Opis patentowy opublikowano: 30.07.1982 112 650 Int. Cl.2 G01S 3/72 G09B 9/00 Twórcy wynalazku: Anatolij Andreevic Kosevoj, Michail Michajlovic Kanaikin, Viktor Jur'ewic Lapij, Boris Pavlovic Cernov ^ Uprawniony z patentu: Anatolij Andreevic Kosevoj, Michail Michajlo- vic Kanaikin, Viktor Jur'evic Lapij, Boris Pa- vlovic Cernov, Kijów (Zwiazek Socjalistycznych RepulbiLik RakMeckich) Symulator celu Wynalazek dotyczy symulatorów celu, poruszajacego sie wzgledem obiektu ruchomego.Wynalazek moze byc stosowany w systemach zapobie¬ gania zderzeniom statków, jak równiez w symulatorach do szkolenia personelu nawigacyjnego w zakresie poslu¬ giwania sie takimi systemami.Stan techniki. W tej dziedzinie znany jest symulator celu, umozliwiajacy symulowanie sygnalów radiolokacyj¬ nych, odbitych od celu, poruszajacego sie wzgledem obser¬ wujacego go obiektu. Znany symulator celu zawiera urzadze¬ nia synchronizacyjne, dwa bloki logiczne, z których jeden ksztaltuje sygnaly odpowiadajace azymutowi celu, a drugi — sygnal odpowiadajacy odleglosci celu od obiektu, oraz trzeci blok logiczny, wytwarzajacy sygnaly symulu¬ jace cel. - Urzadzenie synchronizacyjne zawiera licznik impulsów, odpowiadajacych impulsom zapytujacym urzadzenia lo¬ kacyjnego, których okres powtarzania odpowiada okre¬ slonemu katowi azymutu. Z liczacym wejsciem tego licz¬ nika polaczony jest uklad sterujacy, do którego wejscia doprowadzone sa impulsy odniesienia dla odmierzania azymutu i impulsy, odpowiadajace impulsom zapytujacym urzadzenialokacyjnego.Na wyjsciu licznika, bedacym pierwszym wyjsciem Urzadzenia synchronizujacego, wytwarzany jest sygnal, stanowiacy zmienny kod azymutu. Niezaleznie od tego urzadzenie synchronizujace zawiera wewnetrzny {lub ze¬ wnetrzny) generator sterujacy wielkiej czestotliwosci, na przyklad ze stabilizacja kwarcowa, sluzacy do wytwarza¬ nia taktujacych impulsów odlegMci, których okres po¬ lo 15 wtarzania odpowiada okreslonej odleglosci, na przyklad 1/16 mili morskiej. Generator zawiera uklad strobowania sygnalu wyjsciowego. Wyjscie generatora poprzez przelacz¬ niki polaczone jest z licznikiem taktujacym impulsów odleglosci, którego pierwsze wyjscie polaczone jest z wej¬ sciem zabraniajacym ukladu strobujacego, do którego wejscia zezwalajacego doprowadzane sa impulsy odniesienia dla odmierzania odleglosci. Sygnal z drugiego wyjscia licznika taktujacych impulsów odleglosci, bedacego dru¬ gim wyjsciem urzadzenia synchronizujacego, stanowi zmienny kod odleglosci.Uklad logiczny ksztaltowania sygnalu, odpowiadajacego azymutowi celu wzgledem obserwujacego go obiektu, zawiera komparator azymutu, sluzacy do otrzymania, w momencie zrównania sie, zmiennego kodu azymutu z zadanym w komparatorze, za pomoca przelaczników, kodem azymutu celu, którego polozenie czasowe wzgledem impulsu odniesienia dla odmierzania azymutu odpowiada azymutowi celu. Wejscie komparatora test polaczone z pierwszym wyjsciem urzadzenia synchronizacji, a jego wyjscie jest wyjsciem bloku logicznego ksztaltujacego sygnal, odpowiadajacy azymutowi celu wzgledem obser¬ wujacego go obiektu.B.1ok logiczny ksztaltujacy sygnal, odpowiadajacy odle¬ glosci celu obserwujacego go obiektu, zawiera uklad po¬ równania kodów, którego pierwsze wejscie polaczone jest z wyjsciem licznika taktujacych impulsów odleglosci urzadzenia synchronizujacego, a drugie —z wejsciem rejestru, sluzacego do przechowywania 4 zmiany zadawa¬ nego kodu odleglosci celu. Pierwsze wejscie rejestru po- 112 650112 650 3 laczone jest z przelacznikiem, sluzacym jako czujnik kodu, odpowiadajacego poczatkowej odleglosci celu. Na wejscie tego czujnika podawane sa impulsy odniesienia dla odmie¬ rzania azymutu. Drugie wejscie rejestru polaczone jest poprzez wylacznik z wyjsciem generatora sygnalu, odpo¬ wiadajacego zmianie odleglosci celu w czasie jednego * okresu przeszukiwania, którego jedno wejscie jest pola¬ czone z wyjsciem ukladu przelaczajacego, sluzacego jako czujnik kodu, odpowiadajacego zmianie odleglosci celu za jeden okres przeszukiwania urzadzenia radiolokacyjnego.Drugie wejscie generatora polaczone jest z pierwszym wyjsciem ukladu porównania kodów, którego drugie wyjscie jest wyjsciem ukladu logicznego, ksztaltujacego sycnal odpowiadajacy odleglosci celu od obserwujacego go^ obiektu.Blok logiczny ksztaltowania sygnalu symulujacego cel zawiera licznik impulsów sygnalu grupowego odbitego od celu.Licznik ten sluzy do zliczania impulsów wyjsciowych ukladu porównania kodów bloku logicznego wytwarzajacego sygnal odpowiadajacy odleglosci celu. Poza tym blok lo¬ giczny zawiera komparator czasu trwania grupy impulsów sygnalu, odbitego od celu, który to komparator wytwarza na swoim wyjsciu impuls w momencie zrównania sie kodu na wyjsciu licznika impulsów grupy impulsów sygnalu odbi¬ tego od celu z zadanym za pomoca przelaczników tego kom¬ paratora kodem czasu trwania grupy impulsów sygnalu odbitego od celu.Niezaleznie od tego blok logiczny ksztaltowania sygnalu symulujacego cel zawiera uklad kluczujacy, którego wej¬ scie polaczone jest z wyjsciem ukladu porównania kodów bloku logicznego, wytwarzajacego sygnal odpowiadajacy odleglosci celu od obserwujacego go obiektu. Wejscie zezwalajace ukladu kluczujacego polaczone jest z wyjsciem komparatora azymutu, wejscie zabraniajace — z wyjsciem komparatora odleglosci grupy impulsów sygnalu odbitego od celu, a* wyjscie jest wyjsciem-trzeciego ukladu logicznego i wyjsciem calego symulatora. v Przy stosowaniu opisanego cyfrowego symulatora celu przeznaczonego do symulowania celów, poruszajacych Sie wzgledem obiektu ruchomego, niezbedne jest wstepne obliczenie toru poruszania sie celów i obiektu, wzglednych wspólrzednych biegunowych celów dla kazdego cyklu przeszukiwania realizowanego przez stacje radiolokacyjna w czasie ich przemieszczania sie, czasu opromieniowywania celu, a nastepniepodczas pracy konieczne jest wprowadzanie wyljczpttych.vjparametrów do komparatorów za pomoca przelaczników, fo utrudnia operatywna i przemyslana zmiane toru przemieszczania sie celu i szybka zmiane sytuacji na ekranie wskaznika