Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru poslizgów elementów tocznych majacy zastosowanie zwla¬ szcza do pomiaru poslizgów kól jezdnych i wspólpracujacy z impulsowymi czujnikami obrotów.Znany uklad do pomiaru poslizgu kól jezdnych, opracowany przez Moskiewski Instytut Samochodowo- Drogowy, sklada sie z dwóch impulsowych czujników obrotów polaczonych poprzez przekladnie redukcyjne z kolami pojazdu. Jeden z czujników polaczony jest z kolem badanym a drugi z kolem kontrolnym, sledzacym ruch pojazdu. Wyjscie pierwszego czujnika polaczone jest z wejsciem licznika elektronicznego zliczajacego do 100 impulsów. Wyjscie drugiego czujnika polaczone jest z wejsciem licznika rewersyjnego, obejmujacego impulsy od wczesniej zadanej wartosci 100. Wyjscia binarne licznika rewersyjnego polaczone sa poprzez klucze elektronowe z ukladem pamieci, a nastepnie z wyswietlaczem cyfrowym i rejestratorem elektrycznym.Niedogodnoscia techniczna znanych ukladów jest ograniczenie mozliwosci zastosowania ich do pomiaru tylko jednego kierunku poslizgu. Ponadto istnieje koniecznosc stosowania rejestratorów z wejsciem cyfrowym lub stosowania dodatkowych przetworników cyfrowo-analogowych. Uklady wymagaja instalowania mechariicz- nych przekladni redukcyjnych sprzegajacych kolo z czujnikiem obrotów, o zmiennym przelozeniu zaleznym od srednicy kól pojazdu. Blad pomiaru przy uzyciu znanych ukladów przekracza 1%.Wynalazek dotyczy ukladu do pomiaru poslizgów elementów tocznych skladajacego sie z impulsowych czujników indukcyjnych polaczonych z licznikami impulsów oraz wyposazonego wwychylowy miernik i elek¬ tryczny rejestrator.Istota wynalazku polega na tym, ze wyjscie czujnika obrotów kola wzorcowego polaczone jest z formerem impulsów pracujacym w obwodzie wzorcowym, który polaczony jest z pierwszym licznikiem w obwodzie wzor¬ cowym, wyposazonym w pierwszy nastawczy przelacznik.Pierwszy licznik wspólpracuje z bramka obwodu wzorcowego umozliwiajaca zliczanie w drugim liczniku obwodu wzorcowego, impulsów z czujnika obrotów kola badanego.Drugi licznik obwodu wzorcowego wyposazonyjest w drugi nastawczy przelacznik i polaczony jest z ukla¬ dem sterowania, natomiast czujnik obrotów kola badanego polaczony jest z drugim formerem pracujacym2 112037 w obwodzie badanym. Wyjscia binarne drugiego licznika obwodu wzorcowego polaczone sa z wejsciami pierwsze¬ go cyfrowo-analogowego przetwornika, którego wyjscie polaczone jest z dodatnimi wejsciami ukladu pomiaro¬ wego, natomiast impulsy z czujnika obrotów kola badanego uformowane w drugim formerze zliczane sa w pierwszym liczniku obwodu badanego wyposazonym w trzeci nastawczy przelacznik i wspólpracujacym z bramka obwodu badanego polaczona z drugim licznikiem obwodu badanego wyposazonym w czwarty nastaw¬ czy przelacznik, a wyjscia binarne równolegle tego licznika polaczone sa z wejsciem drugiego cyfrowo-analogo¬ wego przetwornika, którego wyjscie polaczone jest z ujemnymi wejsciami ukladu pomiarowego.Zasadnicze korzysci techniczne wynikajace ze stosowania ukladu wedlug wynalazku polegaja na mozli¬ wosci pomiaru i rejestracji poslizgów elementów tocznych w dwóch kierunkach. Poprzez dolaczenie dodatko¬ wych ukladów elektronicznych istnieje mozliwosc pomiaru predkosci pojazdu i przebytej przez niego drogi.Dzieki wyeliminowaniu przekladni mechanicznych sprzegajacych elementy toczne z indukcyjnymi czujnikami obrotów, uklad jest prosty i latwy do zamontowania w dowolnym pojezdzie.Ponadto uklad umozliwia dokonanie pomiaru z bardzo duza dokladnoscia zalezna tylko od pojemnosci zastosowanych liczników. Dokladne okreslenie rzeczywistych poslizgów kól jezdnych, zwlaszcza ciezkich ma¬ szyn roboczych, umozliwia ustalenie optymalnych warunków eksploatacji tych maszyn.