Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pra¬ sowania z procków, szczególnie metali, jedno¬ stronnie ciaglo przewezonych i jednostronnie za¬ mknietych bryl • pustych, uksztaltowanych do po¬ staci doniczki, w którym to urzadzeniu tloczki górny i dolny wspóldzialaja z matryca i rdzeniem umieszczonym w matrycy i posiadaja powierzch¬ nie pasujace usytuowane naprzeciwlegle.Znane z opisu patenltowego RFN nr 1292798 u- rzadzenie, w szczególnoscii przedstawione na fig. 11 do 14 rysunku w tym opisie, sklada sie z mat¬ rycy zamocowanej w przesuwnym uchwycie, rdze¬ nia usytuowanego w matrycy, stempla górnego umiocclwanego w plycie prasy, przesuwnego trzpie¬ nia prowadzonego w rdizeniu i stempla doilnego.Rdzen i matryca posiadaja stozkowo przebiega¬ jace powierzchnie prasowania, a wolny- koniec trzpienia na te sama zbieznosc .co rdzen.W urzadzeniu tym mozna "prasowac, jednoistron- nie zamkniete, stozkowe bryly puste lub bryly posiadajace powierzchnie pochyle, nie stozkowe.Napelnianie powierzchni prasowania nastepuje od góry znad matrycy i plyty prasy i usuwanie wy¬ robu .nastepuje równiez ku górze i znad matry¬ cy jednak spod plyty prasy. Rozwiazanie to po¬ siada szereg wad i niedogodnosci. I tak: w urza¬ dzeniu, nie mozna wytwarzac wyrobów o poro¬ watosci wyzszej ,od 20—25%.Po prasowaniu wyprasika charakteryzuje sie du- 10 15 20 M 30 2 zym rozrzutem gestosci dochodzacych, do kilku¬ nastu procent. Dla' zapewnienia gestosci w grani¬ cach kilku procent wymagne jest dodatkowe ka¬ librowanie lub prasowanie powtórne. Najwazniej¬ sza jednak wada jest koniecznosc recznego ma¬ nipulowania w strefie roboczej podczas usuwania wypraski, dla dokonania którego nalezy wykonac zawsze ruch pionowy zdejmujacy prasoWike z trzpienia i rdzenia oraz ruch poziomy przemiesz¬ czajacy ja poza strefe robocza.. Czynnosci te wy-* konuje sie nad matryca i pod plyta prasy, która przy przypadkowym opadnieciu tloka górnego prasy, od którego jest poruszana, stwarza wybit¬ nie niebezpieczne warunki z mozliwoiscia powsta¬ nia urazów rak obslugujacego prase i urzadzenie.Zadanie do wykonania lezace u podstaw ni¬ niejszego wynalazku, polega na'tym, aby rozwia¬ zac konstrukcje urzadzenia do prasowania jed¬ nostronnie ciaglo przewezonych i jednostronnie zamknietych bryl pustych, szczególnie w postaci stozka scietego jednostronnie zamknietego, które. zapewnialoby bezpieczna i wydajna prace i umoz¬ liwialo wytwarzanie wyrobów równiez o duzej po- rowatosci7 przykladowo elementów filtracyjnych.Wytyczone zadanie .zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem 'inasitepujaco: Matryca posiadajaca stozkowa powierzchnie prasowania zamocowana jest w plycie matrycowej, która polaczona jest sztywno z plyta dolna prowadnicami, przechodiza- 112 343112 343 cymi przez plyte nosna zamocowana trwale do stolu prasy i umieszczona miedzy plytami matry¬ cowa i dolna. Obydwie te plyty moga przesuwac sie wzgledem plyty nosnej.W matrycy usytuowany jest rdzen, umieszczo¬ ny na trzpieniu i uksztaltowany do postaci stoz¬ ka scietego. Z rdzeniem