stacji radiolokacyjnej, zwla¬ szcza na ekranie monitora sytuacyjnego systemu zapobie¬ gania, zderzeniom statków.Zadaniem technicznym wynalazku jest wiec opracowanie symulatora celu, poruszajacego sie wzgledem obiektu ruchomego, któryby umozliwial uwzglednienie wzajemnego przemieszczania sie celu i obiektu i uwzglednienie szybkie; zmiany toru przemieszczenia celu,.przez zmiane para¬ metrów wejsciowych charakteryzujacych kursy i predkosci przemieszczenia celu i obiektu.. Istota wynalazku. Zadanie zostaloRozwiazane w wyniku zaprojektowania symulatora celu, poruszajacego sie wzgle¬ dem obiektu ruchomego, zawierajacego urzadzenie synchro- - njzacjji, wytwarzajace sygnaly,, odpowiadajace zmiennemu ,' azymutowi i odleglosci wszystkich punktów przestrzeni * przy obserwacji kierunku sondowania przestrzeni przez,: 4 umieszczone na obiekcie urzadzenie radiolokacyjne i je¬ den kanal ksztaltowania sygnalu, symulujacego cel, zawie¬ rajacy pierwszy blok logiczny ksztaltowania sygnalu im¬ pulsowego, którego polozenie czasowe wzgledem odpowied- .5 niego impulsu odniesienia odpowiada azymutowi celu, drugi blok logiczny, wytwarzajacy sygnal impulsowy, którego polozenie czasowe wzgledem odpowiedniego impulsu odniesienia odpowiada odleglosci celu, oraz trzeci blok logiczny, wytwarzajacy sygnal, symulujacy ceL 10 Wyjscia urzadzenia synchronizacji sa dolaczone do wejsc pierwszego i drugiego bloków logicznych, a wyjscia pier¬ wszego i drugiego bloków logicznych sa dolaczone do wejsc trzeciego bloku logicznego, którego wyjscie stanowi wyjscie kanalu ksztaltowania sygnalu symulujacego cel. 15 Symulator zgodnie z wynalazkiem zawiera ' pierwszy zespól czujników wytwarzajacych sygnaly, zawierajace informacje o kursie i predkosci obiektu, -drugi zespól czujników ksztaltujacych sygnaly, zawierajace informacje o rzeczywistym kursie, predkosci celu i o wspólrzednych 20 punktu poczatkowego ruchu celu wzgledem obiektu, oraz urzadzenie cyfrowe ksztaltujace sygnaly zawierajace infor¬ macje o azymucie i odleglosci celu wzgledem obiektu, przy czym wyjscia pierwszego zespolu czujników kursu i predkosci obiektu sa polaczone z pierwszymi wejsciami 25 urzadzenia cyfrowego, wyjscia drugiego zespolu czujników kursu, predkosci, celu i wspólrzednych poczatkowego punktu ruchu celu wzgledem obiektu sa polaczone z dru¬ gimi wejsciami urzadzenia cyfrowego, a wyjscia urzadze¬ nia cyfrowego sa dolaczone do drugich wejsc pierwszego 30 i drugiego bloków logicznych.Miedzy urzadzeniem cyfrowym i pierw2zym i drugim blokami" logicznymi zalaczony jest blok ksztaltowania sygnalów, zawierajacych informacje o parametrach odbi¬ tego od celu sygnalu z uwzglednieniem jej rakursu wz&le- 55 dem obiektu, polaczony z trzecim czujnikiem ksztaltowania sygnalu zawierajacego informacje o charakterystyce kie- runkowosci anteny urzadzenia radiolokacyjnego, a u- rzadzenie cyfrowe zawiera blok ksztaltowania sygnalów, zawierajacych informacje o'azymucie i odleglosci jednego 40 punktu koncowego celu, obserwowanego ze strony obiektu^ w kierunku ruchu celu, i polaczony z nim blok ksztalto¬ wania sygnalów, odpowiadajacych azymutowi i odleglosci drugiego punktu koncowegocelu. , Drugi zespól czujników kursu, predkosci celu i wspól- 45 rzednych poczatkowego punktu rucjiu celu wzgle¬ dem obiektu zawiera czujnik ksztaltujacy sygnal, zawiera¬ jacy informacje o dlugosci celu, przy czym wejscia bloków ksztaltowania sygnalów odpowiadajacych azymutom i od¬ leglosci koncowych punktów celu urzadzenia cyfrowego 50 sa polaczone z jedna grupa wejsc bloku ksztaltowania sygnalów zawierajacych informacje o parametrach odbitego od celu sygnalu z uwzglednieniem skrótu celu wzgledem . obiektu, którego drugie wejscia polaczone sa odpowiednio do wyjscia trzeciego czujnika szerokosci charakterystyki 55 kierunkowosci anteny urzadzenia radiolokacyjnego, do , wyjscia pierwszego bloku logicznego ksztaltowania sygnalu , impulsowego, którego polozenie czasowe, wzgledem od¬ powiedniego impulsu odniesienia odpowiada azymutowi. _ celu i do wyjscia trzeciego bloku logicznego ksztaltowania 60 sygnalu symulujacego cel, a wyjscia bloku sa dolaczone do. r wejsc;a drugiego bloku logicznego i do wejscia trzeciego bloku logicznego. Wyjscia czujnika ksztaltujacego sygnal. zawierajacy informacje o dlugosci celu sa polaczone z wej¬ sciami bloku ksztaltowania sygnalów odpowiadajacych^ 6§ azymutów; i odleglosci drugiego koncowego punktu celu.112 650 5 Blok ksztaltowania sygnalów zawierajacych informacje o parametrach odbitego od celu sygnalu z uwzglednieniem skrótu celu wzgledem obiektu zawiera uklad analizy fazy sygnalów, odpowiadajacych azymutom koncowych pun¬ któw celUy którego wejscia sa dolaczone do urzadzenia cyfrowego i polaczone z jednymi wejsciami komutatora, którego drugie wejscia odpowiednio sa dolaczone do wyjscia ukladu analizy fazy sygnalów i do wyjsc urzadzenia cyfrowego, a wyjscia komutatora, z którego jedno jest dolaczone do pierwszego bloku logicznego ksztaltowania sygnalu impulsowego, którego polozenia czasowe Wzgledem odpowiedniego impulsu odniesienia odpowiada azymutowi celu, dolaczone sa do ukladu róznicowego wytwarzajacego sygnal odwzorowujacy róznice sygnalów, odpowiadajacych azymutom koncowych punktów celu, którego wyjscie jest dolaczone do jednego z wejsc pierwszego sumatora, którego drugie wejscie jest dolaczone do czujnika ksztaltujacego sygnal zawierajacy informacje o szerokosci charakterystyki kierunkowosci anteny urzadzenia radiolokacyjnego.Wyjscie sumatora jest dolaczone do trzeciego bloku logicznego ksztaltowania sygnalu symulujacego cel, przy czym drugie wejscia komutatora dolaczone sa odpowiednio do wejsc ukladu róznicowego wytwarzajacego sygnal, odwzorowujacy róznice sygnalów odpowiadajaca odleglosci koncowych punktów celu, którego wyjscie jest dolaczone do wejscia ukladu calkujacego, którego wejscia sterujace sa odpowiednio dolaczone do pierwszego bloku logicznego ksztaltowania sygnalu impulsowego, którego polozenie czasowe wzgledem odpowiedniego impulsu odniesienia odpowiada azymutowi celu, i do trzeciego bloku logicznego ksztaltowania