Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ste¬ rowania srubosterem statku, zawierajace wspornik, pionowe prowadniki polaczone ze wspornikiem, korpus cylindryczny zmontowayn przesuwnie za pomoca prowadników, do regulowania glebokosci zanurzenia sluby, przystosowany do podnoszenia sruby ponad powierzchnie wody, dzwignik umiesz¬ czony miedzy wspornikiem i korpusem cylindrycz¬ nym, do sterowania przesuwem i podnoszeniem korpusu cylindrycznego i obudowe sruby zawie¬ szona na wale kierujacym.W znanych urzadzeniach tego typu wystepuja na ogól dwa niezalezne dzwigniki, jeden przewi¬ dziany do przesuwu korpusu cylindrycznego, w celu regulowania glebokosci zanurzenia sruby, zas drugi przewidziany do podnoszenia za posrednic¬ twem korpusu cylindrycznego sruby ponad po¬ wierzchnie wody, w celu przegladu i naprawy.W celu uproszczenia konstrukcji proponowano równiez wypelnic te dwie funkcje przez jeden dzwignik, ale on musi wówczas miec duzy skok, a to podnosi jego cene, wzrastaja wymiary urza¬ dzenia i powoduje to wprowadzenie dodatkowego ryzyka w dzialaniu urzadzenia.Celem wynalazku jest urzadzenie do sterowania srubosterem statku, które byloby pozbawione tych róznych niedogodnosci i którego konstrukcja by¬ laby prosta, mocna, malo wrazliwa na uszkodze¬ nie, o niewielkich wymiarach i niezawodnym dzia¬ laniu. 10 15 20 25 30 Zgodnie z wynalazkiem, urzadzenie do sterowa¬ nia srubosterem statku zawiera prowadnice dla prowadników dolnych i prowadników górnych, przy czym korpus cylindryczny jest zmontowany przesuwnie na prowadnikach dolnych i obrotowo na prowadnikach górnych, zas dzwignik ma cy¬ linder zmontowany na wsporniku w sposób re¬ gulowany, natomiast prowadnice maja wyciecia do wyprowadzania prowadników dolnych z prowad¬ nicy.W takim rozwiazaniu, przemieszczania dokonuje sie umieszczajac cylinder dzwignika na wsporniku w polozeniu dolnym w ten sposób, ze tloczysko reguluje przesuwanie sie wszystkich prowadników we wnetrzu prowadnic przesuwajac korpus cy¬ lindryczny.W celu podnoszenia, doprowadza sie korpus w polozenie górne i blokuje sie górne prowadniki.Uruchamia sie dzwignik, który podnosi swój cy^ linder, a nastepnie mocuje sie ten cylinder w górnym polozeniu, po czym nastepuje ruch tlo- czyska dzwignika, a przez to doprowadza sie gór¬ ny prowadnik do oparcia o zderzak, a prowadnik dolny na wprost wyciecia, w nastepstwie czego korpus moze zostac podniesiony, podczas gdy pro¬ wadniki dolne wychodza przez wyciecia.Konstrukcja ta jest prosta, mocna, a równiez ma niewielkie wymiary. W innym przykladzie wyko¬ nania prowadniki sa polaczone z cylindrem dzwig¬ nika, w celu sterowania przemieszczaniem cylindra 110901110901 miedzy jego polozeniem dolnym i polozeniem gór¬ nym.Dzieki takiemu rozwiazaniu operator moze sie juz tylko zajac odblokowaniem lub ponownym blokownaiem cylindra dzwignika bez koniecznosci interweniowania, w celu przemieszczenia dzwig¬ nika.W korzystnym przykladzie wykonania prowad¬ nik zawiera dzwignie, która jest zmontowana obro¬ towo na wsporniku, do której jest przymocowany przegubowo cylinder dzwignika.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do sterowania sruboste- rem, w widoku perspektywicznym, fig. 2 — pro¬ wadnik dolny w przekroju podluznym, fig. 3 — prowadnik górny w przekroju podluznym, fig. 4 — korpus dzwignika polaczony z kolyska, w widoku perspektywicznym,, fig. 5 do 9 — urzadzenie do sterowania srubosterem w róznych jego poloze¬ niach, w widoku z boku, fig. 10 — prowadnik korpusu dzwignika miedzy jego polozeniem dol¬ nym i górnym, w widoku perspektywicznym, fig. 11 — korpus dzwignika w polozeniu dolnym, w widoku z boku, fig. 12 — korpus dzwignika w polozeniu posrednim, w widoku z boku, fig. 13 — korpus dzwignika w polozeniu górnym, w widoku z boku.