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat elektryczny ukladu.Przykladowe urzadzenie sklada sie z impulsowego czujnika 1, obrotów kola wzorcowego, którego wyjscie polaczone jest z pierwszym formerem impulsów 2. Former 2 polaczony jest z pierwszym licznikiem 3 obwodu wzorcowego wyposazonym w pierwszy nastawczy przelacznik 4, do nastawiania pojemnosci. Po zliczeniu przez pierwszy licznik 3 obwodu wzorcowego ilosci impulsów, nastawionej za pomoca pierwszego przelacznika 4 nastepuje zamkniecie bramki 5 obwodu wzorcowego, która umozliwia zliczanie w drugim liczniku 6 obwodu wzorcowego impulsów z impulsowego czujnika 7 obrotów kola badanego, formowanych przez drugi former 8.Drugi licznik 6 impulsów obwodu wzorcowego ma zmienna pojemnosc nastawiana za pomoca drugiego nastaw- czego przelacznika 9, przy czym drugi licznik 6 obwodu wzorcowego polaczony jest przewodem 10 z ukladem sterowania 11.Wyjscia binarne równolegle drugiego licznika 6 obwodu wzorcowego polaczone sa z wejsciami pierwszego cyfrowo-analogowego przetwornika 12, którego wyjscie polaczone jest z dodatnimi wejsciami wychylowego miernika 13 i elektrycznego rejestratora14. , Impulsy z czujnika 7 obrotów kola badanego uformowane w drugim formerze 8 zliczane sa ponadto przez pierwszy licznik 15 obwodu badanego o nastawialnej pojemnosci za pomoca trzeciego przelacznika 16. Wyjscie tego licznika polaczone jest z bramka 17, obwodu badanego, która sie zamykajezeli pierwszy licznik 15 obwodu badanego zliczy ilosc impulsów równa liczbie nastawionej za pomoca trzeciego przelacznika 16.W czasie otwarcia bramki 17 obowodu badanego nastepuje zliczanie w drugim liczniku 18 obwodu bada¬ nego impulsów z czujnika 1 kola wzorcowego. Drugi licznik 18 obwodu badanego wyposazony jest w czwarty przelacznik 19. Wyjscia binarne równolegle drugiego licznika 18 obwodu badanego polaczone sa z wejsciem drugiego cyfrowo-analogowego przetwornika 20, którego wyjscie polaczone jest z ujemnymi wejsciami wychylo¬ wego miernika 13 i elektrycznego rejestratora 14.Sposób pomiaru poslizgu kól jezdnych polega na okresleniu funkcji: s/ = i - nw X nb oraz sxW = i-nb nw gdzie: Sx'n' — wzle dny poslizg kola badanego nape dzanego nw — obroty kola wzorcowego toczacego sie bez poslizgu nb — obroty kola badanego Sx' ' — wzgledny poslizg kola badanego hamowanego Przed przystapieniem do pomiarów poslizgu dobiera sie pojemnosc liczników ukladu w zaleznosci od srednicy kól jezdnych pojazdu oraz kola wzorcowego wymaganej dokladnosci pomiarów i szybkosci pojazdu.W tym celu ustawia sie za pomoca przelaczników pojemnosci drugiego licznika 6 obwodu wzorcowego i drugiego licznika 18 obwodu badanego na wartosc zalezna od wymaganej dokladnosci i przewidywanej szybkosci jazdy pojazdu.112037 3 Nastepnie podczas przejazdu badanego pojazdu po równej suchej i utwardzonej powierzchni dobiera sie pojemnosci pozostalych liczników 3 i 15 za pomoca ich przelaczników w zaleznosci od srednicy kól w taki sposób, aby miernik wychylowy 13 wskazywal zero.Uklad dziala dwukierunkowo, to znaczy przy wystapieniu calkowitego poslizgu podczas napedzania kola badanego, miernik 13 wychyla sie do prawego skrajnego polozenia co odpowiada 100 procentowemu poslizgowi dodatniemu, natomiast przy calkowitym poslizgu podczas hamowania kola jezdnego, miernik wychyla sie do skrajnego lewego polozenia co odpowiada 100 procentowemu poslizgowi ujemnemu. Wyniki pomiarów sa rów¬ niez rejestrowane za pomoca elektrycznego rejestratora 14.Zastrzezenie patentowe Uklad do pomiaru poslizgów elementów tocznych skladajacy sie z impulsowych czujników indukcyjnych wspólpracujacych z elementami tocznymi i polaczonych z licznikami impulsów oraz wyposazony w wychylowy miernik i elektryczny rejestrator, znamienny tym, ze wyjscie czujnika (1) obrotów kola wzorcowego polaczone jest z pierwszym formerem impulsów (2), który polaczony jest z pierwszym licznikiem (3) w obwo¬ dzie wzorcowym, wyposazonym w pierwszy nastawczy przelacznik (4) i wspólpracujacym z bramka (5) obwodu wzorcowego, polaczona z drugim licznikiem (6) obwodu wzorcowego i poprzez drugi former (8) z czujnikiem (7) obrotów kola badanego, przy czym drugi licznik (6) obwodu wzorcowego wyposazony jest w drugi nastawczy przelacznik (9) i polaczony jest z ukladem sterowania (11), a wyjscia binarne równolegle tego licznika polaczo¬ ne sa z wejsciami pierwszego cyfrowo-analogowego przetwornika (12), którego wyjscie polaczone jest z dodatni¬ mi wejsciami ukladu pomiarowego, natomiast czujnik (7) obrotów kola badanego polaczony jest poprzez drugi former (8) z pierwszym licznikiem (15) obwodu badanego wyposazonym w trzeci nastawczy przelacznik (16) i wspólpracujacym z bramka (17) obwodu badanego polaczona z drugim licznikiem (18) obwodu badanego wyposazonym w czwarty nastawczy przelacznik (19), przy czym wyjscia binarne równolegle tego licznika pola¬ czone sa z wejsciem drugiego cyfrowo-analowego przetwornika (20), którego wyjscie polaczone jest z ujemnymi wejsciami ukladu pomiarowego. 3 4 12 (3 JS 1SML PL