Przedmiotem wynalazku jest aposób natluszcza¬ nia skór garbowania chromowego przeznaczonych na wierzchy obuwia, odziez, rekawiczki, wyroby ga¬ lanteryjne.Proces natluszczania skóry stanowi jeden z naj¬ wazniejszych etapów jej wyprawy, wplywajacy w sposób istotny na wymagane wlasciwosci produktu finalnego w zaleznosci od jego przeznaczenia. Na¬ tluszczanie skór prowadzi sie przy uzyciu emulsji tluszczowych. Pod pojeciem tym rozumiemy nie tylko emulsje tluszczów naturalnych lees równiez produkty ich przeksztalcania oraz substancje tlu¬ szczowe pochodzenia mineralnego i syntetycznego.Stosowane do natluszczania srodki skladaja sie z substancji tluszczowych emulgowanych oraz sub¬ stancji emulgujacych najczesciej o charakterze anionoczynnym. Dzieki takiej budowie srodki te emulguja sie z woda dajac emulsje o ladunku ujemnym. Do grupy' tych srodków zalicza sie tlu¬ szcze siarczanowane, siarczynowane lub produkty otrzymane na drodze wymieszania substancji tlu¬ szczowych (emulgowanych) oraz emulgatorów o charakterze anionoczynnym czesto z dodatkiem emulgatorów niejonowych.Nowoczesne techniki garbowania, suszenia i wy¬ konczania skóry oraz wymagania uzytkowników wyrobów ze skór garbowania chromowego stwo¬ rzyly szereg wymagan w stosunku do technologii natluszczania. Od prosesu natluszczania wymagane jest duze powinowactwo emulsji do tkanki skór- 30 nej co zapobiega migracji tluszczów w trakcie su¬ szenia skóry i dalszych operacji wykonczalniczych.Proces natluszczania winien ulatwic barwienie skóry, zapewniajac równosc wybarwien oraz od¬ powiednio wymagane rozlozenie warstwowe srod¬ ka barwiacego.Dla uzyskania odpowiednich cech wyrobu goto¬ wego jak: miekkosc, pelnosc, zwartosc lica, suchy lub tlusty .chwyt, ciagliwosc, proces natluszczania prowadzi sie czestokroc w kapielach dogarbowuja- cych, takich jak kapiele chromowe, chromowo-gli- nowe, syntanowe, syntanowo-roslinne i inne, co wymaga od stosowanych emulsji natluszczajacych odpowiedniej odpornosci na wyzej wymienione ka¬ piele (elektrolity).Stosowane emulsje natluszczajace oparte o tlu¬ szcze .siarczanowane nie wykazuja odpowiedniej odpornosci na elektrolity i musza byc stosowane w swiezej kapieli, przy czym natluszczaniu ^podda¬ wane sa skóry odkwaszone, co i tak nie zapewnia równego rozlozenia warstwowego emulsji natlu-~ szczajacej, a tym samym prowadzi do sztywnosci skóry.Natluszczanie skóry przeprowadzane przy uzyciu emulsji odpornych na elektrolity, opartych o tlusz¬ cze siarczynowane lub mieszanki substancji tlusz¬ czowych i emulgatorów syntetycznych o charak¬ terze anionowym, czestokroc trudno wiazace sie ze skóra, prowadzi w rezultacie do otrzymania skór o niekorzystnych cechach jak: suchy chwyt, 112 494112 494 3 „ ¦ ' 4 biachowaUsc, plywanie lica i wysoka nasiakliwosc.Sposób wedlug wynalazku polega na zastosowa¬ niu srodka natluszczajacego odpornego na kapiele dogarbowujace chromowe, chromowo-glinowe, syn- tanowe, syntanowo-roslinne, który to srodek moz¬ na dodawac w kapieli odkwaszajacej, dogarbowuja- cej, barwiacej, pluczacej i/lub w procesie tluszcze¬ nia wlasciwego. Srodek natluszczajacy stosuje sie w postaci emulsji wodnej zawierajacej jako sub¬ stancje emulgowane: utleniona parafine i/lub jej produkty estryfikacji alkoholami wielowodorotle- nowymi i/lub