sygnalu symulujacego cel.Wyjscie ukladu calkujacego jest dolaczone do jednego wejscia drugiego sumatora, którego drucie wejscie jest dolaczone do jednego z wejsc ukladu róznicowego, wytwa¬ rzajacego sygnal odwzorowujacy róznice sygnalów odpo¬ wiadajacych odleglosci koncowych punktów celu, a wyjscie drugiego sumatora dolaczone jest do drugiego bloku logicznego ksztaltujacego sygnal impulsowy, którego po¬ lozenie czasowe wzgledem odpowiedniego impulsu odnie¬ sienia odpowiada odleglosci celu.Do wyjsc urzadzenia Synchronizacji, wyjscia trzeciego czujnika ksztaltujacego sygnal zawierajacy informacje o szerokosci charakterystyki kierunkowosci anteny urzadze¬ nia radiolokacyjnego i do wyjsc pierwszego zespolu czujni¬ ków, wytwarzajacych sygnaly zawierajace informacje o kursie i predkosci obiektu, dolaczone sa równolegle odpo¬ wiednie wejscia (n-1) kanalów ksztaltowania sygnalów, symulujacych odpowiednie cele, gdzie n-liczba celów, przy czym wyjscia tych kanalów, a takze wyjscie kanalu ksztaltowania sygnalu symulujacego cel sa dolaczone do wejsc ukladu logicznego LUB.Wyjscie ukladu logicznego LUB jest dolaczone do jednego z wejsc monitora, którego drugie i trzecie wejscia sa dolaczone odpowiednio do wyjsc pierwszego zespolu czujników kursu i predkosci obiektu, czwarte wejscie jest dolaczone do pierwszego wyjscia czujnika ksztaltujacego sygnaly zawierajace informacje o polozeniu katowym an¬ teny urzadzenia radiolokacyjnego, którego drugie wyjscie jest dolaczone do wejscia urzadzenia synchronizacji, przy czym wyjscia monitora sa podlaczone do wejsc urzadzenia synchronizacji.Symulator celu wedlug wynalazku zapewnia mozliwosc skutecznego szkolenia nawigatorów statków w warunkach, gdy zadaje sie wiele celów, poruszajacych sie wedlug róznych kursów i z róznymi predkosciami wzgledem o- 6 biektu ruchomego, którego parametry ruchu równiez sa zadawane.Objasnienie rysunku. Wynalazek jest objasniony ponizej, w konkretnym przykladzie jego wykonania, przed* 5 stawionym na rysunku, na którym-fig. 1 przedstawia sche¬ mat blokowy symulatora celu, fig. 2^schemat blokowy symulatora celu, wytwarzajacego sygnal symulujacy cel z uwzglednieniem jego skrótu wzgledem obiektu, fig. 3 — schemat funkcjonalny symulatora celu, fig. 4 — wielokana- 10 lowy symulator celu, a fig. 5 przedstawia schemat blokowy symulatora celu stosowanego w charakterze symulatora do szkolenia nawigatorów. ; - Przyklad wykonania. Symulator celu, poruszajacego sie wzgledem obiektu, zawiera urzadzenie synchronizu- 15 jace 1 (fig.X) zespól czujników 2, przeznaczonych do wy¬ twarzania sygnalów, niosacych informacje o kursie i pred¬ kosci obiektu i kanal ksztaltowania sygnalu imitujacego cel 3.Kanal 3 zawiera zetpól czujników 4, przeznaczonych do wytwarzania sygnalów, niosacych informacje o rzeczywis- 20 tym kursie i rzeczywistej predkosci celu i o wspólrzednych punktupoczatkowego torujednego ruchu wzgledem obiektu.Wyjscia 5, 6, 7, 8 zespolu czujników sa dolaczone do pier¬ wszych wejsc urzadzenia cyfrowego 9, którego drugie wejscia stanowia wejscia kanalu 3 i sa dolaczone do wyjsc 10 25 i 11 zespolu czujników2. Wyjscie 12 urzadzenia cyfrowego 9 dolaczone jest do pierwszego Wejscia bloku logicznego 13, wytwarzajacego sygnal -impulsowy, którego polozenie czasowe wzgledem odpowiedniego impulsu odniesienia odpowiada azymutom celu, a wyjscie 14 urzadzenia 9 po- 30 laczone jest z pierwszym wejsciem pierwszego bloku lo¬ gicznego 15, wytwarzajacego sygnal impulsowy, którego polozenie czasowe wzgledem odpowiedniego impulsu odniesienia odpowiada odleglosci celu. Drugie wejscia bloków logicznych 13 i 15, bedace wejsciami kanalu 3, do- 35 laczone sa odpowiednio dowyjsc 16 i 17urzadzenia syhchro- nuzujacego 1. Wyjscia bloków logicznych 13 i 15 polaczone sa z wejsciami 18 i 19 bloku logicznego 20, ksztaltujacego sygnal, symulujacy cel. Wyjsciem kanalu 3, jak równiez symulatora celu jest wyjscie 21 bloku logicznego 20. 40 Symulator celu wedlug innego przykladu realizacji wynalazku zawiera czujnik 22 ? (fig. 2), wytwarzajacy . sygnal, niosacy informacje o szerokosci charakterystyki kierunkowosci anteny urzadzenia radiolokacyjnego, u- mieszczonego na obiekcie. 45 Zespól czujników 4 zawiera czujnik 23, wytwarzajacy sygnal, niosacy informacje o dlugosci celu. Urzadzenie cyfrowe 9 zawiera blok 24, wytwarzajacy sygnaly odpowia- * dajace azymutowi i odleglosci jednego ze skrajnych punktów celu, widocznego przy przeszukiwaniu od strony obiektu 50 w kierunku ruchu celu, ^którego pierwsze wejscia dolaczone sa do wyjsc 5—8 zespolu czujników 4, a drugie wejscia dolaczone sa do wyjsc 10 i 11 zespolu czujników 2» Urzadzenie cyfrowe 9 zawiera równiez blok 25, wytwa¬ rzajacy sygnaly odpowiadajace azymutowi i odleglosci 55 drugiego skrajnego punktu celu. Pierwsze wejscia tego * bloku polaczone sa z wyjsciami/26 i 27 zespolu 4 czujników, drugie wejscia polaczone sa z wyjsciami 28 i 29 bloku 24.Wyjscia 30 i 31 bloku 25, jak równiez wyjscia: bloku 24, bedace wyjsciami 13 i 14 urzadzenia cyfrowego 9, polaczone sq sa z wejsciami bloku 32 wytwarzajacego sygnaly, niosace informacje o parametrach sygnalu, odbitego od celu — z uwzglednieniem jego skrótu. Nastepne wejscie bloku 32, bedace wejsciem kanalu 3, polaczone jest z wyjsciem 33 czujnika 22. Wejscie 34-bloku 32 polaczone jest z wyjsciem os bloku logicznego 13, a wejscie 35 bloku 32 dolaczone jest112 650 7 do wyjscia bloku logicznego 20. Wyjscia 36, 37, 38 bloku 32 dolaczone sa odpowiednio do wejsc bloków logicznych 13, 15,20.Na fig. 3 przedstawiono schemat funkcyjny symulatora cJu. Zespól 2 czujników zawiera czujnik 39, wytwarzajacy 5 sygnal, odpowiadajacy predkosci obiektu, polaczony z czuj¬ nikiem 40* który wytwarza sygnaly, niosace informacje o predkosci i kursie obiektu i, którego wyjscia sa wyjsciami 10 i 11 zespolu 2czujników.Zespól 4 czjników kanalu 3 zawiera czujnik 41 wytwa- 10 rzajacy sygnal, odpowiadajacy odleglosci poczatkowego punktu toru ruchu celu wzgledem obiektu, dolaczony do czujnika 42, który wytwarza sygnaly, niosace informacje o wspólrzednych poczatkowego punktu