Przedmiotem wynalazku jest skrzy¬ nia samochodu samo *vyladowczego lub przyczepy, zwla¬ szcza do przewozu plodów rolnych o znacznie zróznicowanym ciezarze jednostkowym, posiadajaca wodzone sciany boczne, oraz nadstawe stala oraz nad¬ stawe otwierana, umozliwiajaca zwiekszenie pojemnosci skrzyni, stosownie do rodzaju przewozonego ladunku.Stan techniki. Znane sa skrzynie ladunkowe samocho¬ dów samowyladowczych, lub przyczep do przewozu plo¬ dów rolnych (np. pat. NRD nr 55911) wyposazone w nadstawe zwiekszajaca jej objetosc, mocowana nieru¬ chomo na scianach czolowych skrzyni. Sciany boczne skrzyni zasadniczej podczas przechylania pomostu na boki, sa na przemian, w zaleznosci od strony rozladunku prowadzone do wyznaczonego polozenia katowego, mechanizmami wodzacymi umieszczonymi na scianach czolowych.Istnieje wiele rozwiazan mechanizmów wodzacych sciany boczne. Jednym z nich jest mechanizm dzwig- niowo-liniowy zprzytoczonego patentu),skladajacy siez dwóch dzwigni dwuramiennych osadzonych obrotowo w dolnej czesci sciany czolowej skrzyni, poziomo, symetry¬ cznie wzgledem jej osi pionowej, zewnetrzne konce któ¬ rych wsparte sa slizgowo na elementach podwozia w punktach przegubowego podparcia skrzyni, natomiast wewnetrzne sa polaczone za pomoca lipek przeprowa¬ dzonych przez zestaw czterech krazków z górnymi kra¬ wedziami scian bocznych skrzyni. 15 20 25 Znany jest równiez mechanizm wodzacyscianyboczne (pat. NRD nr 54588), zlozony z dwóch dzwignijednora- miennych, wahliwie zaczepionych koncami na krawe¬ dziach górnych scian czolowych skrzyni, symetrycznie wzgledem jej osi pionowych, dolne konce których, pola¬ czone sa drazkami reakcyjnymi ze srodkowo usytuowa¬ nym wodzikiem o regulowanej dlugosci, sprzezonym z podwoziem oraz ze scianami bocznymi skrzyni. Skrzynie posiadajace taki mechanizm wodzenia scian bocznych, moga byc wyposazone zamiast w nadstawe stala — w nadstawe otwierana na bok, umozliwiajaca przewóz ladunków wybitnie przestrzennych naprzyklad zielonek.W takim zestawieniu, nadstawa osadzonajestprzegu¬ bowo wzgledem jednej ze scian bocznych skrzyni lmAm- kowej. Nadstawa ta, patrzac na czolo skrzyni, posiada sztywne ramie, przytwierdzone do jej sciany bocznej w miejscu przegubowego podparcia, koniec którego wcho¬ dzi w polaczenie ze swobodnym wierzcholkiem dzwigni mechanizmu wodzacego sciany boczne skrzyni, umie¬ szczonej skrajnie zewnetrznie do przegubu.Po przeciwleglej stronie tego ramienia, nadstawa posiada stalawzgledem niej pionowa sciane, zastepujaca boczna sciane skrzyni, która na czai eksploatacji samo¬ chodu lub przyczepy z nadstawa jest demontowana.Jedna z podstawowych wad nadwozia ladunkowego zaopatrzonego wotwierana nadstawe,jest odchylaniejej tylko wzgledem jednej górnej krawedzi sciany boczug.Fakt ten czyni opisane nadwozie malo uniwersalnym,' * '< ' ¦ .4 112 l97 gdyz w okreslonych warunkach ekspoatacyjnych unie¬ mozliwia dokonania zsypu ladunku na druga strone.Niedogodnym w eksploatacji pojazdu jest równiez koniecznosc usuwania sciany bocznej skrzyni usytuowa¬ nej ze strony wywrotu, cojest konieczne ze wzgledu na to, 5 ze nadstawa otwierana posiada zwiazana z nia trwale sciane zastepujaca zdejmowana sciane skrzyni. Stosowa¬ nie trwale zwiazanej z nadstawa, sciany bocznej skrzyni powoduje wzrost oporów przy otwieraniu nadstawy, co wynika z faktu obciazania tej sciany przez ladunek. 