wspólpracuje okalajacy go wypychacz podtrzymywany sprezyna. Trzpien z rdzeniem i wypychacz ze sprezyna tworza funk¬ cjonalnie zespól tloczka dolnego, a wypychacz realizuje "równiez zadanie stempla dolnego! Trzpien, niosacy rdzen i wypychacz, prowadzony jest przesuwnie w plycie dolnej i uruchamiany jest od dolnego tloka pracy.Stempel górny posiada kolnierz, którym opiera sie z jednej strony o element mocujacy dolaczony do plyty górnej. Z drugiej strony, kolnierza na stemplu górnym znajduje sie sprezyna wspólpra¬ cujaca ze .stemplem i .zderzakiem plyty górnej'.Stempel górny moze sie przesuwac w elemencie mocujacym i po scisnieciu sprezyny wspólpraco¬ wac ze zderzakiem plyty górnej, która wprawiona jest w ruch górnym tlokiem prasy. Dla regula¬ cji polozenia plyty matrycowej sluza tuleje usy¬ tuowane pomiedzy plyta nosna i plyta dolna u- rzadzenia.Plyta dolna dla ustalenia polozenia wypychacza zaopatrzona jest w regulacyjny wystep. Zasypy¬ wanie . proszku do matrycy nastepuje od strony górnej powierzchni czolowej plyty matrycowej, a usuniecie wypraski dokonywane jest na powierzch¬ ni czolowej plyty nosnej lezacej ponizej. Po¬ wierzchnie czolowe rdzenia i wypychacze pod¬ czas usuwania prasówki leza w plaszczyznie gór¬ nej powierzchna czolowej plyty nosnej.Wynalazek' jest blizej wyjasniony na rysunku przedstawiajacym przyklad wykonania. Fig. 1 do 4 rysunku przedstawiaja przekrój pionowy urza¬ dzenia wedlug wynalazku w róznych fazach- pra¬ sowania, a fig. 5 przekrój osiowy prasówki wy¬ konanej w urzadzeniu wedlug fig. 1 do 4.Urzadzenie do prasowania sklada sie z matrycy 1 zamocowanej w plycie matrycowej 2 pierscie- • rtiem dociskowym i srubami, co nie zosltalo uwi¬ docznione na rysunku. Matryca 1 posiada w gór¬ nej czesci stozkowa powierzchnie 3 i w dolnej czesci powierzchnie cylindryczna 4, które ogra¬ niczaja przestrzen napelniania i prasowania z bo¬ ków.W matrycy 1 umieszczony jest symetrycznie rdzen 5 w postaci stozka scietego', polaczony roz¬ lacznie z trzpieniem 6 umocowanym przesuwnie w plycie dolnej. 7 za posrednictwem tulei 8. Ze¬ spól rdzenia 5 i trzpienia 6 zaopatrzony jest w sprezyne 9 umieszczona pomiedzy trzpieniem 6, a wypychaczem 10. Zespól zlozony z rdzenia 5, trzpienia 6, sprezyny 9 i wypychacza 10 tworza - funkcjonalnie tloczek dolny urzadzenia, który wprawiany jest w ruch tlokiem dolnym prasy dzieki polaczeniu nie pokazanemu na rysunku.Zewnetrzna powierzchnia 11 rdzenia 5 ogra¬ nicza przestrzen napelniania i prasowania od we¬ wnatrz, natomiast powierzchnia czolowa 12 wy¬ pychacza 10 od dolu, przy czym powierzchnia 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 65 stozkowa 3 matrycy 1 i powierzchnia 11 rdzenia 5 przebiegaja równolegle. Stempel górny 13 po¬ siadajacy kolnierz 14 za pomoca elementu mo¬ cujacego 15, wspólpracujacego z pierscieniem do¬ ciskowym nie pokazanym na rysunku i zesrubo- wanym z plyta górna 16 umocowany jest do ply¬ ty górnej 16.Zderzak 17 plyty górnej 16 ogranicza ruch 'stempla górnego 13 do góry, a sprezyna 18 u- trzymuje go w polozeniu w którym