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 1 do 9, urzadzenie do sterowania srubosterem moze byc stosowane do róznego rodzaju jednostek plywajacych takich jak okrety, statki, barki, lo¬ dzie, pontony, urzadzenia zatapialne i amfibie.Statek zawiera w tylnej czesci (fig. 1 i 5) ra¬ me C o odpowiednim" ksztalcie, do mocowania srubosteru lub pednika 10.Na ramie C jest umocowany wspornik S pod¬ trzymujacy dwie pionowe prowadnice 11 o prze¬ kroju poprzecznym w ksztalcie U tworzacym gniazdo 12 w postaci rynny. Te dwie prowadni¬ ce 11 sa usytuowane równolegle na wprost siebie, majac gniazda 12 usytuowane równiez na wprost siebie. W kazdej prowadnicy 11 sa umieszczone dwa prowadniki 13 i 14 oddalone od siebie.Korpus cylindryczny 15 jest zmontowany prze¬ suwnie na prowadnicach 11 za pomoca prowadni¬ ków 13 i 14. W tym celu korpus 15 ma z jednej strony dwa ramiona 16, które sa w tym przykla¬ dzie wykonania, przymocowane do prowadnika dolnego 13, a z drugiej strony, dwa ramiona 17, które sa zamontowane obrotowo na prowadnikach górnych 14.Na fig. 2 przedstawiono szczególowo polaczenie ramion 16 z prowadnikami 13. Ramiona 16 sa po¬ laczone z osia rozpierajaca 18, której konce sa umieszczone w dwóch prowadnikach 13. Kazdy prowadnik 13 jest z elastomeru, w celu tlumienia drgan lub z innego odpowiedniego materialu. Pro¬ wadnik 13 ma ksztalt zewnetrzny prostopadlo- scienny umozliwiajacy dobre prowadzenie w pro¬ wadnicach 11. Prowadnik 13 jest osadzony osiowo na osi 18 za pomoca plytki oporowej 19 przykre¬ conej wkretem 20 do osi 18. Mocowania prowad¬ nika dolnego 13 do ramion 16 dokonuje sie w ten sposób, ze prowadniki 13 nie moga obracac sie w stosunku do osi 18. W tym celu wystarczy aby wkret 20 byl blokowany w osi 18, i zeby plytka oporowa 19 miala na przyklad przekrój kwadra¬ towy. 5 Mocowanie prowadników górnych 14 do ra¬ mion 17 jest podobne i jest przedstawione na fig. 3. Mocowania dokonuje sie za pomoca osi 18', plytek oporowych 19' i wkretów 20'.Ale w tym przypadku plytki oporowe 19' sa 10 kolowe i maja luz w stosunku do prowadnika 14 taki, ze umozliwia mu obracanie sie w stosunku do osi 18. Podobnie prowadniki 14 maja konstruk¬ cje podobna do konstrukcji prowadników 13.W korpusie cylindrycznym 15 jest zmontowany 15 opuszczany wal kierujacy 21, którego dolny ko¬ niec 22 jest polaczony z obudowa 23. Sruba 24 jest zmontowana obrotowo w obudowie 23.Do obracania sruby 24 zastosowano srodki na¬ pedowe w celu napedzania statku, a kierowanie 20 jest dokonane przez obrót walu 21, w celu regu¬ lowania kursu statku.Kazdy prowadnik dolny 13 jest zmontowany przesuwnie w prowadnicy 11 miedzy skrajnym polozeniem dolnym okreslonym przez zderzak 25 25 i skrajnym polozeniem górnym, na wprost które¬ go jest wykonane wyciecie 27 w sciance 28 pro¬ wadnicy 11. To wyciecie 27 jest przeznaczone do umozliwienia wyjecia prowadników 13 z prowad¬ nic 11 wówczas, gdy sa one w górnym polozeniu. 