10 Wystepujace w czasie wywrotu tarcie ladunku o sciane boczna skrzyni stanowiacej jedna calosc z nadstawa, a /wlas/L/a dokonywanie odchylania nadstawy za pomoca sprzezenia jej ramion usytuowanych w przedluzeniu scian bocznych tej nadstawy w miejscu przegubów, z \$ drazkowo-dzwigniowym mechanizmem wodzenia scian, przezbrajanym do otwierania nadstawy, powoduje koniecznosc stosowania bardzo sztywnej konstrukcji tego mechanizmu, mimo iz do samego wodzenia scian bocznych skrzyni moze on byc znacznie mniej sztywny, a $0 wiec i lzejszy, na przyklad w postaci mechanizmu krazkowo-dzwigniowego (wedlug patentu NRD nr 55911). Poza tym wykorzystanie do wodzenia scian mechanizmu skladajacego sie ze sztywno polaczonych drazków i dzwigni, w przypadku nie odryglowaniajednej 25 ze scian bocznych, na skutek zapomnienia, prowadzi podczas podnoszenia skrzyni do zniszczenia najslab¬ szego wezla w ukladzie: sciany bóczne-mechanizm iefi wod/emu. jp Zagadnienie, istota i techniczno-uzytkowe skutki wyna¬ lazku. Wynalazek polega na opracowaniu skrzyni ladun¬ kowej latwo przezbrajalnej, przystosowanej do eksplo¬ atacji alternatywnie bez nadstawy, z nadstawa stala lub dodatkowo równiez / nadstawa otwierana, umozliwia- jj jaca w kazdym zestawieniu rozladunek na obydwa boki. zgodnie z wynalazkiem, otwierana nadstawa wsparta Jesv fi;i czolowych scianach skrzyni zasadniczej podwyz¬ szonych do wysokosci nadstawy stalej we wszystkich narozach, na rozlacznych przegubach, w postaci gniazd jn widlowych z przetyczkami, nasadzonych na konce czo¬ pów przytwierdzonych do górnych krawedzi bocznych scian nadstawy stalej, utrzymujacych alternatywnie te sciany w analogicznych gniazdach widlowych wykona; nych w wierzcholkach scian czolowych. Nadstawaotwie- a* rana,jest przy tym sprzezona kinematycznieze skrzynia i podwoziem samochodu podnosnikami linkowymi przyt¬ wierdzonymi do,czolowych scian skrzyni.Kazdy z tych podnosników ma szkielet nosny w postaci teleskopowego prowadnika, zewnetrzny czlon *q którego spelniajacy równoczesnie funkcje oslony, posiada wewnatrz na calej dlugosci bieznie prowadzace dla obrzezy kól linowych, ulozyskowanych na wierz¬ cholku czlonu wewnetrznego. Przez kola te przeprowa¬ dzone sa konce liny laczacej podwozie samochodu z *« dolna czescia czlonu zewnetrznego. Skrajne konce czlo¬ nów szkieletu podnosnika, zewnetrzny i wewnetrzny pnkic/one sa odpowiednio z nadstawa otwierana i stala czescia skrzyni.Natomiast mechanizmy wodzace sciany boczne ** skrzyni skladaja sie kazdy z popychacza, osadzonego przesuwnie w scianie czolowej, wzdluz jej osi pionowej, zaopatrzonego w krazek umiejscowiony najkorzystniej najego wierzcholku i ogranicznik przesuwu do dolu, oraz dwóch par