ich produkty oksyetylowania, oksy- propylowania oraz .ewentualny dodatek substancji tluszczowej pochodzenia mineralnego, syntetyczne¬ go, naturalnego, -natomiast jako substancje emulguja¬ ca: srodki powierzchniowo czynne o charakterze a- nionówym korzystnie- sole siarczanów wyzszych alko¬ holi i/lub sole siarczków oksyetylowanych, oksypro- pylowanych wyzszych alkoholi i/lub alkilofenoli, sole kwasów • alkiloarylosulfonowych, alkilosulfonowych i ewentualnie srodki powierzchniowo czynne o charakterze niejonowym korzystnie wyzsze alkoho¬ le, kwasy tluszczowe, alkilófenole oraz. ich produkty addycji z tlenkiem etylenu lub propylenu oraz ewentualny dodatek srodków powierzchniowo czyn¬ nych o charakterze kationowym korzystnie oksy- etylowane i/lub kwaternizowane stearyloaminy, produkt estryfikacji kwasu stearynowego i dwu- etanoloaminy. Zawarte w emulsji substancje emul¬ gujace uzywa sie w stosunku do substancji emul¬ gowanych w ilosci 97—55 : 3—45 korzystnie 92— 75 : 8—25.Ilosc stosowanego srodka natluszczajacego wyno¬ si 0,5—15% w stosunku do wagi skór struganych.Natluszczanie skór wedlug wynalazku mozna pro¬ wadzic w obecnosci innych -znanych srodków na¬ tluszczajacych o charakterze anionowym takich jak; siarczynowany tran,, olej kopytkowy itp. W za¬ leznosci od przeznaczenia uzytkowania skóry, do¬ dajac w procesach natluszczania wedlug wynalaz¬ ku srodek o wiekszej zawartosci substancji tlusz¬ czowej, uzyskuje sie skóry o dobrej wodoodpornos- ci. Odpowiednio dobrane jakosciowo i ilosciowo substancje emulgujace — posiadaja dzialanie sy- nergetyczne i nadaja substancjom emulgowanym (tluszczacym) pozadana odpornosc na kapiele gar¬ barskie, odkwaszajace, a ponadto dzieki dzialaniu egalizujacemu korzystne jest prowadzenie procesu natluszczenia jednoczesnie z barwieniem.Skóry gotowe otrzymane przy stosowaniu natlu¬ szczania wedlug wynalazku nie posiadaja zapla- -mien i wykwitów tluszczowych, charakteryzuja sie wysokimi wlasciwosciami organoleptycznymi takimi jak: miekkosc, pulchnosc, zwartosc lica, ciagliwosc. , * _ W przedstawionych ponizej przykladach ilustru¬ jacych sposób wedlug wynalazku czesci i procenty oznaczaja czesci i procenty wagowe, a temperatu¬ re podano w stopniach Celsjusza.Przyklad I. Ostrugane dwoiny bydlece gar¬ bowania chromowego poddaje sie powszechnie sto¬ sowanym operacjom plukania i odkwaszania, po czym do swiezej kapieli wodnej dodaje sie emulsje wodn^ przygotowana nastepujaco: 100 czesci utle¬ nionej parafiny estryfikowanej glikolem etyleno¬ wym, stapia sie w temperaturze 60°, a nastepnie dodaje sie 40 czesci soli sodowej siarczanowanego oksyetylowanego 4 molami tlenku etylenu nony- lofenolu w postaci 40% roztworu wodnego. Calosc 5 po wymieszaniu rozciencza sie woda o temperatu¬ rze 50—60° w stosunku 1 :2. Stosunek ilosciowy uzytej substancji czynnej- do skór jak 1 : 12. Dwoi¬ ny obraca sie w kapieli natluszczajacej przez 45 minut w temperaturze okolo 60°, a nastepnie pod- io daje dalszym operacjom powszechnie stosowanym w garbarstwie. Dwoiny moga byc wykonczone na dowolny asortyment np". skóry podszewkowe, na rekawice ochronne, dwoiny bydlece ze sztucznym licem i inne. 15 Przyklad II. Ostrugane boki i karki bydlece garbowania chromowego poddaje sie operacji plu¬ kania i nastepnie procesowi jednoczesnego odkwa¬ szania i natluszczania wstepnego dodajac do kapie¬ li odkwaszajacej 2% srodka natluszczajacego w sto- 20 sunku do wagi skór struganych w postaci. 