ruchu celu wzgle¬ dem obiektu, którego wyjscia sa wyjsciami 5 i 6 zespolu 4 15 czujników. Poza tym w tym zespole 4 czujników znajduje sie czujnik 43, wytwarzajacy sygnal, odpowiadajacy rzeczy¬ wistej predkosci celu, dolaczony do czujników 44, który wytwarza sygnaly, niosace informacje o rzeczywistej predkosci i rzeczywistym kursie celu i, którego wyjscia 20 sa wyjsciami 7 i 8 zespolu 4 czujników. Poza tym zespól ten zawiera czujnik 45, który wytwarza sygnaly, niosace informacje o dlugosci celu i jego rzeczywistym kursie i, który sprzezony jest elektrycznie z czujnikiem 23, a mecha¬ nicznie z czujnikiem 44, przy czym wyjscia czujnika 45 25 sa wyjsciami 26 i 27 zespolu 4 czujników.Blok 24 zawiera uklady calkujace 46, 47, których wejscia polaczone sa odpowiednio z wyjsciami czujników 40, oraz uklady calkujace 48, 49, których wejscia polaczone sa odpowiednio z wyjsciami czujnika,44. Wyjscia ukladów 20 calkujacych 46 i 48 i jedno z wyjsc czujnika 42 polaczone sa z wejsciami sumatora 50, którego wyjscie dolaczone jest do kwadratowa 51, do zespolu 52, wytwarzajacego sygnsl, odpowiadajacy azymutowi jednego ze skrajnych punktów celu,' i stanowi równiez wyjscie 28 bloku 24. Wyjscie 35 ukladów calkujacych 47, 49 i drugie wyjscie czujnika 42 polaczone sa z wejsciami sumatora 53, którego wyjscie dolaczone jest do kwadratora 54, do zespolu 52 i stanowi równiez wyjscie 29 bloku 24. Poza tym blok 24 zawiera sumator 55, którego wejscia polaczone sa z kwadratorami 40 51 i 54, a wyjscie dolaczone jestdo ukladu 56wytwarzajacego sygnal, którego wartosc napiecia odpowiada pierwfestkowi . kwadratowemu z wartoscinapiecia sygnlau wejsciowego.Blok 25 zawiera sumator 57, którego pierwbze wejscie dolaczone jest do wyjscia sumatora 50, a drugie wejscie —do 45 pierwszego wyjscia czujnika 45. Drugie wejscie czujnika 45, « jak równiez wyjscie sumatora 53 polaczone sa odpowiednio z wejsciami sumatora 58, którego wyjscie, polaczone jest z kwadratorem 59 i z pierwszym wejsciem zespolu 60, wytwarzajacego sygnal, odpowiadajacy azymutowi 50 drugiego skrajnego punktu celu Drugie wejscie zespolu 60 polaczone jest z wejsciem kwadratora 61 i z wyjsciem sumatora 57 a jego wyjscie jest wyjsciem 30 bloku 25, który poza tym zawiera sumator62, którego wejscia polaczone sa odpowiednio z wyjsciami kwadratorów 61 i 59. Wyjscie sumatora 62 dolaczone jest do ukladu 63 wytwarzania sygnalu o napieciu odpowiadajacym pierwiastkowi kwadra¬ towemu z napiecia sygnalu wejsciowego. Wyjscie tego ukladu jest wyjsciem 31 bloku 25.,. Blok 32zawierauklad64analizyfazy sygnalów, odpowia¬ dajacych azymutom punktów skrajnych celu, zawierajacy detektor fazowy 65, którego wejscie jest wejsciem 66 ukladu 64 i dolaczone jest do zespolu 52, a jego wyjscie dolaczone jestdo wejscia67ukladu«8 róznicy fezysygnalów, odpowiadajacych azymutom skrajnych punktów celu. 8 Wejscie 69 ukladu 68 dolaczone jest do wyjscia detektora fazowego 70, którego wejscie jest wejsciem 71 ukladu 64 dolaczonym do zespolu 60. Wyjscie ukladu róznicy faz 68 dolaczone jest do ukladu 72, wytwarzajacego sygnal steru¬ jacy dla komutatora 73.Komutator 73 zawiera uklad komutacji 74 sygnalów, odpowiadajacych azymutowi skrajnych punktów celu.Wejscia ukladu komutacji polaczone sa odpowiednio z wejsciami 66 i 71'ukladu 64. Wyjscia ukladu komutacji sygnalów 74^ z których jedno jest wyjsciem 36 bloku 32, polaczone sa z wejsciami 75, 76 ukladu 77 róznicy sygna¬ lów, odpowiadajacych azymutowiN skrajnych punktów celu. Wyjscie ukladu róznicowego 77 dolaczone jest do wejscia 78 pierwszego' sumatora 79, którego drugie wejscie dolaczone jest do wyjscia 33 czujnika 22, a jego wyjscie jest wyjsciem 38 bloku ksztaltowania sygnalów 32.Poza tym komutator 73 zawiera uklad 80 komutacji sy¬ gnalów odpowiadajacych odleglosci skrajnych punktów celu, którego wejscia sa wejsciami 81, 62 komutatora 73 i dolaczone sa do ukladów 56 i 63 ksztaltowania sygnalów urzadzenia' cyfrowego 9. Wejscia sterujace ukladów ko¬ mutacji sygnalów 80, 74 sa polaczone, ze soba i stanowia wejscie sterujace 83 komutatora 73 polaczone z wyjsciem ukladu 72 wytwarzajacego sygnal sterujacy. Wyjscia u- kladu komutacji 80 dolaczone sa do wejsc 84, 85 ukladu 86 róznicy sygnalów, odpowiadajacych odleglosci skrajnych punktów celu, a wyjscie tego ukladu róznicy sygnalów polaczone jest z wejsciem 87 ukladu calkujacego 88. Wejscia sterujace ukladu calkujacego 88 stanowia wejscia 34, 35 bloku wytwarzania sygnalów 32, a jego wyjscie dolaczone jest do wejscia 89 drugiego sumatora 90, którego wejscie 91 polaczone jest z pierwszym wyjsciem *ukladu komutacji sygnalów 80, ale moze ono byc polaczone równiez z drugim jego wyjsciem, a wyjscie sumatora 90 jest wyjsciem 37 bloku 32 ksztaltowania sygnalów..Urzadzenie synchronizacyjne 1 zawiera licznik impulsów taktujacych 92, którego wejscia dolaczone sa do czujnika, dajacego impulsy odniesienia, i czujnika, dajacego impulsy taktujace (nie pokazane na rysunku). Wyjscia licznika 92 dolaczone sa do wyjsc 16 Urzadzenia synchronizacyjnego 1.Poza tym w urzadzeniu synchronizacyjnym*1 znajduje sie wewnetrzny generator sterujacy wielkiej czestotliwosci 93,. którego wyjscie polaczone jest z wejsciem ukladu selekcji 94 sygnalów wewnetrznego generatora sterujacego 93, a wyjscie Ukladu selekcji polaczone jest z pierwszym wejsciem komu¬ tatora 95, którego drugie wejscie polaczone jest z zewnetrz- nym generatorem sterujacym 96, Wyjscie komutatora 95 polaczone jest z liczacym wejsciem 97 licznika impulsów 96 generatorów sterujacych 93 lub 96, którego pierwsze wyjscie polaczone jest z wejsciem zabraniajacym 99 ukladu selekcji 94, a pozostale wyjscia stanowia wyjscia 17 urzadze¬ nia synchronizacyjnego 1. Wejscie zezwalajace ukladu selekcji 94 i wejscie ustawiajace licznika 98 polaczone sa ze soba i dolaczone do czujnika, dajacego impuls odniesie¬ nia dla odmierzenia odleglosci (nie pokazany na rysunku).Pierwszy blok logiczny 13 zawiera przetwornik napiecia 100 sygnalu, odpowiadajacego azymutowi pierwszego obserwowanego przez urzadzenie radiolokacyjne punktu celu, w odpowiadajacy mu kod. Wyjscia