krazków umieszczonych w starych punktach na scianie czolowej symetrycznie wzgledem popychacza w poblizu jego podstawy i w sasiedztwie styku scian bocznych skrzyni ze scianami nadstawy stalej. Przez krazki te przeprowadzona jest lina wodzaca boczne sciany skrzyni zasadniczej podczas jej wywrotu.Wymieniony popychacz, gdy skrzynia jest opu¬ szczona, spoczywa na zderzaku osadzonym trwale w podwoziu samochodu. Przegubowe polaczenie nadstawy otwieranej ze skrzynia ladunkowa w czterech jej nar¬ ozach oraz zastosowanie i zwiazanie podnosników otwie¬ rania nadstawy z ta nadstawa oraz ze skrzynia na ich scianach czolowych wzdluz osi pionowej, stworzylo moz¬ liwosc dokonywania obrotu nadstawy, zaleznie od kie¬ runku wywrotu, wzgledem jednej z krawedzi górnych nadstawy stalej stanowiacej uzupelnienie wysokosci scian bocznych skrzyni do poziomu górnych krawedzi scian czolowych skrzyni.Zastosowanie stalej nadstawy w postaci górnych ele¬ mentów podwyzszonych scian skrzyni, tak w przypadku eksploatacji pojazdu z nalozona nadstawa otwierana jak i bez niej, poprzez przegubowe laczenie tego elementu odpowiednio z nadstawa ruchona i scianami czolowymi skrzyni, spelnia warunek duzej objetosci skrzyni bez uje¬ mnych wplywów na rozladunek danego rodzaju plodów rolnych.Skrzynia ladunkowa wedlug wynalazku jest latwo przezbrajalna z przystosowanej do przewozu ladunków przestrzennych jak zielonka, na nadajaca siedoprzewozu plodów rolnych mniej przestrzennych na przyklad bura¬ ków. Poza tym dzieki uzyciu do wodzenia scian bocznych skrzyni, mechanizmu posiadajacego wiotki element w postaci liny. nie zachodzi obawa uszkodzenia go jak tez samych scian, z powodu nieodblokowania zamka utrzy¬ mujacego sciane w polozeniu zamknietym.Niemniej istotna zaleta jest prosta i lekka koiiNtrukcja tak mechanizmu wodzenia scian bocznych skrzyni jak i podnosnika linkowego otwierania nadstaw) ruchomej ora/ przez polaczenie podnosnika w osi pionowej sciany czolowej nadstawy, równiez sama nadstawa ma stosun¬ kowo nieduza mase. Dzieki temu, ze wymienione ele¬ menty sa lekkie, dopuszczalny ciezar ladunku moze byc odpowiednio wiekszy, a wiec ulega poprawie stosunek ciezaru przewozonego ladunku do masy wlasnej pojazdu.Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym, lig. I przedstawia skrzynie ladunkowa samo¬ chodu samowyladowczego lub przyczepy, zwlaszcza do przewozu plodów rolnych wraz z mechanizmem wodze¬ nia scian bocznych skrzyni zasadniczej i podnosnikiem otwierania nadstawy ruchomej, w widoku z czola, przy ustawieniu skrzyni w pozycji wyladowania, fig. 2— sche¬ mat wzajemnego usytuowania elementów podnosnika linkowego przy maksymalnym otwarciu nadstawy, fig. 3 — przegubowe polaczenie nadstawy otwieranej i nad¬ stawy stalej w jednym z narozy scian czolowych skrzyni, w widoku z boku skrzyni, fig. 4 — przekrój przez czop nadstawy stalej wedlug linii A—A na fig. 3.5 112 197 6 Opis konstrukcji przykladu wykonania wynalazku.Skrzynia ladunkowa samochodu samowyladowczego przedstawiona w przykladzie wykonania na fig. 