30% emulsji wodnej otrzymanej w nastepujacy sposób: 45 czesci utlenionej parafiny estryfikowanej gliko¬ lem etylenowym stapia sie w temperaturze 60° z 45 czesciami utlenionej parafiny oi^az 210 czescia¬ mi oleju bialego, po czym dodaje sie 130 czesci emulgatora o skladzie: 7 czesci soli sodowej siar¬ czanu alkoholu oleocetylowego, 16 czesci soli sodo¬ wej siarczanu alkoholu lojowego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu, 10 czesci soli sodowej kwasu alkilobenzenosulfonowego, 30 czesci alko¬ holu lojowego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu, 7 czesci nonylofenolu oksyetylowanego 8 molami tlenku etylenu i 60 czesci wody, po wy¬ mieszaniu calosc rozciencza z dwukrotna iloscia wody o temperaturze 60°.Skóry natluszcza sie 15—30 .minut, a nastepnie dodaje srodki odkwaszajace i obraca przez dalsze. 45—60 minut. Nastepnie skóry poddaje sie pluka¬ niu i natluszczaniu wlasciwemu w swiezej kapieli w temperaturze 60° dodajac emulsje sporzadzo¬ na jak wyzej w ilosci 7% substancji czynnej srod¬ ka natluszczajacego. Skóry obraca sie przez 45 mi¬ nut, a nastepnie wyjmuje z kapieli i poddaje wy¬ konczeniu wedlug powszechnie stosowanych metod w garbarstwie, w zaleznosci od ich przeznaczenia..W celu otrzymania skór chromowych o dobrym efekcie bieli, do kapieli natluszczajacej stosuje sie dodatek substancji wybielajacych takich jak: emul¬ gatory komplekso-twórcze (Roksol ST-1), garbniki syntetyczne wybielajace (Rotanina N-70), pigmenty (Biel tytanowa) i inne. Natomiast w przypadku otrzymywania skór kolorowych proces barwienia przeprowadza sie w jednej operacji z procesem natluszczania wlasciwego.Przyklad III. Boki i karki bydlece garbowa¬ nia chromowego poddaje sie operacji dogarbowa- nia chromowego i jednoczesnego natluszczania do¬ dajac do kapieli sproszkowany garbnik chromowy, 1,5% srodka natluszczajacego (substancji natlusz¬ czajacej czynnej w stosunku do wagi skór struga¬ nych w postaci 30% emulsji wodnej sporzadzonej uprzednio w nastepujacy sposób: 125 czesci utle¬ nionej parafiny estryfikowanej glikolem etyleno¬ wym stapia sie w temperaturze 60° z 500x czescia¬ mi oleju bialego i dodaje 280 czesci emulgatora 30 35 40 45 50 55 60112 494 6 zawierajacego 20 czesci soli sodowej siarczanowa¬ nego alkoholu lojowego, 45, czesci soli sodowej siar¬ czanu alkoholu lojowego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu, .28 czesci soli sodowej kwasu alki- lobenzenosulfonowego, ?0 czesci nonylofenolu oksy¬ etylowanego 6 molami tlenku etylenu, 95 czesci alkoholu lojowego oksyetylowanego 6 molami tlen¬ ku etylenu i 175 czesci wody. Calosc rozciencza sie woda o temperaturze 60°.Skóry obraca sie w kapieli przez 1 godzine, a nastepnie dodaje sie weglan sodowy i dalej skóry afrraca przez 1,5 godziny, po czym skóry wyjmuje sie z kapieli i pozostawia do odlezenia przez noc.Nastepnego dnia skóry poddaje sie plukaniu i od¬ kwaszaniu, a nastepnie natluszczaniu wlasciwemu w swiezej kapieli, stosujac dodatek do kapieli 8% substancji czynnej w postaci 30% emulsji wodnej, otrzymanej z uprzednio sporzadzonego srodka na¬ tluszczajacego w " nastepujacy