kolnierz 14 opiera sie na elemencie mocujacym -15. Zespól zlozony ze stempla górnego 13, elementu mocu¬ jacego 15 zderzaka 17 i sprezyny 18 tworzy funk¬ cjonalnie tloczek górny urzadzenia.Plyta matrycowa 2 polaczona jest sztywno pro¬ wadnicami* 19, które moga przesuwac sie w plycie nosnej 21, z plyta dolna 7. Dzieki sprezynom pod¬ trzymujacym 20 plyta matrycowa 2 moze przesu¬ wac sie w stosunku do plyty nosnej 21 podpar¬ tej trwalo na stole prasy. Odstep pomiedzy - ply¬ tami dolna 7 i nosna 21 ustalony jest tulejami ograniczajacymi 22.Urzadzenie dziala nastepujaco: W pozycji napel¬ niania wg fig. .1 plyta matrycowa 2 jest pod¬ parta sprezynami nosnymi 20 f zajmuje górne polozenie ustalone tulejami ograniczajacymi -22.Zespól tloczka dolnego znajduje sie wewnatrz matrycy 1, tak ze powierzchnia czolowa 12 wy¬ pychacza 10 zamyka komore matrycy 1 od dolu, a powierzchnia 11 rdzenia 5 od wewnatrz. Me¬ chanicznym zasypniikiem nie pokazanym na rysun¬ ku wprowadza sie do przestrzeni prasowania sproszkowany material 23, któr^ poddany ma byc zageszczeniu.Podczas ruchu w dól zespolu tloczka górnego stempel ^órny 13 w pierwszej fazie zaglebia sie w proszek 23 zageszczajac go dzieki sile sprezy¬ ny 18. Po pewnym czasie zderzak 17 dochodzi do tylnej powierzchni czolowej stempla 13 i naste¬ puje równoczesny ruch w kierunku do dolu stemp¬ la 13 i elementu mocujacego 15. Dochodzi do o- parcia elementu mocujacego 15 o matryce 1 i przy kontynuacji ruchu do dolu stempla 13 i ele¬ mentu 15 jednoczesnie realizowany jest ruch w tymze' kierunku matrycy 1 razem z plyta matry¬ cowa 2. Ruch ten przez wszystkie wymienione elementy wykonywany jest z jednakowa pred¬ koscia. W tym etapie nastepuje równomierne za¬ geszczenie wyrobu dzieki temu, ze podczas opisa¬ nego ruchu w kierunku do dolu kolejno stempla 13, stempla 13 i elementu 15, stempla 13, elemen¬ tu 15 oraz matrycy 1, zespól tloczka dolnego utrzymywany jest. w stalym polozeniu dzieki po¬ laczeniu trzpienia 6 z dolnym tlokiem prasy i sile sprezyny 9.Koncowy etap prasowania przedstawia fig. 2 rysunku. Przesuniecie H, podczas prasowania, ply¬ ty matrycowej 2 i polaczonej z nia sztywno ply¬ ty dolnej 7 wzgledem plyty nosnej 21 odpowia¬ da stosunkowi ciezaru usypywanego proszku 23 do wymaganej gestosci wypraski 24.Regulacje gestosci wypraski 24 mozna przepro¬ wadzic przez ustalenie nacisku tloka górnego pra-112 343 sy czyli nacisku zespolu tloczka górnego z rów¬ noczesna regulacja polozenia zespolu tloczka dol¬ nego Wizgiledem górnego polozenia matrycy 1 i plyty matrycowej 2. Po zrealizowaniu etapu pra¬ sowania nastepuje pierwszy etap wypychania wy¬ robu z matrycy 1 jak to obrazuje fig. 3 rysunku, W tym etapie zespól tloczka dolnego poruszony tlokiem dolnym prasy wykonuje ruch w kierunku do dolu i jednoczesnie stempel górny 13 powodo¬ wany naciskiem sprezymy 18 równiez realizuje ~ ruch do dolu wspomagajac usuniecie wyipraski 24 z matrycy 1. W tym czasie elememl^ mocujacy 15. r plyta 2 wraz z matryca 1 sa juz niefifohome. Pd wypchnieciu wyipraski 24 z matrycy 1 na