30 Kazdy prowadnik górny 14 jest zmontowany przesuwnie w prowadnicy 11 miedzy polozeniem dolnym, które jest okreslone przez zderzak 26 i dwoma polozeniami górnymi. Nizsze z górnych polozen jest okreslone przez zatyczke 29 umiesz- 35 czona w otworach 30 prowadnicy 11. To nizsze polozenie jest zajete przez prowadnik 14 wówczas, gdy on spoczywa na zatyczce 29, ponad nia. Wów¬ czas, gdy prowadniki 14 zajmuja to nizsze z gór¬ nych polozen, prowadniki 13 znajduja sie w pro- 40 wadnicach 11 ponizej wyciecia 27 tak, aby nie wypasc z prowadnic 11.Drugie górne polozenie prowadnicy 14, które stanowi wyzsze z górnych polozen, jest wyznaczo¬ ne przez zatyczke 31 lub inny zderzak, który nie 45 musi byc wyjmowany, o która to zatyczke oparty jest prowadnik 14, ponizej niej. Wówczas, gdy prowadniki 14 sa oparte na zatyczkach 31, pro¬ wadniki 13 moga byc wyjete przez wyciecie U z prowadnic 11. 50 Dzwignik hydrauliczny 40 jest polaczony z kor* pusem cylindrycznym 15 i steruje jego przesu¬ wem po prowadnicach 11, a równiez w miare po¬ trzeby jego podnoszeniem, które zostanie ponizej opisane. 55 Dzwignik hydrauliczny 40 zawiera cylinder 41 przymocowany do kolysek 42 wspornika S (fig. 4) w jednym z dwóch mozliwych polozen. W tym celu cylinder 41 zawiera palce, dolne 43 i palce górne 44, które sa rozstawione wzdluz cylindra 41. so Umieszcza sie badz palce 43 badz palce 44 w ko¬ lyskach 42, a zatyczke 45 w odpowiednim otworze tak, ze cylinder 41 jest podparty przegubowo przez wspornik S. Tloczysko 46 dzwignika jest przymo¬ cowane przegubowo za posrednictwem osi 47 do 65 korpusu cylindrycznego 15.110901 6 W czasie normalnego dzialania umieszcza sie palce górne 44 w kolyskach 42 i umieszcza sie zatyczke 45 ustalajac dolne polozenie dzwignika 40 (fig. 5).Przez hydrauliczne sterowanie dzwignika 40 podnosi sie lub opuszcza tloczysko 46, a to po¬ woduje przemieszczanie korpusu cylindrycznego 15 pionowo wskutek przesuwu prowadników 13 i 14 w prowadnicach 11 i w ten sposób reguluje sie glebokosc zanurzenia sruby 24 w wodzie. Nalezy zauwazyc, ze ta regulacja moze byc przeprowa¬ dzona w czasie ruchu statku.W celu dokonania przegladu lub naprawy obu¬ dowy 23 i sruby 24 nalezy ja wyjac z wody.W tym celu wówczas, gdy palce górne 44 sa umieszczone w kolysce 42 i zabezpieczone zatycz- ka 45 uruchamia sie dzwignik 40 w celu dopro¬ wadzenia korpusu 15 z polozenia przedstawionego na fig. 5 do polozenia przedstawionego na fig. 6, w którym prowadniki 14 sa usytuowane powyzej otworu 30 wówczas, gdy prowadniki 13 nie osia¬ gnely jeszcze wyciec 27. Umieszcza sie zatyczki 26 w otworach 30 i pozwala spoczac prowadnikom 14 na tych zatyczkach 29 tak, ze korpus 15 jest za¬ wieszony przez oparcie prowadników 14 na za¬ tyczkach 29. Wyjmuje sie zatyczki 45 uwalniajac palce 44 kolysek 42, po czym uruchamia sie dzwig¬ nik 40 w tym celu aby wówczas, gdy tloczysko 46 nie porusza sie, podniesc cylinder 41. Umieszcza sie wówczas palce 43 w kolyskach 42 i wklada sie zatyczke 45 (fig. 7), nastepnie uruchamia sie ponownie dzwignik 40. Dokonuje sie tego w tym celu, aby podniesc korpus 15 do polozenia, w któ¬ rym prowadniki 14 (fig. 8) opra sie o zatyczke górna 31 wówczas, gdy prowadniki 13 osiagna wyciecia 27.Kontynuuje sie dzialanie dzwignika 40, który wywoluje "moment obrotowy. Cylinder 41 jest wówczas obracany za posrednictwem palców 43 w kolyskach 42 podczas, gdy korpus 45 obraca sie wokól osi 18' prowadników 14. Prowadniki 13 moga wówczas wyjsc z prowadnic 11 przez wy¬ ciecie 27. Korpus 15 jest wówczas podniesiony przechodzac z polozenia oznaczonego na fig. 8 do polozenia oznaczonego na fig. 9, a to zapewnia wyjecie sruby 24 ponad powierzchnie wody.Po dokonaniu przegladu lub. naprawy wystar¬ czy wykonac powyzsze czynnosci w odwrotnej kolejnosci doprowadzajac prowadniki 13 do pro¬ wadnic, a prowadniki 14 ponizej otworów 30.Konstrukcja ta jest prosta, tania i mocna, a równiez ma male wymiary.