sposób: 60 czesci utlenionej parafiny stapia sie- w temperaturze 60° z 540 czesciami utlenionej parafiny estryfikowanej glikolem etylenowym i 360 czesciami oleju bialego, 10 czesci alkoholu rzepakowego i dodaje 240 czesci emulgatora zawierajacego 16,8% czesci soli sodo¬ wej siarczanu alkoholu lojowego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu, 38,4 czesci soli sodowej siarczanu alkoholu rzepakowego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu, 24 czesci soli sodowej kwasu alkilobenzenosulfonowego, 16,8 czesci nony¬ lofenolu oksyetylowanego 8 molami tlenku etylenu i 140 czesci wody, calosc rozciencza sie woda w ' stosunku 1 : 2. Proces natluszczania wlasciwego pro¬ wadzi sie w temperaturze 50—60° w czasie 45 mi¬ nut. Skóry nastepnie wykancza sie wedlug pow¬ szechnie stosowanych metod w garbarstwie.W celu otrzymania skór wybielonych lub kolo¬ rowych, do ostatniej kapieli natluszczajacej (wlas¬ ciwej) dodaje sie substancje wybielajace lub pro¬ ces natluszczania prowadzi sie lacznie z barwie¬ niem jak w przykladzie II. Skóry otrzymane jak opisano w przykladzie III znajduja szczególne za¬ stosowanie na rekawice ochronne lub sa przezna¬ czone na wierzchy obuwia.Przyklad IV. Postepujac* jak w przykladzie III, mozna uzyskac skóry odziezowe licowe, stosu¬ jac w tym celu odpowiednio dobrany pólfabrykat np. polówki lub krupony bydlece o t odpowiedniej grubosci, skóry cielece, kozie i inne. Ilosc substan¬ cji czynnej — natluszczajacej uzytej do kapieli natluszczajacej wstepnej i natluszczajacej wlasci¬ wej, uzalezniona jest od rodzaju pólfabrykatu np. dla skór bydlecych ogólna ilosc zastosowanych srodków natluszczajacych o skladzie chemicznym — jakosciowym i ilosciowym takim jak podano w przykladzie III wynosi 15% w stosunku do wagi skór struganych.Przyklad V. Postepujac jak w przykladzie III i stosujac skóry bydlece chromowe o grubosci wymaganej dla skór przeznaczonych na wierzchy obuwia, w procesie jednoczesnego dogarbowania chromowego i natluszczania wstepnego, stosuje sie aldehyd glutarowy i srodek natluszczajacy o skla¬ dzie jakosciowym l ilosciowym jak w przykladzie III stosowany w kapieli dogarbowujacej chromowej, w ilosci 2% w stosunku do ilosci skóry, po czym skóry pozostawia "sie do odlezenia, a nastepnie pod¬ daje odkwaszaniu i dogarbowaniu syntanowo-ros- linnemu. Natomiast proces barwienia prowadzi sie w jednej kapieli z natluszczaniem wlasciwym, sto- 5 sujac srodek natluszczajacy o skladzie opisanym w drugiej czesci przykladu III, w ilosci do 10% substancji natluszczajacej czynnej w stosunku do wagi skór struganych.Natomiast w celu otrzymania skór wodoodpor- io nych, utleniona estryfikowana parafine (w srodku natluszczajacym) zastepuje sie czesciowo lub cal¬ kowicie utleniona parafina.Zmniejszenie penetracji" srodka' natluszczajacego do wnetrza skóry, a tym samym uzyskanie po- 15 wierzchniowego natluszczania skóry, mozna osiag¬ nac przez, zmniejszenie ilosci substancji emulguja- *. cych lub • przez zastapienie pe*wnej ilosci srodka natluszczajacego tluszczami siarczanowanymi.Dla otrzymania skór szczególnie miekkich np. 20 skór „Nappa", „Softy" itp., mozna stosowac doda¬ tek tluszczów obojetnych np. tran, olej kostny w ilosci 20% w stosunku do ilosci uzytej substancji czynnej, z