajemnego tarcia i naprezen 15 mechanicznych ulegaja uszkodzeniu lub zniszizeniu, co powoduje pogorszenie jakosci i pewnosci pracy urzadzen. Ponadto zespoly przenoszace duze moce elektryczne np. styczniki, przekazniki i przelaczni¬ ki szybko zuzywaja sie wskutek przegrzania, prze- 20 palen lub przebic.Opisane urzadzenia wymagaja wiec stalej kontroli i konserwacji oraz pobieraja duzo energii zasila¬ jacej.Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na 25 zastosowaniu dwóch liczników; licznika czasu ad¬ sorpcji i licznika czasu desorpcji zliczajacych im¬ pulsy z generatora, które doprowadzane sa do licz¬ ników poprzez dwie bramki wlaczone naprzemian.Wyjscia obu liczników polaczone sa z wejsciami 30 przerzutnika bistabilnego. Natomiast sygnaly wyj¬ sciowe przerzutnika podawane sa do wejsc obu bramek oraz poprzez pólprzewodnikowe uklady wlaczajace steruja elektromagnetycznymi zawora¬ mi trójdroznymi.Drugi zawór trójdrozny powinien byc wlaczany z pewnym opóznieniem w stosunku do zaworu pierwszego. W zwiazku z tym pomiedzy wyjscie przerzutnika bistabilnego a wejscie ukladu wlacza¬ jacego drugi zawór trójdrozny wlaczony jest do¬ datkowy uklad opózniajacy. Uklad opózniajacy za¬ wiera licznik opóznienia zliczajacy impulsy z dru¬ giego generatora impulsów. Praca tego licznika ste¬ ruje dolaczony do jego wejscia uklad detekcji zmiany stanu przerzutnika bistabilnego. Wyjscie iicznika opóznienia dolaczone jest do wejscia pól¬ przewodnikowego ukladu wlaczajacego poprzez dru¬ gi przerzutnik bistabilny.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest wy¬ eliminowanie elementów mechanicznych wymaga¬ jacych stalej konserwacji. Dzieki zastosowaniu ele¬ mentów pólprzewodnikowych nowoopraccwane u- rzadrenie jest bardziej niezawodne oraz pobiera bardzo malo energii zasilajacej, co powoduje zna¬ czne zmniejszenie kosztów eksploatacji. Korzystne jest równiez mozliwosc uzyskania duzej powtarzal¬ nosci parametrów ukladu w produkcji seryjnej.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykla¬ dzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat blokowy stacji pochlaniania dwu- 112 a112 797 3 4 tlenku wegla, a fig. 2 — schemat blokowy ukladu automatycznego sterowania zaworami trójdroznymi w stacji pochlaniania dwutlenku wegla. W ukladzie przedstawionym na fig. 1 komora chlodnicza I jest polaczona poprzez zawór trójdrozny dolny II i dmu¬ chawe III z wlotem adsorbera IV. Natomiast wy¬ lot adsorbera IV polaczony jest z komora chlod¬ nicza I poprzez górny zawór trójdrozny V. Praca zaworów II i V steruje elektroniczny uklad auto¬ matycznego sterowania VI. Dmuchawa III przetla¬ cza atmosfere z gazoszczelnej komory chlodniczej I do adsorbera IV wypelnionego weglem aktyw- iwm^który zatrzymuje na swojej powierzchni dwu- tfc^ej^jwegla^" TpTTTS&Jpn oczyszczona atmosfera jest rfierowana z poVrbtem do komory chlodniczej I tworzac obieg zamkriiety. j Pir-fclHw *minutach fazy adsorpcji wegiel akty- wOJ_'zostaje *nasyeony i aby go zregenerowac na¬ lezy przjpuscic powietrze. Faze desorpcji realizu¬ je sie za ponroca pary (?]p' worów trójdroznych II i V Uruchamiajac zawór trójdrozny dolny II odlacza sie komore chlodnicza 1 i zassane dmuchawa III powietrze kieruje po¬ przez adsorber IV i uruchomiony z pewnym opóz¬ nieniem zawór trójdrozny górny V poza bieg.Faza desorpcji trwa nieco dluzej niz faza ad¬ sorpcji. Pokazany na fig. 2 uklad automatycznego