Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru metnosci cieczy, przeznaczony zwlaszcza do przekazywa¬ nia wyników pomiarów na odleglosc przy pomocy telemetrii cyfrowej.Dotychczas znanym urzadzeniem do pomiaru metnosci cieczy jest turbidymetr skladajacy sie ze zródla swiatla, przezroczystego pojemnika badanej cieczy, fotoelementu mierzacego wtórny strumien swiatla, wzmac¬ niacza i wskaznika i zasilacza, przy czym zródlo swiatla podlaczone jest do zasilacza, fotoelement poprzez wzmacniacz polaczony jest ze wskaznikiem, zas przezroczysty pojemnik badanej cieczy usytuowany jest na wspólnej obudowie pomiedzy zródlem swiatla i fotoelementem. Emitowany ze zródla swiatla strumien swietlny o stalym natezeniu przechodzi przez badana ciecz, w której ulega oslabieniu w zaleznosci od stopnia metnosci cieczy. Ten oslabiony strumien swiatla jest mierzony przy pomocy fotoelementu wspólpracuje ze wzmacnia¬ czem polaczonym ze wskaznikiem wyskalowanym w odpowiednich jednostkach metnosci. Im badana ciecz jest bardziej metna, tym wtórny strumien swiatla jest slabszy wskutek absorpcji swiatla przez czastki zawarte w cieczy.Innym znanym urzadzeniem do pomiaru metnosci cieczy jest nefelometr skladajacy sie z tych samych podzespolów co i turbidymetr z ta róznica, ze fotoelement mierzacy wtórny strumien swiatla usytuowany jest zazwyczaj pod katem 90° w stosunku do kierunku biegu strumienia swietlnego emitowanego przez zródlo swiatla. Nefelometr mierzy wiec swiatlo rozprosone przez badana ciecz.Zasadnicze niedogodnosci techniczno-uzytkowe tych urzadzen do pomiaru metnosci cieczy sa nastepujace.Urzadzenia te wymagaja stabilizowanych zródel swiatla o duzym natezeniu, co przy ciaglej pracy prowadzi do rozbudowy tych ich czesci, które usytuowane sa w poblizu zródla swiatla, ze wzgledu na koniecznosc odprowa¬ dzania wytwarzanego ciepla. Ponadto skala wskazników jest nieliniowa, a pomiar jest prowadzony z okreslona stala czasu dla danego urzadzenia.Istota wynalazku polega na wyposazeniu ukladu do pomiaru metnosci cieczy w czlon sterowania, genera¬ tor impulsów, elektroniczna bramke, licznik impulsów, czlon pamieci i czlon cyfrowego odczytu, przy czym czlon sterowania jednym wyjsciem polaczony jest z zasilaczem a drugim wyjsciem polaczony jest z pierwszym steruja¬ cym wejsciem elektronicznej bramki, której drugie sterujace wejscie polaczone jest z komparatorem. Ponadto z sygnalowym wejsciem elektronicznej bramki polaczony jest generator impulsów, natomiast wyjscie elektronicz-/ 2 ' * 111250 nej bramki polaczone jest z wejsciem licznika impulsów, którego wyjscie polaczone jest z czlonem pamieci, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem czlonu cyfrowego odczytu.Zasadnicze zalety techniczno-uzytkowe wynikajace ze stosowania ukladu wedlug wynalazku sa nastepuja¬ ce. Uklad wedlug wynalazku umozliwia zarówno analogowy jak i cyfrowy pomiar metnosci cieczy, pizy czym pomiar ten polega na pomiarze czasu jaki jest potrzebny na zrównanie sie wartosci wtórnego strumienia swiatla zmienionego przez badana ciecz, z wartoscia strumienia pierwotnego nadana na poczatku cyklu pomiarowego, a podstawowa zasada jest jednokierunkowa zmiana natezenia swiatla kierowanego na ciecz. Uklad ten cechuje sie zmniejszonym poborem energii elektrycznej przy tych samych warunkach pomiaru, poniewaz zródlo swiatla nie pracuje przez caly czas przy maksymalnym natezeniu, w wyniku czego nie wytwarzaja sie duze ilosci ciepla, a tym samym eliminuje klopoty zwiazane z koniecznoscia jego odprowadzenia. Zastosowanie komparatora pracu¬ jacego w ukladzie progowym uniezaleznia wynik pomiaru od nieliniowosci charakterystyki fotoelementu, dzieki czemu mozUw^^i iiii^aryzacja skali przyrzadów pomiarowych. Ponadto uklad ten pozwala na pomiar wartosci chwilowej, jak r^mii^ wartosci sredniej 2 zadana stala czasowa. Przy realizacji cyfrowego pomiaru ma sie wszystkie korzysci jakie daje przejscie na pomiary cyfrowe, do których jako najwazniejszych nalezy mozliwosc przekazywania wyników na odleglosc przy pomocy telemetrii cyfrowej i wspólpraca z ukladami przetwarzania danych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania i na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat blokowy ukladu do pomiaru metnosci cieczy, a fig. 2 - wykresy czasowe strumienia zródla swiatla, impulsów generatora podczas tych zmian strumienia swietlnego oraz wystepowania w tym przedziale czasowym impulsów sterujacych i impulsów zliczajacych.Uklad do pomiaru metnosci cieczy metoda cyfrowa zbudowany