ewentualnym dodatkiem srodka katio¬ nowego np. takiego jak produkt estryfikacji kwa- 25 su stearynowego i dwuetanoloaminy, w ilosci 0,5% w stosunku do wagi skór.Przyklad VI. Skóry bydlece, cielece, swin¬ skie przeznaczone na jaubuki i welury poddaje sie powszechnie stosowanym operacjom wstepnym, 30 po czym natluszcza przy zastosowaniu srodka na¬ tluszczajacego przygotowanego jak w przykladzie II, stosujac do 13% substancji natluszczajacej — czynnej w stosunku do wagi skór struganych. Do emulsji natluszczajacej w zaleznosci od wlasciwos- 35 ci surowca mozna stosowac dodatek srodków po¬ wierzchniowo czynnych o charakterze anionoczyn- nym lub niejonowym np. Siarczanol N-2, Roka- fenol N-8. Proces barwienia korzystnie przeprowa¬ dza sie w takim przypadku jednoczesnie z natlusz- 40 czaniem, dodajac ewentualnie srodki legalizujace np. Dyspergator NNO. Skóry poddaje sie suszeniu i wykonczeniu mechanicznemu ze szlifowaniem lacznie.W przypadku produkcji powyzszych asortymen- 45 tów metoda dwustopniowa (z posrednim susze¬ niem) postepuje sie w sposób nastepujacy: natlu¬ szczanie prowadzi sie jak wyzej bez barwienia, skóry poddaje sie suszeniu i szlifowaniu, nastep¬ nie rozmacza sie i barwi z ewentualnym dotlusz- 50 czaniem sposobem opisanym w przykladzie II i wówczas ^ilosc srodka natluszczajacego w pierw¬ szym tluszczeniu ulega odpowiedniemu, zmniejsze¬ niu. W zaleznosci od wymogów stawianych final¬ nemu wyrobowi w kapieli natluszczajacej mozna 55 stosowac srodki kationowe, korzystnie oksyetylo- wane, kwaternizowane alkiloaminy.Powyzej przedstawiono przyklady ilustrujace sposób natluszczania skór garbowania chromowego wedlug wynalazku nie ograniczajac jego zakresu. 60 Zastrzezenie patentowe Sposób natluszczania skór garbowania chromo¬ wego w procesach wykonczenia mokrego przy uzy¬ ciu emulsji natluszczajacych, znamienny tym, ze 65 natluszczanie prowadzi sie w kapielach: odkwa-112 491 szajacej, dogarbowujacej, barwiacej, pluczacej i/lub w procesie natluszczania wlasciwego przy uzyciu srodka natluszczajacego, w postaci emulsji wodnej, w ilosci 0,5—15% substancji czynnej — natluszczajacej w stosunku do wagi skór struga¬ nych, przy czym srodek ten zawiera jako substan¬ cje emulgowane: utleniona parafina i/lub jej pro¬ dukty estryfikacji alkoholami wielowodorotleno¬ wymi i/lub ich produkty oksyetylowania, ol^sypro- pylowania oraz ewentualny dodatek substancji tluszczowej pochodzenia mineralnego, syntetyczne¬ go, naturalnego, natomiast jako substancje emul¬ gujace zawiera: srodki powierzchniowoczynne o charakterze anionowym korzystnie sol-e siarczanów 8 wyzszych alkoholi i/lub sole siarczanów oksyety- lowanych, oksypropylowanych wyzszych alkoholi i/lub alkilofenoli, sole kwasów alkilosulfonowych, alkiloarylosulfonowych i ewentualnie srodki po¬ wierzchniowoczynne o charakterze niejonowym, korzystnie wyzsze alkohole, kwasy tluszczowe, al- kilofenole oraz ich produkty addycji z tlenkiem etylenu lub propylenu oraz ewentualny dodatek srodków kationowych, korzystnie produkty estry¬ fikacji etanoloamin kwasami tluszczowymi, oksy- etylowane aminy i/lub ich produkty kwaternizacji, przy czym stosunek ilosciowy uzytych substancji emulgowanych do emulgujacych wynosi 97—55 : 3 —45 korzystnie 92—75 : 8—25.Druk WZKart. Zam. H-5270.Cena 45 zl. PL