przetwornika polaczone sa z pierwszymi wejsciami ukladu porównywania kodów 101, którego drugie wejscia polaczone sa z wyjsciem licznika 92. Wyjscie ukladu 101 dolaczone jest do pierwszego wejscia sterujacego ukladu calkujacego 88.Drugi blok logiczny 15 zawiera przetwornik napiecia 95 102 sygnalu, odpowiadajacego zmiennej odleglosci punktów112 650 9 celu z uwzglednieniem jego dlugosci i skrótu, w odpowia¬ dajacy mu kod, którego wyjscia pclaczone sa z pierwszymi wejsciami ukladu porównywania kodów 103, którego drugie wejscia dolaczone sa do wyjscialicznika 98.Blok logiczny 20 zawiera przetwornik napiecia 104 sygnalu odpowiadajacego czasowi trwania odbitego od celu sygnalu, w odpowiadajacy mu kod, przy czym wyjscia tego przetwornika polaczone sa z pierwszymi wejsciami ukladu porównania kodów 105, którego drugie wejscia polaczone sa z licznikiem impulsów 106 sygnalu, odbitego od celu. Wyjscie ukladu porównywania kodów 105 dolaczone jest do drugiego wejscia sterujacego ukladu calkujacego 88 i do ukladu zerowania 107, polaczonego z wejsciem usta¬ wiajacym 108 licznika 106 i do wejscia zerowego 109 prze- rzutnika 110, którego wejscie jedynkowe 111 jest wejsciem 18 bloku logicznego 20, i dolaczone jest do wyjscia ukladu porównywania kodów 101. Wyjscie przerzutnika 110 polaczone jest z pierwszym wejsciem elementu logicznego I 112, którego drugie wejscie dolaczone jest do wejscia 19 bloku logicznego 20 i do wyjscia ukladu porównywania kodów 103. Wyjscie elementu logicznego I 112, dolaczone jest do wejscia liczacego 113 licznika 106 i jest wyjsciem 21 bloku logicznego 20, wyjsciem kanalu 3 i wyjsciem symula¬ tora celu.Wielokanalowy symulator celu zawiera dodatkowo kanaly 114t 114^ (fig. 4) ksztaltowania sygnalu, symulujacego cel, których liczba okreslona jest niezbedna liczba n symulowanych celów 'T, których odpowiednie wejscia polaczone sa równolegle z analogicznymi wejsciami kanalu 3. Wyjscia 115! H5n_l5 kazdego kanalu 114i... 114^! i wyjscie kanalu 3 dolaczone sa do ukladu logicznego LUB 116 którego wyjscie jest wyjsciem symulatora celu.Wielokanalowy symulator celu, stosowany do szkolenia nawigatorów, zawiera czujnik 117 (fig. 5), wytwarzajacy sygnaly, niosace informacje o katowym polozeniu anteny urzadzenia radiolokacyjnego, przy czym wyjscie 118 tego czujnika polaczone jest z urzadzeniem synchronizacyjnym 1, a wyjscie 119 z monitorem 120. Wejscie sygnalów wizyj¬ nych 121 monitora 120 dolaczone jest do elementu logicz¬ nego LUB 116. Wejscie 122 monitora 120 dolaczone jest do czujnika 123, wytwarzajacego sygnal, #odpowiadajacy kursowi obiektu, i sprzezonego mechanicznie z czujnikiem 40, a wejscie 124 dolaczone jest do czujnika 39. Wyjscia 125, 126 monitora 120 dolaczone sa do urzadzenia synchroni¬ zacyjnego 1.Dzialanie symulatora celu wedlug jednego z przykladów realizacji wynalazku objasnione jest na podstawie schematu blokowego, fig. 1.Zasada dzialania symulatora celu, poruszajacego sie wzgledem olbiektu ruchomego, jest nastepujaca: na podsta¬ wie sygnaów, odpowiadajacych parametrom ruchu o- biektu i celu, dokonuje sie w kazdym momencie ich ruchu obliczenia wspólrzednych celu wzgledem obiektu, które - nastepnie przetwarza sie na impulsy, których polozenie czasowe wzgledem impulsów odniesienia do odmierzania wspólrzednych odpowiada wzglednym wspólrzednym celu, po czym ksztaltuje sie pakiet impulsów sygnalu, odbitego od celu. Do zadawania parametrów ruchu obiektu i celu wykorzystuje sie zespoly 2 i 4 czujników.Zespól 2 czujników wytwarza sygnaly, niosace informacje o kursie i predkosci obiektu, na przyklad sygnaly, odpowia¬ dajace skladowym ortogonalnym obróconego o 180° wektora predkosci, z których jedna skladowa na przyklad ma kierunek poludnikowy. 10 Zespól 4 czujników wytwarza sygnaly niosace informacje o wspólrzednych poczatkowego punktu toru ruchu celu wzgledem obiektu i o rzeczywistym kursie i predkosci ce¬ lu, na przyklad w postaci wspólrzednych ortogonalnych 5 punktu poczatkowego i rzutów ortogonalnych wektora predkosci, z których, na przyklad, jeden ma kierunek po¬ ludnikowy. * Urzadzenie cyfrowe 9, przy doprowadzeniu do jego wejscia sygnalów zespolów 2 i 4 czujników, wytwarza sy¬ gnaly, niosace informacje o azymucie i odleglosci celu wzgledem obiektu w nastepujacy sposób: calkuje sygnaly, odpowiadajace wspólrzednym ortogonalnym wektorów predkosci celu i obiektu, sumuje sygnaly, odpowiadajace poszczególnym wspólrzednym punktu poczatkowego i rzu¬ tom odcinków drogi, przebytej przez cel i przez obiekt, otrzymujac sygnaly, odpowiadajace wspólrzednym ortogo¬ nalnym celu wzgledem obiektu, i przeksztalca ja w sygnaly, z których jeden odpowiada biegunowej wspólrzednej azymutu celu i ksztaltuje sie na wyjsciu 12 urzadzenia cyfrowego 9, a drugi odpowiada biegunowej wspólrzednej odleglosci celu i ksztaltuje sie na wyjsciu 14.Urzadzenie synchronizacyjne 1 wytwarza sygnaly, z których jeden, powstajacy na wyjsciu 17, odpowiada 25 zmiennej, w granicach okresu sondowania przestrzeni przez umieszczone na obiekcie urzadzenie radiolokacyjne, odleglosci punktów tej przestrzeni, natomiast drugi sygnal, powstajacy na wyjsciu 16, odpowiada zmiennemu, w grani¬ cach okresu sondowania przez urzadzenie radiolokacyjne, 30 azymutowi kierunku sondowania przestrzeni. Impulsy odniesienia dla odmierzenia odleglosci i azymutu moga byc doprowadzane do urzadzenia synchronizacyjnego 1 z czujni¬ ków (nie pokazanych na rysunku), do wytwarzania impul¬ sów odniesienia. 