jest nastepujaco. Zródlem swiatla jest zarówka 1 umieszczona wswiatloszczelnej nirowej obudowie 2, w której ulokowany jest przezroczysty zbiornik 3 z ciecza przeznaczona do badania jej metnosci. Z drugiej strony zbiornika 3 na koncu obudowy 2 umieszczone jest fotoogniwo 4, zwrócone strona fotoczula ku zbiornikowi 3. Wyjscie fotoogniwa 4 polaczonejest z wejsciem komparatora 5. Zarówka 1 przylaczona jest do zasilacza 6, wspólpracujacego^ czlonem 7 sterowania. Wyjscie generatora 8 impulsów polaczone jest sygnalowym wejsciem elektronicznej bramki 9, której wyjscie polaczone jest z wejsciem licznika 10 impulsów^ którego wyjscie polaczone jest z wejsciem czlonu 11 pamieci. Jedno' wyjscie czlonu 7 sterowania polaczone jest z wejsciem zasilacza 6, a drugie wyjscie czlonu Tsterowania polaczo¬ ne jest z pierwszym sterujacym wejsciem elektronicznej bramki 9. Wyjscie komparatora 5 polaczone jest z drugim sterujacym wejsciem elektronicznej bramki 9. Wyjscie czlonu 11 pamieci polaczone jest z wejsciem czlonu 12 cyfrowego odczytu i zarazem z dodatkowym wyjsciem Wy ukladu, przeznaczonym do wspólpracy z dodatkowy¬ mi urzadzeniami lub telemetria cyfrowa.Dzialanie ukladu do cyfrowego pomiaru metnosci cieczy jest nastepujace. Zasilacz 6 sterowany przez czlon 7 sterowania zasila zarówke 1 napieciem wzrastajacym w czasie, co powoduje stopniowy wzrost natezenia swiatla pierwotnego strumienia Si emitowanego przez te zarówke 1. Pierwotny strumien Si swiatla dociera do naczynia 3 z ciecza w postaci równoleglej wiazki, przechodzi przez ciecz i jako wtórny strumien S2 swiatla, równiez w postaci równoleglej wiazki, dociera do fotoogniwa 4. Fotoogniwo 4, zaleznie od zmieniajacej sie wartosci natezenia swiatla strumienia S2, zmienia wartosc natezenia pradu na swoim wyjsciu w ten sposób, ze wzrost natezenia strumienia S2 powoduje wzrost pradu fotoogniwa 4. Prad fotoogniwa 4 oddzialywuje na komparator 5, który porównuje go z uprzednio ustawiona w komparatorze wartoscia odniesienia. W momencie rozpoczecia emisji pierwotnego strumienia Si, przy ustalonej jego wartosci przyjetej za minimalna, czlon 7 sterowania wysyla do elektronicznej bramki 9 impuls U2, który otwiera bramke 9 przepuszczajaca od tej chwili impulsy Ui generatora 8 do licznika 10. W momencie osiagniecia przez wtórny strumien S2 wartosci natezenia równej minimalnej wartosci pierwotnego strumienia S!, na która to wartosc jest odpowiednio usttawiony kompa¬ rator 5, nastepuje zadzialanie tego komparatora 5, który w tym momencie wysyla impuls U3 zamykajacy elektroniczna bramke 9, która od tej chwili nie przepuszcza do licznika 10 impulsów z generatora 8. Licznik 10 zlicza impulsy wysylane z generatora 8 podczas otwarcia elektronicznej bramki 9, to jest od momentu wysylania okreslonej minimalnej wartosci pierwotnego strumienia Si do momentu osiagniecia tej wartosci przez wtórny strumien S2, po przejsciu przez badana ciecz, liczba impulsów U4 zliczonych w liczniku 10 w tym czasie jest miara metnosci cieczy. Zaleznie od tego czy mierzy sie wartosc chwilowa metnosci cieczy czy tez wartosc srednia, czlon 11 pamieci przekazuje po kazdym cyklu pomiarowym wynik do czlonu 12 cyfrowego odczytu lub po usrednieniu okreslonej liczby cykli pomiarowych. Na dodatkowym wyjsciu Wy pojawia sie zakodowany sygnal U5, który moze byc wykorzystany w systemach telemetrii cyfrowej, lub tez do wspólpracy z ukladami przetwarzania.111250 3 Zastrzezenie patentowe Uklad do pomiaru metnosci cieczy, skladajacy sie ze zródla swiatla, przezroczystego pojemnika badanej cieczy i fotoelementu mierzacego wtórny strumien swiatla umieszczonych we wspólnej obudowie, z zasilacza do którego podlaczone jest zródlo swiatla oraz ze wzmacniacza do którego podlaczony jest fotoelement. zna¬ mienny t y m, ze wyposazony jest w czlon (7) sterowania, generator (8) impulsów, elektroniczna bramke (9), licznik (10) impulsów, czlon (11) pamieci i czlon (12) cyfrowego odczytu, pizy czym czlon (7) sterowania jednym wyjsciem polaczony jest z zasilaczem (6) a drugim wyjsciem polaczony jest z pierwszym sterujacym wejsciem elektronicznej bramki (9), której drugie sterujace wejscie polaczone jest z komparatorem (5), a ponadto z sygnalowym wejsciem elektronicznej bramki (9) polaczony jest generator (8) impulsów, natomiast wyjscie elektronicznej bramki (9) polaczone jest z wejsciem licznika (10) impulsów, którego wyjscie polaczone jest z czlonem (11) pamieci, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem czlonu (12) cyfrowego odczytu. $1 S2 L PL