tyle^ ze zespól tloczka dolnego kontynuujac ruch ku%. dolowi wyprowadza juz sam wypraske 24 poza przestrzen prasowania, zespól tloczka górnego po¬ wraca w swoje górne polozenie wraz z górnym tlokiem prasy, jednoczesnie plyta matrycowa 2 sprezynami nosnymi 20 odprowadzona zostaje w górne .polozenie./ Zespól tloczka dolnego niosac na rdzeniu 5 wy^ praske 24, obniza sie dalej az, do oparcia sie wy- ; pychacza 10 o wystep 26.plyty dolnej 7 przez co, zrealizowane zositaje usuniecie wypraslkif.24 z rdze¬ nia 5. Powierzchnie czolowe wypychacza 10 i rd,zenia 5 znajduja sie w jednej plaszczyznie z powierzchnia czolowa plyty nosnej 21. W tym e- tapie polozenie wypychacza 10 wyregulowuje sie wysokoscia wystepu 26, a polozenie rdzenia 5 sko¬ kiem tloka dolnego prasy. Po zrealizowaniu tego etapu nastepuje przemieszczenie„wypraski 24 po¬ za przestrzen robocza mechanicznym zgarniaikiem nie pokazanym na rysunku.Poprzez przesterowanie prasy nastepuje ruch zespolu tloczka dolnego do góry. Sprezyna 9 po¬ woduje, ze wypychacz 10 zajmuje takie polozenie, ze ogranicza od dolu przestrzen napelniania i pra¬ sowania, tworzac pomiedzy powierzchnia czolowa 12 wypychacza 10 a powierzchnia cylindryczna 4 matrycy 1, kolnierz 25 wypraski 24. Dalej_ na¬ stepuje etap napelniania proszkiem 23 i caly cykl sie powtarza..W urzadzeniu wg wynalazku mozna prasowac równiez inne jednostronnie zbiezne i jednositron- ' nie zamkniete bryly puste np. w postaci czary, a \akze bryly w postaci stozka scietego jedno¬ stronnie zamknietego %, kolnierzem i z otworem .. w dnie. 10 Zastrzezenia patentowe X. Urzadzenie do prasowania z proszków, szcze¬ gólnie metali, jednostronnie ciaglo przewezonych i jednostronnie zamknietych bryl pustych, zawie- 15 rajace stemiple górny i dolny wispóldzialajace z matryca i rdzeniem posiadajacymi stozkowe po¬ wierzchnie prasowania, znamienne tym, ze skla¬ da sie z zespolu tloczka dolnego zlozonego z rdze¬ nia (5) polaczonego rozlacznie z trzpieniem (6) i 20 wypychaczem (10) wspólpracujacym ze sprezyna (9), zespolu tloczka górnego zlozonego ze stempla .górnego (13) z kolnierzem (14) podtrzymywanego sprezyna\ (18) wspólpracujaca z elementem mocu¬ jacym (15) i zderzakiem (17) plyty górnej (16), 25 zespolu matrycowego zlozonego z matrycy (1) nie¬ sionej przez plyte matrycowa (2) podparta spre-. zynami (20) i polaczona sztywno przesuwnymi w trwale nizej podpartej plycie nosnej (21), prowad¬ nicami (19) z plyta dolna (7), prowadzaca przesuw- 30 nie trzpien (6), przy czym zageszczany proszek (23) wprowadza do matrycy ^(1) zasypnik poru¬ szajacy sie po plycie matrycowej (2) zas wypraske (24) usuwa zgarniak przemieszczajacy sie po ply¬ cie nosnej (21) a powierzchnie stozkowe (11, 13) 35 matrycy (1) i rdzenia (5) sa równolegle. 2. Urzadzenie wedlug zastnz. 1, znamienne tym, ze pomiejdzy plyta nosna (21) a plyta dolina (7) znajduje /sie ituleja ograniczajaca (22) ustalajaca polozenie plyty (matrycowej 40 nosnej (21) a plyita dolna (7) zaopatrzona jest w - wystep regulacyjny (26).112 343 Cena 45 zl DN-3, zam. 506/81 PL