35 Blok logiczny 13 porównuje odpowiadajace azymutowi celu i zmiennemu azymutowi kierunku sondowania prze¬ strzeni sygnaly i w momencie zrównania generuje impuls, którego polozenie czasowe wzgledem impulsu odniesienia dla odmierzania azymutu odpowiada azymutowi celu i, 40 który stanowi sygnal wyjsciowy bloku logicznego 13.Blok logiczny 15, analogicznie, wytwarza impuls, którego polozenie czasowe wzgledem impulsu odniesienia dla od* mierzania odleglosci odpowiada odleglosci celu i, który 45 jest sygnalem wyjsciowym bloku logicznego 15.Blok logiczny 20, poczynajac od momentu doprowadzenia do jego wejscia 18 impulsu z bloku logicznego 13, odlicza zadana liczbe impulsów, doprowadzonych do jego wejscia 19 z bloku logicznego 15 i wyprowadza te impulsy jako 50 sygnal, symulujacy cel.W symulatorze celu w charakterze danych wyjsciowych zadaje sie parametry rzeczywistego ruchu celu a wzgledem obiektu zadawane sa tylko parametry punktu poczatkowego toru jego ruchu. Dzieki temu osiaga sie latwosc sterowania torem ruchu celu, zwlaszcza w warunkach symulacji manewrów celu i obiektu, kiedy wystarczy na skali odpowied- wiedniego czujnika (kursu lub predkosci) zmienic wartosc niezbednego parametru ruchu celu lub obiektu. eo W przypadku doprpwadzenia sygnalu, symulujacego cel, do monitora (nie pokazanego na rysunku), obraz celu na nim bedzie mial postac luku o stalym promieniu. Natomiast w rzeczywistosci, jezeli cel ma znaczna dlugosc i znajduje sie blisko obiektu, jego obraz powieksza sie i przyjmuje 05 orientacje zgodna z kursem celu. f112 650 11 Dzialanie symulatora celu wedlug drugiego przykladu realizacji wynalazku, zapewniajacego automatyczna zmiane wymiarów i orientacji obrazu celu, jest objasnione na pod¬ stawie schematu funkcjonalnego przedstawionego na fig. 3.Czujnik 39 zespolu 2 czujników, wykonany na przyklad w postaci potencjometru lub liniowego transformatora obrotowego, wytwarza sygnal, którego wartosc napiecia odpowiada wartosci nastawionej predkosci obiektu. Czujnik 40, wykonany na przyklad w postaci sinusoidalno-cosimiso- idalnego transformatora obrotowego wytwarza dwa inne sygnaly, odpowiadajace rzutom ortogonalnym obróconego o 180° wektora predkosci, z których jeden, na przyklad, skierowany jest wzdluz poludnika. Przy czym skala czujnika 39 wycechowaria jest w jednostkach predkosci, a skala czujnika 40 — w jednostkach, charakteryzujacych kurs.Czujniki 41, 42 zespolu 4 czujników, zrealizowane i po¬ laczone ze soba analogicznie do czujników 39 i 40 wytwa¬ rzaja sygnaly takie, ze wartosc napiecia jednego z tych sygnalów odpowiada wartosci nastawionej odleglosci pun¬ ktu poczatkowego trajektorii celu, a wartosc napiecia dwóch innych sygnalów odpowiada wspólrzednym ortogonalnym punktu poczatkowego trajektorii celu, z których pierwsza wspólrzedna odliczana jest w kierunku poludnikowym.Przy tym skala czujnika 41 wycechowana jest w jednostkach, charakteryzujacych odleglosc, a skala czujnika 42 — w jed¬ nostkach charakteryzujacych azymut. Czujniki 43 i 44 sa zrealizowane i polaczone miedzy soba w splpsób analogicz¬ ny do czujników 39 i 40. Czujniki 43 i 44 wytwarzaja sy¬ gnaly, z których jeden jest sygnalem, którego wartosc na¬ piecia odwzorowuje rzeczywista ustalona predkosc celu, a wartosci napiecia dwóch pozostalych sygnalów odwzoro¬ wuja wartosci rzutów ortogonalnych wektora predkosci z uwzglednieniem rzeczywistego kursu celu, z których to rzutów jeden rzut, na przyklad, odliczany jest w kierunku poludnikowym. Skale czujników 43 i 44 sa wycechowane analogicznie do cechowania czujników 39 i 40.* Czujnik 23, zrealizowany, na przyklad, analogicznie do czujnika 39, wytwarza sygnal, którego wartosc napiecia odpowiada dlugosci celu. .Czujniki 44 i 45 moga byc zrealizowane w ukladzie analogicznym i polaczone ze soba mechanicznie oraz moga miec jedna skale. Czujnik 45 wytwarza dwa sygnaly odpo¬ wiadajace rzutom ortogonalnym odcinka prostej, którego dlugosc równa jest dlugosci celu i, który jest zorientowany w kierunku kursu rzeczywistego, celu, przy czym jeden z rzutów jest skierowany na przyklad,, zgodnie z poludni¬ kiem.Cv-.--, ' V :.. "....¦':. ¦ ".' ; W bloku ksztaltowania sygnalów 24 sygnaly wyjsciowe czujników 40 i 44 sa ksztaltowane przez uklady calkujace 46, 47, 48, 49, generujace sygnaly, odpowiadajace rzutom ortogonalnym drogi przebytej przez obiekt i cel. Sygnaly wyjsciowe ukladów calkujacych 46—49, jak równiez i sy¬ gnaly wyjsciowe czujnika 42 sumowane sa przez sumatory 50 i 53. Na wyjsciach sumatorów 50 i 53 powstaja sygnaly, odpowiadajace wspólrzednym ortogonalnym jednego ze skrajnych punktów celu, na przyklad rufy, jezeli celem jest statek. Nastepnie dokonuje sie przeksztalcenia wspól¬ rzednych ortogonalnych w biegunowe.Przy obliczaniu odleglosci celu wartosc napiecia sygnalów wyjsciowych sumatorów 50 i 53 podnosi sie do drugiej potegi za pomoca kwadratorów 51 i 54, których sygnaly wyjsciowe sa sumowane za pomoca sumatora 55. Z sumy kwadratów napiec sygnalów, odpowiadajacych wspólrzed- 12 nym ortogonalnym celu wyciaga sie pierwiastek kwadra¬ towy w ukladzie 56. Wartosc napiecia sygnalu wyjsciowego ukladu 56 odpowiada odleglosci jednego ze skrajnych punktów celu, tzn. rufy. 5 Przy obliczaniu azymutu celu sygnaly wyjsciowe suma- * torów 50 i 53 podawane sa do zespolu 52 wytwarzajacego sygnal, odpowiadajacy azymutowi rufy.Zespól 52 wykonany jest, na przykladów postaci urzadzenia sledzacego, wktórym kat obrotu walu odpowiada funkcji aercustangens ilorazu 10 wartosci, odpowiadajacych wspólrzednym ortogonalnym celu. Zespól 52 zawiera równiez sprzezony mechanicznie z walem ukladu * nadaznego czujnik, generujacy sygnal, odpowiadajacy azymutowi rufy cclu.W bloku ksztaltowania sygnalów 25 sumatory 57 i 58 dodaja wektorowo dochodzace z wyjsc 28 i 29 blokuksztal¬ towania impulsów 24 sygnaly, odpowiadajace wspólrze¬ dnym ortogonalnym rufy celu i sygnaly odpowiadajace skladowym ortogonalnym dlugosci i statku, dochodzace z wyjsc 26 i 27 zespolu 4 czujników. 