Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru sily przenoszonej przez polaczenie sworzniowe, zwlaszcza w ukladzie naped-zwrotnica i czujnik tensometryczny do pomiaru sily przenoszonej przez to polaczenie, zwlaszcza w ukladzie naped-zwrot¬ nica.Znany jest i stosowany sposób pomiaru sily przenoszonej przez polaczenie sworzniowe, który polega na tym, ze czujnik tensometryczny majacy ksztalt bolca ze szczelinami na swych koncach i trzema kolnierzami, dwoma skrajnymi i srodko¬ wym, zaklada sie w polaczenie sworzniowe tak, ze kolnierz srodkowy znajduje sie na kierunku dzialania sily. Sila dzialajaca w srodku tego kol¬ nierza powoduje powstanie naprezen gnacych w jednym koncu czujnika, które sa przenoszone na drugi koniec wyposazony w tensometry. Pola¬ czony z czujnikiem mostek tensometryczny wskaze wartosc sily dzialajacej na czujnik a wiec sily przenoszonej przez polaczenie sworzniowe.Znany jest z polskiego opisu ochronnego Nr 23076 czujnik tensometryczny do pomiaru sily przenoszonej przez polaczenie sworzniowe, zwlasz¬ cza w ukladzie naped-zwrotnica, który ma ksztalt bolca ze szczelinami na swych koncach, z których jeden majacy ksztalt walca ze szczelina, wyposa¬ zony jest w dwa skrajne kolnierze oraz kolnierz srodkowy. Drugi koniec bolca ma ksztalt scietego walca ze szczelina i wyposazony jest w tensometr pomiarowy oraz kompensacyjny, których koncówki 10 16 20 wyprowadzone sa na listwe zaciskowa. Do listwy zaciskowej przylaczony jest kabel przelaczeniowy do mostka tensometrycznego. Koniec bolca z umo¬ cowanymi na nim tensometrami oraz listwa za¬ ciskowa umieszczone sa w obudowie umocowanej rozlacznie do wieka osadzonego na kolnierzu opo¬ rowym, pod którym usytuowana jest tulejka dys¬ tansowa osadzona rozlacznie na bolcu.Znany jest równiez z polskiego opisu patento¬ wego Nr 99064 czujnik tensometryczny majacy ksztalt trzpienia, wzdluz osi którego znajduje sie: szczelina z czesciowym wypelnieniem. Na krawe¬ dziach wewnetrznych tej szczeliny umieszczone sa tensometry pomiarowe. Czujnik ten umozliwia rozróznienie kierunku dzialania sily na polaczenie sworzniowe. Oba opisane czujniki maja ograni¬ czony zakres pomiaru sil.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na tym,, ze czujnik z tensometrami elektrooporowymi przy¬ mocowanymi do przeciwleglych plaszczyzn pólkov lumn czujnika i wlaczonymi w dwie sasiednie galezie mostka tensometrycznego zaklada sie w po¬ laczenie sworzniowe tak, aby wystepy piersciendo- we skrajne czujnika stanowily punkty podparcia dla sil reakcji wystepujacych na precie nastaw- czym zwrotnicy, zas wystep srodkowy stanowil punkt podparcia dla sily dzialajacej na suwak napedu zwrotnicowego, nastepnie skreca sie czuj¬ nik o kat a okreslony w zaleznosci od wartosci ilorazu maksymalnej sily spodziewanej przy po^ 112 382112 382 miarach przez maksymalna sile przenoszona przez czujnik, ustalona doswiadczalnie przy kacie usta¬ wienia czujnika równym 0°. W dalszej kolejnosci dokonuje sie pomiaru sily dzialajacej na polacze¬ nie sworzniowe, bedacej iloczynem wyzej wymie¬ nionego ilorazu sil i wychylenia mostka tensome- trycznego.Istota czujnika wedlug wynalazku polega na tym, ze jego wystepy pierscieniowe skrajne znaj¬ duja sie na nie przecietych czesciach walcowych czujnika. Czujnik jest wyposazony we wskazówke osadzona na pierscieniu odstepowym i wspólpra¬ cujaca z przystawiana podzialka katowa.Sposób i czujnik dp pomiaru sily wedlug wy¬ nalazku pozwalaja na zwiekszenie zakresu mie¬ rzonych sil i uzyskiwanie wskazan odrózniajacych kierunek dzialania sily.JPrzedmiót jwynalazku jest blizej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia polaczenie sworzniowe w przekroju podluznym z zaznaczony¬ mi silami dzialajacymi na czujnik tensometryczny, fig. 2 — wykres sil dzialajacych na czujnik, gdy jego os pozioma równolegla do krawedzi wyciecia wewnetrznego jest obrócona o kat a, fig. 3 przed¬ stawia wykres iloczynu maksymalnej sily spodzie¬ wanej przy pomiarach przez maksymalna sile przenoszona przez czujnik, ustalona doswiadczal¬ nie przy kacie ustawienia czujnika równym 0°, w funkcji kata ustawienia czujnika, fig. 