1, 2, 3 i 4 sklada sie z zasadniczej skrzyni ladunkowej zaopatrzonej w podwyzszone sciany 1 czolowe, nadstawy 2 otwieranej i stalej 3 oraz mechanizmów wodzenia scian bocznych skrzyni ladunkowej i podnosników 4 linkowych odchyla¬ nia nadstaw\ 2 otwieranej, usytuowanych na czolowych scianach 1 skrzyni zasadniczej.W celu uzyskania jednego poziomu górnych krawedzi skrzyni w stosunku do podwyzszonych scian 1 czolo¬ wych, sciany boczne skladaja sie z nadstawy 3 stalej polaczonej przegubowo z nadstawa 2 otwierana i jedno¬ czesnie ze scianami 1 czolowymi skrzyni oraz z wlasci¬ wych wodzonych scian 5 bocznych skrzyni zasadniczej polaczonych, takze przegubowo, lecz z pomostem skrzyni, przy czym przegubowe polaczenie nadstawy 2 otwieranej ze skrzyniajest realizowane w czterech naro¬ zach skrzyni za pomoca gniazd 6 widlowych nadstawy 2 otwieranej i analogicznych gniazd 7 widlowych zwiaza¬ nych ze scianami 1 czolowymi skrzyni, skierowanych przeciwnie, obejmujacych czopy 8, w które zaopatrzone sa sciany nadstawy 3 stalej. Gniazda 6, 7 te sa wyposa¬ zone w przetyczki 9, które zabezpieczaja polaczone ele¬ menty przed niezamierzonym ich rozlaczeniem.Sciany 5 boczne skrzyni sa wzajemnie sprzezone mechanizmami wodzacymi, z tym, ze wodzona jest ta sciana 5, która podczas podnoszenia i opuszczania skrzyni jest usytuowana ze strony wywrotu. Sciany 5 boczne sa równiez zaopatrzone w czopy 10, które wspólpracuja zdzwigniowymi zamkami 11 scian, zwiaza¬ nymi trwale ze scianami 1 czolowymi skrzyni, przy czym sciany 1 czolowe sa trwale polaczone z pomostem skrzyni. Poza tym sciany 3 nadstawy stalej uzupelniajace sciany 5 boczne skrzyni do wysokosci scian 1 czolowych skrzyni maja przedluzone dolne krawedzie 12 wewnet¬ rzne, dzieki czemu podczas usytuowania skrzyni ladun¬ kowej w polozeniu poziomym, krawedzie górne wodzo¬ nych 5 bocznych, ustalaja ich polozenie.W celu jednoczesnego otwierania nadstawy 2 otwiera¬ nej przy pochylaniu skrzyni ladunkowej, sa one jak rów¬ niez podwozie 13 samochodu zwiazane kinematycznie za pomoca podnosników 4 linkowych umieszczonych pio¬ nowo w osi wzdluznej samochodu na scianach 1 czolo¬ wych. Podnosnik 4 linkowy sklada sie z czlonu 14 zewnetrznego zaopatrzonego wewnatrz na calej dlugosci w bieznie 15 prowadzace, polaczonego przegubowo z nadstawa 2 otwierana oraz z czlonu 16 wewnetrznego, polaczonego równiez przegubowo lecz ze sciana 1 czo¬ lowa skrzyni. Czlon 14 zewnetrzny i wewnetrzny 16 maja w polaczeniu postac teleskopowego prowadnika a ich wzajemny przesuw osiowy jest wymuszony za pomoca liny 17, któraopasuje kola 18 linowe osadzone obrotowo w wewnetrznym czlonie 16, w poblizu jego wierzcholka srodkowa czesc której przewleczona jest przez ucho 19 polaczone z podwoziem 13 samochodu, zas jej konce sa zwiazane z dolna czescia czlonu 14 zewnetrznego. Dla dokonywania regulacji naciagu liny 17, polozenie ucha 19 wzgledem kól 18 linowych jest ustalone za pomoca sruby regulacyjnej laczacej go z podwoziem 13 samochodu.Kola 18 linowe osadzone w górnej czesci czlonu 16 wewnetrznego