20 _,, .Na wyjsciach sumatorów 57 i 58 generowane sa sygnaly, odpowiadajace wspólrzednym ortogonalnym drugiego skrajnego punktu celu, tzn. dziobu statku, których prze¬ ksztalcenia we wspólrzedne biegunowe moze byc dokonane analogicznie, jak w bloku ksztaltowania sygnalów 24. W ten sposób urzadzenie cyfrowe 9 wytwarza sygnaly, odpowiada¬ jace wspólrzednym obu skrajnych punktów celu — rufy i dziobu — wzgledem obiektu; na wyjsciach 12 (fig. 2) i 14 bloku 24 powstaja sygnaly, odpowiadajace azymutowi i odleglosci rufy celu, a na wyjsciajl 30 i 31 bloku 25 — sy¬ gnaly — odpowiadajace azymutowi i odleglosci dziobu celu.W" bloku ksztaltowania sygnalów 32 dokonuje sie analizy pozycji statku, tzn. okresla sie, który ze skrajnych punktów celu obserwowany jest przez urzadzenie radiolokacyjne jako pierwszy. W tym celu sygnaly, dochodzace z wyjsc 12 i 30 urzadzenia cyfrowego 9 do wejsc 66 (fig. 3) i 71-ciemne ukladu analizy fazy sygnalów 64, podawane sa na detekto¬ ry fazowe 65 i 70, których sygnaly wyjsciowe odpowiadaja fazom sygnalów wejsciowych i przechodza na wejscia 67 i 69 ukladuróznicy faz 68. Sygnal wyjsciowy ukladu 68 po¬ dawany jest na uklad 72 ksztaltowania sygnalu sterujacego dla komutatora 73.Uklad 72 moze byc wykonany w postaci detektora zera* którego sygnal wyjsciowy zmienia sie skokowo przy zmianie 45 znaku róznicy faz. Sygnal sterujacy ksztaltowany-jest w 1 ten sposób, ze na wyjsciu ukladu komutacji 74 generowany jest sygnal, odpowiadajacy azymutowi (mniejszemu) tego skrajnego punktu cehi, który obserwowany jest przez urzadzenie radiolokacyjne jako pierwszy. Ten sygnal wyj- 50 sciowy komutatora 73 podawany jest na wejscie 75 ukladu róznicowego 77, a na jego wejscie 76 podawany jest drugi sygnal wyjsciowy komutatora 73, odpowiadajacy azymutowi (wiekszemu) drugiego skrajnego punktu, dostrzeganego przez urzadzenie radiolokacyjne jako ostatni. Sygnal 55 wyjsciowy ukladu 77, odpowiadajacy róznicy wiekszego i mniejszego azymutu skrajnych punktów celu, podawany jest na wejscie 78 pierwszego sumatora 79, gdzie sumowany jest arytmetycznie z sygnalem wyjsciowym czujnika 22, podawanym na pierwszy sumator 79 i niosacym informacje 60 o szerokosci charakterystykiluerunkowej anteny urzadzenia radiolokacyjnego, na przyklad szerokosci glównego listka charakterystyki kierunkowosci anteny na poziomie odpowia¬ dajacym polowie mocy maksymalnej.Wartosc napiecia sygnalu wyjsciowego sumatora 79 65 odpowiada katowym rozmiarom sygnalu odbitego od <:elu,112 13 badz tez w skali czasowej ¦— jego czasowi trwania. Uklad komutacji 80 przelacza wejscia 81 i 82 komutatora 73, na przyklad w taki sposób, ze na wejscia 84 i 85 ukladu róznicowego 86 zawsze podawane sa sygnaly, odpowiadajace odleglosci pierwszego i ostatniego z dostrzeganych przez urzadzenie radiolokacyjne skrajnych punktów celu. Sygnal, odpowiadajacy róznicy odleglosci obu skrajnych punktów celu, podawany jest na wejscie 87 ukladu calkujacego 88 wytwarzajacego sygnal, odpowiadajacy zmianie odleglosci punktów celu, dostrzeganych kolejno przez urzadzenie radiolokacyjne, od pierwszego do ostatniego.Poczatek calkowania okreslony jest przez moment do¬ prowadzenia wejscia ukladu calkujacego 88 wytwarzanego przez blok Logiczny 13 ksztaltowania impulsu, którego po¬ lozenie czasowe odpowiada azymutowi poczatku odbitego od celu sygnalu, czyli azymutowi pierwszego dostrzegalnego przez urzadzenie radiolokacyjnego punktu celu.Moment zakonczenia calkowania odpowiada momentowi doprowadzenia do wejscia ukladu calkujacego 88 impulsu, wytwarzanego przez blok logiczny 20 i odpowiadajacego koncowi sygnalu odbitego od celu. Sygnal wyjsciowy ukladu calkujacego 88, docierajacy do wejscia 89, drugiego su¬ matora 90, dodawany jest do sygnalu odpowiadajacego odleglosci pierwszego dostrzeganego przez urzadzenie ra¬ diolokacyjne punktu celu i podawanego na jego wejscie 91.Na wejsciach bloku 32 (fig. 2) wytwarzane sa nastepujace sygnaly: na wyjsciu 36 — sygnal, którego wartosc napiecia odpowiada azymutowi skrajnego punktu celu dostrzeganego przez urzadzenie radiolokacyjne jako pierwszy, na wyjsciu 37 — sygnal, którego wartosc napiecia odpowiada odleglosci punktów celu od pierwszego do ostatfiego w kolejnosci obserwacji celu przez urzadzenie radiolokacyjne z uwzgle¬ dnieniem skrótu celu wzgledem obiektu, a na wyjsciu 38 — sygnal, którego wartosc napiecia odpowiada czasowi trwania odbitego od celu sygnalu z uwzglednieniem jego wymiarów/ skrótu wzgledem obiektu i szerokosci charakterystyki kierunkowosci anteny urzadzenia radiolokacyjnego umiesz¬ czonego na obiekcie.Licznik 92 (fig. 3) urzadzenia synchronizacyjnego 1 dokonuje zliczania impulsów taktujacych, dochodzacych z czujnika (nie pokazanego na rysunku), poczynajac. od chwili podania impulsu odniesienia dla odmierzania azy- mutu. Na wyjsciach licznika 92 powstaje sygnal w postaci zmiennego w czasie okresu przeszukiwania przestrzeni przez urzadzenie radiolokacyjne kodu azymutu. Impulsy wyjsciowe generatora sterujacego wielkiej czestotliwosci 93, których okres powtarzania odpowiada, na przyklad 1/40 mili morskiej, podawane sa na uklad selekcji 94.Uklad selekcji 94 zezwala na ich przejscie do wejscia li¬ czacego 97 licznika 98 poprzez komutator 95, poczynajac od chwili doprowadzenia do jego wejscia zezwalajacego impulsu odniesienia dla odmierzania odleglosci i zabrania ich przechodzenia na wejscie liczace £7 licznika 98, poczy¬ najac od chwili doprowadzenia do wejscia zabraniajacego 99 ukladu selekcji 94 pierwszego sygnalu wyjsciowego licznika 98, odpowiadajacego, na przyklad, zadanemu zakresowi zliczania w liczniku 98. Przy stosowaniu zewnetrznego generatora sterujacego 96 jego impulsy wyjsciowe dochodza przez komutator 95 do wejscia liczacego 97 licznika 98.Na wyjsciach licznika 98 powstaje sygnal w postaei zmien¬ nego w czasie sondowania przestrzeni kodu odleglosci.Blok logiczny 113 pracuje. W nastepujacy sposób: prze^t 1 twornik 100 napiecia w kod przeksztalca wartosc podawane-/ gaz wyjsfi&bStiL (fig. 2) bloku -ksztaltowania $ygnalu 32< odpowiadajacego, azymutowi 'pierwszego "dostrzeganegoj przez urzadzenie radiolokacyjne punktu celu napiecia w kod, porównywany przez uklad porównania kodów 101 (fig. 3) ze zmiennym kodem azymutu, doprowadzanym z wyjscia licznika 92. W chwili zrównania sie kodów na wyjsciu 5 ukladu porównania 101 powstaje impuls, którego polozenie czasowe wzgledem impulsu odniesienia dla odmierzania azymutu odpowiada azymutowi poczatku sygnalu odbitego od celu i, który doprowadzany jest do wejscia 111 przerzut-. nika 110. lu Blok logiczny 15 pracuje podobnie, jak blok logiczny 13 i na jego wyjsciu powstaje impuls, którego polozenie czasowe wzgledem impulsu odniesienia dla odmierzania odleglosci odpowiada odleglosci punktów celu, kolejno kolejno dostrzeganych przez urzadzenie radiolokacyjne. 