sterowania zaworami zawiera generator impulsów 1, którego wyjscie dolaczone jest odpowiednio po¬ przez dwie bramki 2 i 3 do wejsc dwóch liczni¬ ków: licznika czasu adsorpcji 4 i licznika czasu de¬ sorpcji 5. Wyjscia obu liczników 4 i 5 dolaczone sa do wejsc przerzutnika bistabilnego 6. Sygnaly wyj¬ sciowe tego przerzutnika sa doprowadzone do wejsc tyrystorowego ukladu wlaczajacego 7 sterujacego zaworem trójdroznym dolnym II oraz poprzez tor opózniajacy do tyrystorowego ukladu wlaczajacego 8 sterujacego praca górnego zaworu trójdroznego V. Ponadto sygnaly wyjsciowe przerzutnika bista¬ bilnego 6 steruja równiez praca bramek 2 i 3. W to¬ rze opózniajacym znajduje sie licznik opóznienia 9, którego wejscia polaczone sa z wyjsciem genera¬ tora impulsów 10 i wyjsciem ukladu detekcji zmia¬ ny stanu 11 przerzutnika bistabilnego 6 natomiast wyjscie jest polaczone poprzez drugi przerzutnik bistabilny 12 z wejsciem tyrystorowego ukladu wlaczajacego 8.Impulsy prostokatne z generatora impulsów 1 podawane sa na wejscia bramek 2 i 3. Bramki te sa zamykane i otwierane naprzemian sygnalami z wyjsc przerzutnika bistabilnego 6. W fazie ad¬ sorpcji otwarta jest bramka 2 i licznik adsorpcji 4 liczy impulsy z generatora 1. Po zapelnieniu licz¬ nika adsorpcji 4 przerzutnik bistabilny 6 zmienia 5 stan wyjsc i nastepuje faza desorpcji, w czasie której otwarta jest bramka 3. Z kolei po zapelnie¬ niu licznika desorpcji 5 jego sygnal wyjsciowy prze¬ rzuca przerzutnik bistabilny 6 i cykl powtarza sie rozpoczynajac faze adsorpcji. Sygnaly wyjsciowe przerzutnika bistabilnego 6 poprzez tyrystorowy uklad wlaczajacy 7 steruja elektromagnetycznym zaworem trójdroznym dolnym II. Ponadto kazda zmiana stanu przerzutnika bistabilnego 6 wykry¬ wana jest w ukladzie detekcji zmiany stanu 11, którego sygnal wyjsciowy odblokowuje prace licz¬ nika opóznienia 9. Licznik opóznienia 9 zlicza im¬ pulsy z generatora impulsów 10. Po zapelnieniu li¬ cznika 9 przerzutnik 12 zmienia stan wyjsc i po¬ przez tyrystorowy uklad wlaczajacy 8 przelacza za¬ wór trójdrozny górny V z pewnym opóznieniem w stosunku do momentu uruchomienia zaworu dol¬ nego II.Poprzez zmiane pojemnosci odpowiednich liczni¬ ków 4, 5 i 9 mozna zmieniac czas adsorpcji, desor¬ pcji i opóznienia ukladu.Zastrzezenie patentowe Elektroniczny uklad automatycznego sterowania procesami cyklicznymi, zwlaszcza zaworami trój- droznymi w stacji pochlaniania dwutlenku wegla z magazynów chlodniczych, znamienny tym, ze za¬ wiera generator impulsów (1) polaczony poprzez bramke (2) z wejsciem licznika czasu adsorpcji (4) i poprzez druga bramke (3) z wejsciem licznika czasu desorpcji (5) zas wyjscia obu liczników (4 i 5) doprowadzone sa do wejsc przerzutnika bista¬ bilnego (6), którego wyjscia dolaczone sa do odpo¬ wiednich wejsc bramek (2 i 3), do wejscia pólprze¬ wodnikowego ukladu wlaczajacego (7) sterujacego pierwszy zawór trójdrozny oraz poprzez tor opóz¬ niajacy do wejscia pólprzewodnikowego ukladu wlaczajacego (8) sterujacego drugi zawór trójdroz¬ ny, przy czym w torze opózniajacym znajduje sie licznik opóznienia (9), którego wejscia sa polaczo¬ ne z wejsciem generatora impulsów (10) oraz wyj¬ sciem ukladu detekcji zmiany stanu (11) przerzut¬ nika bistabilnego (6) zas wyjscie tego licznika do¬ laczone jest do wejscia drugiego przerzutnika bi¬ stabilnego (12). 15 20 25 30 35 40 45112 797 / deso desorpcjo E7 fig 1. 6 1\ L Sr" 73 / ¦£- PL