sa usytuowane na tej samej wysokosci przy jednoczesnym rozstawieniu ich osi wzdluznych na wielkosc zabezpieczajaca spelnianie przez te kola 18 5 takze funkcji rolek prowadzacych czlon 16 wewnetrzny po wewnetrznych biezniach 15 czlonu 14 zewnetrznego.Jednoczesnie do wewnetrznych powierzchni czlonu 14 zewnetrznego, w dalszej jego czesci, sa trwale z nim pola¬ czone slizgacze 20 sluzace równiez do prowadzenia )0 czlonu 16 wewnetrznego.Zastosowane do katowego ustalania wodzonych scian 5 bocznych skrzyni, mechanizmy wodzace skladaja sie kazdy z popychacza 21 osadzonego przesuwnie w scianie 1 czolowej skrzyni wzdluzjej osi pionowej i z dwóch par 15 symetrycznie rozmieszczonych wzgledem niego krazków 22,23 prowadzacych line 24 ulozyskowanych w scianie 1 czolowej skrzyni, odpowiedniojedna para krazków 22 w poblizu podstawy popychacza 21, natomiast druga para w sasiedztwie kontaktu wodzonych scian 5 bocznych z 20 nadstawa 3 stala.Popychacz 21 mechanizmu wodzacego ma na wierz¬ cholku umieszczony krazek 25, zas drugi jego koniec wspólpracuje w poczatkowym okresie podnoszenia oraz koncowym opuszczania skrzyni ladunkowej, ze zderza- 25 kiem 26 trwale zwiazanym z podwoziem 13 samochodu, przy czym po ustaniu wspólpracy popychacza21 ze zde¬ rzakiem 26, popychacz 21 zajmuje wyznaczonepolozenie w scianie 1 czolowej ogranicznikiem 27 którego przesta- - wienie pozwala uzyskac wymagany kat pochylenia 30 wodzonej sciany 5 bocznej skrzyni zasadniczej. Lina 24 opasujaca od góry krazki 23 umieszczone w sasiedztwie kontaktu wodzonych scian 5 z nadstawa 3 stala i krazek 25 popychacza 21 oraz od dolu krazki 22 usytuowane w poblizu podstawy popychacza 21, jest koncami pola- 35 czona szybko rozlacznie ze swobodymi krawedziami wodzonych scian 5 skrzyni zasadniczej.Przed przystapieniem do zsypywania ladunku, zale¬ znie od kierunku wywrotu, musza byc dokonane czyn¬ nosci poprzedzajace, polegajace na odemknieciu wodzo- 40 nej sciany 5 bocznej skrzyni ze strony zamierzonego wywrotu jak tez odlaczenie czopów 8 nadstawy 3 stalej z ustalajacych je gniazd 7 scian 1 czolowych, poprzezwyje¬ cie odpowiednich przetyczek 9. Po wykonaniu tych czyn¬ nosci, podnoszenie nadwozia ladunkowego powoduje 45 równoczesne zadzialanie mechanizmów wodzacych sciany 5 boczne skrzyni zasadniczej ze strony zsypu i odchylanie nadstawy 2 otwieranej przez podnosniki 4 linkowe z która jest zwiazana sciana nadstawy 3 stalej znajdujaca sie po stronie wywrotu. 50 Wodzenie sciany 5 bocznej skrzyni zasadniczej jest wymuszane przez ladunek i ciezar wlasny tej sciany 5, przy czym wymuszanie to jest ograniczane za pomoca wspólpracujacych ze soba popychacza 21 i zderzaka 26.Wspólpraca popychacza 21 i zderzaka 26 trwa do chwili 55 uzyskania ustalonego kata otwarcia sciany 5 bocznej, z tym, zejej zakonczenie wyprzedzaznacznie moment zaje- v cia przez pomost skrzyni maksymalnego kata pochyle¬ nia.Wystepujace równoczesnie odchylanie nadstawy 2 ^n otwieranej powodowane jest rozsuwaniem sie czlonów _ podnosnika 4 na wskutek oddalania sie