15 Impuls podawany do wejscia 111 ustala przerzutnik 110 bloku logicznego 20 w stan jedynkowy, przy czym sygnal z jego nieodwróconego wyjscia zezwala na przejscie przez element logiczny I 112 impulsu dochodzacego z wyjscia ukladu 103 porównania kodów, bedacego wyjsciem bloku 20 logicznego 15, do wejscia liczacego 113 licznika 106. Sy¬ gnal,wyjsciowy licznika 106, stanowiacy kod, odpowiadajacy liczbie impulsów w grupie impulsów sygnalu, odbitego od celu, podawany jest na uklad porównania kodów 105, który porównuje go z kodem czasu trwania sygnalu, odbitego 25 od celu, powstajacym na wyjsciach przetwornika 104, przetwarzajacego w kod wartosc napiecia sygnalu doprowa¬ dzanego z wyjscia 38 (fig 2) bloku ksztaltowania sygnalów 32.W chwili doprowadzenia sygnalu wyjsciowego ukladu 30 105 (fig. 3) do ukladu calkujacego 88 calkowanie sygnalów w nim zostaje przerwane, a przerzutnik 110 ustawia sie w stan zerowy. Wtedy sygnal wyjsciowy ukladu 104 poda¬ wany jest na wejscie ukladu kasujacego 107, którego sygnal wyjsciowy., dochodzac do wejscia ustawiajacego 108 licznika 35 106, ustawia go w stan poczatkowy, a sygnal wyjsciowy przerzutnika 110 zabrania przechodzenia przez element logiczny I 112 impulsów, podawanych z wyjscia ukladu porównania kodów 103 do wejscia liczacego 113 licznika 106. Wyjscie ukladu logicznego 1112, jest zarówno wyjsciem 40 21 bloku logicznego 20, wyjsciem kanalu 3 i wyjsciem symulatora celu.Prace z symulatorem celu organizuje sie w nastepujacy sposób: na skalach czujników 39 i 40 zadaje sje parametry ruchu obiektu, na skali czujnika 22 zadaje sie szerokosc 45 charakterystyki kierunkowosci anteny i w odpowiednim momencie czasowym, odpowiadajacym momentowi:^yk?y- cia celu, na skalach czujników zespolu 4 czujników zadawane —~ sa parametry punktu poczatkowego toru ruchu celu* dju-r gosc celu i parametry, jego ruchu. Od tej chwili urzadzenie; 50 cyfrowe 9 oblicza wspólrzedne skrajnych -punktów celu, blok ksztaltowania sygnalów 32 okresla azymut poczatku sygnalu, odbitego od celu, czas trwajlia tego sygnalu z uwzglednieniem szerokosci charakterystyki kierunkowosci anteny, dlugosci celu i jej skrótu wzgledem obiektu i na 55. podstawie tych danych blok logiczny 20 generuje sygnal symulujacycel. , W momentach.czasowych, odpowiadajacych manewrowi obiektu lub celu, na skalach czujników 39, 40, 43, 44 od¬ powiednich parametrów ruchu celu* lub obiektu zmienia 6q sie odpowiednio zadane wartosci parametrówruchu a wartosc ich zmiany podczas manewru. Zmieniaja sie przy tym skladowe ortogonalne wektora predkóscij celu, lub obiektu. Zmiany te, s.a natychmiast uwzgledniane w obli¬ czeniach wsymulatojrze Lsygnafesymulujacy cel, wytwarzany, ^ jest z uwzglednieniem tych zmian. ; v - 4. :112 650 15 Dzialanie wielokanalowego symulatora celu objasnione jest na podstawie fig. 4. Przy istnieniu kilku celów, co czesto zachodzi w warunkach realnych) wielokanalowy symulator. celu wytwarza sygnaly symulujace n celów.W tym przypadku na wejscia kanalów ksztaltujacych 3, lMi lMn-i podawane sa sygnaly, wytwarzane przez urzadzenia synchronizacyjne 1, czujnik 22 i zespól 2 czuj¬ ników. Przy wykorzystaniu tych sygnalów 'wejsciowych, jak równiez sygnalów, wytwarzanychiw kazdym z kanalów 3, 1144.... lMn.! przez zespól 4 czujników (fig. 3), kazdy kanal 3, 114!.... lM^-t (fig. 4) ksztaltuje sygnal, symulu¬ jacy odpowiedni cel. • ' - ¦ Wyjsciowe impulsy grupy impulsów sygnalu, odbitego ód celu wszystkich n kanalów 3, 113i.... 114^ podawane sa na uklad logiczny LUB 110 generujacy jeden sygnal wyjsciowy, zawierajacy impulsy sygnalów, symulujacych wszystkie n cele. \ v Wspóldzialanie wielokanalowego symulatora celu z mo¬ nitorem 120 (fig. 5), na przyklad, z monitorem sytuacyjnym systemu zapobiegania zderzeniom statków przeznaczonych do celów szkolenia nawigatorów przebiega w nastepujacy sposób.Osoba, szkolaca nawigatora, zadaje na skali czujnika 22 (fig. 5), wykonanego, na przyklad, w postaci potencjometru lub liniowego transformatora obrotowego, wartosc szero¬ kosci charakterystyki klerunkowosci anteny, na skalach kursu i predkosci zespolu 2 czujników wartosci kursu i predkosci obiektu, tzn. statku, którego prowadzenie po¬ leca sie szkolonemu nawigatorowi.Niezaleznie od tego, osoba szkolaca nawigatora podczas prowadzenia szkolenia zadaje na skalach zespolu 4 czujni¬ ków (fig. 4) kanalów 3, 114!.... 114,^ parametry ruchu wybranej liczby celów. Dla symulacji manewru jakiego¬ kolwiek celu, lub obiektu predkoscia, lub kursem na od¬ powiedniej skali wprowadzane sa zmiany wartosci pred¬ kosci, lub kursu. Sygnal wyjciowy ukladu logicznego LUB 116 zawierajacy impulsy sygnalów, symulujacych cele, podawany jest na wejscie wizyjne 121 monitora 120 i od¬ wzorowuje cele w postaci obrazów celu na ekranie. Na wejscia 122 i 124 monitora 120 z wyjsc zespolu czujników 2 podawane sa sygnaly, odpowiadajace kursowi i predkosci obiektu. Z wyjsc 125 i' 126 monitora 120 na odpowiednie wejscie urzadzenia synchronizacyjnego 1 podawane sa impulsy odniesienia, dla odmierzania odpowiednio odleglosci i azymutu.Czujnik 117, wytwarzajacy sygnaly, niosace informacje o katowym polozeniu anteny, wytwarza na wyjsciu 119, polaczonym z monitorem 120, sygnal, odpowiadajacy katowi kursowemu anteny urzadzenia radiolokacyjnego Umieszczonego na obiekcie, a na polaczonym z urzadzeniem synchronizacyjnym 1 wyjsciu 118 czujnik 117 wytwarza impulsy taktujace, których okres powtarzania odpowiada pewnej okreslonej wartosci azymutu.Wzajemne przemieszczenie sie obrazów celów z uwzgle¬ dnieniem ruchu obiektu i ich skrótu na ekranie monitora 120 bedzie odpowiadalo danym, ustawionym za pomoca czujników grupy 2 czujników i zespolu 4 czujników (fig. 3) odpowiednich kanalów.Nawigator pracuje z monitorem 120 (fig. 5) w taki sam sposób, jak w warunkach rzeczywistych, to znaczy moze prognozowac sytuacje, powtarzac manewry wymijania, sprawdzac prawidlowosc dokonanego manewru. Przy tym symulator celu bedzie zmienial rozmieszczenie obrazów celów na ekranie monitora 120odpowiednio do wykonanego manewru i tak dalej. 16 PL