4 przed¬ stawia czujnik tensometryczny jako element po¬ laczeniowy suwaka nastawczego napedu zwrotni¬ cowego i preta nastawczego zwrotnicy w pólprze- kroju podluznym i pólwidoku, zas fig. 5 — czuj¬ nik w przekroju poprzecznym wzdluz linii A—A na fig. 4. . Sposób pomiaru sily wg wynalazku polega na tym, ze czujnik z tensometrami elektrooporowymi 2 i 2a przymocowanymi do przeciwleglych pla¬ szczyzn pólkolumn 17 czujnika i wlaczonymi w dwie sasiednie galezie mostka tensometrycznego zaklada sie w polaczenie sworzniowe suwaka 3 na¬ pedu zwrotnicowego i preta nastawczego zwrotni¬ cy 13 tak, aby wystepy pierscieniowe skrajne 14 i 15 czujnika stanowily punkty podparcia dla sil reakcji na precie nastawczym 13 zwrotnicy, zas wystep srodkowy 16 stanowil punkt podparcia dla sily dzialajacej na suwak 3 napedu. Nastepnie skreca sie czujnik o kat a okreslony w zaleznosci od wartosci ilorazu maksymalnej sily spodziewa¬ nej przy pomiarach przez maksymalna sile prze¬ noszona przez czujnik, ustalona doswiadczalnie przy kacie ustawienia czujnika równym 0°. W dal¬ szej kolejnosci dokonuje sie pomiaru sily dziala¬ jacej na polaczenie sworzniowe, bedacej iloczynem wyzej wymienionego ilorazu sil i wychylenia mostka tensometrycznego.Czujnik tensometryczny wedlug wynalazku ma postac sworznia 1 ze szczelina dzielaca ten swp- rzen na dwie symetryczne pólkolumny 17, których podstawy sa polaczone* Na przeciwleglych pla¬ szczyznach pólkolumn 17 przyklejone sa tenso- metry elektrooporowe 2 i 2a, przylaczone do most¬ ka tensometrycznego przewodem ujetym uchwy¬ tem 8, zamocowanym przy pomocy wkreta 7. Ten- 5 sometry 2 i 2a polaczone sa jako dwa sasiednie ramiona mostka, przy czym ich wyprowadzenia znajduja sie na listwie zaciskowej 10 z podkladka izolacyjna 6 i sa osloniete pokrywa 4.Czujnik posiada na swojej ipowierzchni walco- 10 wej trzy wystepy pierscieniowe, z których dwa skrajne 14 i 15 znajduja sie na nie przecietych czesciach walcowych czujnika, zas wystep srodko¬ wy 16 znajduje sie na pólkolumnach 17. Czujnik posiada wskazówke 11 osadzona na pierscieniu od- 1,5 stepowym 5. Wskazówka 11 wspólpracuje z po¬ dzialka katowa 12. Fig. 4 pokazuje czujnik zalo¬ zony w polaczenie sworzniowe utworzone przez suwak 3 napedu zwrotnicowego i pret nastawczy 13 zwrotnicy. 20 25 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób pomiaru sily przenoszonej przez pola¬ czenia sworzniowe, zwlaszcza w ukladzie naped- -zwrotnica, znamienny tym, ze czujnik z tenso¬ metrami elektrooporowymi przymocowanymi do przeciwleglych plaszczyzn kolumn czujnika i wla¬ czonymi w dwie sasiednie galezie mostka tenso- metrycznego zaklada sie w polaczenie sworzniowe tak, aby wystepy pierscieniowe skrajne (14 i 15) czujnika stanowily punkty podparcia dla sil reak¬ cji wystepujacych na precie nastawczym (13) zwrotnicy, zas wystep srodkowy (16) stanowil 3l5 punkt podparcia dla sily- dzialajacej na suwak (3) napedu zwrotnicowego, nastepnie skreca sie czuj¬ nik o kat a okreslony w zaleznosci od wartosci ilorazu maksymalnej sily spodziewanej przy po¬ miarach przez maksymalna sile przenoszona przez 40 czujnik, ustalona doswiadczalnie przy kacie usta¬ wienia czujnika równym 0°, po czym dokonuje sie pomiaru sily dzialajacej na polaczenie sworzniowe, bedacej iloczynem uprzednio wyznaczonego ilorazu sil i wychylenia mostka tensometrycznego. 45 2. Czujnik tensometryczny do pomiaru sily prze¬ noszonej przez polaczenie sworzniowe, zwlaszcza w ukladzie naped-zwrotnica, majacy postac sworz¬ nia ze szczelina dzielaca ten sworzen na dwie sy¬ metryczne pólkolumny zlaczone podstawami, któ- 90 rych przeciwlegle plaszczyzny maja przymocowane tensometry oporowe wlaczone w dwie sasiednie galezie mostka tensometrycznego, wyposazony w trzy wystepy pierscieniowe i pierscien dystan¬ sowy, znamienny tym, ze wystepy pierscieniowe 55 skrajne (14 i 15) sworznia (1) znajduja sie na nie przecietych czesciach walcowych czujnika, przy czym sworzen (1) wyposazony jest we wskazówke .(11) osadzona na pierscieniu odstepowym (5) i wspólpracujaca z przystawiana podzialka kato- 60 wa (12).112 3S2 Fig. 2 O 10 20 30 40 50 60 70 80 90 fig. 3 fig.5 PL