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 10 do 13 w porównaniu z przykladem wyko¬ nania przedstawionym na fig. 1 do 9, w którym nalezy recznie kontrolowac przemieszczanie cy¬ lindra 41 dzwignika 40 miedzy dwoma polozenia¬ mi, zastosowano prowadnik polaczony z cylin¬ drem 41 dzwignika 40, w celu sterowania jego przemieszczaniem miedzy dwoma polozeniami.Ten prowadnik zawiera dzwignie 50, która jest zamontowana za posrednictwem osi 51 na wspor¬ niku S, do którego cylinder 41 dzwignika 40 jest przymocowany przegubowo za posrednictwem osi 52. Dzwignia 50 zawiera dwa ramiona 53 i 54 10 15 25 30 35 40 45 50 55 60 65 umieszczone z dwóch stron cylindra 41 dzwigni¬ ka 40 oraz belke 55, która laczy te dwa ramio¬ na 53 i 54.Blokada umozliwia zablokowanie dzwigni 50 i cylindra 41 w kazdym z dwóch polozen dolnym i górnym.Blokada jest utworzona przez zatyczke 56 (fig. 11 i 13), która jest przelozona przez otwór 57 bel¬ ki 55 (fig. 10, i przez otwór 58 cylindra 41, w dol¬ nym polozeniu, badz przez otwór 59 cylindra 41, w polozeniu górnym.Otwory 58 i 59 sa korzystnie wykonane w dwóch rozstawionych na wprost siebie lapach 60 i 61 cylindra 41.Cylinder 41 jest usytuowany ponizej belki 55 z lapa 60 umieszczona w poblizu tej belki 55. Wy¬ branie .62 jest wykonane w belce 55, w celu umoz¬ liwienia cylindrowi 41 zajecia górnego polozenia z lapa 61 przylegajaca do tej belki 55.Dla normalnego dzialania umieszcza sie zatyczke 56 w otworach 57 i 58 tak, aby utrzymac dzwig¬ nik 40 w dolnym polozeniu.W celu hydraulicznego sterowania dzwignika 40 podnosi sie lub opuszcza tloczysko 46, które prze¬ mieszcza korpus 15 pionowo wskutek przesuwu prowadników 13, 14 w prowadnicach 11 regulujac glebokosc zanurzenia sruby 24 w wodzie.W celu przegladu lub naprawy srubosteru 10 jest konieczne wyjecie go ponad powierzchnie wody.W tym celu wówczas, gdy zatyczka 56 jest umieszczona w otworach 57 i 58 uruchamia sie dzwignik 40 tak, aby podniesc dostatecznie pro¬ wadniki 14 w prowadnicach i powoduje sie opar¬ cie prowadników 14 na zatyczkach 31 umieszczo¬ nych w tych prowadnicach (fig. 11). Wyjmuje sie nastepnie zatyczke 56 z otworów 57 i 58 i uru¬ chamia dzwignik 40, a to powoduje, poniewaz tlo¬ czysko 46 nie moze sie przesunac do dolu, pod¬ niesienie cylindra 41 dzwignika 40. To przemiesz¬ czenie jest dokladnie prowadzone dwignia 50, któ¬ ra obraca sie na osi 51 wspornika S (fig. 17).Wówczas, gdy cylinder 41 jest doprowadzony w polozenie górne (fig. 13) wchodzac w wybranie 62, wystarczy umiescic zatyczke 56 w otworach 57 i 59.Wystarczy wówczas kontynuowac dzialanie dzwignika 40, którego cylinder jest od tej chwili zablokowany tak, ze tloczysko 46 powoduje pod¬ noszenie korpusu 15 i w wyniku jego obracania wokól prowadników 14 doprowadzonych w polo¬ zenie górne podczas, gdy prowadniki 13 wychodza z prowadnic 11 przez wyciecia 27 w sposób po¬ dobny do opisanego w poprzednim przykladzie wy¬ konania.Dzieki dzwigniom 50 przemieszczanie dzwigni¬ ka 40 miedzy polozeniem dolnym z fig. 11 i po¬ lozeniem górnym z fig. 13 jest prowadzone w do¬ brych warunkach.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 10 do 13, cylinder 41 i dzwignia 50 sa umiesz- . czone dokladnie na przedluzeniu w kazdym z po¬ lozen dolnym i górnym, a to moze spowodowac powstanie martwego punktu uniemozliwiajacego ruchy tych elementów. Nalezjr wiec zapoczatko-110901 8 wac ten ruch przez lekkie popchniecie, na przy¬ klad reka, które nie nastrecza zadnych trudnosci.Mozna równiez zastosowac niewielkie przesuniecie osiowe tych elementów w tych dwóch polozeniach, W opisanym rozwiazaniu jesli nawet srubo- ster 10 zostanie uderzony, to uderzenie to nie po¬ woduje wypadniecia zawleczki 56, gdyz jest absor¬ bowane przez osie 51 i 52.