punktuzaczepie-7 112 197 8 nia liny 24w podwoziu 13 od konstrukcji nosnej podnos¬ nika 4. Po dokonaniu rozladunku, ponowne przygoto¬ wanie skrzyni do transportu sprowadza sie do opuszczenia pomostu, zamkniecia scian 5 bocznych oraz wprowadzenia przetyczek 9.Skrzynia ladunkowawedlugwynalazku moze byc rów¬ niez stosowana, bez nadstawy 2 otwieranej do przewozu ladunków mniej przestrzennych. W takim przypadku przezbrojeme skrzyni polega na zdemontowaniu nad¬ stawy 2 otwieranej wraz z podnosnikami 4 linkowymi.Moze ona byc takze eksploatowana bez nadstawy 3 stalej do przewozu ladunków zmasowanych, po zdemontowa¬ niu scian tej nadstawy3.Zastrzezenia patentowe 1. Skrzynia samochodu samowyladowczego lub przy¬ czepy, zwlaszcza do przewozu plodów rolnych o znacznie zróznicowanym ciezarze jednostkowym, posiadajaca wodzone sciany boczne, sprzezone mechanizmami wodzacymi zabudowanymi na scianach czolowych skrzyni, oraz nadstawe stala lub otwierana, znamienna ty«, ze nadstawa otwierana (2) posadowiona jest na scianach (1) czolowych skrzyni zasadniczej, podwyzszo¬ nych do wysokosci nadstawy stalej, we wszystkich naro¬ zach na rozlacznych przegubach, w postaci gniazd (4) widlowych z przetyczkami (9) nasadzonych na konce czopów (8) przytwierdzonych do krawedzi górnych scian (3) bocznych nadstawy stalej, utrzymujacych alternatyw¬ nie sciany^ te w analogicznych gniazdach (7) widlowych wykonanych w wierzcholkach scian czolowych i jest 20 25 polaczona kinematycznie ze skrzynia i podwoziem (13) samochodu podnosnikami (4) linkowymi, przytwierdzo¬ nymi do czolowych scian skrzyni, zas mechanizmy wodzace sciany (5) boczne skrzyni, skladaja sie kazdy z popychacza (21) osadzonego przesuwnie w scianie (1) czolowej wzdluzjej osi pionowej, zaopatrzonego w kra¬ zek (25) umiejscowiony najkorzystniej na jego wierz¬ cholku i przestawny ogranicznik (27) przesuwu do dolu, oraz dwóch par krazków (22 i 23) ulozyskowanych w stalych punktach na scianie (1) czolowej, symetrycznie wzgledem popychacza (21) odpowiednio w poblizu jego podstawy i w sasiedztwie styku bocznych scian (5) skrzyni ze scianami (3) nadstawy, przez które to krazki przeprowadzona jest lina (24) wodzaca boczne sciany skrzyni podczasjej wywrotu, przy czym na wprost popy¬ chacza (21) w podwoziu samochodu umieszczony jest staly zderzak (26). 2. Skrzynia samochodu samowyladowczego wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze podnosnik (4) otwierajacy nadstawe (2) ma szkielet nosny w postaci teleskopowego prowadnika, zewnetrzny czlon (14) którego, spelniajacy równoczesnie funkcje oslony, posiada wewnatrz na calej dlugosci bieznie (15) prowadzace obrzeza kól (18) lino¬ wych, ulozyskowanych na wierzcholku czlonu (16) wew¬ netrznego, przez które to kola przeprowadzone sa konce liny (17) laczacej podwozie (13)samochodu z dalsza czes¬ cia czlonu (14) zewnetrznego, przy czym skrajne konce czlonów szkieletu, zewnetrzny (14) i wewnetrzny (16) polaczone sa przegubowo odpowiednio z nadstawa (2) otwierana i stala czescia skrzyni.ML112 197 A-A £i9± ¦fiftl PL