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do sterowania srubosterem stat¬ ku, zawierajace wspornik, pionowe prowadniki polaczone ze wspornikiem, korpus cylindryczny zmontowany przesuwnie za pomoca prowadników do regulowania glebokosci zanurzenia sruby, przy¬ stosowany do podnoszenia sluby ponad powierz¬ chnie wody, dzwignik umieszczony miedzy wspor¬ nikiem i korpusem cylindrycznym, do sterowania przesuwem i podnoszeniem korupsu cylindryczne¬ go i obudowe sruby zawieszona na wale kieruja¬ cym, znamienne tym, ze zawiera prowadnice (11) dla prowadników dolnych (13) i prowadników gór¬ nych (14), przy czym korpus cylindryczny (15) jest zmontowany przesuwnie na prowadnikach dol¬ nych (13) i obrotowo na prowadnikach górnych (14), zas dzwignik (40) ma cylinder (41) zmontowany na wsporniku (S) w sposób regulowany, natomiast prowadnice (11) maja wyciecia (27) do wyprowa¬ dzania prowadników dolnych (13) z prowadni¬ cy (11). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze dzwignik (40) jest polaczony ze wspornikiem (S) za pomoca palców górnych (44) w jego dolnym polozeniu, oraz za pomoca palców dolnych (43) w jego polozeniu górnym. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze prowadniki dolne (13) sa oparte o zderzak (25) w celu zmiany polozenia dzwignika (40) na wspor¬ niku (S). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, 10 15 20 25 30 35 40 ze prowadniki górne (14) sa oparte o zatyczke (31), w celu wyprowadzenia prowadników dojnych (13) z prowadnic (11) przez wyciecie (27). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze prowadnice (11) sa umieszczone na wprost sie¬ bie i jest umieszczona w nich para prowadników dolnych (13) i para prowadników górnych (14), przy czym prowadniki kazdej pary sa polaczone za posrednictwem osi (18) z korpusem cylindrycz¬ nym (15). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze para prowadników dolnych (13) jest przymo¬ cowana na stale na osi (18), podczas gdy para pro¬ wadników górnych (14) jest zmontowana obrotowo na osi (18'). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze kazdy prowadnik (13, 14) jest z elastomeru. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze do cylindra (41) dzwignika (40) jest dolaczona dzwignia (50) do sterowania przemieszczaniem te¬ go cylindra (41) miedzy polozeniem dolnym i po¬ lozeniem górnym. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze dzwignia (50) jest zmontowana obrotowo na wsporniku (S) i jest przymocowana przegubowo do cylindra (41) dzwignika (40). 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze dzwignia (50) i cylinder (41) zawieraja otwo¬ ry (57, 58, 59) i zatyczke (56) do blokowania cy¬ lindra (41) w polozeniu dolnym i górnym. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze dzwignia (50) zawiera dwa ramiona (53, 54) umieszczone z obydwu stron cylindra (41), i bel¬ ke (55), która laczy te dwa ramiona (53, 54), i wzgledem której cylinder (41) jest blokowany za posrednictwem otworów (57, 58) i zatyczki (56). 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze belka (55) jest usytuowana powyzej cylindra (41) w jego polozeniu dolnym i ma wybranie (62), w którym jest umieszczony cylinder (41) w jego gór¬ nym polozeniu.110901 ' FIG.5 FIG.6 FIG. 7 FIG.8 FIG.9110901 FIG.10 FIG. 11 FIG.12 FIG.13 56 51 70-v 24 W.Z.Graf., Z-d Glówny, zam. 145/81, 105 egz.Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL